CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2022-062 Bijlage 12 - Koersdocument Omgevingsvisie 2040 (aangepast n.a.v. geamendeerd besluit 210527).pdf

Commissie I 6 oktober 2022, gemeente NijkerkBij agendapunt: Omgevingsvisie 1.0 Gemeente Nijkerk 2040 en Mobiliteitsvisie Nijkerk18.006 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Speerpunt in ons beleid is de doorontwikkeling en versterking van het Food Production Cluster. Eén van de ontwikkellijnen daarbinnen is de versterking en verbreding van de Food Academy Nijkerk (FAN) in samenwerking met de deelnemende bedrijven.

4.3.4 De centra in de kernen In de komende jaren blijven wij investeren in de samenwerking met ondernemers, de vastgoedeigenaren en bewoners in de binnenstad van Nijkerk. Met ons Platform voor de binnenstad werken wij verder aan onze

26

27

afspraken over de uitvoering van de visie voor de binnenstad. Een belangrijke rol is weggelegd voor de afzonderlijke werkgroepen in de ambitie om de komende jaren te werken aan een compacte en onderscheidende binnenstad. De terugloop in het aantal winkels en het winkelaanbod blijft een aandachtspunt. Onze binnenstad is allang niet meer voornamelijk een winkelgebied. De uitdaging is de binnenstad niet alleen meer te zien als hoofdzakelijk een winkelgebied maar ook als ontmoetingsgebied voor andere doeleinden. Deze transitie pakken wij met het Platform op om detailhandel, horeca, cultuur, dienstverlening en evenementen voor de binnenstad te behouden en aantrekkelijker te maken. Met het Platform en de onderscheidende werkgroepen overleggen wij hoe ons (ruimtelijk) beleid aangepast kan of moet worden om te kunnen voldoen aan de vraag naar wonen in de binnenstad, maar ook naar de vraag om ruimte voor groeisectoren als horeca en dienstverlening. Door te zorgen voor meer bezoekers aan de binnenstad worden sectoren als horeca, cultuur, kunst, dienstverlening en evenementen steeds belangrijker. In de binnenstad willen we deze sectoren de ruimte bieden om te groeien.

Met de Platformen voor de centrumgebieden van Nijkerk en Hoevelaken werken wij verder aan afspraken over de uitvoering van de visies. Voor Nijkerkerveen zoeken wij de komende jaren ook naar een platform, die past bij de aard en omvang van de kern.

Ook voor het centrum van Hoevelaken is een platform, waarin ondernemers, bewoners en vertegenwoordigers van maatschappelijke instellingen zitting hebben. Dit platform zal de komende jaren een belangrijke inbreng hebben in het verbeteren van het centrum van Hoevelaken. Een start daarmee is al gemaakt. Voor Nijkerkerveen zal de komende jaren ook worden gezocht naar een platform, die past bij de aard en omvang van de kern. 4.3.5 Havenkom In de komende paar jaren concretiseren en ronden wij onze plannen voor de locatie van het huidige gemeentehuis, inclusief het historische stadhuis, af. Het is de eerste grote stap van een transformatie die wij voor het hele havenkomgebied voor ogen hebben. Deze locatie heeft de meeste urgentie, aangezien het gemeentehuis in 2022 leeg komt te staan. Deze locatie ontwikkelen wij voor woningbouw met een gevarieerd woningbouwprogramma.

De locatie van het gemeentehuis ontwikkelen wij voor woningbouw met een gevarieerd woningbouwprogramma.

De volgende fase van de transformatie van de havenkom is het gebied vanaf de dependance van het gemeentehuis verder naar het noorden toe. Wij blijven ons hiervoor inspannen. Deze transformatie zien wij niet los van de ontwikkelingen in de binnenstad van Nijkerk. De nieuwe functies in het gebied moeten aanvullend zijn op de functies in de binnenstad en moeten voorzien in een duidelijke behoefte.

28

De in 2018 vastgestelde ontwikkelingsvisie is uitgangspunt. In deze visie is de gedachte geopperd op de plek van de dependance het Huis van de stad te realiseren, met de mogelijkheid voor maatschappelijke of culturele voorzieningen. Met de verhuizing van het gemeentehuis naar Van Het Hoffstraat vervalt de ontwikkeling van het Huis van de Stad. Uitgangspunt blijft dat er op de plek van de dependance een functie moet komen die de binnenstad versterkt. Onze gedachten gaan uit naar een functie die veel bezoekers trekt.

Uitgangspunt blijft dat er op de plek van de dependance een functie moet komen die de binnenstad versterkt. De in 2018 vastgestelde ontwikkelingsvisie is uitgangspunt.

Het gebied ten noorden van deze locatie willen wij in de toekomst ontwikkelen voor woningbouw. De ontwikkeling van dit gebied staat niet op de korte termijn gepland. Dit is namelijk afhankelijk van de ontwikkelingen en wensen van de grondeigenaren. Gezien de ligging leent het gebied zich goed voor hoogbouw en is het op specifieke plekken ook mogelijk hogere woongebouwen te realiseren dan elders in en rond de binnenstad. De (kop van de) Arkervaart biedt kansen voor het ontwikkelen van een mooie, nieuwe wateroever. Het ontwikkelen van het gebied ten noorden van de Havenkom met wonen, recreatieve watergebonden functies en maatschappelijke voorzieningen zal bijdragen aan de versterking van de kwaliteit van de verbindingen tussen onze binnenstad en Nijkerk aan het Water (Randmeer).

4.3.6 Nieuwe woon- en werklocaties De nodige ruimte voor de groei die voortkomt uit de opgaven en onze ambities faciliteren wij verantwoord. Al eerder gaven wij aan met gekozen groeinorm nieuwe uitleglocaties voor wonen en -werken nodig te hebben. De praktische consequenties van onze koers en onze ambities betekenen concreet: A. dat wij tot 2030 nog voldoende plancapaciteit hebben voor de bouw van gemiddeld 250 woningen per jaar. Onze huidige plancapaciteiten voor woningbouw tot 2030, inclusief onze mogelijkheden voor transformatie en inbreiding (verdichting c.q. hoogbouw) bieden ruimte voor de bouw van 3.000 woningen. Indien wij uitgaan van een bouwtempo van 250 woningen per jaar is er dus ruimte tot en met 2031. Om echter goed voorbereid te zijn wijzen wij in de Omgevingsvisie wel potentiële nieuwe locaties voor woningbouw aan; B. dat wij tot 2030 verwachten nog vijf hectare aan vervangingsvraag en aan versterking van met name lokale bedrijvigheid in de vorm van werklocaties aan onze huidige voorraad te moeten toevoegen. Voor de periode 2030 – 2040 onderzoeken wij in regionaal verband (FoodValley) de eventuele uitbreidingsbehoefte daarna.

De verwachting is dat een deel van de toekomstige nieuwe vraag naar werklocaties geen betrekking zal hebben op de traditionele monofunctionele bedrijventerreinen, maar op multifunctionele stedelijk georiënteerde werklocaties in een gemengd milieu (van wonen, werken + voorzieningen) nabij OV-knooppunten. Nadat deze behoefte goed in beeld is gebracht maken wij een politiekbestuurlijke afweging of realisatie daarvan wenselijk en haalbaar is. Wij hanteren voor het zoeken naar en realiseren van nieuwe en toekomstbestendige werklocaties het principe van zorgvuldig ruimtegebruik door:

29

1. te kiezen voor het toevoegen van extra werklocaties op inbreidingslocaties waar mogelijk. Als één van de uitvoeringsmaatregelen uit deze visie onderzoeken wij de mogelijkheden tot het toekomstbestendig maken van de bestaande bedrijventerreinen. Hiertoe starten wij met een verkenning van de mogelijkheden en behoeften in samenspraak met ondernemers op Arkervaart-West. Wij beschikken in onze gemeente nu al over goed ontsloten en geoutilleerde werklocaties en bedrijventerreinen. Onze bedrijven hebben een belangrijke economische en maatschappelijke functie en veel van hen groeien en innoveren. Om deze bedrijven en hun werkgelegenheid voor de gemeente te behouden blijven wij bestaande bedrijven faciliteren door onder meer de bedrijventerreinen optimaal te benutten en toekomstbestendig te maken. Wij onderzoeken hoe (beperkte) leegstand van werklocaties kan worden teruggedrongen; 2. ons beleid van kwalitatieve uitgifte van percelen voor werklocaties voort te zetten, waarbij wij verwachten nog vijf hectare aan vervangings- en lokale uitbreidingsvraag aan onze huidige voorraad te moeten toevoegen tot 2030, aansluitend aan de bestaande werklocaties.

Wij zijn uiterst terughoudend in het bieden van ruimte aan grote bedrijven die weinig werkgelegenheid en veel logistieke bewegingen met zich mee brengen en daardoor weinig toevoegen aan de kwaliteit van de bedrijvenportfolio van onze gemeente; 3. wij betrekken in onze stedenbouwkundige aanpak en visieontwikkeling de toekomstige nieuwe behoefte aan moderne werklocaties in gemengde stedelijk georiënteerde milieus nabij OVknooppunten. Daar zullen nieuwe vormen van wonen, werken en

voorzieningen kunnen gaan ontstaan, met ruimte voor ZZP-ers, flexwerkers, (zakelijke) dienstverlening en andere stedelijke functies. Tot en met 2030 is er voldoende plancapaciteit. Gezien de blijvende vraag naar betaalbare woningen ook op de lange termijn tot 2040 is het nodig om nieuwe uitleglocaties aan te wijzen. Enerzijds om tijdig te kunnen voorzien in alternatieve locaties als problemen zich met bestaande locaties voordoen, anderzijds om ons tijdig voor te bereiden op de vraag naar locaties na 2030 en de keuzes over onze andere ambities (duurzame energietransitie, mobiliteit en voorzieningen) af te stemmen. Bovendien is niet uit te sluiten dat het maken van een kwalitatieve inhaalslag op de (sociale) woningbouw ons hiertoe noodzaakt; zo’n inhaalslag is eenvoudiger in uitleglocaties te realiseren. Provincie Utrecht en Regio Amersfoort (Amersfoort, Baarn, Bunschoten, Eemnes, Leusden, Soest, Woudenberg, en de Gelderse gemeenten Barneveld en Nijkerk) maken op dit moment afspraken voor de periode 2030-2040 over de te ontwikkelen woon- en werklocaties, bereikbaarheid en de groene openbare ruimte. Het eindresultaat is een Ontwikkelbeeld 2030-2040 voor de regio.

Naast voornoemde overheden zijn ook partijen als NS, ProRail, Rijkswaterstaat, Waterschap Vallei & Veluwe, werkgeversverenigingen, en maatschappelijke partners zoals bedrijven, woningcorporaties, LTO, belangenorganisaties, bedrijvenkringen, onderwijs, natuurorganisaties en grote gebiedseigenaren betrokken. Wij gebruiken het participatietraject voor onze Omgevingsvisie om bewoners bij de discussie te betrekken.

30

Er is ruimte voor nieuwbouw in het gebied tussen de kernen NijkerkNijkerkerveen en Hoevelaken. Voor het aanwijzen van nieuwe woon- en/of werklocaties gelden de volgende uitgangspunten: • nieuwe locaties ontwikkelen wij in aansluiting op de bestaande bebouwing in de kernen; • de bouwopgave past bij de maat, schaal en bebouwingsdichtheid van de kern en verhoudt zich om deze reden tot de omvang van de kern; • de bouwopgave maakt gebruik van aanwezige landschappelijke elementen en kwaliteiten wat de verschillende bouwlocaties een eigen identiteit geeft; • de gebieden weergegeven op kaart zijn gevrijwaard van nieuwe woonen werklocaties, zoals weergegeven op kaart 5 ‘Koerskaart Omgevingsvisie Gemeente Nijkerk’ (kaart wordt nog toegevoegd); • nieuwe locaties kunnen goed en eenvoudig worden ontsloten op de bestaande hoofdwegenstructuur en/of HOV-knooppunten; • met behulp van de ontwikkeling van stevige bufferzones voorkomen wij dat de kernen in het gebied aan elkaar vastgroeien; • het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) en de Cultuurhistorische Waardenkaart gebruiken wij als uitgangspunt. Het LOP bevat hiervoor concrete richtlijnen. Richtlijnen die tot doel hebben rekening te houden met de bestaande waarden in de kernrandzones.

Nieuwe locaties voor woningbouw en bedrijvigheid zoeken wij in het gebied Nijkerk-Nijkerkerveen-Hoevelaken, waarbij wij de volgende uitgangspunten en voorwaarden hanteren: •

nieuwe locaties in aansluiting op bestaande bebouwing kernen;

•

bouwopgave passend bij maat, schaal en bebouwingsdichtheid kern;

•

bouwopgave benut aanwezige landschappelijke elementen en kwaliteiten;

•

enkele gebieden zijn gevrijwaard van nieuwe woon- en werklocaties;

•

nieuwe locaties kunnen goed en eenvoudig worden ontsloten op bestaande hoofdwegenstructuur en/of HOV-knooppunten;

•

met stevige bufferzones voorkomen wij dat kernen aan elkaar groeien;

•

het LOP en de Cultuurhistorische Waardenkaart zijn uitgangspunt.

Voor nieuwe werklocatie geldt dat wij deze zoeken in kernen Nijkerk, bijvoorbeeld aansluitend aan De Flier en (in mindere mate) in Hoevelaken. 4.3.7 Mobiliteit Onze keuze voor verdere groei van onze gemeente beïnvloedt onze plicht te zorgen voor goede mobiliteit. Verkeersveiligheid staat daar wat ons betreft op nummer 1: binnen een verkeersveilige omgeving zullen we zorgen voor een ontsluiting van de wijken en economische toplocaties. Naast dit aandachtspunt treffen wij maatregelen om het doorgaande (auto)verkeer uit de woonwijken te weren. Indien dit tot gevolg heeft dat het noodzakelijk is aan de oostzijde van Nijkerk de ontsluiting te verbeteren met behulp van het aanleggen van een nieuwe weg, ligt een besluit op basis van een uitgewerkt voorstel voor een nadere (traject)onderzoek voor de hand.

31

Onverkort deze aandachtspunten voor mobiliteit zetten wij ons in de komende jaren in op de transitie naar duurzame mobiliteit. In paragraaf 4.4 komen wij op deze transitie terug. In 2020 werken wij onze visie op mobiliteit uit in een mobiliteitsvisie. Daarin gaan wij onder andere nader in op de wijze waarop wij invulling geven aan ons voornemen tot voornoemde transitie en geven wij concreet aan welke gevolgen deze keuzes hebben op de inrichting van de bestaande openbare ruimte en op de ontwikkeling van nieuwe woon- en werklocaties. Daarnaast werken we in de mobiliteitsvisie uit hoe we de komende jaren inzetten op verkeersveiligheid en het weren van doorgaand verkeer uit de woonwijken, door aan te geven hoe we de veiligheid monitoren en welke maatregelen we hiervoor willen inzetten. In onze visie op de ontwikkeling van nieuwe woon- en werklocaties tipten wij ook enkele keren de noodzaak aan tot het investeren in een gemengd woonwerkmilieu. De keuze voor concentratie van woningbouw in de kernen, dan wel direct aansluitend aan deze kernen, inclusief de keuze voor een hogere dichtheid en hoger bouwen gecombineerd met (nieuwe) werkmilieus en andere functies en voorzieningen levert een bijdrage aan het terugdringen van de mobiliteit. Het zorgt er voor dat de afstand tussen de verschillende functies niet onnodig wordt vergroot.

Door de bouw van woningen op loopen fietsafstand van werk, scholing en voorzieningen wordt (onnodige) mobiliteit beperkt. Bovendien nodigt de nabijheid van dergelijke voorzieningen uit tot lopen en fietsen.

De nieuwe mobiliteitsvisie is een belangrijk beleidskader voor de vast te stellen Omgevingsvisie. Belangrijke aandachtspunten voor deze visie zijn het terugdringen en voorkomen van onnodige mobiliteit, in het bijzonder het weren van doorgaand (auto)verkeer in de woonwijken en het verder verbeteren van de verkeersveiligheid.

4.3.8 Ontsluiting hoofdwegenstructuur De keuze voor concentratie van woningbouw in de kernen samen met het huidige gebruik van het wegennet dwingt ons om de huidige hoofdstructuur van het wegennet te heroverwegen. Vanuit onze kernwaarden dragen wij de zorg voor een gezonde en veilige leefomgeving. Het stimuleren van duurzame vormen van mobiliteit staat voorop. Dit neemt niet weg dat onze keuze voor groei leidt tot meer autoverkeer. Het toenemende autoverkeer vraagt ons hoofdwegennet te heroverwegen, om een veilige afwikkeling van het verkeer te garanderen. In de Mobiliteitsvisie zullen duidelijke functies aan de wegen worden toebedeeld om deze afwikkeling te realiseren. De inrichting van de weg zal in de komende jaren worden aangepast zodat deze in lijn zijn met de functie van de weg. Zodat wegen met een verblijfsfunctie ook daadwerkelijk zijn ingericht als een verblijfsweg en wegen met een stroomfunctie daarvoor zijn ingericht. In de heroverweging zullen we ons niet beperken tot onze (hoofd)wegen, maar zullen we ook onze visie geven op de hoofdwegen rond de gemeente Nijkerk, zoals het knooppunt Hoevelaken, A1/A30 en de aansluiting N301 bij de A1. De problematiek op deze wegen heeft zijn weerslag op het wegennet van de gemeente Nijkerk, het verkeer houdt dan ook niet op bij de grenzen van de wegbeheerder.

32

In de heroverweging hoofdwegenstructuur nemen we de situatie voor en na de reconstructie van knooppunt Hoevelaken alsmede de aansluiting A30/A1 mee.

Indien de uitkomsten aantonen dat de verkeersveiligheid en doorstroming van het verkeer alleen zo voldoende kunnen worden gegarandeerd ligt een besluit op basis van een uitgewerkt voorstel voor een nadere (traject)studie voor de hand. Daarbij geldt verder dat een beperkte aantasting van het landelijk gebied alleen acceptabel is onder strikte voorwaarden om de toegankelijkheid en de kwaliteit van het stedelijk gebied in de kernen te borgen. Onverminderd zetten wij ons in voor het meer autoluw maken van het centrum van Nijkerk en het meer faciliteren van openbaarvervoer- en fietsvoorzieningen.

Alternatief: een trajectstudie beperkt zich niet alleen tot het oplossen van de verkeersproblemen op de N301 met de verbetering van een oostelijke ontsluiting van Nijkerk als oogmerk. Ook andere alternatieve ontsluitingsmogelijkheden aan de zuidzijde van Nijkerk worden in deze studie meegenomen, afhankelijk van de keuze voor nieuwe uitleglocaties voor wonen en werken.

4.3.9 OV-voorzieningen Een keuze voor duurzame ontwikkeling houdt een keuze in om OVvoorzieningen mee te laten groeien met de gemeente. Dit vraagt van ons te zorgen voor goede voorzieningen in de woon- en werkgebieden van de gemeente. Binnen het stedelijk gebied, waartoe wij ook Amersfoort rekenen, willen wij de mogelijkheden voor verdere uitbreiding en optimalisatie van openbaar vervoerlijnen, zoals buslijnen, onderzoeken. Diverse woonwijken zijn op dit moment niet tot slecht ontsloten met busverbindingen en voor de bedrijventerreinen ontbreekt het totaal aan busverbindingen. Voor een impuls in het openbaar vervoer zijn deze verbindingen noodzakelijk en is er dringend behoefte aan opwaardering naar hoogwaardig openbaar vervoer, in het bijzonder de verbinding met Amersfoort. Een keuze voor verdere groei van onze gemeente betekent eveneens dat wij ook vasthouden aan de optie van een nieuw openbaar vervoer station ter hoogte van de wijk Corlaer.

Wij onderzoeken de mogelijkheden voor uitbreiding en optimalisatie van OVverbindingen tot hoogwaardige verbindingen. In onze planvorming behouden wij de fysiek gereserveerde ruimte voor een station ter hoogte van Corlaer.

4.3.10 Fiets- en wandelpaden Voor fiets- en wandelpaden bestaat de opgave uit het optimaliseren van de voorzieningen in het stedelijk gebied en het verbeteren van de verbindingen tussen de kernen en de omliggende gemeenten. Verkeersveiligheid heeft bij deze optimalisatie en verbeterslagen absolute prioriteit. Daarnaast zullen we ook inzetten op de fietsvriendelijkheid en zichtbaarheid van deze

33

verbindingen, zodat de fietsverbindingen tussen de kernen herkenbaar, eenvoudig vindbaar en van begin tot eind goed te volgen zijn en daarnaast plezierig te berijden zijn. In het bestaand stedelijk gebied gaat het met name om het verbeteren van de bereikbaarheid van het centrum en de stationslocaties en fietsverbindingen richting bedrijventerreinen. Fietsen en wandelen moeten hier de prioriteit krijgen. Op sommige kruisingen met de ontsluitingswegen kan de oversteek verbeterd worden. Naast de verbindingen met de kernen ligt er de ambitie de Arkervaart beter te benutten om de kern Nijkerk via het water en met fiets- en wandelverbindingen te verbinden met de randmeren. 4.3.11 Culturele, educatieve en recreatieve voorzieningen Alle kernen in onze gemeente beschikken in de basis over een compleet en aantrekkelijk voorzieningenniveau. Dit willen wij ook zo houden. Onze keuze voor een verdere groei van onze gemeente om in de vraag naar woningen en werklocaties te voorzien, vraagt op termijn ook om meer ruimte voor voldoende, kwalitatieve voorzieningen op het gebied van cultuur, onderwijs, sport, zorg en overige maatschappelijke functies. Deze voorzieningen zijn onontbeerlijk voor het in stand houden van de sociale cohesie en de vitaliteit van onze gemeenschap.

Wij spannen ons er voor in dat de kernen beschikken over een compleet en aantrekkelijk basisvoorzieningenniveau. Onder basis verstaan wij een basisschool, één of meerdere mogelijkheden om te sporten en voldoende maatschappelijke en culturele voorzieningen (dorpshuis, bibliotheek, jongerencentrum, scouting).

Belangrijke uitgangspunten zijn: • er moet sprake zijn van een evenwichtige spreiding van voorzieningen over de gemeente, rekening houdend met de diversiteit van de drie kernen; • wij hebben vooral een regierol. Beheer en exploitatie van maatschappelijke voorzieningen brengen wij zoveel mogelijk onder bij een exploitant, een maatschappelijke organisatie of bij verenigingen; • wij investeren in basisaccommodaties zoals deze zijn genoemd in de Nota maatschappelijk vastgoed. De niet-basisaccommodaties laten wij over aan particuliere initiatiefnemers en aan de verantwoordelijkheid van verenigingen of maatschappelijke organisaties; • wij kiezen voor het ontwikkelen van nieuwe voorzieningen als is gebleken dat de bestaande optimaal worden benut en waar mogelijk multifunctioneel worden gebruikt; • bij de realisatie van nieuwe woonwijken ontwikkelen en realiseren wij maatschappelijke voorzieningen op basis van een onderzoek naar de behoefte aan dergelijke voorzieningen; • wij zetten in op versterking (impulsen) van initiatieven op het terrein van kunst, recreatie, ontspanning en cultuur met een nadruk op variëteit/kwaliteit/eigenheid: niet meer van hetzelfde, ook niet in vergelijking met onze buurgemeenten en passend bij de maat en identiteit van de gemeente Nijkerk; • de vrijetijdseconomie in onze gemeente willen wij versterken om een aantrekkelijke gemeente voor onze inwoners en

onze gasten te blijven. Mogelijkheden zien wij met name in en aan de rand van onze kernen. Ondernemers in deze sector ondersteunen wij door hen in hun

34

•

ruimtelijke ontwikkeling te faciliteren, mits passend bij de schaal en identiteit van de gemeente; ons geldend beleid, zoals vastgelegd in de Nota maatschappelijk vastgoed 2013-2025, de Sportnota 2013-2025 en het Integraal huisvestingsplan primair en voortgezet onderwijs 2019-2035 bevat de uitgangspunten voor het maatschappelijk vastgoed en is leidend in het faciliteren van nieuwe voorzieningen.

Wij bevorderen een gezonde leefstijl van inwoners. De inrichting van onze woonwijken moet sociaal duurzaam zijn. Concreet betekent dit dat de openbare ruimte in de bestaande, maar ook in de nieuwe wijken moet uitnodigen om te bewegen, te wandelenen te ontmoeten. De ruimte moet inwoners stimuleren deze te gebruiken voor sport, spel en ontspanning met als oogmerk dat deze voorzieningen bijdragen aan de gezondheid en het welbevinden van onze inwoners en het onderlinge sociale contact bevordert. We zetten ons in voor verduurzaming van ons maatschappelijk vastgoed (zie ook paragraaf 4.4). Onderwijs en kinderopvang Het is onze verantwoordelijkheid te voorzien in voldoende faciliteiten voor (speciaal) basis- en voortgezet onderwijs. Dit betekent concreet de noodzaak tot het bouwen van nieuwe basisscholen in nieuwe woonwijken, zoals dat momenteel in Doornsteeg het geval is. Bij kleinere woonwijken zal een afweging gemaakt moeten worden tussen de bouw van een nieuwe school, verplaatsing van een bestaande school of uitbreiding van bestaande basisscholen. Daarnaast worden de oudere bestaande schoolgebouwen duurzaam gerenoveerd of vervangen.

Bij renovatie of nieuwbouw van een basisschool gaan we ook met het schoolbestuur in gesprek over de (ruimtelijke) wensen voor kinderopvang. De realisatie en financiering van voldoende ruimte voor kinderopvang zien wij echter niet als een gemeentelijke taak, maar moet door de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties gezamenlijk worden opgepakt. Voortgezet onderwijs en speciaal (basis)onderwijs is wijk- en/of kernoverstijgend. Bevolkingsgroei kan ook leiden tot de noodzaak voor extra ruimte voor deze onderwijssoorten. Uitgangspunt is om dit (zoveel als mogelijk) te concentreren op de huidige locaties. Voor het Van Lodenstein College zal de komende jaren een locatiestudie gedaan worden voor vervanging/renovatie die voorzien is na 2025. Voor alle onderwijshuisvesting geldt dat deze zo duurzaam mogelijk gerealiseerd wordt, rekening houdend met het Bouwbesluit, Frisse scholen klasse B en (B)ENG-eisen. Sport Alle kernen beschikken op dit moment over een ruim aanbod aan sportvoorzieningen. De bevolkingsgroei maakt het (op termijn) noodzakelijk om een aantal sporthallen te vergroten zodat we kunnen blijven voorzien in voldoende gymcapaciteit. Ook vanuit de binnensport neemt de druk op de aanwezige sporthallen toe, met name in de wintermaanden. We zullen afwegen of renovatie met uitbreiding of vervanging de meest duurzame oplossing is om de (toekomstige) knelpunten op te lossen.

Wat betreft de buitensport is het nodig een keuze te maken ten aanzien van de verdeling van onze sportaccommodaties in de kern Nijkerk. Onze voorkeur is zoveel mogelijk de bestaande sportcomplexen te intensiveren.

35

Als dat onvoldoende ruimte biedt, ligt de keuze voor spreiding, bijvoorbeeld door het realiseren van een sportcomplex aan de zuidwestzijde van Nijkerk, voor de hand om te kunnen voldoen aan de reële behoefte die er is aan sportterreinen. Om deze reden onderzoeken wij in opdracht van de raad momenteel de wenselijkheid en de ruimtelijk/financiële gevolgen van een eventuele verplaatsing van (een deel van) de sportfaciliteiten die nu in gebied Luxool gevestigd zijn. De keuze tot verplaatsing van een deel van de sportaccommodaties kan ook aan de orde zijn als op termijn de voorkeur uitgaat naar woningbouw aan de zuidzijde van de kern. Op deze wijze zorgen wij voor betere spreiding van de voorzieningen. Tevens kan de groei van de bevolking leiden tot vraag naar extra buitensportterrein. Mogelijk kunnen we dit oplossen door verdichting van de bestaande capaciteit door middel van omzetting van natuurgras in kunstgras. Alhoewel uitbreiding van sportaccommodaties geen doel op zich is voor ons, is op termijn niet uit te sluiten dat nieuwe voorzieningen nodig zijn. Kunst- en culturele voorzieningen Met de groei van onze bevolking neemt ook de behoefte aan voorzieningen voor kunst en cultuur steeds meer toe. Daarbij denken wij onder andere aan een cultureel centrum, een (film)theater of bioscoop, kunstateliers, een museum en/of overige podiumkunsten.

Het ontwikkelen van deze voorzieningen is een zaak voor de markt. Wij zijn ons evenwel bewust dat de behoefte er aan toeneemt. Wij ondersteunen daarom initiatieven en zullen deze faciliteren; daarbij denken wij in het bijzonder aan de omgeving van de havenkom.

Detailhandel en horeca (Nijkerk en Hoevelaken) Voor detailhandel is ons recent vastgestelde beleidsnota uitgangspunt. Er is voor ons geen aanleiding dit beleid naar aanleiding van deze visie te herijken. Indien ontwikkelingen, krimp of groei, het noodzakelijk maken het beleid aan te passen, overleggen wij met de belanghebbenden hoe ons beleid hierop aangepast dient te worden.

De Detailhandelsstructuurvisie is ons kader voor het detailhandelsbeleid.

De horecasector groeit. Al bijna zeven jaar neemt de omzet van de horeca ieder kwartaal toe.8 De verwachting is dat deze sector ook in onze gemeente blijft groeien. Wij blijven ruimte bieden aan horeca. Dit betekent niet dat alle vormen van horeca overal aanvaardbaar zijn. In de binnenstad van Nijkerk en het centrumgebied van Hoevelaken zien wij mogelijkheden, mede om deze gebieden aantrekkelijk te houden. Ook aan de randen van onze kernen, uitvalswegen en in het landelijk gebied zien wij mogelijkheden, zeker als een voorziening in het landelijk gebied gecombineerd wordt met voorzieningen voor recreatie en toerisme. 4.3.12 Het initiatief meer centraal stellen Wij bieden onze inwoners en onze ondernemers ruimte mee te doen in de samenleving door hen te stimuleren initiatieven te ontplooien. Inwoners en ondernemers moeten in staat zijn om in hun eigen inkomen te voorzien via werken en ondernemen, maar dan dienen wij hen ook de noodzakelijke faciliteiten en ruimte te bieden. Wij onderzoeken in de komende tijd de

36

mogelijkheden om voor het toetsen van dergelijke initiatieven een specifiek beleidskader op te stellen. 4.3.13 Effecten van onze keuzes op de fysieke leefomgeving De ambities beschreven in deze paragraaf hebben geen grote nadelige effecten tot gevolg voor de fysieke leefomgeving, zoals onderzocht en onderbouwd in ons MER9. Licht negatieve effecten zijn met name te verwachten in het landelijk gebied als gevolg van het ruimtebeslag dat nodig is voor het realiseren van duurzame energievoorzieningen tussen Nijkerk en Nijkerkerveen. 4.4

Nijkerk een duurzame gemeente

4.4.1 Duurzame ontwikkeling Onze inzet voor een duurzame en toekomstbestendige gemeente, zoals vastgelegd in ons Coalitieakkoord ‘Verbinden met ambitie 2018 – 2022’ heeft gevolgen voor het beheer en de inrichting van de fysieke leefomgeving. Onze inzet betreft: • het uitvoeren van de afspraken over energietransitie; • uitvoeren van maatregelen ten behoeve van klimaatadaptatie, onder andere door ontstening en vergroening te stimuleren; • het beperken fijnstof- en geluidsoverlast; • het verminderen restafval en zwerfafval; • het stimuleren en faciliteren sanering asbestdaken; • het stimuleren van initiatieven die bijdragen aan een circulaire gemeente waarin op den duur geen grondstoffen verloren gaan. Deze voornemens hangen met elkaar samen.

4.4.2 Energietransitie In 2050 is de gemeente Nijkerk energieneutraal. Deze ambitie is vastgelegd en uitgewerkt in onze Routekaart Nijkerk Energieneutraal 2050. Wij doen dit stapsgewijs en langs twee sporen: energiebesparing en het opwekken van duurzame energie (zon, wind). Stapsgewijze mede om de mogelijkheden te benutten die met de komst van nieuwe technologieën zich aandienen. De eerste stap hebben wij gezet met de vaststelling van ons Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal waarin beschreven staat welke acties wij tot 2023 in gang zetten. Wij zetten in op energiebesparing, op het afbouwen van het gebruik van fossiele brandstoffen en wijzen wij locaties aan voor het opwekken van duurzame energie, met behulp van de zon en de wind. De afspraken uit deze routekaart zijn wij momenteel al druk aan het uitvoeren: • door bestaande gebouwen en bedrijfsprocessen stapsgewijs steeds energiezuiniger te maken; • nieuwe woonwijken bouwen wij geheel elektrisch. Het gebruik van aardgas bouwen wij af; • wij benutten de mogelijkheden van restwarmte uit industriële processen door de aanleg van een warmtenet waar sprake is van restwarmte en waar sprake is van een zo hoog mogelijke dichtheid aan woningen;

De Routekaart Nijkerk energieneutraal, met het eerste Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal en de Regionale Energie Strategie zijn beleidskaders voor de Omgevingsvisie.

37

•

•

in 2024 willen wij één cluster van maximaal 40 hectare aan zonnevelden in het gebied direct ten zuiden van de Bunschoterweg en 2 windturbines langs de A28 gerealiseerd hebben. Deze locatie is mede gebaseerd op ons standpunt zo veel de opwekking van zonne- en windenergie langs (hoofd)infrastructuur te realiseren. We verwachten er beperkt negatieve effecten op natuur en landschap. Wij starten met het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek voor deze locaties. Wij passen de best betaalbare technieken voor windturbines toe, onder meer door gebruik te maken van de snel wijzigende inzichten in technische innovatie op dit terrein om op deze wijze het best gewenste resultaat te verkrijgen; wij spannen ons in voor de aanleg van zonnepanelen op daken en voeren een haalbaarheidsonderzoek uit naar andere locaties voor zonnevelden voor in elk geval de reststrook langs A28 (incl. geluidswal), de P&R terreinen bij de stations Nijkerk en Hoevelaken en het voormalig zwembadterrein bij Luxool.

De opgave in 2050 energieneutraal te zijn vraagt enerzijds om energiebesparing en anderzijds om opwek van duurzame energie. De energiebesparing richt zich op het terugdringen van het energieverbruik bij bedrijfsprocessen en van het vastgoed. De opwek van duurzame energie richt zich op het ontwikkelen van 6 windturbines, 140 hectare zonnevelden en alternatieven voor ‘van het gas af’ onder meer te bewerkstelligen via een wijkgerichte aanpak op basis van de transitievisie warmte. In komende jaren wijzen wij nog één of meerdere gebieden aan voor de ontwikkeling en realisering van windturbines en zonnevelden voor de periode na 1 januari 2023. Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn:

•

•

•

•

het opstellen van de Transitievisie Warmte waarin wij op basis van de karakteristieken van een bepaald gebied (bijvoorbeeld een wijk) aangeven hoe het vastgoed ‘van het gas af’ kan; voorkeurslocaties zijn gelegen in of direct aan de rand van het stedelijk gebied: ▪ de energie wordt dan zo dicht mogelijk in de buurt opgewekt waar het ook wordt verbruikt; ▪ in het stedelijk gebied is de energie-infrastructuur voorhanden waarop tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten kan worden aangesloten en zijn de mogelijkheden voor dubbel grondgebruik het grootst zodat de duurzame opwek het minst met andere vormen van ruimtegebruik concurreert; ▪ heeft duurzame opwek hier doorgaans ook minder negatieve invloed op de kenmerken of identiteit van een gebied; onze voorkeur gaat uit naar wind boven zon, zon zo veel mogelijk geïntegreerd in het stedelijk gebied en duurzame opwek geconcentreerd in enkele clusters langs de hoofdinfrastructuur bijvoorbeeld de A1, A28 en het spoor dichtbij of in aansluiting op het stedelijk gebied; toepassing van de meest geschikte en recente innovatieve technieken.

In komende jaren wijzen wij nog één of meerdere gebieden aan voor de ontwikkeling en realisering van windturbines en zonnevelden voor de periode na 1 januari 2023.

38

4.4.3 Verduurzaming maatschappelijk vastgoed We zetten ons in voor verduurzaming van ons maatschappelijk vastgoed. Bij schoolgebouwen en andere basisaccommodaties wordt aan de hand van de economische levensduur bepaald of vervanging of renovatie nodig is.

•

• 4.4.4 Klimaatadaptatie Wij blijven ons onverminderd inspannen om onze fysieke leefomgeving aan te passen aan het veranderende klimaat (klimaatadaptie10). In samenwerking met Waterschap Vallei & Veluwe en regiogemeenten stellen wij een Regionaal Klimaatadaptatie Plan (RAP) op. In de afgelopen jaren hebben wij hiervoor al verschillende maatregelen getroffen als onderdeel van onze duurzame aanpak om het stedelijk waterbeheer klimaatbestendig te maken. In het in 2018 vastgestelde rioleringsplan (GRP) en het addendum staat het beleid en de maatregelen voor een robuuste watersysteem weergegeven. Hierbij is aandacht voor versterken van ons watersysteem, zowel ondergronds (riolering, grondwater) als bovengronds, dat wil zeggen het oppervlaktewatersysteem. Dit alles in relatie tot de inrichting van de openbare ruimte en inspelende op de huidige klimaatveranderingen. Een aantal maatregelen waarmee wij wateroverlast, watertekort en hittestress willen tegengaan zijn: • wij stellen een hemelwaterstructuurplan op; • wij koppelen het regenwater af van het afvalwaterriool waar dit mogelijk is; • wij hebben al regenwateradviseurs aangesteld die bewoners adviseren bij het afkoppelen van regenwater; • wij subsidiëren plannen voor de aanschaf van regentonen en het vergroenen van daken;

•

in onze verordening over afvalwater en grondwater is opgenomen dat wij gebieden kunnen aanwijzen waarbinnen het verboden is een regenwaterafvoerleiding aan de voorzijde van de woning aan te sluiten op ons riool; wij overwegen duurzaamheidscoaches in te zetten onze inwoners adviseren en ondersteunen bij het afkoppelen van hemelwater op eigen terrein, het onttegelen van tuinen, de aanleg van groene daken, enzovoort; het streven is 10% meer bos in 2030 voor heel Nederland. Dit komt neer op ongeveer 37.000 hectare. Dit is nodig voor het herstel van de biodiversiteit en de afspraken uit het Klimaatakkoord. Wij maken hierover nadere afspraken met onze partners in de Regio FoodValley in het kader van de verstedelijkingstrategie van Regio Amersfoort, Arnhem/Nijmegen en FoodValley.

4.4.5 Beperken fijnstof- en geluidsoverlast en sanering asbestdaken We willen een leefbare, veilige en schone gemeente zijn. Dit streven vraagt ook onze aandacht voor luchtkwaliteit, geluid en asbestsanering. Voor de Valleiregio ligt er een brede visie over geluid voor de onderdelen bouwen, ruimtelijke ordening en milieu. Het doel is om de overlast door geluid terug te dringen door toetsing vooraf en door toezicht en handhaving achteraf. De visie sluit aan bij de landelijke Wet Geluidhinder voor onder meer wegverkeer en railverkeer, maar biedt ook ruimte voor maatwerk, bijvoorbeeld voor het gezoneerde bedrijventerrein Arkervaart. In de komende jaren werken wij samen met ProRail aan de plaatsing van geluidsschermen op een tiental locaties bij huizen langs het spoor. Met de partner gemeenten binnen onze omgevingsdienst willen wij ons geluidbeleid onder de Omgevingswet nader uitwerken.

39

Wij voldoen aan de wettelijke normen of grenswaarden voor fijnstof. Dit neemt niet weg dat er in het bijzonder in het landelijk gebied aandacht is voor het terugdringen van fijnstof. Met Regio FoodValley werken wij aan maatregelen om de problemen met fijnstof terug te dringen (zie paragraaf 4.5.4). Wij streven naar de sanering van alle asbestdaken. Om dit doel te bereiken beschikken wij over een routekaart die wij met onze partnergemeenten binnen de OddV hebben. Wij zetten vooral in op voorlichting aan burgers en agrariërs om de gezondheidseffecten van asbest duidelijk maken, stimuleren wij samenwerking en monitoren wij de voortgang van de sanering. Wij zien vooral kansen het saneren van asbest te combineren met het plaatsen van zonnepanelen.

Belangrijke principes bij de toepassing van ons beleid zijn bewustwording, gedragsbeïnvloeding en de vervuiler betaalt. Ons beleid voor afvalinzameling passen wij met regelmaat aan met als doel afval te verminderen en zwerfaval te voorkomen.

Wij zetten in op de transitie naar duurzame mobiliteit met gebruik van schone brandstoffen en schone vervoersmiddelen. Wij stimuleren het gebruik van het openbaar vervoer, fietsen en lopen.

4.4.6 Duurzame mobiliteit Wij zetten ons in de komende jaren in op de transitie naar duurzame Mobiliteit met gebruik van schone brandstoffen en schone vervoersmiddelen. Wij stimuleren het gebruik van het openbaar vervoer en de fiets. Al eerder stelden wij te streven naar meer combinaties van woningbouw met werklocaties, scholen en voorzieningen. De nabijheid van voorzieningen nodigt uit tot lopen en fietsen, zet aan tot bewegen en voorkomt onnodige mobiliteit. 4.4.7 Verminderen restafval en zwerfafval Afval is grondstof. Om deze reden scheiden wij ons afval zo dicht mogelijk bij de bron en hergebruiken wij het hoogwaardige afval zoveel mogelijk.

40

4.5

Nijkerk, een groen en gezond landelijk gebied

4.5.1 Twee invalshoeken Het landelijk gebied benaderen wij vanuit twee invalshoeken. Enerzijds vinden er in het landelijk gebied autonoom ontwikkelingen plaats. Ideeën en initiatieven die bijdragen aan het versterken van de kwaliteiten van onze kernen en het landelijk gebied stimuleren wij. Dat doen wij vanuit het principe ‘ja, mits’. Wij ontwikkelen hiervoor een afwegingskader om concrete initiatieven uit de samenleving te toetsen. Anderzijds beïnvloeden keuzes voor het ontwikkelen van het stedelijk gebied het landelijk gebied. Immers, op de middellange termijn (vanaf 2030) bestaat er de noodzaak op zoek te gaan naar nieuwe woningbouwlocaties aansluitend aan de kernen in de centrale as Nijkerk-NijkerkerveenHoevelaken. De omvang van deze nieuwe uitleglocaties bepalen wij niet alleen op basis van de behoefte aan woningen en werklocaties met alle benodigde voorzieningen. Er spelen meer afwegingen mee. 4.5.2 Stevige groene bufferzones De drie afzonderlijke kernen mogen niet aan elkaar vastgroeien. Een stevige groene buffer in de vorm van een groen en open landschap is om meerdere redenen nodig. Stevige groene buffers zijn noodzakelijk om de specifieke landschappelijke waarden tussen de kernen te behouden en er juist te versterken. Met een groene buffer zorgen wij voor voldoende mogelijkheden voor recreatie- en sportmogelijkheden rond de kern.

Bewegen en ontspannen in het groen is immers goed voor onze lichamelijke en geestelijke gezondheid. Een stevige groene buffer zorgt voor een aantrekkelijke leefomgeving en levert een bijdrage aan meer

klimaatbestendigheid, omdat groene gebieden in en rond de kernen zorgen voor beschutting en afkoeling op hete zomerdagen en opvang van water bij zware regenval. Stevige groene buffers dragen bovendien bij aan het versterken van de biodiversiteit.

Het al vastgestelde beleid voor de ontwikkeling van een groene buffer tussen Amersfoort en Nijkerk uit oktober 2009 blijft onverminderd van kracht.

4.5.3 Nieuwe vitale woonwijken Onze voorkeur voor een groeiplus scenario, zoals beschreven in paragraaf 4.3.1, heeft tot gevolg dat op middellange termijn enkele delen van het landelijk gebied aan de rand van de kernen in de centrale as nodig zijn voor (nieuwe) ontwikkelingen. Ruimte voor nieuwe vitale woon- en werklocaties met bijhorende noodzakelijke voorzieningen zullen wij voor een deel in het landelijk gebied moeten inpassen. Wij bereiden een dergelijke keuze voor nieuwe ontwikkellocaties uiterst zorgvuldig voor door alle belangen die er mee samenhangen goed af te wegen. Indien de ontwikkeling buiten de kernen moet plaatsvinden dan wordt deze op een kwalitatieve wijze ingepast in het landschap. Wij maken daarbij gebruik van de ontwerprichtlijnen uit het LOP. Het LOP biedt handvatten voor het maken van keuzes en richtlijnen om uitbreidingslocaties met respect voor de landschappelijke en cultuurhistorische waarden goed in te passen. Waardevolle (cultuurhistorische) landschappen en/of natuurgebieden worden ontzien van de programmatische druk vanuit wonen, werken, mobiliteit en energietransitie.

41

4.5.4 Autonome ontwikkelingen Ongeacht de invloed van de woningbouwopgave op het landelijk gebied bieden wij ruimte voor duurzame (agrarische) ontwikkelingen in het landelijk gebied. Dergelijke nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen treden wij positief tegemoet met het principe ‘ja, mits’. Onze visie en het hierna uitgewerkte afwegingskader spelen een belangrijke rol in onze afweging een initiatief te ondersteunen. Er is ruimte voor passende ontwikkelingen in ons landelijk gebied, mits er sprake is van een duurzame ruimtelijke ontwikkeling. In onze visie staat hierbij de versterking van de kernkwaliteiten van het landschap centraal en niet zo zeer de aard van de functie. Nieuwe functies sluiten wij niet op voorhand uit. Wij staan deze in beginsel alleen toe op bestaande erven. Om de landbouw voor de gemeente te behouden moet er voldoende ruimte zijn om te kunnen voldoen aan wettelijke eisen uit deze sector. Onder andere om uitvoering te geven aan de ambities van het Rijk en Provincie Gelderland die samenhangen met natuurinclusieve (kringloop) landbouw, dat wil zeggen landbouw waar rekening wordt gehouden met en er respect moet zijn voor de kwaliteiten van landschap, cultuurhistorie, natuur en milieu11. Een goede kwaliteit van de leefomgeving in het buitengebied houdt ook in dat gezondheid en veiligheid uitgangspunt voor ontwikkelingen zijn en gewaarborgd zijn.

Wij blijven agrarische ondernemers daarin ondersteunen; bij bedrijfsverandering/verplaatsing en/of beëindiging van de bedrijfsvoering. Stikstof, maar ook ammoniak en fijnstof zijn (acuut) nationale problemen; problemen die voor een deel ook nationaal opgelost zullen moeten

geworden. De oplossing van het probleem wordt voor een groot deel in de landbouw gezocht. Wij pleiten voor een rechtvaardige oplossing door te kiezen voor gebiedsgerichte oplossingen; zoals ook het Rijnmondgebied en Schiphol gebiedsgericht de milieuproblemen op deze terreinen op moeten lossen, zal de stikstofproblematiek in de Vallei in overleg met de boeren in de Vallei moeten worden opgelost. Het Rijk dient hiervoor de kaders te geven. Ondernemers moeten de tijd krijgen hun wijze van werken aan te passen, om te innoveren met stal- en huisvestingssystemen voor het vee.

In ons beleid voor het landelijk gebied is ruimte voor normale groei, voor innovatie van (agrarische) bedrijven in het bijzonder naar natuurinclusieve landbouw en voor nieuwe ontwikkelingen.

Behoud en versterking van bestaande natuurgebieden is van belang, in het bijzonder voor het versterken van de biodiversiteit (waaronder soortenmanagement, bijenprojecten, bloemrijke akkerranden). Wij blijven eveneens initiatieven steunen die dit tot doel hebben. Een belangrijk deel van de landgoederenzone tussen Utrechtse Heuvelrug en Veluwe ligt op ons grondgebied. Provincie Gelderland investeert in het gebied. Wij faciliteren de versterking en uitbreiding van de zone. Het gebied is onder andere aangewezen als gebied voor de compensatie van natuur dat ten koste van de reconstructie knooppunt Hoevelaken verloren gaat. Het buitengebied biedt naast de ruimte voor de agrarische en natuurfunctie ook ruimte voor het versterken van of nieuwe vormen van recreatie (klompenpaden, fietspaden, kleinschalige verblijfsvoorzieningen en

42

bijbehorende informatievoorziening zoals borden), plannen van nabuurschap en energietransitie, mits deze laatste structureel bijdraagt aan de lokale of regionale klimaatdoelstellingen. De nabijheid van Amersfoort biedt ons landelijk (maar ook het stedelijk) gebied kansen voor extensieve vormen van (dag)recreatie en toerisme. Geen grootschalige nieuwe voorzieningen, maar verspreid in onze gemeente, mits duurzaam en goed ingepast. Op de grens van de gemeente ontwikkelt Amersfoort een nieuwe recreatievoorziening bij ’t Hammetje voor de inwoners van Vathorst; een plek waar mensen kunnen recreëren, wandelen, fietsen, sporten en spelen in een natuurlijke omgeving rond een bestaande waterplas. Wij blijven deze ontwikkeling in Amersfoort nauw volgen en zullen kritisch beoordelen welke (ruimtelijke) gevolgen dit plan heeft voor ons grondgebied ter hoogte van ‘t Hammetje. Landbouw(grond) kan een rol spelen in de noodzakelijke opgaven om een overstap te realiseren van fossiele brandstoffen naar duurzame energiebronnen. In paragraaf 4.4 hebben wij hiervoor al onze kaders aangegeven waarbinnen wij deze mogelijkheden zien. Wij overwegen ruimte te bieden voor bepaalde vormen van woonzorg (zorgboerderijen met woonvoorzieningen en dagbesteding) op voormalige agrarische bedrijfslocaties.

Aangetoond dient te worden dat het om woonzorgvormen gaat met een professionele basis of vanuit de gedachte van nabuurschap, dat wil zeggen gebaseerd op verlenen van (buren)hulp in kleine en overwegend agrarische gemeenschappen. Ook zien wij kansen voor de ontwikkeling van knooperven. Het Knooperf is een ensemble van karakteristieke, soms monumentale bebouwing en

nieuwbouw op de plek van in onbruik geraakte schuren en stallen. Deze voormalige bedrijfsgebouwen bieden woon- en werkruimte aan meerdere huishoudens. De bedrijfsgebouwen worden binnen hun eigen omvang en verschijningsvorm, eventueel via herbouw, geschikt gemaakt voor bewoning en/of bedrijfsruimte. De nieuwe bewoners beschikken dan over een eigen huis en eigen grond naar wens. De rest van het erf is gemeenschappelijk eigendom. Het erf behoudt daarmee zijn eigen agrarische uitstraling.

Alternatief: wij overwegen beleidsruimte te geven ten behoeve van de ontwikkeling van woonzorgvormen op knooperven van voormalige agrarische bedrijfslocaties.

Om ruimte te bieden aan bedrijven én een mooier landelijk gebied hebben wij de Regionale Menukaart FoodValley vastgesteld naast het al bestaande beleid voor Functieverandering. De Menukaart bevat vooral de beleidsregels als praktische tools om maatwerk te bieden bij de uitbreiding van bedrijven in het buitengebied. Wij integreren dit beleid in de visie met een afzonderlijk beleidskader waarmee wij nieuwe ontwikkelingen wegen (beoordelen en toetsen), zoals is toegezegd bij de vaststelling van ons bestemmingsplan Buitengebied en waarmee wij aansluiten bij de motie van CU/SGP en CDA over de integratie van voorstellen vanuit de regio FoodValley. Het beleidskader is gebaseerd op de drie kernwaarden: 1. ontwikkelingen zijn duurzaam, dat wil zeggen dat er sprake moet zijn van balans tussen ecologische, sociale en economische belangen; 2. kwaliteit voor kwantiteit; 3. vergroten van de betrokkenheid in de samenleving door het initiatief meer centraal te stellen (verbinden).

43

Op basis van deze kernwaarden bieden wij ruimte aan initiatieven, mits rekening gehouden wordt met de volgende voorwaarden: • het initiatief respecteert de kwaliteiten van het landschap, cultuurhistorie en natuur en het past binnen de wet- en regelgeving van belang voor de kwaliteit van de leefomgeving; dat wil zeggen behoud van een aantrekkelijk landelijk gebied ten behoeve van burgers, ondernemers en recreanten; • de ontwikkeling voegt kwaliteit toe; groei op basis van kwaliteit in plaats van kwantiteit; kwaliteit kan onder andere inhouden dat uit wordt gegaan van het behouden en (regionaal) versterken van de verscheidenheid van de verschillende cultuur- en natuurlandschappen (cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit) met behulp van het LOP en het BKP voor het buitengebied en van het verbeteren en versterken van de biodiversiteit; • de landschappelijke (inclusief cultuurhistorie) streefbeelden met de ontwerprichtlijnen uit het LOP zijn uitgangspunt en worden gebruikt in de planvorming; • het initiatief en de nieuwe functies op bestaande erven gaan niet ten koste van de kwaliteit, de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in de kernen en het landelijk gebied; • ontwikkelingen met veel dynamiek zijn alleen in de kernrandzone toegestaan om het overig landelijk gebied en in het bijzonder natuurgebieden, waar luwte respectievelijk rust (donkerte) belangrijke waarden zijn, worden

gevrijwaard; • ondernemers gaan en blijven in gesprek (dialoog) met hun direct omwonenden over de ontwikkelingen op het bedrijf. De uitkomsten uit deze dialogen wegen mee in ons besluit om medewerking te verlenen aan initiatieven.

Dit afwegingskader gaat uit van herontwikkeling van bestaande erven, zoals voormalige agrarische bedrijfslocaties. Herontwikkeling van dergelijke locaties betekent al gauw dat de ontwikkeling van de agrarische sector er door beperkt wordt. Terwijl juist deze sector veel ruimte nodig heeft voor een noodzakelijke transitie naar een natuurinclusieve landbouw. Dit roept op veel nadruk te leggen op het belang ontwikkelingen met veel dynamiek alleen in de kernrandzone toe te staan. Concreet: nieuwe initiatieven in het landelijk gebied worden niet op het bestaande erf, maar uitsluitend in nader aan te wijzen gebieden in kernrandzones, buurtschappen en knooperven ontwikkeld en gerealiseerd. Wij nemen ons voor dit alternatief, mits gedragen, na vaststelling van de Omgevingsvisie, uit te werken tot beleid.

Alternatief: nieuwe initiatieven in het landelijk gebied worden niet op het bestaande erf, maar uitsluitend in nader aan te wijzen gebieden in kernrandzones, buurtschappen en knooperven ontwikkeld en gerealiseerd.

4.6 Beoordeling (milieu)effecten op onze koers Dit koersdocument is de opmaat tot onze eerste Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie bevat uiteindelijk onze definitieve keuzes over het beheer en de ontwikkelingsmogelijkheden van onze fysieke leefomgeving. Keuzes die in sommige gevallen duidelijke grenzen stellen aan de wijze waarop wij onze leefomgeving willen beheren en ontwikkelen. Maar ook keuzes die nog om een verdere uitwerking na vaststelling vragen.

44

Onze voorstellen in dit koersdocument zijn niet uitsluitend gebaseerd op onderzoek, gesprekken met de samenleving en debatten met de raad. De keuzes zijn mede gebaseerd op effectbeoordelingen uit de MER (zie paragraaf 1.3). Het MER bevat vijf denkrichtingen (groeiscenario’s) met wisselende accenten. De keuzes in dit koersdocument zijn met name gebaseerd op de effectbeoordelingen uit de denkrichtingen ‘groei van wonen’, ‘groei van wonen en werken’ en ‘sociaal, duurzame groei’. Uit deze beoordelingen blijkt onze voorkeur voor een lichte toename van het woningbouwtempo naar gemiddeld 250 woningen per jaar, gecombineerd met een lichte toename van de werkgelegenheid en aandacht voor sociale zorg en duurzame groei voornamelijk een negatief effect te hebben op de kwaliteit van het landelijk gebied. Deze groeiopgave vergt immers meer ruimtebeslag dat voor een deel op de langere termijn gezocht moet worden aan de randen van onze drie kernen. Het ruimtebeslag kan ook ten koste gaan van het leefgebied van flora en fauna. Wij zijn ons dit terdege bewust. Daar staat tegenover dat met de groei van het aantal woningen (en inwoners) het draagvlak voor voorzieningen, winkels en activiteiten stijgt. Dit komt de leefbaarheid ten goede.

Bovendien willen wij de groeiopgave benutten om met de realisatie van nieuwe woon- en werklocaties de kwaliteit van de leefomgeving in het stedelijk gebied te verbeteren en de verduurzaming tot stand te brengen.

De keuze voor een scenario met een grotere woningbouwopgave (300 woningen of meer) heeft evenmin onze voorkeur. Naast een groter negatief effect op het landelijk gebied heeft dit scenario ook grotere negatieve effecten op het behouden van een gezonde, veilige leefomgeving en de kwaliteit van het stedelijk gebied; de groei vergt extra bedrijvigheid met mogelijk een negatieve impact.

Onze keuze voor een kleine breuk met de trendmatige groei is vooral ingegeven door het feit dat deze breuk voor de overige aspecten nauwelijks extra negatieve effecten met zich meebrengt, mits de nieuwe woon- en werklocaties energieneutraal ontwikkeld worden.

45

5 Tot slot: de kaders samengevat Dit document bevat enkele specifieke kaders. Deze geeft de gemeenteraad ons mee in de discussie met de samenleving over de Omgevingsvisie. Het gesprek vindt plaats binnen deze kaders. De kaders samengevat zijn: 1. De Omgevingsvisie gaat over heel het gemeentelijk grondgebied en bevat keuzes voor de periode 2020 tot 2030 met een doorkijk tot 2040. De visie passen wij aan op het moment dat dit noodzakelijk is. 2. Het beleid van overige overheden is een belangrijk kader voor onze keuzes. Besluiten van en afspraken met andere instanties waarmee wij rekening moeten houden. 3. Onze landschappen met de vele natuurwaarden en het bijzonder cultuurhistorisch en archeologisch erfgoed bepalen in hoge mate de identiteit van de gemeente. Dit willen wij behouden en waar nodig verstevigen. Bij het bepalen van onze koers op de fysieke leefomgeving en het maken van (ruimtelijke) keuzes voor de Omgevingsvisie gebruiken wij zoveel mogelijk de Cultuurhistorische waardenkaart en de richtlijnen uit het LOP. 4. Bij het maken van integrale keuzes voor de Omgevingsvisie laten wij ons leiden door de drie kernwaarden ‘balans (duurzame ontwikkeling)’, ‘ontwikkelingen passen bij de maat en schaal van de gemeente Nijkerk’ en ‘verbinden’ om ervoor te zorgen dat keuzes werkelijk tot verbeteringen leiden.

De kernwaarden geven inhoud en betekenis aan het begrip Omgevingskwaliteit. 5. De komende jaren bouwen wij gemiddeld 250 woningen per jaar. Deze opgave verhoudt zich tot de omvang van de kern en verschilt per kern. Onze Woonvisie Nijkerk 2020+ bevat de kaders voor de bouw van het type woningen.

6. Inbreiding gaat niet per definitie altijd voor uitbreiding. Inbreiding en transformatie van bestaand stedelijk is aan de orde waar dat stedenbouwkundig maar ook sociaal (veiligheid, gezondheid) aanvaardbaar is’. 7. In de Omgevingsvisie gaan wij voor de periode na 2030 op zoek naar nieuwe uitleglocaties voor woningbouw en voor bedrijvigheid. 8. Onze plannen voor de transitie van de havenkom en het toekomstbestendig maken van Paasbos zetten wij onverminderd voort. Voor Spoorkamp onderzoeken wij de mogelijkheden de harde plancapaciteit voor kantoren om te zetten naar (bedrijfs)bestemmingen waaraan wel behoefte is. 9. Inbreiding is verantwoord als sprake is van het aanbrengen van voldoende variatie in de woningvoorraad, het opwaarderen van de kwaliteit van woningen en openbare ruimte en er voldoende openbare ruimte, ‘lucht’, blijft om de leefbaarheid te kunnen garanderen. 10. Speerpunt in ons beleid is de doorontwikkeling en versterking van het Food Production Cluster. Eén van de ontwikkellijnen daarbinnen is de versterking en verbreding van de Food Academy Nijkerk (FAN) in samenwerking met de deelnemende bedrijven. 11. Met de Platformen voor de centrumgebieden van Nijkerk en Hoevelaken werken wij verder aan afspraken over de uitvoering van de visies. Voor Nijkerkerveen zoeken wij de komende jaren ook naar een platform, die past bij de aard en omvang van de kern. 12.

De locatie van het gemeentehuis ontwikkelen wij voor woningbouw met een gevarieerd woningbouwprogramma. 13. Uitgangspunt blijft dat er op de plek van de dependance een functie moet komen die de binnenstad versterkt. De in 2018 vastgestelde ontwikkelingsvisie is uitgangspunt.

46

14. Nieuwe locaties voor woningbouw en bedrijvigheid zoeken wij in het gebied Nijkerk-Nijkerkerveen-Hoevelaken, waarbij wij de volgende uitgangspunten en voorwaarden hanteren: • nieuwe locaties in aansluiting op bestaande bebouwing kernen; • bouwopgave passend bij maat, schaal en bebouwingsdichtheid kern; • bouwopgave benut aanwezige landschappelijke elementen en kwaliteiten; • enkele gebieden zijn gevrijwaard van nieuwe woon- en werklocaties; • nieuwe locaties kunnen goed en eenvoudig worden ontsloten op bestaande hoofdwegenstructuur en/of HOV-knooppunten; • met stevige bufferzones voorkomen wij dat kernen aan elkaar groeien; • het LOP en de Cultuurhistorische Waardenkaart zijn uitgangspunt. 15. De nieuwe mobiliteitsvisie is een belangrijk beleidskader voor de vast te stellen Omgevingsvisie. Belangrijke aandachtspunten voor deze visie zijn het terugdringen en voorkomen van onnodige mobiliteit, in het bijzonder het weren van doorgaand (auto)verkeer in de woonwijken en het verder verbeteren van de verkeersveiligheid. 16. In de heroverweging hoofdwegenstructuur nemen we de situatie voor en na de reconstructie van knooppunt Hoevelaken alsmede de aansluiting A30/A1 mee. 17. Wij onderzoeken de mogelijkheden voor uitbreiding en optimalisatie van OV-verbindingen tot hoogwaardige verbindingen.

In onze planvorming behouden wij de fysiek gereserveerde ruimte voor een station ter hoogte van Corlaer. 18. Wij spannen ons er voor in dat de kernen beschikken over een compleet en aantrekkelijk basisvoorzieningenniveau. Onder basis verstaan wij een basisschool, één of meerdere mogelijkheden om te sporten en

voldoende maatschappelijke en culturele voorzieningen (dorpshuis, bibliotheek, jongerencentrum, scouting). 19. De Detailhandelsstructuurvisie is ons kader voor het detailhandelsbeleid. 20. De Routekaart Nijkerk energieneutraal, met het eerste Uitvoeringsprogramma Nijkerk Energieneutraal en de Regionale Energie Strategie zijn beleidskaders voor de Omgevingsvisie. 21. In komende jaren wijzen wij nog één of meerdere gebieden aan voor de ontwikkeling en realisering van windturbines en zonnevelden voor de periode na 1 januari 2023. 22. Wij zetten in op de transitie naar duurzame mobiliteit met gebruik van schone brandstoffen en schone vervoersmiddelen. Wij stimuleren het gebruik van het openbaar vervoer, fietsen en lopen. 23. Het al vastgestelde beleid voor de ontwikkeling van een groene buffer tussen Amersfoort en Nijkerk uit oktober 2009 blijft onverminderd van kracht. 24. In ons beleid voor het landelijk gebied is ruimte voor normale groei, voor innovatie van (agrarische) bedrijven in het bijzonder naar natuurinclusieve landbouw en voor nieuwe ontwikkelingen.

47

Bronvermelding en noten 1. Gemeente Nijkerk: Coalitieakkoord 2018-2020 ‘Verbinden met ambitie’; juni 2018 2. Gemeente Nijkerk: Detailhandelsstructuurvisie 2019-2025, november 2019 3. Gemeente Nijkerk: Expertmeetings als input voor de Omgevingsvisie; april 2019 4. Gemeente Nijkerk: Gemeentelijk Rioleringsplan Addendum, beleidsplan voor de gemeentelijke watertaken voor de planperiode 2018 t/m 2022 5. Gemeente Nijkerk: Havenkom, kans voor de binnenstad, Ontwikkelingsvisie Havenkom Nijkerk; Must, 15 april 2018 6. Gemeente Nijkerk; MER Omgevingsvisie Nijkerk, beoordeling van de denkrichtingen ten behoeve van de Omgevingsvisie Nijkerk; Anteagroup 4 februari 2020 7. Gemeente Nijkerk; Leefomgevingsfoto, analyse van de fysieke leefomgeving ten behoeve van het MER Omgevingsvisie Nijkerk; Anteagroup 4 februari 2020 8. Gemeente Nijkerk: Monitor Economische Ontwikkeling Nijkerk; juli 2020 9. Gemeente Nijkerk: Landschapsontwikkelingsplan januari 2018

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=315dfa44-9986-461f-8089-7eaec5f06e10