CConstaterende datNijkerk
Koppel je AI →
Document · PDF

2021-062 Bijlage - Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025.pdf

Raadsvergadering 25 november 2021, gemeente NijkerkBij agendapunt: Beleidsplan Schuldhulpverlening 2021-2025 (2021-062)10.097 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

18

Bijlage 2. Beleidsmatige aanbevelingen rapport Eindevaluatie pilot “Op tijd Erbij” 2019-2020, gemeente Nijkerk 1.

Context

1.1. Landelijke ontwikkelingen Per 1 januari 2021 is de gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs 2021) in werking getreden. Deze wetswijziging faciliteert enerzijds de gegevensuitwisseling tussen schuldhulpverleners (gemeenten) en schuldeisers met als doel vroegsignalering van schulden en creëert anderzijds een grondslag voor de gegevensuitwisseling voor het besluit over de toegang tot en het plan van aanpak voor schuldhulpverlening. De gegevens die mogen worden uitgewisseld met als doel vroegsignalering van schulden, zijn opgenomen in het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Bgs). Het gaat hierbij om betalingsachterstanden op vaste lasten: huur, energie, water en zorgverzekering. Bijkomend voordeel van de wetswijziging is dat, om de wacht- en doorlooptijden voor schuldhulpverlening te versnellen, het college na ontvangst van een hulpvraag de bevoegdheid krijgt om gegevens van een inwoner op te vragen die noodzakelijk zijn om de inkomens- en schuldenpositie te bepalen. In november 2020 is het Landelijk Convenant Vroegsignalering schulden ondertekend. In het convenant spreken de brancheverenigingen van woningcorporaties, energie- en drinkwaterbedrijven en zorgverzekeraars af dat zij betalingsachterstanden van hun klanten vroegtijdig en op dezelfde manier melden aan gemeenten.

Gemeenten kunnen het convenant gebruiken om afspraken te maken met (boven-)lokale partijen. Uiteraard blijft het voor gemeenten ook mogelijk om maatwerkafspraken te maken. Per 1 januari 2021 heeft het college tot taak om een inwoner binnen vier weken proactief een hulpaanbod te doen als een signaal van schuldeisers is ontvangen over betalingsachterstanden, dat een goede indicatie vormt voor meer schulden (artikel 3 lid 1 Wgs 2021). Hoe deze signalen door het college worden opgepakt biedt beleidsvrijheid. Opgemerkt moet worden dat het rijk geen extra middelen beschikbaar stelt voor de uitvoering van deze wet. 1.2 Lokale ontwikkelingen Vooruitlopend op de landelijke ontwikkelingen heeft het college van de gemeente Nijkerk op 1 oktober 2018 besloten om inwoners in een vroeger stadium te ondersteunen om zo schuldenproblematiek terug te dringen. Als methode is gekozen voor de pilot “Op Tijd Erbij”. Deze pilot loopt van 1 april 2019 tot en met 31 december 2021. Deze memo bevat de belangrijkste beleidsmatige conclusies en aanbevelingen uit het rapport Eindevaluatie pilot “Op tijd Erbij” 2019-2020, gemeente Nijkerk. In kwartaal 4 van 2021 wordt de nieuwe visie op schuldhulpverlening (2021-2024) door de Nijkerkse gemeenteraad vastgesteld. Hieraan gekoppeld wordt door het college een uitvoeringsplan schuldhulpverlening vastgesteld.

De doorontwikkeling van de structurele werkwijze omtrent vroegsignalering schulden zal opgenomen worden in dit uitvoeringsplan. Hierin zullen ook de beleidsmatige aanbevelingen uit deze memo meegenomen worden. 2. Beleidsmatige aanbevelingen De aanpak van de pilot staat beschreven in collegevoorstel Vroegsignalering schulden 1 oktober 2018 en wordt eveneens benoemd in het rapport Eindevaluatie pilot “Op tijd Erbij”. Hieronder worden de meest relevante 19

resultaten uit de pilot vertaald naar beleidsmatige aanbevelingen die gebruikt zullen worden om het beleid omtrent vroegsignalering door te ontwikkelen. 1. Intensiveren vroegtijdige aanpak schuldenproblematiek • 79% van de inwoners die openstonden voor hulp konden geholpen worden met een lichtere variant van ondersteuning (doorverwijzing naar een ketenpartner). De gemiddelde schuldenlast van deze inwoners ligt met €19.750 aanzienlijk lager dan de schuldenlast van €43.500 wat gemiddeld is bij inwoners die gebruik maken van een schuldentraject via PLANgroep. Het kunnen voldoen met een lichtere ondersteuningsvorm brengt de maatschappelijke lasten voor de gemeente aanzienlijk naar beneden en verbetert de slagingskans van interventies op andere leefgebieden. Daarnaast kan het zo vroeg mogelijk oppakken van schuldenproblematiek een verergering van psychische problematiek voorkomen die vaak komt kijken bij mensen die langdurig gebukt gaan onder problematische schulden. Aanbevolen wordt daarom ook om de lichtere ondersteuningsvormen zoals budgetbeheer-/coaching, ondersteuning via de ketenpartners maar ook nazorgactiviteiten te optimaliseren in het kader van stress-sensitieve dienstverlening en het voorkomen van recidive. Tevens is gebleken dat inwoners die een hulpaanbod de eerste keer weigeren de tweede keer vaak wel accepteren.

• Het aantal crisisinterventies rond huurschuldenproblematiek is de afgelopen maanden afgenomen door de nauwe samenwerking met woningbouwcoöperatie WSN. Er zijn wel meer MDO’s (Multidisciplinair overleg) belegd, maar deze worden ook sneller georganiseerd. Dat wil zeggen dat MDO’s worden gepland ter voorkoming van crisissituaties en niet pas als het om een daadwerkelijke crisis gaat waarbij er een datum voor huisuitzetting aangekondigd is. Dit is een enorme voortuitgang. Niet alleen worden problemen op meerdere leefgebieden blootgelegd, tevens raakt de situatie niet geëscaleerd doordat iemand op straat komt te staan. Dit zorgt voor stabiliteit bij de inwoner maar ook voor lagere maatschappelijke lasten voor de gemeente. Aanbevolen wordt een beleidslijn te kiezen voor inwoners die naar aanleiding van een MDO of crisisinterventie geen hulp accepteren. Nu krijgen deze inwoners na een huisuitzetting een tijdelijke woonplek aangeboden op kosten van de gemeente. De mogelijkheden hiertoe worden in de toekomst nader onderzocht. 2. Investeren in een proactieve, doelmatige/integrale aanpak schuldenproblematiek • Persoonlijke en begripvolle benadering is essentieel gebleken. Dit is naar voren gekomen uit het belevingsonderzoek wat in mei/juni 2020 gehouden is. Inwoners gaven aan het persoonlijke gesprek informatief en geruststellend te vinden. De benadering was neutraal.

Hierdoor stapten mensen makkelijker de drempel over in het accepteren van hulp. Dit effect wordt middels het verzenden van enkel een brief minder snel bereikt. Tevens past deze aanpak in ons streven naar stress-sensitieve dienstverlening. Overigens werd de persoonlijke benadering ook positief ervaren door inwoners die uiteindelijk geen gebruik gemaakt hebben van het aanbod, zij hadden andere reden om te weigeren. Tot slot geeft een huisbezoek veel inzicht in iemand leefsituatie. De staat van de woning geeft vaak al aan of iemand zijn ‘zaken’ op orde heeft. Aanbevolen wordt daarom om deze werkwijze voort te zetten. • De combinatie van een gebiedsteammedewerker met een schuldhulpverlener is zeer positief gebleken. De reden hiervoor is dat de gebiedsteammedewerkers ervaring hebben in het laagdrempelig voeren van (eerste) gesprekken. Gecombineerd met de inhoudelijke kennis van wat iemand nodig heeft kan snel en adequaat actie worden ondernemen. Tevens draagt deze combinatie bij aan het nastreven van een integrale werkwijze waarin meerdere leefgebieden aan de orde komen. Ook problemen buiten de financiële sfeer komen zo aan het licht. Aanbevolen wordt om het werkteam vroegsignalering zoveel mogelijk in te bedden in het bredere sociaal domein, dit om de verbindingen tussen de ondersteuningsvormen op verschillende leefgebieden te versterken.

20

3. Wegnemen van drempels in toegang tot, en het accepteren van, ondersteuning De pilot heeft uitgewezen dat het voornamelijk gaat om inwoners die nog niet bekend zijn bij de gebiedsteams en bij PLANgroep. Dit toont aan deze pilot wel degelijk toegevoegde waarde heeft bij het bereiken van de nog onbekende doelgroep. Dit betekent echter niet dat er binnen deze doelgroep geen dringende noodzaak bestaat voor ondersteuning. We kunnen hieruit concluderen dat het hebben van geldzorgen niet direct leidt tot het vragen om hulp. Onderzoek wijst uit dat dit vaak wordt veroorzaakt door schaamte, het eerst willen verkennen van alternatieve mogelijkheden of het niet bekend zijn met het gemeentelijke ondersteuningsaanbod. Ook het effect van stress op de hersenen en het daardoor disfunctioneren van mensen speelt een rol: geen lange termijn oplossing zien, geen logische beslissingen nemen, geen overzicht houden zorgt ervoor dat mensen niet actief op zoek gaan naar ondersteuning. Aanbevolen wordt meer aandacht te besteden aan de redenen dat inwoners niet (actief) gebruik maken van schuldhulpverlening en hierop in te spelen door de communicatiestrategie hierop aan te passen, de toegang tot ondersteuning zo laagdrempelig mogelijk te maken en te investeren in het opleiden van medewerkers in stress-sensitieve dienstverlening.

Hierbij ook wordt gebruik gemaakt van de input van onze ketenpartners die ervaring hebben met de benadering van de doelgroep. 4. Actief samenwerken in het voorkomen van water- en energieafsluitingen en huisuitzettingen Uit de pilot is gebleken dat het van belang is om zoveel mogelijk schuldeisers vanuit alle vier de branches (energie, water, zorg en woningbouw) te betrekken. Enerzijds om een zo groot mogelijk deel van de doelgroep te bereiken en anderzijds om signalen zo optimaal mogelijk te kunnen duiden. Het is namelijk gebleken dat we voorheen niet alle inwoners bereikten doordat we tot 1 januari 2021 geen afspraken konden maken met energieleveranciers. Deze landelijke partijen wilden geen deel nemen aan het lokaal opgestelde convenant. Sinds 1 januari 2021 werken we middels het Landelijke Convenant en de bijbehorende overeenkomst Vroegsignalering. Inmiddels hebben we met 17 verschillende partijen de overeenkomst ondertekend. We krijgen nu uit alle vier de branches signalen binnen. Uiteraard blijft het mogelijk om maatwerkafspraken te maken met lokale schuldeisers. 5. Monitoring en privacy • Om de werkwijze rondom vroegsignalering te optimaliseren is het van groot belang de behaalde resultaten frequent te blijven monitoren.

Aanbevolen wordt om in samenwerking met bedrijfsvoering de bestaande operationele doelstellingen en bijbehorende indicatoren te verfijnen om ze zo relevant en meetbaar mogelijk te maken • Deze operationele doelen en indicatoren worden gekoppeld aan de strategische en tactische beleidsdoelstellingen in de visie op schuldhulpverlening. De effectiviteit van het beleid rondom schuldhulpverlening en vroegsignalering in het bijzonder kunnen op deze manier gemonitord en desgewenst bijgestuurd worden. • Gedurende de pilot werd meerdere malen de vraag gesteld of de proactieve benadering van inwoners door de gemeente binnen de kaders van de privacywetgeving past. Per 1 januari 2021 wordt dit geborgd door de gewijzigde Wgs, gedurende de looptijd van de pilot werd dit geborgd door de opgestelde convenanten. 3. Corona Sinds maart 2020 hebben we te maken met de Coronapandemie. Als gevolg hiervan moest de werkwijze van de pilot aangepast worden. Sinds januari 2021 werken we met een afwegingskader waarin duidelijk staat welke vorm van contact we toepassen, altijd rekening houdend met de geldende coronamaatregelen. Op de website

21

van de gemeente, via de Nieuwsbrief Werk en Inkomen en via de lokale media is extra aandacht gekomen voor inwoners met geldzorgen. Meer dan ooit is het relevant om snel in contact te komen met inwoners met beginnende betalingsachterstanden. De verwachting is dat er eind 2021 (na het stoppen van de landelijke maatregelen) een grote groep inwoners financieel in de knel komt en dus is het belangrijk een laagdrempelige vorm van financiële hulp te kunnen bieden. Op de gemeentewebsite is extra aandacht voor hulp bij geldzorgen en samen met onze ketenpartners kunnen we snelle hulp bieden aan inwoners. Vroegsignalering is hierin een belangrijk instrument. Tot op heden is er geen stijging van het aantal hulpvragen bij PLANgroep binnengekomen en nog geen aanmeldingen voor SHVO. Ook het aantal signalen van de signaalpartners blijft gelijk. Wel zien we een stijging in het aantal aanmeldingen bij Humanitas en SchuldHulpMaatje. Voor ondernemers is een corona helpdesk geopend waar zij terecht kunnen met vragen over schulden, hulp bij het voortzetten van de onderneming en heroriëntatie bij het stoppen van de onderneming. In het kader van TOZO 3, 4 en 5 wordt hierin lokaal de samenwerking gezocht met partners zoals het IMK en Menzing & Partners. Ook wordt regionaal onderzocht hoe we ondernemers laagdrempelig kunnen bereiken en voorzien van de juiste informatie en hulp.

22

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nijkerk&id=f2a9db18-19f3-4af1-88ef-44a0e2d11d30