CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2022-029 Bijlage - Voorlopige Jaarstukken 2021 (zoals besproken in de raadscommissie van 23 mei 2022).pdf

Raadsvergadering 23 juni 2022, gemeente NijkerkBij agendapunt: Jaarstukken 2021 (2022-029)38.128 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

66

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf weerstandsvermogen geeft aan in welke mate financiële tegenvallers (risico’s) opgevangen kunnen worden. Daarmee geeft de paragraaf aan hoe robuust de financiële positie is. De paragraaf weerstandsvermogen bevat volgens het Besluit begroting en Verantwoording (BBV) een inventarisatie van de weerstandscapaciteit en een inventarisatie van de risico’s. Ook zijn de verplichte kengetallen opgenomen met daarbij een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie.

2.1 Kengetallen financiële positie De kengetallen geven een globaal beeld van de financiële positie. Voor de 1e globale beoordeling wordt aangesloten bij de zogeheten signaleringswaarden die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor 100.000+ gemeenten. De kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën, waarbij categorie A het minst risicovol is en categorie C het meest. Kengetal

Categorie A

Categorie B

Categorie C

Netto schuldquote zonder correctie doorgeleende gelden

<90%

90 - 130%

> 130%

Netto schuldquote

<90%

90 - 130%

> 130%

Solvabiliteitsratio

>50%

20 - 50%

< 20%

Structurele exploitatieruimte

> 0%

> 0%

< 0%

Grondexploitatie

<20%

20 - 35%

> 35%

Belastingcapaciteit “Woonlasten meerpersoonshuishouden”

<95%

95 - 105%

> 105%

met

correctie doorgeleende gelden

Uitkomsten In onderstaande tabel zijn de kengetallen opgenomen. Naast het opnemen van de tabel wordt een beoordeling gegeven van de onderlinge verhouding van de kengetallen in relatie tot financiële positie. Omschrijving

Netto schuldquote

JR

BGR

JR

2020

2021

2021

46%

63%

49%

46%

64%

51%

43%

41%

41%

De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Omdat bij leningen er onzekerheid kan bestaan of ze allemaal terug worden betaald wordt bij de berekening van de netto schuldquote onderscheid gemaakt door het kengetal te berekenen, zowel inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Solvabiliteitsratio De “solvabiliteitsratio” geeft de mate aan waarmee de gemeentelijke bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Anders gezegd: het aandeel van het eigen vermogen in het totaal vermogen. Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen, hoe gezonder de gemeente.

67

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Omschrijving

Structurele exploitatieruimte

JR

BGR

JR

2020

2021

2021

-1,1%

-0,5%

-0,6%

23%

23%

23%

80%

78%

82%

Het financiële kengetal “structurele exploitatieruimte” geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Grondexploitatie Het financiële kengetal “grondexploitatie” geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Belastingcapaciteit “Woonlasten meerpersoonshuishouden” De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Bij woonlasten gaat het om de OZB, de afvalstoffenheffing en rioolrechten.

2.2 Bepaling structurele ruimte in jaarrekening Voor de beoordeling van robuustheid van de gemeentelijke financiën is het van belang om inzicht te hebben in de structurele exploitatieruimte in de jaarrekening. Voor 2021 is deze € 0,7 miljoen negatief. In onderstaande tabel vindt u de opbouw en de vergelijking met de jaarrekening van vorig dienstjaar. Bepaling structurele ruimte (bedragen x € 1.000, bedrag met een minteken betekent een nadeel)

Rekening 2020

Rekening 2021

-1.197

2.195

Saldo incidentele baten en lasten (b)

-1.220

-1.235

Incidenteel rekeningresultaat (c)

1.264

4.266

Saldo reserves

-114

-166

-1.127

-670

Saldo rekening (a) Gecorrigeerd met:

Structurele ruimte in exploitatie (a-b-c-d)

2.3 Inventarisatie van de structurele en incidentele weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden van de gemeente om onverwachte en substantiële tegenvallers te dekken. Bijvoorbeeld de algemene reserve en de reserve grondexploitatie, maar ook de onbenutte belastingcapaciteit. Hierbij onderscheiden we incidentele en structurele weerstandscapaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit is bedoeld om rekeningtekorten, calamiteiten en incidentele tegenvallers op te vangen. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de exploitatie op te vangen.

68

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

2.4 Incidenteel Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio. Met behulp van dit verhoudingsgetal wordt bepaald of het incidenteel weerstandsvermogen toereikend is. De gemeente Nijkerk streeft naar een ratio van tenminste 0,8. Het beschikbare weerstandsvermogen is ruim voldoende om de benoemde risico’s af te dekken. Weerstandsvermogen

Rekening

(bedragen x € 1.000)

2021

Beschikbare weerstandscapaciteit

29.893 +

Gewogen risico’s

2.968-

Weerstandscapaciteit

26.925 +

Ratio weerstandsvermogen (Beschikbare weerstandscapaciteit / gewogen risico’s)

10,1

Verloop ratio weerstandsvermogen

Ratio

15,0 10,0 5,0 0,0

BGR20

REK 2019

BGR21 Ratio

REK 2020

BGR22

REK 2021

Streefratio

De beschikbare weerstandscapaciteit wordt bepaald met behulp van de algemene reserve en de reserve grondexploitatie. Overige reserves betreffen bestemmings- / egalisatiereserves, deze worden niet ingezet om algemene risico’s op te vangen. Beschikbare weerstandscapaciteit

Rekening

(bedragen x € 1.000)

2021

Algemene reserve en reserve Precariobelasting

(saldo t+4)

15.830

Reserve bouwgrondexploitatie

(saldo t)

14.063

Totaal

29.893

Inventarisatie risico’s Ten opzichte van de voorgaande planning en control documenten zijn verschillende wijzigingen in het risicoprofiel opgetreden. Dit heeft geleid tot een daling van het risicoprofiel met € 0,1 miljoen ten opzichte van de begroting 2022.

69

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Gewogen risico’s

Rekening

(bedragen x € 1.000, -/- = voordeel)

2021

Subtotaal Grote Kans (GK) = 75% risico

0

FLO Brandweer Op verzoek van de gemeente Nijkerk voert de VGGM de FLO-overgangsregeling uit. De onzekerheid van de hoogte wordt veroorzaakt door individuele keuzemogelijkheden die de regeling biedt met betrekking tot de omvang van non-activiteitsverlof.

200

Omgevingswet

600

Nog zeer onzeker is wat de financiële gevolgen zijn na de invoering per 1-1-2023 van de omgevingswet. Verwachting is in het begin wat hogere kosten die in de tijd uitvlakken. Subtotaal Middelgrote Kans (MK) = 50% risico

800

Planschade

250

Gebleken is dat n.a.v. vaststelling van bestemmingsplannen het risico bestaat op een planschadeclaim. Vooralsnog is nog geen claim ingediend op basis waarvan planschade uitgekeerd dient te worden. In het algemeen hebben wij dit risico bij de bouwlocaties bij de ontwikkelaar neergelegd. Garantstelling leningen

650

Subtotaal Kleine Kans (KK) = 25% risico

900

Totaal Risico’s vermogen

1.700

Gewogen risico’s grondexploitatie*

493

Structurele risico’s begrotingsjaar 2022

775

Totaal risico’s

2.968

* Bron: MPG 2022 bij jaarrekening 2021

2.5 Structureel Beschikbare weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit wordt gevormd door de onbenutte belastingcapaciteit en onbenutte budgettaire capaciteit. Onbenutte budgettaire capaciteit De onbenutte budgettaire capaciteit wordt bepaald door de post onvoorzien en het saldo van de begroting over de jaren 2022-2025. De uitkomst van de onbenutte budgettaire capaciteit bedraagt: Onbenutte budgettaire capaciteit

2022

2023

2024

2025

-24

-24

-24

-24

Saldo programmabegroting 2022-2025 na 2e BERAP 2021

-1.654

-1.333

-1.461

-1.584

Totaal

-1.678

-1.357

-1.485

-1.608

(-/- = voordeel) (bedragen x € 1.000) Onvoorzien

Onbenutte belastingcapaciteit Bij de bepaling van de onbenutte belastingcapaciteit wordt gekeken naar de ruimte die aanwezig is om de OZB-tarieven nog te verhogen. Hiertoe wordt het maximaal toegestane tarief vergeleken met de tarieven van de gemeente Nijkerk. Voor de maximale tarieven wordt uitgegaan van de normen volgens het "redelijk peil" zoals dat wordt gehanteerd voor de toelating tot artikel 12 van de financiële verhoudingswet. Dit redelijk peil wordt jaarlijks gepubliceerd in de meicirculaire van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Op basis van de laatst beschikbare gegevens (meicirculaire 2021) is dit 0,1800% van de totale WOZ-waarde.

70

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

De Financiële-verhoudingswet (Fvw) bepaalt dat de eigen inkomsten van een gemeente een bepaald redelijk peil hebben, wil zij in aanmerking komen voor een aanvullende uitkering op basis van artikel 12 Fvw. Om dat te kunnen beoordelen moet duidelijk zijn welke eigen inkomsten daarbij worden betrokken en wat een redelijk peil is. Daarbij gaat het om de eigen inkomsten uit: • de onroerendezaakbelastingen (OZB); • de rioolheffingen; • de afvalstoffenheffingen en reinigingsrechten. Bij gemaximaliseerd tarief bedraagt de OZB-opbrengst in 2021 voor de gemeente Nijkerk € 14,9 miljoen. De huidige raming van de OZB-opbrengst bedraagt € 10,2 miljoen. Dit brengt de onbenutte belastingcapaciteit op een bedrag van € 4,7 miljoen. De onbenutte belastingcapaciteit wordt voor de provincie in de monitoring steeds belangrijker. Daarnaast is het een ijkpunt voor het financieel beleid dat de gemeente Nijkerk voert. Onbenutte belastingcapaciteit

2022

2023

2024

2025

-4.700

-.4.500

-4.500

-4.500

(bedragen x € 1.000) Onbenutte belastingcapaciteit

Specifieke risico’s In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de specifieke risico’s die een structureel effect kunnen hebben binnen de exploitatie. Gewogen risico’s

2022

2023

2024

2025

150

150

150

150

0

650

1.300

1.300

-600

-600

-600

-600

-450

200

850

850

50

50

50

50

50

50

50

50

(bedragen x € 1.000) -/- = voordeel WW-verplichtingen Wij zijn eigen risicodrager voor de WW-verplichtingen Herverdeling gemeentefonds Er vindt met ingang van 2023 een herverdeling van het gemeentefonds plaats. Op grond van de laatste berekening uit december 2021 gaat de gemeente er € 39 per inwoner op achteruit op basis van de algemene uitkering uit 2021. Dit eventuele nadeel zal in tranches van € 15 inwoner in de uitkering worden ingegroeid. Bij de Meicirculaire 2022 wordt naar verwachting het definitieve effect bekend. Effect Coalitieakkoord Rutte IV op omvang Gemeentefonds. De verwachting is dat het coalitieakkoord van het kabinet Rutte IV leidt tot een structurele hogere algemene uitkering. Voor de omvang het structurele effect sluiten wij aan de calculatie van onze externe adviseur voor het jaar 2026, omdat de verwachting voor de jaren voor 2026 (veel) positiever uitvallen. Subtotaal Grote Kans (GK) = 75% risico Renterisico Het renteniveau ligt nog steeds op een historisch laag punt. De verwachting is dat de rente de komende periode gaat stijgen. Een stijging van de rente heeft uiteraard een effect op onze rentelast. Een stijging van 1,00% kost ons ± € 100.000. Subtotaal Middelgrote Kans (MK) = 50% risico

71

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Gewogen risico’s

2022

2023

2024

2025

0

-200

-200

-200

500

500

500

500

275

275

275

275

400

400

400

400

1.175

975

975

975

775

1.225

1.875

1.875

(bedragen x € 1.000) -/- = voordeel Woonplaatsbeginsel en herverdeling Gemeentefonds Vanaf 2022 is bij de bekostiging van de Jeugdzorg het woonplaatsbeginsel van toepassing. Het CBS heeft doorgerekend wat de gevolgen hiervan kunnen zijn na de herverdeling van de Gemeentefonds. Voor Nijkerk wordt een positief effect verwacht. Sociaal domein Het open-eind-karakter van de diverse regelingen waaronder met name de uitgaven Jeugdhulp staan onder druk. Daarnaast zorgt de toekomst van de sociale werkvoorziening, de toename van het aantal statushouders en de grilligheid van de hoogte van de rijksbijdragen voor onzekerheid. Door de inspanningen van het taskforce sociaal domein wordt geprobeerd de voortdurende stijging van de uitgaven te duiden, en waar mogelijk terug te dringen. Arbeidsmarkt De druk op de arbeidsmarkt is hoog. Het is voor ons steeds moeilijker om kwaliteit binnen te halen voor het budget wat wij daarvoor hebben. Wij verwachten dat dit een opwaartse druk geeft op het personeelsbudget. Inflatie Door onder meer stijgende energieprijzen is de inflatie in 2022 2,7% hoger dan verwacht bij de opstelling van de begroting 2022. Dit kan de gemeente zonder aanvullende maatregelen maximaal ongeveer € 1,6 miljoen extra gaan kosten. Er wordt momenteel onderzocht welke maatregelen we kunnen treffen om dit risico tegen te gaan.

Waarschijnlijk krijgen we via het Gemeentefonds ook extra geld vanwege de stijgende prijzen. Bij de meicirculaire komt hierover hopelijk meer duidelijkheid. Subtotaal Kleine Kans (KK) = 25% risico Totaal Risico’s exploitatie

Weerstandsvermogen Wanneer de structurele weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de exploitatierisico’s ontstaat het volgende beeld: (-/- = nadeell)(bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Onbenutte budgettaire capaciteit

1.678

1.357

1.485

1.608

Onbenutte belastingcapaciteit

4.700

4.500

4.500

4.500

Exploitatierisico’s

-775

-1.225

-1.875

-1.875

Totaal

5.603

4.632

4.110

4.233

Uit bovenstaande tabel blijkt dat onze gemeente genoeg weerstandsvermogen heeft om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen.

72

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen 3.1 Wettelijk kader In deze paragraaf wordt voor de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen het onderstaande aangegeven: • het beleidskader; • de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties; • de vertaling van de financiële consequenties in de jaarstukken. Lasten van onderhoud van kapitaalgoederen kunnen op diverse programma’s voorkomen. Hiermee is een substantieel deel van de exploitatie gemoeid. Een helder en volledig overzicht is daarom van belang voor een goed inzicht in de financiële positie. Voor de verschillende kapitaalgoederen dienen conform de BBV actuele beheersplannen beschikbaar te zijn wanneer voor egaliseren van kosten van groot onderhoud een voorziening is/wordt gevormd. In de BBV is dit vertaald naar een beheerplan die niet ouder is dan 5 jaar. Eind 2021 voldoet de gemeente nog niet bij alle beheerplannen aan de vereiste termijn van 5 jaar. De beheerplannen worden gefaseerd aangepast aan de vastgestelde kaders van de beheervisie openbare ruimte, zodat optimaal volgens de nieuwe kaders de openbare ruimte beheerd kan worden. In 2021 zijn de beheerplannen openbare verlichting, straatmeubilair en verkeersvoorzieningen, en begraafplaatsen vastgesteld. In 2022 zullen de beheerplannen groen, speelvoorzieningen, en bermen en waterwegen worden vastgesteld.

3.2 Beleidskader Het onderhoud van bovengenoemde kapitaalgoederen gebeurt aan de hand van beheerplannen. De periode waarover in een beheerplan wordt uitgekeken is afhankelijk van de economische en/of technische levensduur van de betreffende kapitaalgoederen behorende bij het beheerplan. Over het algemeen worden de jaarlijkse lasten behorende bij een beheerplan, wat betreft groot onderhoud, constant gehouden door gebruik te maken van een voorziening. Een voorziening kan conform geldende regelgeving nooit een negatief saldo hebben. Als een negatief saldo dreigt te ontstaan dient de in de begroting geraamde storting zodanig verhoogd te worden dat de voorziening, over de gehele looptijd genomen, voldoende is voor het bekostigen van het groot onderhoud.

3.3 De beheerplannen per categorie Per categorie kapitaalgoederen bestaan één of meer beheerplannen. Deze beschrijven de uitgangspunten voor het beheer en geven inzicht in de financiële gevolgen op korte en langere termijn. 3.3.1

Wegen

Beheerplan Wegen In 2020 is het geactualiseerde beheerplan door de raad vastgesteld. De doelstelling van dit beheerplan is het in stand houden van de openbare wegen die in beheer zijn bij de gemeente. Als wegbeheerder streeft de gemeente naar een optimaal beheer en onderhoud van de verhardingen. Dit vraagt een afweging tussen de technische minimumeisen, de wensen van de burgers en het beschikbare budget. De gemeente Nijkerk gebruikt voor het wegbeheer het programma GeoVisia van DataQuint. Dit is een geautomatiseerd wegbeheersysteem, gebaseerd op de systematiek van het CROW, het nationaal kenniscentrum voor verkeer, vervoer en infrastructuur. Dit programma geeft inzicht in de relatie tussen het gewenste kwaliteitsniveau en de bijbehorende investeringen.

73

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Voorziening beheerplan Wegen (F1a)1 In 2021 zijn, integraal met een bijdrage vanuit wegbeheer, de Holkerweg, Oude Barneveldseweg, centrum Nijkerkerveen en centrum Nijkerk heringericht. Er is gestart met de aanpassing van de Stoutenburgerlaan. Vanuit wegbeheer is het noodzakelijk groot onderhoud uitgevoerd aan asfalt en elementenverhardingen waarbij op de Hooglandseweg het asfalt opnieuw is aangebracht. In 2021 is gestart met inspecties die verder worden afgerond in 2022 zodat voor de komende jaren weer een uitvoeringsprogramma kan worden opgesteld. Beheerplan Infrastructurele Kunstwerken (bruggen, viaducten enz.) In het beheerplan kunstwerken zijn de onderhoudskosten van bijvoorbeeld bruggen, vlonders en viaducten -samengevat in het woord ‘kunstwerken’- vastgelegd. De doelstelling van dit beheerplan is het in stand houden van voornoemde voorzieningen, nauw verbonden met het optimaal beheer en onderhoud van verhardingen. Het plan is in 2016 geactualiseerd. Het beheerplan wordt in 2023 herzien. Voorziening beheerplan Kunstwerken (F1b) In 2021 is de spoortunnel Arkemheenseweg geconserveerd. De bestaande coating is door middel van zandstralen verwijderd. Vervolgens zijn alle kitvoegen vervangen en is de gehele tunnel opnieuw gecoat. Deze coating is ook beschermd door middel van het aanbrengen van een anti-graffiti laag. Alle kunstwerken zijn geïnspecteerd.

Deze inspectie wordt gebruikt als input voor de actualisatie van het beheerplan. Beheerplan Openbare Verlichting Het beleids- en beheerplan openbare verlichting bevat de beleidsdoelstellingen die met de openbare verlichting worden nagestreefd, zoals verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Het beheerplan beschrijft de technische en economische uitgangspunten die de gemeente hanteert bij het beheer van de openbare verlichting en de bijbehorende financiële consequenties. Het beheerplan openbare verlichting is in 2021 opnieuw vastgesteld. In 2021 is de openbare verlichting (gedeeltelijk) vervangen in de wijk Corlaer, centrum Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken Voorziening beheerplan Openbare Verlichting (F3) Bij de vaststelling van het beheerplan in 2021 is besloten vervangingen van lichtmasten en armaturen voortaan te activeren en de kosten van afschrijvingen en rente ten laste van de exploitatie te brengen. De voorziening wordt opgeheven en het saldo is, behoudens enkele verplichtingen, vrijgevallen. In 2021 is nog een bijdrage geleverd voor de herinrichting Nijkerkerveen. Beheerplan Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen Het beheerplan straatmeubilair en verkeersvoorzieningen schept een kader voor verantwoorde, eenduidige keuzes voor inrichting van straatmeubilair en verkeersvoorzieningen in de openbare ruimte. Hierdoor is het dagelijks en groot onderhoud gewaarborgd.

Om de onderhoudskosten laag te houden wordt zoveel mogelijk standaardisatie toegepast. Het beheerplan is in 2021 opnieuw vastgesteld. Ten behoeve van het beheerplan zijn alle objecten geïnventariseerd, gedigitaliseerd en gekwalificeerd. Vervanging vindt plaats op basis van deze inspectie. Voorziening beheerplan straatmeubilair en verkeersvoorzieningen (F7) De gemeente heeft vele en veelsoortige verkeersvoorzieningen en straatmeubilairobjecten, zoals verkeersborden, verkeerslichten, bankjes en openbare afvalbakken. Jaarlijks worden volgens plan en naar aanleiding van de gehouden inspecties de vervangingen uitgevoerd.

De nummers F1 e.d. verwijzen naar de lijst en het overzicht van reserves en voorzieningen. Deze lijst is, geactualiseerd, als bijlage 3 in deze programmarekening opgenomen. 1

74

J a a r s t u k k e n

3.3.2

2 0 2 1 1

Water

Beheerplan Haven c.a. In 2020 is het beheerplan geactualiseerd. Onder dit beheerplan vallen de binnen- en buitenhaven, het Arkersluiscomplex en de Arkervaart. In dit beheerplan zijn beslissingen opgenomen over de instandhouding van een aantal infrastructurele voorzieningen ten behoeve van de beroepsvaart en de recreatie. Voor de instandhouding zijn werkzaamheden gepland waarvan de financiële gevolgen voor een periode van 20 jaar in beeld zijn gebracht. Voorziening haven-, kade- en sluiswerken (F6) In 2021 zijn er inspecties uitgevoerd t.b.v. onderhoudswerkzaamheden in 2022. Beheerplan bermen en watergangen Bij de vaststelling in 2011 van het beheerplan bermen, water en duikers zijn beslissingen genomen over het beheer en onderhoud van bermen, water en duikers. Dit beheerplan geeft richtlijnen voor dit beheer en onderhoud ter vergroting van de functionaliteit, beleving en ecologische waarde. In dit beheerplan zijn ook de financiële consequenties vastgelegd voor het dagelijks en groot onderhoud. In 2022 wordt het beheerplan opnieuw vastgesteld, waarin extra aandacht is voor biodiversiteit. Voorziening beheerplan bermen en watergangen (F11) Vanuit eerder gehouden inventarisaties is een aantal duikers in 2021 vervangen. Gezamenlijk met het Waterschap is op diverse locaties de overtollige rietgroei aangepakt. 3.3.3

Groen

Beheerplan Groen Momenteel is het beleid en beheer voor spelen, groen en hondenuitlaten vastgelegd in het Handboek groen (2003) en het beheerplan Groenvoorzieningen (2013-2017). Deze plannen worden in 2022 geactualiseerd. Dit sluit aan bij de ambitie uit de visie Beheer openbare ruimte die de gemeenteraad in 2020 heeft vastgesteld. In 2021 is het beleids- en beheerplan begraafplaatsen vastgesteld. Het beheerplan Groen is opgesplitst in drie deelvoorzieningen, dit zijn: deelvoorziening plantsoenen (F5a), deelvoorziening speelruimteplan (F5b) en deelvoorziening begraafplaatsen (F5c). Alle drie de deelvoorzieningen maken onderdeel uit van het beheerplan Groen. Cumulatief dienen deze deelvoorzieningen een positief saldo te vertonen. Deelvoorziening plantsoenen (F5a) In 2021 hebben we door de naweeën van de twee zeer warme zomers nog op enkele locaties ondergronden van bomen aangepakt. Ook hebben we enkele beeldbepalende bomen Nijkerkerveen) een nieuwe plek kunnen geven. Verder hebben we op diverse locaties kleine groenrenovaties uitgevoerd. Zoals Sprincklermaat en aan de Koninginneweg te Hoevelaken De integrale plannen voor de Wijk Rensselaer en de Campenbuurt zijn verder naar de nabije toekomst verschoven. De voorbereidingen hiervoor zijn in gang gezet maar mede door de coronamaatregelen vertraagd.

Wel is er doorgegaan met de integrale aanpak van het centrumplan Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken. Deelvoorziening speelruimteplan (F5b) In 2021 hebben we maar enkele speeltoestellen vervangen door nieuwe. De grote uitgaven worden uitgesteld totdat het speelruimteplan is geactualiseerd en is vastgesteld.

75

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Deelvoorziening begraafplaatsen (F5c) In 2021 is het beleids- en beheerplan begraafplaatsen vastgesteld. In 2015 is de egalisatiereserve begraafplaatsen gevormd, vanuit een tweetal opgeheven reserves die betrekking hadden op de begraafplaatsen. Totdat de begraafplaatsexploitatie in 2027 kostendekkend is, wordt vanuit deze reserve een jaarlijkse onttrekking gedaan ter dekking van het jaarlijkse exploitatietekort. 3.3.4

Riolering

Beheerplan Riolering Het vaststellen van een gemeentelijk rioleringsplan (GRP) is een wettelijke taak ingevolge de Wet Milieubeheer. Daardoor ligt het accent in het GRP sterk op het beheer en de instandhouding van de voorzieningen en ook op de uitbreiding vanwege de aanleg van nieuwbouwwijken en bedrijfsterreinen. Naast riolering zijn in het GRP ook de visie en maatregelen opgenomen met betrekking tot grondwater en oppervlaktewater. Het beheerplan is in februari 2018 door de raad vastgesteld. In dit plan ligt, naast de eerder genoemde aandachtsvelden, de focus op het klimaatbestendig maken van de riolerings- en watersystemen. Als vervolg op de vaststelling van het GRP is in oktober 2018 door de raad het Addendum op het GRP vastgesteld. Hierin is meer ambitie beschreven met betrekking tot klimaatadaptatie. Voorziening riolering (F4) In 2021 is het Singel en de omgeving Bonte Koe opnieuw ingericht (als onderdeel van het centrumplan), waarbij het regenwater is afgekoppeld van de bestaande riolering. Ook zijn er lokale afkoppelwerkzaamheden uitgevoerd in Corlaer en Hoevelaken. In Nijkerkerveen is gestart met een integrale herinrichting waarbij naast reguliere afkoppelwerkzaamheden ook klimaatmaatregelen zijn opgenomen in het project.

Gelijktijdig met de herinrichting in Nijkerkerveen zijn regenwateradviseurs gestart en is er een “klimaatkamer” geplaatst waar bewoners advies kunnen krijgen. Ook is er een aantal acties geweest om klimaatadaptatie bij de bewoners onder de aandacht te brengen. In 2021 zijn 52 aanvragen voor het omvormen naar groene daken gehonoreerd. Naar aanleiding van gehouden rioolinspecties zijn er onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. 3.3.5

Gebouwen

Beheerplan Gemeentelijke Gebouwen Het beheerplan is in 2019 geactualiseerd en is begin 2020 door de raad vastgesteld. De doelstelling van het beheerplan is om de conditie van de gemeentelijke gebouwen te bewaken, achterstallig onderhoud te voorkomen en inzicht te hebben in de noodzakelijke instandhoudingkosten over een langere periode. De meerjarige onderhoudsbegroting, die deel uitmaakt van het beheerplan, strekt zich uit over een periode van 20 jaar. In deze periode worden nagenoeg alle onderhoudsactiviteiten minimaal één keer uitgevoerd. Als onderhoudsniveau is in het beheerplan de kwaliteit ’voldoende tot goed’ aangehouden om achterstallig onderhoud en verpaupering te voorkomen. De gebouwen die in het beheerplan zijn opgenomen, of later aan het beheerplan zijn toegevoegd, betreffen alle gemeentelijke gebouwen met uitzondering van de scholen en de sportgebouwen. Optisport exploitaties BV is verantwoordelijk voor het onderhoud van het zwembad en de binnensportaccommodaties, behoudens enkele onderhoudsposten die bij de overdracht van het beheer aan Optisport zijn overeengekomen. Voorziening beheerplan gemeentelijke gebouwen (F2) Voor de gemeentelijke gebouwen zijn de lopende onderhoudscontracten uitgevoerd.

76

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

De Parkeergarage de Bonte Koe is in 2020 uitgebreid en het oude gedeelte van de parkeergarage is in 2021 gerenoveerd. De Gemeentetoren heeft in 2021 een grondige renovatie ondergaan. In wijklocatie de Flier zijn, in het kader van verduurzaming, de lampen in de garages vervangen door LED-verlichting. Het overleg met de buitensport verenigingen over hoe we het onderhoud van de kleedkamers door middel van recht van opstal bij de verenigingen kunnen leggen, loopt nog steeds. Voor de binnensport is in 2021 een onderzoek gestart hoe we een aantal sporthallen kunnen gaan verduurzamen. Overzicht beheerplannen, planperiodes en financieringswijze Categorie

Beheerplan

Planperiode

Jaar van herziening

Financiering

Wegen

Wegen

2019-2023

2023

via voorziening F1a

Kunstwerken

2016-2020

2023

via voorziening F1b

Openbare verlichting

2021-2025

2025

via voorziening F3

Verkeersvoorzieningen en straatmeubilair

2021-2025

2025

via voorziening F7

Havens

2021-2025

2025

via voorziening F6

Bermen, water en duikers

2012-2032

2022

via voorziening F11

Groen

2012-2032

2022

via voorziening F5ac

Speelvoorzieningen

2012-2032

2022

via voorziening F5b

Begraafplaatsen

2021-2026

2025

via voorziening F5c

Riolering

Riolering (GRP)

2018-2022

2022

via voorziening F4

Gebouwen

Openbare gebouwen

2019-2038

2023

via voorziening F2

Water

Groen

3.4 Financiële consequenties onderhoud kapitaalgoederen In onderstaand overzicht staan de exploitatielasten van de diverse beheerplannen (is dotatie aan de voorziening) in 2021. In deze paragraaf is informatie te vinden over de uitvoering van het jaarplan 2021. Ook staat in het overzicht de stand van de voorziening per 31 december 2020 en de stand per 31 december 2021. Jaarlijks wordt beoordeeld of de hoogte van de voorziening voldoende is om de verwachte kosten te kunnen dekken. Zo nodig vindt aanvulling plaats ten laste van de exploitatie. Overzicht voorzieningen beheerplannen (bedragen x € 1.000) Beheerplan

Storting 2021

Onttrekking 2021

Saldo

Stand 31-12-2020

Stand 31-12-2021

Wegen (F1)

1.919

1.510

409

746

1.155

Kunstwerken (F1)

187

286

-99

336

237

Openbare gebouwen (F2)

270

477

-207

2.190

1.983

Openbare verlichting (F3)

0

1.058

-1.058

1.085

27

Riolering (F4)

0

126

-126

8.733

8.607

Groen (F5)

387

302

85

14

99

Spelen (F5)

117

14

103

493

596

Begraafplaatsen (F5)

28

0

28

61

89

Havens (F6)

52

4

48

114

162

Straatmeubilair en verkeersvoorzieningen (F7)

100

133

-33

260

227

Bermen, water en duikers (F11)

98

95

3

177

180

77

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

78

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Paragraaf 4 Financiering 4.1 Wettelijk kader De paragraaf Financiering van de programmabegroting en programmarekening gaat in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel. Artikel 19 van de Financiële verordening van de gemeente Nijkerk bevat de uitgangspunten en richtlijnen waaraan het college zich dient te houden bij het aantrekken en uitzetten van geldmiddelen. De paragraaf Financiering in de begroting en het jaarverslag gaat in op de (verwachte) financieringspositie van de gemeente en het bijbehorende risicoprofiel.

4.2 Financieringspositie De financieringspositie per 31 december 2020 en 2021: 2020 een financieringstekort van € -10,5 miljoen 2021 een financieringstekort van € - 9,8 miljoen In 2021 is er een afname van het financieringstekort van € 0,7 miljoen, per saldo veroorzaakt door: Effect op de financieringspositie (bedragen x € 1 miljoen)

2021

Investeringen in vaste activa

-9,6

Investeringen in immateriële vaste activa

0,0

Afschrijvingen en desinvesteringen

4,2

Toename van de financiële vaste activa

-1,8

Toename van de boekwaarde van de bouwgronden

-1,3

Toename reserves en voorzieningen

1,2

Afname door aflossingen geldleningen

-5,0

Toename door het aantrekken van twee geldleningen

13,0

Per saldo een toename

0,7

Het gewogen gemiddelde rentepercentage over de leningenportefeuille bedraagt voor 2020 1,8% en voor 2021 1,5%.

4.3 Liquiditeitspositie Door een goed beheer van de dagelijkse saldi streven we naar een optimaal rendement en wordt erop toegezien dat de liquiditeitspositie steeds voldoende is om te garanderen dat wij aan onze betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Het betalingsverkeer verloopt daarbij voornamelijk via onze huisbankier, de BNG Bank (Bank Nederlandse Gemeenten). Bij het optimaliseren van het renteresultaat worden, voor het aantrekken of uitzetten van geld als gevolg van de liquiditeitspositie, meerdere marktpartijen benaderd voor offertes. Aan de hand van deze offertes wordt een keuze gemaakt.

79

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

4.4 Risicobeheer De gemeente heeft in het kader van het risicobeheer in 2021 gehandeld conform de uitgangspunten zoals deze zijn opgenomen in de financiële verordening. In 2021 zijn er twee langlopende leningen aangetrokken van in totaal € 13 miljoen. In 2021 is er een reverse converteerbare hybride obligatielening verstrekt van € 2,2 miljoen aan Alliander N.V. Er zijn geen garanties verleend voor de uitoefening van de publieke taak. Er zijn geen derivaten aangetrokken. Op dit moment zijn de risico’s voor de gemeente door het gevoerde beleid minimaal. In de Wet Fido zijn kaders opgenomen ter beperking van het renterisico op de netto vlottende schuld (kasgeldlimiet) en het renterisico op de vaste schuld (renterisiconorm). Hier moet de gemeente zich aan houden.

4.5 Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is 8,5% van de lasten van de primaire begroting en bedroeg voor de gemeente in 2021 € 9 miljoen. Om optimaal gebruik te maken van de lage rente op kortlopende leningen is de maximale ruimte binnen de regels van de Wet Fido benut. In 2021 zijn er 9 kasgeldleningen afgesloten voor in totaal € 74 miljoen.

4.6 Schatkistbankieren Gemeenten zijn verplicht alle overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Per 1 juli 2021 is de berekening van het drempelbedrag gewijzigd. Het bestaande drempelbedrag was erg laag en daarom is besloten deze aan te passen om onnodige administratieve lasten voor gemeenten te verminderen. Het drempelbedrag tot 1 juli is gelijk aan 0,75% van het begrotingstotaal. Na 1 juli is dit percentage gewijzigd in 2%. In de eerste helft van 2021 was het drempelbedrag voor de Gemeente Nijkerk € 797.000, het tweede halfjaar was dit € 2.124.000. Gemiddeld mag een decentrale overheid maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Het drempelbedrag is in 2021 niet overschreden.

80

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) Verslagjaar (1)

Drempelbedrag

797 Kwartaal 1

(3a) = (1) > (2)

Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Ruimte onder het drempelbedrag

(3b) = (2) > (1)

Overschrijding van het drempelbedrag

(2)

2.124 Kwartaal 2

Kwartaal 3

Kwartaal 4

252

247

224

177

545

549

1.900

1.947

-

-

-

-

(1) Berekening drempelbedrag Verslagjaar (4a) (4b) (4c)

Begrotingstotaal verslagjaar Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat

106.200 106.200 -

Tot 1 juli 2021 (1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een minimum van €250.000 Vanaf 1 juli 2021 (1) = (4b)*0,02 + (4c)*0,002 met een minimum van €1.000.000 als het Drempelbedrag begrotingstotaal kleiner of gelijk is aan 500 mln. En als begrotingstotaal groter dan € 500 miljoen is is het drempelbedrag gelijk aan € 10 miljoen, vermeerderd met 0,2% van het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat.

797

2.124

(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Kwartaal 1 (5a) (5b) (2) - (5a) / (5b)

Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) Dagen in het kwartaal Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen

Kwartaal 2

Kwartaal 3

Kwartaal 4

22.643

22.480

20.586

16.321

90

91

92

92

252

247

224

177

4.7 Renterisiconorm Het renterisico op de vaste schuld vloeit voort uit de mate waarin het saldo van rentelasten en -baten gevoelig is voor wijzigingen in het rentepercentage op aangetrokken leningen en uitzettingen. De renterisiconorm is in het leven geroepen om het renterisico vanwege herfinanciering en renteherziening van geldleningen te spreiden. De norm is vastgelegd op 20% van het begrotingstotaal.

81

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Zoals uit volgende tabel blijkt, zijn wij in 2021 onder deze norm gebleven. (Bedragen x € 1 miljoen)

Jaarreke ning 2020

Jaarrekening 2021

1. Renteherziening op vaste schuld

0,0

0,0

2. Aflossingen

4.3

5.0

3. Renterisico op vaste schuld (1 + 2)

4,3

5,0

4. Renterisiconorm

20.1

21.2

Ruimte (+) of overschrijding (-) (4 - 3)

15,8

16,2

4.8

Rente

Berekening Renteresultaat taakveld Treasury Renteresultaat taakveld Treasury a. Externe rentelasten over de korte en lange financiering b. Externe rentebaten over de korte en lange financiering

687.117 90.803

Saldo rentelasten en rentebaten (a-b) c. Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorbelast

596.314 -171.654

d. Fictieve rente over voorzieningen

397.480

e. Totaal toe te rekenen aan taakvelden

822.140

f. De aan taakvelden toegerekende rente

-1.097.330

g. Renteresultaat taakveld Treasury (e-f)

-275.190

Het externe rentepercentage (saldo rentelasten en baten/totaal leningen) komt op 1,4%. Het rentepercentage voor de rente die aan de grondexploitatie wordt doorbelast is 0,81%. Dit percentage wordt berekend door het externe rentepercentage te vermenigvuldigen met de verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen. De toegerekende rente aan investeringen is 1%. Deze rente wordt berekend door de toe te rekenen rente aan taakvelden te delen door de boekwaarde van de materiële vaste activa per 1-1-2021.

4.9 EMU-saldo Berekening EMU-saldo In onderstaande tabel vindt u de berekening van het EMU-saldo. De berekening van het EMU-saldo is technisch gezien de doorrekening van de kasstroom van de gemeente Nijkerk. Een negatief berekend EMU-saldo is een positieve kasstroom.

82

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

EMU-SALDO Financiële vaste activa

Kapitaalverstrekkingen en leningen

Balansstand 31-12-T-2

Balansstand 31-12-T-1

Mutaties T-1

1.119

2.909

1.790

Uitzettingen Vlottende activa

Uitzettingen

0 11.242

12.977

1.735

Liquide middelen

20

884

864

Overlopende activa

3.267

2.942

-325

Vaste Passiva

Vaste schuld

41.478

49.433

7.955

Vlottende passiva

Vlottende schuld

10.552

9.134

-1.418

Overlopende passiva

14.534

17.565

3.031

Eventuele boekwinst bij verkoop effecten en (i.m.) materiële vaste activa n.v.t.

EMU-saldo: Som mutatie vaste en vlottende activa

4.064

Som mutatie vaste en vlottende passiva

9.568 -5.504

83

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Paragraaf 5 Bedrijfsvoering 5.1 Inleiding Deze paragraaf beschrijft de stand van zaken en de ontwikkelingen in onze bedrijfsvoering in het afgelopen jaar. Onze bedrijfsvoering is erop gericht dat we gestelde doelen bereiken tegen reële kosten. In het voorgaande programma Organisatie en Financiën is een aantal concrete doelstellingen op het gebied van bedrijfsvoering geformuleerd. In deze paragraaf Bedrijfsvoering wordt een aantal thema’s op het gebied van bedrijfsvoering uitvoeriger beschreven.

5.2 Organisatieontwikkeling In 2021 is er voortvarend gewerkt aan de doorontwikkeling van de organisatie. Met het Mijlpalenplan als bestuurlijke drager is de steunstructuur (middenmanagement) ingevoerd en ingevuld, is het concernplan geformuleerd en zijn er weer teamplannen gemaakt. Met deze stappen is verder afscheid genomen van de periode van zelfsturing en zijn randvoorwaarden gecreëerd om meer in control te komen, de integraliteit te bevorderen en de dienstverlening aan onze inwoners, organisaties en bedrijven verder te verbeteren. Over de uitvoering van het Mijlpalenplan is twee keer gerapporteerd en één keer geconsulteerd. De organisatieontwikkeling is niet een eenmalig traject dat op een gegeven ogenblik afgerond is. Op 21 februari 2022 heeft de raad positief gereageerd op de wijze waarop wij de organisatie willen inrichten. De organisatie (van mensen en middelen) is het belangrijkste instrument om onze doelen te realiseren. In een jaar dat voor een groot deel in het teken stond van Covid 19 en de daarbij horende maatregelen is duidelijk geworden dat kunnen omgaan met en inspelen op voortdurende veranderingen een kerncompetentie van de organisatie is en dient te blijven. In 2021 is gebleken dat dataveiligheid (cybersecurity) voortdurend de aandacht vraagt.

Zowel door het strenger worden van regels en voorschriften vanuit de Rijksoverheid als door toegenomen activiteit van cybercriminelen. De continuïteit van onze bedrijfsvoering en dienstverlening is een prioriteit. We hebben daar aandacht voor, ook in BLNP verband, en nemen daar de nodige maatregelen. Ziekteverzuim en verloop Voor onze medewerkers is 2021 een echt Corona jaar geweest. Met thuiswerken als norm, vaak ook voor werkende partners en veelal (jonge) kinderen thuis door gesloten scholen en kinderdagverblijven. Dat heeft een behoorlijke wissel getrokken op de inzet van onze medewerkers. In dat licht is het opmerkelijk dat het ziekteverzuim weer een daling laat zien ten opzichte van 2020 (5,82% ten opzichte van 6,67% in 2020). Met de nieuw gecontracteerde arbodienst trekken wij samen op in het verder terugdringen en voorkomen van verzuim. Het personeelsverloop in 2021 was hoger dan in 2020. 46 medewerkers hebben de organisatie verlaten (2020: 39) en we hebben 59 nieuwe collega’s (2020: 50) kunnen verwelkomen. De constatering op basis van de werving die we in 2021 gedaan hebben is dat de arbeidsmarkt gespannen is en dat ons aanbod niet meer in alle gevallen marktconform is. Niet alle vacatures konden vlot worden opgevuld. Om de extra inspanning te kunnen plegen die nodig was, is de recruitmentcapaciteit binnen de organisatie tijdelijk versterkt.

En zijn we de arbeidsmarktcommunicatie aan het herzien. Waar mogelijk doen we dat in samenwerking met onze partners binnen BLNP. Om wel te kunnen voorzien in de behoefde aan gekwalificeerde medewerkers is er veel inhuur geweest. Door kritisch te kijken naar wat echt onvermijdelijk is en dit af te zetten tegen het beschikbare budget hebben we een klein tekort op het toegekende budget. De kosten voor het personeel vallen uiteindelijk € 52.000 (= afgerond 0,2% van het totaal P-budget) hoger uit dan geraamd. De inhuur in 2021 is gedekt uit vrijval vacaturegelden, regulier inhuurbudget en het budget voor vervanging vanwege arbeidsverzuim.

84

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Het aantal vacatures op 31 december 2021 was afgerond 31 fte op een toegestane formatie van afgerond 292 fte. Daarnaast hadden wij op 31 december op de noodplekken en de steunstructuur een bezetting van afgerond 13 fte.

5.3 Dienstverleningsconcept Het geactualiseerde dienstverleningsconcept (DVC) is eind 2020 met de raad consulterend besproken en aansluitend vastgesteld. De ambtelijke organisatie is hier in 2021 via 3 sporen mee aan de slag gegaan: De vertaling van de ambities van het DVC naar het nieuwe gemeentehuis, het concretiseren van het DVC zodat het in het DNA van de organisatie kan indalen en het ‘hier en nu’ oftewel wat loopt op dit moment al. Spoor 1: Nieuw gemeentehuis In de aanloop naar het nieuwe gemeentehuis zijn er veel dienstverleningsonderwerpen die de revue passeren en meegenomen worden in het ontwerp van het nieuwe gemeentehuis. Hierbij valt te denken aan: de inrichting van de publieksruimtes; de faciliteiten die worden geboden; de manier van werken die we voorstaan en de verschillende manieren waarop onze inwoners nu en straks met ons contact kunnen leggen. Spoor 2 Organisatie Het concretiseren van het DVC zodat het in het DNA van de organisatie kan indalen Het DVC is richtinggevend voor de gehele organisatie en daarmee een integraal onderdeel van de doorontwikkeling. Binnen de HR-gesprekken wordt hier specifiek aandacht aan gegeven. Het afgelopen jaar hebben de teamleiders een begin gemaakt met het houden van startgesprekken. Het onderdeel dienstverlening (houding en gedrag) maakt onderdeel uit van deze gesprekken. Deze startgesprekken lopen door in 2022.

Van buiten naar binnen Om het denken en handelen van buiten naar binnen (nog) meer in te voeren in de organisatie wordt onder andere gebruik gemaakt van het instrument: “het Omgevingsspel”. In dit spel oefenen medewerkers (op basis van verschillende casussen) de nieuwe werkwijze rondom de omgevingswet. Het spel is doorontwikkeld en aan het spel zijn de kernwaarden vanuit het DVC toegevoegd. Op deze manier wordt er ook in brede zin getraind op ‘van buiten naar binnen’ en ‘van binnen naar buiten’ te denken en te handelen. Zo past het bij de dagelijkse praktijk van medewerkers in alle domeinen en bij het actuele DVC. Spoor 3 Het hier en nu Meldingen Openbare Ruimte (MOR-meldingen) MOR-meldingen zijn belangrijke signalen vanuit de samenleving die vragen om een snelle en gedegen opvolging. Het afgelopen jaar hebben we een flinke slag gemaakt met het verkorten van de doorlooptijd van de meldingen. Hierdoor zijn o.m. de stappen binnen het zaaksysteem waarin we werken gereduceerd en zijn de collega’s binnen het team dagelijks beheer breder geschoold om zo de voorgenomen kortere doorlooptijd te realiseren. Telefonische bereikbaarheid Door het thuiswerken en de beperkingen die onze verouderde telefooncentrale heeft is de telefonische bereikbaarheid nog niet aanzienlijk verbeterd. Wel zijn er goede afspraken gemaakt over het bereikbaar zijn tijdens telefonische spreekuren.

Verdere verbeteringen zijn in voorbereiding. Werkgroep monitoring en verantwoording De werkgroep monitoring en verantwoording is de afgelopen periode gestart en is druk aan het werk om vanuit de verschillende ondersteunende systemen te gaan bouwen aan een monitoringsinstrument. Omdat de verschillende systemen niet automatisch gegevens onderling kunnen uitwisselen is het veel uitzoekwerk en handwerk. We werken er hard aan om op een eenvoudigere manier management overzichten te kunnen bouwen waardoor monitoring én verantwoording beter en sneller opgeleverd kan worden.

85

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Werkgroep kwaliteitshandvest en servicenormen Het kwaliteitshandvest en de servicenormen zijn afgelopen jaar geactualiseerd. Er wordt de komende maanden eerst goed intern gemonitord of we kunnen voldoen aan deze servicenormen. De afgelopen 2 jaar hebben we natuurlijk ook hinder ondervonden door Covid en hebben we op een andere, aangepaste manier onze dienstverlening naar onze inwoners en (maatschappelijke) partners aangeboden. Werkgroep hospitality-concept, onder andere de doorvertaling naar houding en gedrag, andere manier van werken. Door Covid zijn we op een andere manier bezig geweest om onze dienstverlening vorm en inhoud te geven. De directe klantcontacten zijn tot het minimum beperkt en alleen voor die producten en diensten die we (nog) niet digitaal kunnen afhandelen is de dienstverlening op het stadhuis aangeboden en afgehandeld. Een andere manier van werken hebben wij ons eigen gemaakt. Digitaal vergaderen en/of hybride werken heeft een vlucht genomen. Tijd- en plaats onafhankelijk werken heeft zich in de afgelopen 2 jaar ontwikkeld. Dat blijkt o.m. uit contacten met onze inwoners en (maatschappelijke) partners die wij buiten de gebruikelijke openingstijden van het stadhuis hebben gehad.

5.4 Planning en control Een goede beschrijving van relevante bedrijfsprocessen en monitoring hierop dient verschillende doelen. Om te komen tot een goedkeurende verklaring door de accountant nemen de eisen op deze vlakken steeds verder toe. Zoals nu de verwachting is zal het college in 2023 over het boekjaar 2022 een rechtmatigheidsverantwoording moeten afleggen. Hier hebben we ons in BLNP-verband op voorbereid in 2021. Monitoring geeft ook inzicht in wat we doen. 2021 heeft in het teken gestaan van heractivering en doorontwikkeling van de beschikbare managementinformatie. In 2022 wordt de verdere doorontwikkeling hiervan opgenomen binnen het programma Organisatie en Ontwikkeling Vanwege het vertrek van de concerncontroller is dit moment gebruikt voor reflectie op de positie en de inrichting van control in de organisatie in bredere zin. Naast het inrichten van de controlfunctie gaat het ook om het verfijnen en door ontwikkelen van de bestuurlijke besluitvormingsprocessen waaronder de portefeuillehouder overleggen, het effectiever maken van de budgethoudersregeling met een daarbij behorende duidelijke rolomschrijving en het benutten en inregelen van de positie van teamleiders in de diverse processen.

Het versterken van de control, regie en het verbeteren van de integrale advisering is dienstbaar aan het verhogen van de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening voor onze burgers en ondernemers. Het herpositioneren van de rol van de concerncontroller draagt bij aan de realisatie van een goed werkende bedrijfsvoering, vernieuwing en onderhoud van programmasturing, de P&C-cyclus, adequate sturing en verantwoordingsinformatie.

5.5 Nieuw gemeentehuis Begin 2021 is het schetsontwerp van het nieuwe gemeentehuis aan de Van ’t Hoffstraat in de Raad besproken. Vervolgens is het projectteam met de aangegeven aandachtspunten het vervolgtraject gestart richting een voorlopig ontwerp. Dit voorlopig ontwerp is in het tweede kwartaal van 2021 afgerond en aan de raad ter consulatie voorgelegd. Vervolgens zijn we gestart met het maken van het definitief ontwerp en de berekening van het benodigde krediet om de realisatie te bekostigen.

86

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Daarnaast hebben we de aan het project aangehaakte thema’s, zoals dienstverleningsconcept en werkplekconcept verder uitgewerkt en vastgesteld. Er is bij de medewerkers geïnventariseerd wat zij belangrijk vinden op hun werkplek wat betreft de inrichting en de uitstraling. Zo is gevraagd hoeveel en welke soort werkplekken zij het beste bij hun wijze van werken vinden passen. De uitkomsten hiervan zijn vanzelfsprekend meegenomen in het ontwerp. Ook hebben gesprekken plaatsgevonden met de werkgroep vanuit de raad en het college als het gaat om gebruik en inrichting van de voor hun specifieke ruimtes, zoals bijvoorbeeld de raadzaal. In november 2021 is gestart met de aanbesteding voor de aannemer, welke medio 2022 zal leiden tot de gunning van de opdracht. Eind 2021 was het definitief ontwerp en de berekening van het krediet zover klaar dat deze in januari 2022 bij de raad zijn aangeboden. In januari 2022 heeft de raad ingestemd met het voorstel hierover. Voor 2022 is de planning om rond de zomer te starten met de aanpassing van het pand om medio 2023 het pand dan in gebruik te nemen.

5.6 Intergemeentelijke samenwerking bedrijfsvoering Per 1 januari 2017 werken de gemeente Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten samen op het gebied van bedrijfsvoering. De samenwerking is aangegaan omdat er voordelen en resultaten kunnen worden behaald op de zogenaamde 4K’s: • een betere kwaliteit van dienstverlening; • een minder kwetsbare positie bij een toenemend takenpakket en de eisen die daaraan gesteld worden; • een kostenbesparing door gezamenlijke inkoop, standaardisatie en harmonisatie van werkzaamheden; een grotere kans voor het personeel in (door-) ontwikkeling en breedte en diepte in het takenpakket. Het afgelopen jaar zijn wij op onderdelen van de samenwerking tegen de begrenzing van de mogelijkheden aangelopen gelet op de AVG en de Regeling Zonder Meer. Onze Regeling Zonder Meer (die er eerder was dan de AVG) biedt onvoldoende grond om uitwisseling van persoonsgegevens mogelijk te maken. Inmiddels is een traject gestart om te komen tot een oplossing voor de korte termijn. Ook start een verkenning naar een duurzame oplossing voor de langere termijn. Samenwerking vindt plaats op de volgende taakvelden: Financiën In het taakveld financiën wordt er gewerkt vanuit een gezamenlijke financiële applicatie met één rekeningschema. Samenwerking vindt op verschillende vlakken van het financiële taakveld plaats.

De focus moet zijn van werken voor één gemeente naar werken voor vier gemeenten. In 2021 zijn onder meer de volgende resultaten behaald. • Op verschillende processen hebben we procedures en formats geharmoniseerd. Hierdoor kunnen processen van elkaar worden overgenomen en verminderen we kwetsbaarheid. • Vanuit het gezamenlijke interne controle plan is ook in 2021 weer een aantal processen bij elkaar gecontroleerd. De bevindingen van de interim-controle die eind 2021 bij de vier gemeenten door de nieuwe account is uitgevoerd zijn met elkaar vergeleken met als doel om verbeterpunten gezamenlijk op te pakken. • De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording door het college is met een jaar uitgesteld. We hebben in 2021 wel een start gemaakt met de uitvoering van ons plan van aanpak voor invoering van deze nieuwe wet. Onder meer is de visie en ambitie met de audit/financiële commissies van de vier gemeenten besproken. • Ook op het gebied van fiscaliteit werken we samen. In 2021 is een gezamenlijke BTW controle uitgevoerd en is er één loket ingericht voor fiscale vragen vanuit de vier organisaties.

87

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

ICT In het perceel van informatisering is nog steeds leidend het vastgestelde beleidsplan. We hebben daaruit de strategische stappen voor de komende tijd aangegeven. Het onderdeel veiligheidsbeleid wordt vanaf de start volledig in BLNP opgepakt. Voor het (deels lopende en) komende jaar ligt onze focus op de volgende punten: • In technische zin hebben we een gezamenlijk BLNP-office 365 omgeving en hebben we dit jaar gezamenlijk de printfaciliteiten en de aanschaf van nieuwe Firewalls opgepakt. Daarnaast hebben we een BLNP brede wachtwoordkluis geïmplementeerd. • Waar het kan maken we gezamenlijke afspraken voor de afname van licenties en/of diensten. • We harmoniseren applicaties tussen de BLNP-gemeenten op basis van het uitgangspunt: “waar liggen kansen en wat levert het meeste op qua efficiency, effectiviteit en kosten”. • We hebben gezamenlijk ingespeeld op de aanpak van nieuwe wetgeving zoals de Wet Open Overheid en Uniforme procedures voor de omgevingswet. • In het kader van de informatieveiligheid zijn audits uitgevoerd, is aandacht geweest voor het vergroten van de digitale weerbaarheid en is het ‘logging’ beleid BLNP breed uitgewerkt. HRM Het jaar 2021 stond in het teken van verdere intensivering van de samenwerking zowel op het gebied van personeels- en salarisadministratie als HRM advies.

• In het project van de harmonisatie van lokale arbeidsvoorwaarden van de vier gemeenten is het afgelopen jaar fase 1a afgerond waarbij de financiële verschillen in kaart zijn gebracht. In deze fase zijn gesprekken gevoerd met de lokale ondernemingsraden en het Lokaal Overleg (met de vakbonden) om tot een uniforme werkwijze te komen. Hierbij zijn onder andere gezamenlijke uitgangspunten opgesteld. • In 2021 is het aanbestedingstraject voor een gezamenlijke arbodienst afgerond. Per 1 juli 2021 is Enrgy de arbodienst voor BLNP. • Eind 2021 is het projectplan betreffende optimalisatie van Youforce (HRM software) vastgesteld. De eerste stappen betreffende de uitvoering van het projectplan zijn gereed (o.a. projectgroep gestart; intensieve contacten en afspraken met leverancier Raet; uitvoering eerste acties m.b.t. optimaliseren van het systeem en processen). Juridisch In 2021 stond het thema ‘van strategie naar operatie’ centraal. Het juridisch team heeft in 2021 op alle onderdelen stappen gezet om te komen tot één systemische benadering, waarmee we als team op structurele wijze de juridische kwaliteit van de vier gemeenten hebben getracht te vergroten. • Juridische advisering Het juridisch team heeft in 2021 gevraagd en ongevraagd juridisch advies gegeven aan de vakambtenaren en bestuurders van de vier gemeenten.

Daarnaast hebben we In 2021 de mogelijkheden vergroot om laagdrempelig advies te vragen en ons gericht op een snelle integrale benadering van advisering. • Juridische kwaliteitszorg Het juridisch team heeft in 2021 een structurele impuls gegeven aan de vergroting en verbetering van de juridische kwaliteit van de organisaties. In 2021 hebben we voor het eerst een compleet pakket aan cursussen aangeboden aan de medewerkers van de 4 gemeenten. • Secretariaat commissie Bezwaarschriften Het juridisch team behandelt bezwaren. In 2021 hebben we ons erop gericht om de problematiek hieromtrent meer helder en begrijpelijk in beeld te brengen waardoor het bezwaarproces efficiënter kan verlopen en meer kan bijdragen aan verbetering van de kwaliteit van het besluitvormingsproces en de relatie tussen overheid en burger. • Klachtenbehandeling Het juridische team coördineert de behandeling van klachten tegen ambtenaren en bestuurders. In 2021 hebben we ons gericht op het vergroten van het leereffect van de behandeling van klachten, wat heeft bijgedragen aan de kwaliteit van het gemeentelijk handelen. Informatieveiligheid Ontwikkelingen Cybercriminaliteit stijgt en zal ook de komende jaren verder toenemen. Onlangs nog werd een ernstige kwetsbaarheid ontdekt in het softwarecomponent Log4j dat wereldwijd door de meeste

88

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

organisaties, waaronder gemeenten, wordt gebruikt. Gewaarschuwd werd voor mogelijk grote schade en geadviseerd werd voorbereidingen te treffen op een mogelijke aanval. De kwetsbaarheden zijn opgespoord en samen met onze leveranciers zijn de nodige maatregelen genomen om de risico’s te beperken. De Log4j dreiging is helaas nog niet over Als gemeente is het belangrijk om hierop alert te blijven. Dit voorbeeld uit de praktijk bewijst dat ook gemeenten kwetsbaar zijn en doelwit kunnen zijn van aanvallen. Gemeenten zullen moeten blijven investeren in informatiebeveiliging om hun digitale weerbaarheid op een verantwoord niveau te houden. Beleid en doelstellingen Vanaf 2020 geldt de BIO (Baseline Informatiebeveiliging voor de Overheid) als normenkader voor informatieveiligheid voor de Nederlandse overheid. Het doel is op termijn te voldoen aan alle normen van de BIO. Informatieveiligheidsbeleid is gebaseerd op risicomanagement. Door periodieke risicoanalyses wordt in beeld gebracht waar op dat moment de grootste dreigingen en risico’s liggen. De uitkomsten van deze analyses vormen de input voor het planmatig implementeren van verbetermaatregelen. Daarnaast wordt hiermee voldaan aan de doelstellingen en verplichtingen die vanuit diverse audits worden opgelegd.

Activiteiten en beheersmaatregelen De gemeente Nijkerk richt zich of heeft zich gericht op de implementatie van een aantal beheersmaatregelen dat volgt uit de Baseline Informatieveiligheid voor de Overheid (BIO) en wordt benoemd in jaarlijkse actieplannen. • Er is extra geïnvesteerd in het proces om kwetsbaarheden te beheren waardoor configuratiefouten, kwetsbaarheden en andere cyberbeveiligingsproblemen in de omgeving sneller worden ontdekt en beoordeeld. • Daarnaast wordt via het landelijke project GGI-Veilig deelgenomen aan de implementatie van actieve monitoring en response voor het bewaken van gedrag en acties op ons bedrijfsnetwerk. • Er is (nieuw) beleid opgesteld met uitgangspunten voor het vastleggen van gegevens over bepaalde gebeurtenissen in systemen (logging). Dit beleid zal na instemming van de Ondernemingsraad worden vastgesteld. • De gemeente maakt gebruik van een veilige e-mailoplossing ZIVVER waarmee fouten bij het versturen van informatie worden beperkt of kunnen worden voorkomen. • Voor het veilig opslaan van wachtwoorden is er een wachtwoordkluis voor alle medewerkers gefaciliteerd. Daarnaast is er een campagne gevoerd om het gebruik ervan te stimuleren.

• Om de bewustwording rond informatieveiligheid te vergroten is er een onderzoek uitgevoerd in verband met de aanschaf van e-learning modules, die via het platform studytube aan iedere medewerker worden aangeboden. • De Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) is onderdeel van onze screeningsprocedure van nieuwe medewerkers. Daarnaast wordt functiescheiding toegepast waar dat nodig en mogelijk is. Resultaten zelfevaluatie ENSIA Elk jaar leggen gemeenten verantwoording af over de kwaliteit van de informatieveiligheid van diverse informatiesystemen. Dit gebeurt volgens de Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA). Deze verplichte zelfevaluatie is gebaseerd op het normenkader van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Het college geeft met de ENSIA-collegeverklaring aan in hoeverre aan de beveiligingsnormen voor het gebruik van DigiD en Suwinet wordt voldaan. De collegeverklaring wordt inclusief bijlagen bij het jaarverslag aangeboden aan de raad. Daarnaast legt het college in een aparte rapportage verantwoording af over de kwaliteit van de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Ook de verantwoording over de Basisregistratie Personen (BRP) en Reisdocumenten maken onderdeel uit van ENSIA.

Per (ENSIA) deelgebied moeten we voldoen aan een afgesproken (minimale) norm in percentages, waaraan we voldoen. Neemt zeker niet weg, dat hier nog de nodige winst in te behalen valt. In vergelijking met vorig jaar, is mede door de genomen verbetermaatregelen, vooruitgang geboekt.

89

J a a r s t u k k e n

2 0 2 1 1

Er volgt een evaluatie in zowel CISO (BLNP) verband, als met de uitvoerende personen per deelgebied. Hierbij worden de resultaten en werkwijze uit/van ENSIA geëvalueerd en worden adviespunten vanuit de auditor besproken. Ook betreft dit uitvoerende werkzaamheden/resultaten die bij het team/afdeling zelf zijn belegd, waarover men dan de uiteindelijke verantwoording neemt. Datalekken In 2021 heeft de gemeentelijke organisatie met 11 datalekken te maken gehad waarvan er 6 zijn gemeld aan de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) Het ging om 5 maal een verkeerd verzonden e-mail, in 2 gevallen waren er te veel persoonsgegevens zichtbaar en 2 maal was er sprake van onjuiste gegevensuitwisseling bij een externe verwerker.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=20b0b1d3-30e4-49ec-8315-7dfa0acbf2fb