Reactie op technische vraag VVD over Raadsvoorstel Warmtenet Langeraar

TECHNISCHE VRAGEN raadsvoorstel investeringsbeslissing aanleg warmtenet Langeraar VVD Nieuwkoop Nr.

Blz.

Vraag

1

Raadsvoorstel samenvatting

Er dient een BV opgericht te worden. Vragen: Wat wordt het statutaire doel van deze BV? Wie vormt/vormen het bestuur van de BV? Komt er een Raad van Commissarissen, zo ja, wie gaan in deze Raad zitting hebben? Als (nog) niet bekend is wie zitting in het bestuur c.q. de RvC gaan nemen dan -indicatiefaangeven om welke functies het gaat, bijvoorbeeld: wethouder, iemand van de WDA, een professionele derde e.d. Antwoord: Bovenstaande vragen gaan in op de inrichting van de BV. Deze komen later aan de orde. We richten nu eerst een BV op. Wethouder A. Ingwersen is gemachtigd om namens de gemeente de oprichtingsakte van het gemeentelijk warmtebedrijf te ondertekenen. Ter duiding wel het volgende: Het warmtenet is een volledig gemeentelijk net. Gemeente Nieuwkoop is 100% aandeelhouder. Voor het dagelijks bestuur dient een directeur te worden aangesteld en is toezicht nodig. Deze twee taken moeten gescheiden van elkaar zijn. Om elke schijn van belangenverstrengeling te voorkomen, heeft het de voorkeur om politiek te scheiden van bedrijfsvoering. Het college heeft dan ook besloten dat een bestuurder namens de gemeente als aandeelhouder op treedt van de BV. De directievoering kan vervolgens in de gemeentelijke organisatie ondergebracht worden.

De uitwerking ervan komt aan de orde als we de BV verder gaan inrichten (immers moeten we eerst wel weten of we de WIS subsidie binnenhalen en verder kunnen). Overigens zal WDA geen aandelen hebben binnen de BV. WDA wordt namelijk afnemer van het warmtebedrijf. Vanuit het warmtebedrijf wordt een overeenkomst opgesteld met WDA voor het leveren van warmte en koude met bijbehorende tarieven. In de statuten kan wel ruimte worden geboden aan deelneming van belanghebbenden (zoals WDA). Zo kan door middel van een stemrechtaandeel (aandeel zonder waarde) deelnemers (afnemers van warmte) zeggenschap worden gegeven over voorgestelde besluiten rondom het warmtenet. Dit laatste zal dan een onderdeel zijn van de inrichting van de BV, waarover later (als de WIS subsidie wordt toegekend) een besluit wordt genomen. En de vraag over Raad van Commissarissen: Een Raad van Commissarissen is verplicht voor ondernemingen die zich kwalificeren als een structuurvennootschap en voor beursgenoteerde ondernemingen. Een B.V. is een structuurvennootschap wanneer: - De BV meer dan 100 werknemers in dienst heeft - Het geplaatste kapitaal hoger is dan 16 miljoen euro - Een ondernemingsraad nodig is Alle bovengenoemde punten zijn niet van toepassing op de schaalgrootte, waarbinnen het warmtebedrijf BV haar bedrijfsvoering op baseert. Een RvC is dan ook niet nodig.

2

Raadsvoorstel samenvatting

Vragen: hoe ziet u de rol van de gemeenteraad in het kader van zijn controlerende taak m.b.t. het (op te richten) warmtebedrijf, mede gezien het grote risicoprofiel dat verbonden is aan het warmtenet? Op welke manier gaat u het informatierecht van de raad m.b.t. het warmtenet inrichten? Het toezicht op de BV verloopt niet via de Raad van Commissarissen, maar indirect door de gemeenteraad. De financiële verantwoording van de deelneming (BV) komt namelijk

TECHNISCHE VRAGEN raadsvoorstel investeringsbeslissing aanleg warmtenet Langeraar VVD Nieuwkoop Nr.

Blz.

Vraag terug in de begrotingscyclus. De gemeenteraad heeft daarin een controlerende taak. Dit is vergelijkbaar met de controlerende taak van de gemeenteraad op een gemeenschappelijke regeling.

3

Raadsvoorstel samenvatting

De inrichting/ governance van het warmtebedrijf moet nog worden uitgewerkt. Wie/ wat welke verantwoordelijkheid heeft, kan worden opgenomen in de statuten. U bent van harte uitgenodigd hier wensen en bedenkingen voor in te dienen. We zien de governance als volgt: De gemeente is 100% aandeelhouder, de Portefeuillehouder Financiën is gevolmachtigde om de gemeente te vertegenwoordigen, handtekeningen te zetten en de algemene vergadering van aandeelhouders (AVA) uit te roepen. Daarmee ligt de politieke verantwoordelijkheid bij het college. Portefeuillehouder Financiën informeert de raad over besluiten rondom het warmtenet. De beoordelingstermijn van de WIS aanvraag is 8 weken. Deze termijn kan RVO een keer verlengen met 8 weken. Vragen: is bij u bekend dat de RVO grote achterstand heeft bij het beoordelen van en besluiten op subsidieaanvragen? Wat is het scenario als er voor juni 2025 geen duidelijkheid is over de WIS- subsidie? We gaan ervan uit dat RVO zich houdt aan de termijnen die zij zichzelf stelt. Zolang er geen duidelijkheid is of we de WIS subsidie krijgen, zal er geen leidingnet worden aangelegd voor de bestaande bouw. De IKC en nieuwbouwappartementen staan daar los van. Deze moeten sowieso op de warmtevoorziening worden aangesloten.

4

Raadsvoorstel warmte technisch systeem

“Vanuit daar zal de woningeigenaar/huurder de lage temperatuur warmte individueel opwaarderen naar bruikbare warmte met een water-water warmtepomp.” Vraag: kunt aan aangeven welke terugverdientijd voor de woningeigenaar aan deze investering is verbonden? Dat is lastig te zeggen. De situatie kan per woningeigenaar verschillen. De investering kan alleen een warmtepomp zijn, maar mogelijk dat de woningeigenaar daarbij isolatiemaatregelen moet nemen of andere radiatoren nodig heeft. Dat is per situatie verschillend (bouwjaar, staat van de woning, tussentijdse ingrepen etc.). Een indicatie van de kosten staan in bijlage 4: bewonerspropositie. Daarin staat uitgelegd dat op langere termijn – bij een gemiddeld/hoog energieverbruik – een water-water warmtepomp terug te verdienen valt. Exacte terugverdientijden kunnen we niet noemen. Vraag: heeft u inzicht in het bedrag (bij benadering) dat een huurder van de WDA extra gaat betalen voor (de aansluiting en) het gebruik van het warmtenet? Dat kunnen we niet. De insteek van WDA is dat de huurder niet meer aan energiekosten betaalt, dan nu het geval is. Vraag: hoe garandeert u dat in de toekomst sprake blijft van een warmtenet tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten? Zeker gezien de oplopende tarieven van energielevering. Formeel garandeert het Rijk deze via maximale ACM-tarieven en tariefregulering vanuit WCW.

Informeel ligt daar ook een taak voor de gemeente. Zij heeft haar zorgplicht naar haar inwoners waaronder het leveren van energie voor de laagst mogelijke maatschappelijke kosten. We beschouwen namelijk energie als een publiek goed net als riolering, drinkwater en andere nutsvoorzieningen.

TECHNISCHE VRAGEN raadsvoorstel investeringsbeslissing aanleg warmtenet Langeraar VVD Nieuwkoop Nr.

5

Blz.

Raadsvoorstel warmtenet fasering

Vraag Vraag: wie bepaalt het tarief voor de gebruikers van het warmtenet? (wij doelen hierbij niet op de rol die de ACM heeft). Het Warmtebedrijf bepaalt het tarief voor de gebruikers welke terugkomt in de overeenkomst tussen het warmtebedrijf en de afnemer. Het tarief is opgebouwd uit een eenmalige vaste aansluitbijdrage en een berekend vastrechttarief dat afhangt van het opgestelde vermogen van de water-water warmtepomp. Hoe hoger het vermogen, hoe meer warmte en koude afgenomen kan worden, hoe hoger het tarief. In de business case is ruimte om onder de maximale tarieven van de ACM te blijven. “In onderstaande afbeelding is een indruk gegeven hoe het warmtenet eruit gaat zien. Dit is als basis voor de business case genomen.” Vraag: Kunt u zeggen wat reële verwachting is (bijv. op basis van ervaringen elders in NL) van het aantal van de 348 gebouwen, dat gaat deelnemen aan het warmtenet? Het is moeilijk om onze situatie te vergelijken met andere gemeenten, omdat er weinig tot geen voorbeelden zijn van lage temperatuur netten zoals dat nu in onze gemeente is opgezet. We zien bij andere netten wel dat woningcorporaties het vliegwiel zijn voor de realisatie van warmtenetten. De intentieverklaring van WDA gaat uitgebreid in op hun fasering en er spreekt wil uit om deze planning te halen.

WDA ziet grote meerwaarde in een warmtenet en spant zich in om de woningen gereed te maken voor aansluiting op het net. We kunnen niet garanderen dat de inspanningen van WDA leiden tot een instemming van 70% van de huurders. Met het oog op de woningeigenaren hebben we ook last van zwalkend regeringsbeleid. De berichtgeving over het voornemen van het afschaffen van de warmtepompverplichting, het wegvallen van de salderingsregeling en het moeizaam van de grond komen van warmtenetten kan ervoor zorgen dat inwoners toch kiezen voor de gemakkelijke kortetermijnoplossing van een nieuwe gasketel. Uiteraard leggen we ons daar niet bij neer. We hebben tal van stimuleringsmaatregelen (Energiebesparingsfonds, ISDE, inzet energiecoaches etc.) om particulieren te interesseren toch voor de lange termijn investering te gaan. Een reële verwachting is dus moeilijk te geven, behalve dan dat WDA een krachtige, uitgebreide intentieverklaring heeft ondertekend wat verwachtingen losmaakt dat zij hun gebouwen op het warmtenet aansluiten. Vraag: Hoe sterk is de business case afgezet tegen het antwoord op de vorige vraag? Aansluitend hierop is ons uitgangspunt dat 100% van de WDA-woningen meedoen en dat een deel van de particuliere woningeigenaren (ingeschat op iets meer dan de helft, 60%) meedoen.

6

Raadsvoorstel warmtenet fasering

“WDA heeft een intentieovereenkomst ondertekend (bijlage 1). Daarin zegt ze toe zich in te spannen om 162 woningen aan te sluiten op het warmtenet. WDA geeft de voorkeur aan water-water warmtepompen boven individuele lucht-water warmtepompen vanwege een gunstiger opwekrendement, minder ruimtegebruik en het voorkomen van mogelijke geluidhinder van ventilatoren op het dak. De aanpak wordt aan de Raad van Commissarissen voorgelegd en minimaal 70% van de huurders moet met het plan instemmen.” Vraag: kunt u de concrete (financiële) gevolgen voor de business case en de gemeente duiden in het geval de RvC en/of (minder dan) 70% van de huurders niet instemmen met het plan?

TECHNISCHE VRAGEN raadsvoorstel investeringsbeslissing aanleg warmtenet Langeraar VVD Nieuwkoop Nr.

Blz.

7

Raadsvoorstel warmtenet fasering

8

Warmtenet organisatorisc h warmtebedrijf

9

10

Warmtenet organisatorisc h warmtebedrijf

Participatie/ betrokken partijen/ personen

Vraag Allereerst is het aan WDA hoe zij dit aan de huurders gaan voorleggen. In één keer iedereen of per straat of buurt. De situatie kan per straat of buurt verschillen, afhankelijk van de bouwjaar, staat van de woning en tussentijdse maatregelen die al eerder getroffen zijn in de woningen. Het is wel duidelijk als WDA het niet lukt om huurders mee te krijgen, dat er dan minder woningen aangesloten kunnen worden op het warmtenet. De financiële haalbaarheid is dus sterk afhankelijk van het aantal aangesloten woningen. De gevoeligheidsanalyse laat zien dat de kritieke grens bij zo’n 250 aansluitingen ligt. Daaronder zal de cumulatieve kasstroom onder de nullijn lopen en zal rendement moeilijk gehaald kunnen worden. De business case wordt dan negatief. Kanttekening daarbij is wel dat er gerekend moet worden met een afschrijvingsperiode van 30 jaar terwijl het warmtenet minstens 50 jaar mee gaat. Te verwachten is dat in die 50 jaar er steeds meer gebouweigenaren overstappen op all electric en dan ervoor kiezen aan te sluiten op het warmtenet. In totaal kunnen op vrijwillige basis 140 particuliere grondgebonden woningen en 58 appartementen behorende tot VvE’s worden aangesloten op het warmtenet. Vraag: kunt u de concrete gevolgen voor de business case duiden in het geval deze eigenaren niet (c.q.

minder dan 60%) instemmen (instemt) met het plan? Zie beantwoording onder vraag 6 De gemeente draagt zorg voor het beheer en onderhoud. Vraag: wordt dit door de gemeente zelf gedaan of gaat de gemeente deze taken uitbesteden? De coördinatie van het beheer en onderhoud wordt door de gemeente gedaan. Het onderhoud zelf wordt uitbesteed. Vraag: kunt u toelichten wat beide opties betekenen voor een voor gebruikers betaalbaar warmtenet? Bovenstaande is de enige werkbare optie en is als zodanig in de BU-case doorgerekend. Deze werkwijze hanteert de afdeling BOR ook voor bijvoorbeeld riolering. Daar wordt ook het onderhoud uitbesteed aan externe partijen. De coördinatie ervan ligt bij de afdeling. Aangezien er sprake is van de exploitatie van één warmtenet is een holdingstructuur (NV), waar meerdere project-BV's onder vallen, nu nog niet aan de orde. Vraag: ziet u in de toekomst meerdere warmtenetten ontstaan in onze gemeente? Zo ja, wat betekent dat voor de vennootschapsstructuur? We zien inderdaad wel meer warmtenetten ontstaan. In 2025 gaan we starten met het opstellen van een warmteprogramma, waarbij we ook onderzoeken of we in andere dorpskernen warmtenetten kunnen opstarten. We houden daarbij de optie van een NV open. Ook is het mogelijk om een regionaal warmtebedrijf in te richten op het moment dat meer gemeenten een warmtenet aanleggen.

Bijvoorbeeld in Holland Rijnland verband. De nu op te richten BV kan dan een BV worden onder een regionale holding. Een afweging daarover is nu nog niet aan de orde. “Als duidelijk is dat het warmtenet er komt, wordt samen met de gemeente de participatie- en communicatie aanpak verder uitgewerkt.” Vraag: waarom maakt u de keuze pas ná een besluit door de raad de participatie verder uit te werken? Waarom niet aan de voorkant duidelijkheid krijgen hoe m.n. woningeigenaren en huurders hier tegenaan kijken (en willen meedoen)?

TECHNISCHE VRAGEN raadsvoorstel investeringsbeslissing aanleg warmtenet Langeraar VVD Nieuwkoop Nr.

Blz.

Vraag We zijn al anderhalf jaar bezig met allerlei overleggen met belanghebbenden en er hebben al diverse bijeenkomsten plaatsgevonden (zoals in het raadsvoorstel staat). Dit is onderdeel van een lang proces, omdat transities / veranderingen nou eenmaal tijd nodig hebben. Het is dus niet zo dat we pas ná het raadsbesluit de participatie starten. Wel werken we de participatie verder uit na het besluit. Voor het verdere vervolg was de werkgroep heel duidelijk: ‘Eerst moeten we een go/no go van de raad hebben, voordat we verder gaan’. Er is dus duidelijkheid nodig, in de vorm van een raadsbesluit, om de al lopende participatie voort te kunnen zetten. Ook WDA heeft aangegeven pas te willen starten met communicatie richting de huurders nadat er een besluit genomen is.

11

Argumenten

We hebben natuurlijk wel een idee hoe we de participatie en communicatie de komende jaren voor ons zien (bijlage 3). Echter willen we dit uitdrukkelijk met de werkgroep, dorpsraad, inwoners in het gebied waar het warmtenet komt verder uitwerken. We gaan dus niet vanuit de gemeente voorschrijven hoe wij het allemaal zien, maar beschouwen dat als een gezamenlijke inspanning om te komen tot een publiek net, dat onder de laagst maatschappelijke kosten draait en toekomstbestendig is. Dit project kan alleen maar slagen door van onderop te werken (vanuit de samenleving). Vraag: Wat gebeurt er als de gemeente (1) geen of minder WIS subsidie ontvangt, (2) de WDA niet participeert en/of (3) onvoldoende particuliere woningeigenaren meedoen? Heeft u een ‘plan B’? En heeft u enig idee van de (meer-)kosten van een plan B? Wanneer er sprake is van situatie (1) – en dan het scenario dat er geen WIS subsidie wordt verstrekt – is er géén financiering voor de aanleg van het leidingwerk naar bestaande woningen, ligt er een overgedimensioneerde warmtevoorziening (WKO en aquathermie installatie) dat alleen voor de IKC en nieuwbouwappartementen wordt gebruikt. Zonder WIS subsidie kunnen we de onrendabele top van rond de 1 miljoen euro niet overbruggen. Dus: Zonder WIS subsidie, géén warmtenet. Tenzij de raad besluit om de onrendabele top zelf te bekostigen.

Situatie (2) en (3) gaan over deelname aan het warmtenet. Hiervoor is géén plan B. Namelijk wordt het bronnet (laten we zeggen de motor van het net, WKO en aquathermie installatie) in 1x aangelegd. Deze kosten worden dus dan al gemaakt. Daarna komt het distributienet waar eerst de IKC en nieuwbouw-appartementen op worden aangesloten. De verdere uitrol van dit distributienet zal in samenspraak en verdere afstemming gebeuren met diverse stakeholders, waaronder WDA, Liander en de afdeling BOR van de gemeente. De planning van WDA volgend is in de BU-case uitgegaan van de aanleg van dit distributienet in 5 jaar tijd (dat is de fasering). We kunnen nu nog niet overzien hoe dat exact gaat lopen; dat is onderdeel van de praktische uitvoerbaarheid. Als bijvoorbeeld de geplande verduurzaming van WDA-woningen vlak naast het IKC vertraging oploopt en besloten wordt in een wijk verderop te beginnen; dan zal al wel het distributienet in de eerstgenoemde wijk aangelegd worden om bij de wijk verderop aan de slag te kunnen. Er is dus wel nagedacht over het anticiperen op gewijzigde plannen, maar hoe dat eruit gaat zien zal pas de komende jaren duidelijk worden. Als WDA (situatie 2) helemaal niet deelneemt, dan gaat de aansluitgraad zodanig ver naar beneden dat de onrendabele top zodanig hoog wordt dat er een kostenbijdrage van

TECHNISCHE VRAGEN raadsvoorstel investeringsbeslissing aanleg warmtenet Langeraar VVD Nieuwkoop Nr.

Blz.

Vraag de gemeente nodig is om het warmtenet overeind te houden. In dat geval kan ook besloten worden om het distributienet niet aan te leggen of op een later moment.

12

13

14

Kanttekeninge n

Kanttekeninge n

Kanttekeninge n

15

Financiële en juridische gevolgen

16

Personele gevolgen

U verhoogt het aantal gebouwen dat aangesloten kan worden op het warmtenet van 363 naar 384. De kaart op blz. 4 raadsvoorstel telt op tot 363. Vraag: Waar liggen de resterende gebouwen? Er zijn inderdaad 19 woningen toegevoegd. Deze zijn op de kaart terug te vinden in de meest oostelijk gelegen buurt. Daarbij wel aangetekend dat deze kaart indicatief is. De aanleg (vanaf het bronnet) is min of meer flexibel. Vraag: is verzwaring van het elektriciteitsnet (door Liander) een vereiste vóórdat de realisatie van de aansluiting van de WDA-woningen op het warmtenet kan plaatsvinden? Dat is aan Liander. Liander heeft aangegeven dat de extra elektriciteitsvraag, die ontstaat door de overgang naar warmtepompen en om het net toekomstvast te maken, op te vangen. Hiervoor dient inderdaad het laagspanningsnet verzwaard te worden. Liander heeft ons laten weten dat zij dit binnen hun buurtaanpak onderbrengen. Concreet betekent dat dat in de wijk extra trafo’s komen en kabels worden versterkt of vernieuwd. De onzekerheid over deelname van woningeigenaren maakt (mede) dat het warmtenet een hoog risicoprofiel heeft. Als minder dan 60% zich aansluit, is sprake van een overcapaciteit (te veel warmte/ koude in de leiding), nemen de beheerkosten toe en zijn de inkomsten vanuit vastrecht en de BAK kleiner. Onder de 50% deelname blijft de cumulatieve kasstroom onder de nullijn.

Vraag: als deze situatie zich gaat voordoen, moeten de gebruikers van het warmtenet dat dan financieel ‘opvangen’, zodat de BV voldoende rendement maakt, nodig om de exploitatie ‘rond te krijgen’? Zo niet, wie (gemeente?) dient dat dan op te vangen? De gemeente staat garant voor de investering, tenzij het Rijk deze garantstelling overneemt. Dat betekent dat de gemeente ook het financiële risico neemt. De afnemer betaalt niet meer dan de maximale ACM-tarieven. De gemeente moet in het kader van de begroting en verantwoording verbondenpartijenbeleid hebben en uitvoeren. Vraag: kunt u concreet benoemen wat een verbonden-partijenbeleid m.b.t. het warmtebedrijf moet inhouden? Voor de verbonden partijen bestaat er een aparte paragraaf in de begroting. Zodra het warmtebedrijf is opgericht, zal deze deelneming – net als de andere deelnemingen en gemeenschappelijke regelingen - deel uitmaken van de paragraaf verbonden partijen in de begroting. Deze paragraaf vormt de verantwoording aan de provincie. Vraag: op basis van welke referentie(s) komt u tot de conclusie dat 1 fte voldoende is? Op basis van de huidige inzet voor het coördineren van beheer en onderhoud van het warmtenet Schoterhoek.

En op basis van een interne brede bijeenkomst over de overige zaken die nodig zijn voor de bedrijfsvoering van een warmtebedrijf (hier zijn geen ervaringscijfers over beschikbaar en betreft een inschatting vanuit de afdeling Financiën en afdeling Bedrijfsvoering) Vraag: de CDOKE-middelen hebben betrekking op de periode t/m 2025. Hoe wordt het personeel daarna gefinancierd? Het uitgekeerde bedrag moet uiterlijk op 31 december 2027 zijn besteed. Er wordt nog gewerkt aan een regeling voor na 2025 die doorloopt tot in 2030. Hier heeft het Rijk al budget voor gereserveerd. Gemeenten ontvangen bericht wanneer hier meer duidelijkheid over is. Naar verwachting gaan deze middelen deel

TECHNISCHE VRAGEN raadsvoorstel investeringsbeslissing aanleg warmtenet Langeraar VVD Nieuwkoop Nr.

Blz.

Vraag uitmaken van het gemeentefonds. Na 2030 weten we op dit moment niet of er extra middelen vanuit het Rijk komen.