Ontwerp-omgevingsvisie Nieuwkoop.pdf

ruimte voor verbrede landbouw Verbrede landbouw geeft meerwaarde voor boer én omgeving. Bijvoorbeeld door streekproducten te ontwikkelen en deze aan plaatselijke winkels te leveren, door zorg, recreatie en horeca bij de boer, door natuurontwikkeling of natuurbeheer op agrarische percelen of door een bijdrage te leveren aan de energietransitie. We blijven deze verbreding van de landbouw mogelijk maken, maar bieden net zozeer ruimte voor specialisatie. Agrariërs en kwekers houden de mogelijkheid voor beperkte verkoop van eigen producten en streekproducten (als aanvulling op hun bedrijfsvoering).

bodem en ondergrond versterken erfgoed als kans Ons landschap is rijk aan historie en erfgoed. Bij ruimtelijke ontwikkelingen houden we rekening met landschap, archeologie en cultuurhistorie. We zien ons erfgoed als inspiratiebron en aanjager van ruimtelijke plannen en nieuwe ontwikkelingen in het landschap. Historische elementen in het landschap zijn bovendien aantrekkelijk voor recreatie. Die willen we behouden en versterken. Als er land- of tuinbouwbedrijven verdwijnen, bieden we ruimte voor nieuwe functies die passen binnen het karakter van het buitengebied. Vrijkomende monumentale boerderijen bieden kansen voor het realiseren van bijzondere woonmilieus, en blijven hierdoor behouden.

20

OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

Het behoud en verbetering van bodem en ondergrond zijn belangrijke onderdeel van de leefomgeving. Verslechtering van bodem en ondergrond moeten we daarom voorkomen. In een gedeelte van de gemeente kampen we met een zakkende bodem door het inklinken van veengrond, mede als gevolg van onderbemalingen. Dit heeft consequenties voor het gebruik van het land door agrariërs en kan leiden tot verzakking van huizen en wegen. Daarom wordt samen met gebiedspartijen ingezet op het tegengaan van bodemdaling, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van ‘natte natuur’, flexibel peilbeheer en door innovaties in de landbouw, zoals onderwaterdrainage. Uitgangspunt is: functie volgt peil, niet andersom.

“Wij maken ons wel zorgen over onze toekomst. Bruggen slaan en samenwerken aan een gezamenlijk perspectief: dat is onze ambitie!” uit het gesprek met Land- en Tuinbouworganisatie (LTO)

“Zorg ervoor dat, met de toename van de bevolking in de regio, de ruimte voor beleving van natuur en landschap ook toeneemt.” uit het gesprek met Natuurmonumenten

natuur beschermen en versterken tuinbouw van de toekomst glastuinbouw in het noorden van WijDe willen CO2-opslag behouden en onze gemeente maakt deel uit van deklimaatGreenport Aalsmeer, het stimuleren omdat we zo grootste sierteelthandelscentrum ter wereld. De verandering tegengaan. Dat doen Greenport heeft een ruimtelijke visie ontwikkeld op we met méér groene beplanting, meer het gebied. Belangrijk is: voldoende grootschalig, CO2-opnemende materialen en het modern glastuinbouwareaal en ruimte voor niches voorkomen van verdroging en oxidatie en specialisaties. Duurzaamheid wordt de komende van veen. De behoefte van de glasjaren doorslaggevend in de glastuinbouw. Bijvoortuinbouwsector aan biedt ook beeld door CO2 en CO2 restwarmte gebruiken, energiebemogelijkheden. sparing en -opwekking. Met name rond Ter Aar en Papenveer verdwijnt (verouderde) glastuinbouw op sommige locaties. Dit zorgt voor meer openheid in het landschap. In samenhang met herstructurering van incourante gebieden en sanering van verspreid glas, geldt Nieuw Amstel Oost I als potentiële hervestigingslocatie. Wij ontwikkelen een visie op maatwerkgebieden voor de (glas)tuinbouw. Deze worden benoemd in de ruimtelijke visie van de Greenport en de Omgevingsverordening Zuid-Holland.

Uitgangspunten zijn een geclusterde aanpak, blijvend perspectief voor duurzame glastuinbouwontwikkelingen en ruimte voor andere initiatieven met meerwaarde.

In het zuidelijke deel van onze gemeente ligt natuurgebied De Nieuwkoopse Plassen en De Haeck. Dit is beschermd (Natura 2000, Europees natuurnetwerk) en is het leefgebied van bijzondere plant- en diersoorten. De Nieuwkoopse Plassen zijn cultuurhistorisch en ecologisch beter bewaard gebleven dan vergelijkbare plassengebieden in de omgeving. Dat komt doordat we met diverse gebiedspartijen werken aan instandhouding, natuurherstel en passende vormen van recreatie. De Natura2000 doelstellingen blijven leidend bij wat we in het Nieuwkoopse plassengebied toelaten en voor het beheer. Onze natuur wordt verstoord door verschillende ontwikkelingen. De luchtvaart bedreigt de natuurwaarden en beleving van het stiltegebied. De stikstofbelasting vanuit diverse bronnen is te hoog. En de soortenrijkdom, ookwel biodiversiteit, gaat in Nederland hard achteruit. Daarom werken we aan het versterken van de natuur en vergroten van de biodiversiteit in de gemeente. Hierin hebben (agrarische) natuurverenigingen én individuele agrariërs een belangrijke rol.

nieuwe natuur ontwikkelen De afgelopen jaren zijn er meerdere nieuwe natuurgebieden aangelegd, zoals de Groene Jonker en Ruygeborg I. Ze horen bij het Natuur Netwerk Nederland (NNN). Dit netwerk voltooien we samen met natuurorganisaties, waterschappen en regionale partners. Die nieuwe natuurgebieden dienen meerdere doelen. Door een betere verbinding tussen de natuurgebieden maken we ze robuuster en beter bestand tegen invloeden van buitenaf. Nieuwe natuur zorgt ook voor het verbeteren van de biodiversiteit en waterhuishouding. Bovendien is meer natuur aantrekkelijk en gezond voor inwoners en bezoekers en kunnen we de recreatie beter spreiden.

) Ontdek Nieuwkoop Nieuwveen (foto:

toegankelijk landschap We willen ons landschap beter toegankelijk en bekend maken. Een goede balans tussen natuur en recreatie is daarbij essentieel. We zorgen voor een betere spreiding van toeristen, goede zonering en

meer recreatie in het Groene Hart

handhaving van gedragsregels.

Het Groene Hart is een bijzonder, door mensenhanden gemaakt landschap. Het is ook één van de minst bezochte toeristische gebieden van Nederland. En dat terwijl het gebied in het meest dichtbevolkte deel van ons land ligt. Voor de vitaliteit van het Groene Hart werken we in de regio samen aan een duurzame groei van het toerisme en het beter op de kaart zetten van het Groene Hart als recreatieve regio.

Waterrecreatie is een belangrijk onderdeel van onze recreatieve sector. Ons plassengebied is geschikt voor rustige beleving vanaf het water, per kano, roeiboot, met een hengel in de hand, of op de schaats. Die rust onderscheidt ons van andere plassengebieden in de regio, die druk bezocht worden door liefhebbers van zeilsport en gemotoriseerde pleziervaart. In de Nieuwkoopse Plassen werken we met een zonering die varen mogelijk maakt zonder aantasting van kwetsbare natuur.

‘Topnatuur, eeuwenoud landschap en de plassen’ zijn daarbij onze Nieuwkoopse kernwaarden. Die willen we versterken.

Belangrijk is een betere beleving van het water: door de toegankelijkheid en het zicht te verbeteren, terughoudend te zijn met bebouwing en door meer aanlegmogelijkheden. We vergroten de aantrekkelijkheid van de Langeraarse Plassen. In het agrarisch gebied bieden we mogelijkheden voor dag- en verblijfsrecreatie bij de boer. Wandelen en fietsen zijn een populaire, groeiende én gezonde vrijetijdsbesteding. Ons landschap biedt hiervoor mogelijkheden die veel beter benut kunnen worden. We breiden het wandelnetwerk uit in combinatie met nieuwe natuur. We onderzoeken de mogelijkheden voor routes door natuurgebieden en agrarisch land. De toename van (elektrisch) fietsen vereist een goed lokaal en regionaal netwerk met aantrekkelijke routes over bredere fietspaden.

OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

21

groen de dorpen in: klimaatneutraal innovatief in duurzame energie

energie-opwek in het landschap In onze regio stellen wij samen een Regionale Energie Strategie (RES) op. Hierin maken we keuzes voor het opwekken van duurzame energie. Regio Holland Rijnland zet in op 1,03 TWh (3,7 PetaJoules) duurzame energie-opwek in 2030. In onze gemeente werken we daaraan mee door (planologisch) ruimte te maken voor duurzame productie van elektriciteit. In ons landschap gaan we daarom op zoek naar locaties die geschikt zijn voor zonnevelden. Dat heeft invloed op het gebruik en de uitstraling van het landschap; boven- én ondergronds. Bij plannen van initiatiefnemers voor energie-opwek houden we altijd oog voor andere opgaven, zoals woningbouw, natuur en recreatie. We houden rekening met milieu-effecten vragen initiatiefnemers om inwoners bij de plannen te betrekken. We sluiten onze beschermde natuurgebieden (Natura 2000 en Natuur Netwerk Nederland) uit als zoekgebied voor de opwerk van energie. We maken ons daar hard voor in de regio en bij hogere overheden. In onze gemeente liggen ook kansen voor het gebruik van ondiepe bodemwarmte, warmte uit oppervlaktewater, uit afvalwater en restwarmte uit de glastuinbouw. Dit onderzoeken we in de Transitievisie Warmte, waarin we de kansrijkheid van wijken aangeven voor warmtesystemen als alternatief voor aardgas.

De agrarische sector heeft veel interesse en ruimte voor het opwekken van duurzame energie. Zonnepanelen op bedrijfsdaken zijn al een goede optie. Daarnaast onderzoeken we de kansen voor kleine windmolens op het erf. BInnen de Greenport Aalsmeer wordt samengewerkt aan het verduurzamen van de glastuinbouwsector. Bedrijven in onze gemeente hebben een belangrijke voortrekkersrol in de energietransitie en verduurzaming. Dit willen we stimuleren door goed samen te werken en kansrijke initiatieven verder te brengen. In onze gemeente zijn veel ondernemers actief op het gebied van duurzaamheid en energie. Een groeiende sector die we willen stimuleren. Wij willen ons profileren als onderdeel van een regio waar duurzame innovaties als proefprojecten onderzocht worden. We willen ook dat onze inwoners profiteren van de opbrengsten van de energietransitie. Daarom stimuleren we zonnepanelen op daken van woningen en het werk van energiecoöperaties. Daarnaast is ons uitgangspunt dat onze inwoners meeprofiteren van de opbrengst van grootschalige duurzame energieopwekking.

duurzame mobiliteit stimuleren Er zijn steeds meer mogelijkheden voor duurzame mobiliteit en gezonder, veiliger en schoner vervoer. Regionaal zetten wij ons in voor beter en sneller openbaar vervoer, het aanleggen en versterken van regionale (snel)fietsroutes en het stimuleren van deelautogebruik en electrisch vervoer. We willen voorkomen dat kwetsbare infrastructuur in het landschap te zwaar wordt belast. Daarom stimuleren we dat inwoners en bezoekers zich op een duurzame manier verplaatsen. Lange stukken gaan met de auto of het openbaar vervoer, korte stukken met de fiets, te voet (of met de boot).

22

OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

Onze inwoners vinden groen belangrijk. Een groene omgeving verzacht de effecten van klimaatverandering, draagt bij aan biodiversiteit, zorgt dat mensen zich prettig voelen en heeft nog andere gezondheidseffecten. Zo kan groen hittestress verlagen. In onze bestaande leefomgeving en bij nieuwe ontwikkelingen houden we rekening met klimaatverandering. Woonwijken worden klimaatbestendig, klimaatadaptief en klimaatneutraal, met veel groen en water. We zorgen voor meer en diverser groen in onze woongebieden, gaan natuurinclusief bouwen en stimuleren inwoners hun tuin te vergroenen. Daarnaast houden we regenwater langer vast en voeren het zoveel mogelijk af naar het oppervlaktewater en grondwater in plaats van naar de riolering. Bij nieuwbouw en bestaande wijken aan randen van de dorpen maken we zachte overgangen naar het landschap en trekken het landschap de wijken in. Groen speelt ook een rol om winkelgebieden aantrekkelijk te houden. We versterken de beleving van de centra door (waar mogelijk) de verbinding met het omliggende landschap te maken en groen en water toe te voegen. Dit zorgt voor meer koelte op hete dagen. In de winkelcentra willen we ook meer doen op het gebied van duurzaamheid. Ook bedrijventerreinen kunnen bijdragen aan vergroening, klimaatadaptatie en de inpassing in het landschap.

Bij revitalisering van bedrijventerreinen werken we aan meer groen, water en/of groene daken of gevels. Deze terreinen worden daarmee aantrekkelijkere en gezondere plekken om te werken.

In de Routekaa rt Duurzaam heid staan de van duurzaam ambities op he heid vermeld t gebied

UITWERKING VAN DE VISIE Vrouwenakker

De omgevingsvisie krijgt pas écht betekenis op het niveau van de dorpen en het landschap. De betekenis van de visie zal ook per gebied anders zijn. Op de volgende pagina’s volgt daarom een nadere uitwerking van de visie. Eerst laten we de samenhang tussen de verschillende ambities per gebiedstype (woonwijk, bedrijventerrein, natuurgebied etc.) zien. Dat doen we aan de hand van een panorama. Dat vindt u op de volgende bladzijde. Daarna geven we aan wat de visie wat de visie nu en in de toekomst betekent voor de verschillende dorpen en landschappen in onze gemeente. Deze uitwerking is ingedeeld in drie zones: het noorden, midden en zuiden van onze gemeente.

Nieuwveen

Noordeinde Langeraar Zevenhoven

Papenveer

Noordse Dorp Noorden

Korteraar Ter Aar Nieuwkoop

Woerdense Verlaat

De Meije

het grondgebied van onze gemeente met alle dorpen

OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

23

INFOGRAPHIC: EEN SAMENHANGENDE AANPAK IN ELK TYPE GEBIED Een veilige en gezonde leefomgeving

GRO

Balans tussen verkeer, veiligheid en leefbaarheid

TOEKOMST

GELUKKIGE

EN ENS

STERKE DORPEN Samen maken we onze gemeente!

E EN

M

Beperken van hinder

Bij elke ontwikkeling in onze leefomgeving willen we dat onze drie ambities (gelukkige mensen, sterke dorpen en groene toekomst) in samenhang met elkaar worden nagestreefd. Hieronder zijn onze eerder genoemde ambities in een panorama afgebeeld. Hiermee wordt in één oogopslag duidelijk waar we de komende jaren in de verschillende type gebieden mee aan de slag gaan. En hoe de ambities met elkaar samenhangen.

Historie en natuur geven identiteit aan de dorpen Groen de dorpen in: klimaatneutraal! Water: inspelen op het klimaat Rust en ruimte in het groen Bodem en ondergrond versterken Meer recreatie in het Groene Hart

Beleefbaar en toegankelijk landschap Goede mogelijkheden om te bewegen

Water: inspelen op het klimaat

Energie: zelfvoorzienende dorpen

Nieuwe natuur ontwikkelen

Extra woningen in alle dorpen Water: inspelen op het klimaat

Ontwikkeling past bij dorps karakter

Natuur beschermen en versterken Woningen voor alle levensfasen Goede overgangen naar het landschap

Sterk buitengebied

Waardevolle natuurgebieden

Nieuwe & bestaande toekomstbestendige woongebieden

Vervoer voor iedereen: auto, fiets, te voet, OV en deelmobiliteit Toegankelijke openbare ruimte Goede en snelle OV-verbindingen Duurzame mobiliteit stimuleren Aantrekkelijke dorpscentra- detailhandel concentreren Een beleefbaar en toegankelijk landschap

Groen en water: beleefbaar, gezond, duurzaam Toerisme zorgt voor levendigheid Gastvrij voor inwoners en toeristen

Tuinbouw van de toekomst Mogelijkheden voor de landbouw

Dorps karakter behouden

Balans tussen verkeer, veiligheid en leefbaarheid

Ruimte voor verbrede landbouw

Historie en natuur geven identiteit Behoud karakter en openheid Zichtbare historische objecten en structuren Innovatief in duurzame energie

Energie-opwek ingepast in het landschap

Duurzaam (maatschappelijk) vastgoed Multifunctionele accomodaties

Aantrekkelijke werkplekken Water: inspelen op het klimaat

Ruimte voor ontmoeting

Ruimte om te leren, werken en ondernemen Bodem en ondergrond versterken Ruimte voor water en groen op bedrijventerreinen

Welkom Goede overgangen naar het landschap

Aantrekkelijke centra en multifunctionele accommodaties

Toekomstbestendige bedrijventerreinen

Sterk buitengebied

HET NOORDEN VAN ONZE GEMEENTE

het gebied in de toekomst Rondom Langeraar en Papenveer

In het noordelijke deel van onze gemeente bevinden zich de kernen Langeraar, Papenveer, Nieuwveen en Vrouwenakker. In dit gebied is glastuinbouw een belangrijke factor, die ook in de toekomst het gebied zal beïnvloeden. Vanwege de geografische ligging is het een dynamisch gebied waar veel gebeurt en mogelijk is. Door een betere clustering én de transformatie van glastuinbouw ontstaat hier echter ook een kans om de kwaliteit van de leefomgeving te versterken. Daar wordt al hard aan gewerkt: natuur, woningbouw en kleinschalige recreatie krijgen in dit gebied meer ruimte. Het noorden van de gemeente blijft zo dynamisch, levendig, aantrekkelijk en in balans!

In en om Langeraar en Papenveer komen de komende jaren een aantal ontwikkelingen samen die elkaar kunnen versterken. Inwoners, ondernemers, waterschap en natuurorganisatie werken met de gemeente aan een levendig en vitaal gebied, waarbij de prachtige ligging aan de plassen véel beter wordt beleefd en benut.

typering van het gebied nu Glastuinbouw De glastuinbouw is goed zichtbaar in dit gebied: onderdeel van de Greenport Aalsmeer, het grootste sierteelthandelscentrum ter wereld. Deze glastuinbouw bestaat uit verschillende, verspreid liggende clusters, elk met een eigen karakter en toekomstperspectief. De grootste clusters zijn Bovenland (Nieuwveens Jaagpad tot Ruigekade, grenzend aan de Amstel) en het concentratiegebied Nieuw Amstel (bij Nieuwveen). Langeraarse Plassen en Geerpolder De Langeraarse Plassen zijn een gebied met laagveenplassen, tussen de dorpen Langeraar en Papenveer en ten westen van Nieuwveen. Er zijn drie plassen (twee recreatieplassen en één plas in het natuurgebied), die slechts worden gescheiden door oude veenkades. De Zuidplas (ca 65 ha) en een deel van de Noordplas (ca 65 ha, ook Oostplas genoemd) grenzen direct aan het dorp Langeraar en aan de glastuinbouw langs de Paradijsweg bij Papenveer. Deze plassen worden veel gebruikt voor watersport. Op de Noordplas wordt gewindsurft en op de Zuidplas is een zeilvereniging actief. De Geerpolder Plas of Geerplas (ca 35 ha, eigendom Staatsbosbeheer) ligt in een open, agrarisch gebied met (naar het oosten) een venig graslandengebied met weidevogels. Langeraar en Papenveer Langeraar en Papenveer zijn twee groene, kindvriendelijke dorpen, met een prachtige ligging aan de Langeraarse plassen.

Langeraar is een typisch lintdorp. Hier vind je de kerk en winkelcentrum De Strooplikker, vernoemd naar het gelijknamige beeld. Het beeld van de strooplikker, een turfsteker, is het middelpunt van Langeraar. Door het wegsteken van turf zijn de Langeraarse plassen ontstaan.

Langeraar en Papenveer zijn dorpen waar mensen echt betrokken zijn en aansluiting vinden door het verenigingsleven. Het kleinschalige Papenveer staat daarnaast bekend om de tuinbouw, de brug en de sluis. Als je vraagt naar de meest geliefde plekken in Langeraar en Papenveer ontkom je eigenlijk niet aan de surfsteiger en het Kerkpad. Dit zijn zeer gewaardeerde plekken in het dorp. Nieuwveen Nieuwveen is een voormalig veendorp. Een dorp met een rijk historisch verleden dat nog steeds zichtbaar is in veel gebouwen. Het geeft het dorp karakter. Het centrum is dan ook aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Daarnaast is Nieuwveen heerlijk rustig en landelijk. Je kunt hier lekker ontspannen in het groen en genieten van het landschap rondom het dorp. Voor de dagelijkse boodschappen kun je terecht in de dorpskern. Ook kent Nieuwveen bijzondere plekken zoals Landgoed Ursula (naast een grootschalige zorginstelling ook een kinderboedrerij en camping), Golf & Countryclub Liemeer en zwembad Aarweide. Men kent elkaar in Nieuwveen. Daardoor zetten veel mensen zich in als vrijwilliger of zijn lid van een vereniging. Vrouwenakker Vrouwenakker is een klein buurtschap in onze gemeente. Het heeft een bijzondere ligging aan de Amstel. Dit zorgt voor een mooi uitzicht waar mensen ook van genieten tijdens het varen, zwemmen, schaatsen of fietsen.

In Vrouwenakker zijn saamhorigheid en ontmoeting erg belangrijk. Je vindt er veel ondernemers in de glastuinbouwsector. Het woningaanbod in Vrouwenakker is eenzijdig en beperkt. Inwoners zijn qua voorzieningen, winkels, scholen, verenigingen vooral gericht op De Kwakel. Vanwege de kleine omvang van het buurtschap zijn er vrijwel geen voorzieningen aanwezig. Dit is logsich, maar een gezamenlijke plek wordt wel gemist. Al is het maar een bankje of een speelgelegenheid. Het verkeer (provinciale weg) is een punt van aandacht.

W In Langeraar wordt gewerkt aan (de afronding van) een aantal woningbouwprojecten, zoals Langeraar Oost/Vivero, de Drooghmakerij en Landgoed Langeraar. Er komen woningen in diverse prijsklassen, ook sociale huurwoningen. Het landgoed is toegankelijk en biedt recreatiemogelijkheden. Rond 2023 wordt ook gestart met opstellen van een visie voor Langeraar Noord-West, West en Langeraar Waterzuivering. Hierbij wordt onder andere de mogelijkheid van woningbouw onderzocht, bijvoorbeeld kleinere woningen voor starters of senioren. W Daarnaast worden er woningen gebouwd aan de zuidoostkant van de Langeraarse Plassen (Paradijsweg-West). De gezamenlijke eigenaren werken hier aan een combinatie van wonen, natuur en recreatie én meer doorzichten naar de plassen. De transformatie van glastuinbouw biedt ook voor Papenveer kansen op het gebied van recreatie en woningen. R Op initiatief van inwoners is in de Langeraarse Plassen het Papeneiland gerealiseerd met een uitkijktoren, trimtoestellen, een strandje en aanmeerplek voor de scouting. We streven naar het versterken van recreatieve mogelijkheden van de plassen en verwelkomen N initiatieven die hieraan bijdragen. Het waterschap werkt aan een betere waterkwaliteit in de plassen. In combinatie met natuurontwikkeling en wandelmogelijkheden rondom de Geerpolderplas is hier voor inwoners en recreanten steeds meer te beleven.

C De genoemde ontwikkelingen bieden mogelijkheden voor het centrum van Langeraar. Dat heeft nu een onzeker toekomstperspectief, met uitzondering van de supermarkt. Die kan door de nieuwe woningbouw wellicht wat uitbreiden. Uitbreiding van het áántal winkels is niet aan de orde. Wel zijn er kansen voor kleinschalige daghoreca. De kleine markt is belangrijk voor de leefbaarheid. Rondom De Strooplikker moet de ruimtelijke structuur en de beleving worden verbeterd. De winkels liggen verscholen, net als de plassen en het historische Kerkpad. Die zijn niet zichtbaar vanaf het centrum. Dat willen we aanpakken. V In Langeraar komt een IKC (integraal kindcentrum). Het dorp heeft geadviseerd om deze op de huidige locatie van de school te bouwen om zo het centrum te versterken. De verschillende ontwikkelingen worden in samenhang bekeken. Ook voldoende ruimte voor het verenigingsleven blijft hierbij voor Langeraar belangrijk.

ssen de Langeraarse pla Langeraar vanaf

26

OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

‘Kas zonder Gas’ in Ter Aa r

Rondom Nieuwveen en Vrouwenakker In Nieuwveen hebben de inwoners veel ideeën voor een toekomstbestendig dorp mét historisch karakter. Saamhorigheid en voorzieningen zijn voor hen van belang, net als het leefbaar houden van het dorp. Dit gebeurt door een combinatie van ontwikkelingen:

W Vrouwenakker

W In en aan de rand van Nieuwveen komen nieuwe woningen. De Verwondering wordt afgerond. Deze voorziet in de behoefte aan vrije kavels en twee onder één kap woningen. Op Teylerspark II en Teylersplein zijn woningen voor jongeren (wellicht ook jonge gezinnen en starters) gepland. In het centrum worden huurwoningen voor jongeren en senioren gebouwd in een groene omgeving. De lege plek in het centrum wordt herontwikkeld en er komt een verbinding met Landgoed Ursula. Voor Ipse De Bruggen worden hier mogelijk enkele woningen gerealiseerd. C

V

R

B

Het toekomstperspectief voor centrum van Nieuwveen is hierdoor goed. De focus ligt op dagelijkse boodschappen. Een eventuele uitbreiding van de supermarkt is mogelijk, maar moet passen bij het lokale karakter. Uitbreiding van het áántal winkels lijkt niet aan de orde.

N

In Nieuwveen wordt ook een IKC ontwikkeld, mogelijk in combinatie met sport. Zo worden verschillende voorzieningen in het dorp versterkt. Op de vrijkomende schoollocatie(s) ontstaat dan ruimte voor nieuwe woningen. Het gebied rondom de golfclub en het zwembad is nu al gericht op recreatie en vrije tijd. Het versterken van de zuidoostzijde van de Langeraarse Plassen (natte kant Paradijsweg) kan dit hele gebied nog meer aantrekkingskracht geven. Tussen Teylerspark I en II en de provinciale weg komt bovendien een klein park. Bedrijventerrein Schoterhoek wordt uitgebreid met Schoterhoek II, een duurzame gebiedsontwikkeling. Hier komt een warmtenet (warmterivier) met gezuiverd rioolwater van de Afvalwaterzuiveringsinstallatie als warmtebron. De bedrijven op Schoterhoek II worden eigenaar van dit systeem via een coöperatie.

G Voor de maatwerkgebieden van de glastuinbouw wordt een visie ontwikkeld. We gaan uit van een geclusterde aanpak, blijvend perspectief voor duurzame glastuinbouw en ruimte voor andere initiatieven met meerwaarde. Een minder eenzijdig woningaanbod is voor Vrouwenakker W belangrijk. Daarom willen we hier in beperkte mate passende woningbouw mogelijk maken, in combinatie met een kleine ontmoetingsplek in de buitenruimte. Afhankelijk van de ontsluitingsmogelijkheden onderzoeken we ook of een wat grotere woningbouwlocatie mogelijk is. Woningbouw maakt het mogelijk dat ouderen of jongeren in Vrouwenakker blijven wonen en draagt bij aan het behoud van de sociale cohesie.

Ni euw veen

W

W

W Langer aar

C

V W

C

N

R W

R

W

W R

N

W

B

Papenveer

visie: ontwikkelen/versterken van: W

woningen

B

bedrijventerrein

N

natuurgebied

R

recreatieve functie

C

centrumgebied

V

voorziening (sport/maatsch.)

G

glastuinbouw uitzicht en beleving OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

27

HET MIDDEN VAN ONZE GEMEENTE

het gebied in de toekomst

Kenmerkend voor het middengebied van onze gemeente is het Hollandse landschap en het agrarische karakter. Diepe polders en droogmakerijen met verkaveling haaks op de wegen bepalen het beeld. In dit gebied bevinden zich de kernen Ter Aar, Korteraar, Noordeinde en Zevenhoven. In het oosten vind je de rivier ‘De Kromme Mijdrecht’ en in het westen het brede Aarkanaal. Het middengebied blijft in de toekomst een belangrijk landbouwgebied - het leent zich er ook goed voor met de grote en uitgestrekte percelen. In de dorpen zijn de centra een belangrijk aandachtspunt.

Rondom Ter Aar In Ter Aar komen de komende jaren nieuwe ontmoetingsplekken en werken we samen aan meer groen, meer beleving en goede woningen. Ook verkeer blijft een belangrijk aandachtspunt. We willen de leefbaarheid in het dorp versterken; zowel in sociaal als in ruimtelijk opzicht.

Een toekomstbestendig agrarisch landschap met aantrekkelijke dorpen en een weids uitzicht: daar werken we aan! C

typering van het gebied nu

R W

Ter Aar en Korteraar Ter Aar is van oorsprong een agrarische kern. Het dorp heeft nu zo’n 9000 inwoners en alle benodigde winkels en voorzieningen bij de hand. Helaas heeft het centrum maar weinig historie en sfeer volgens de inwoners. De ligging aan het Aarkanaal en de Ringdijk zijn kenmerkend voor Ter Aar, maar dit wordt zeker in het centrum niet beleefd. Inwoners noemen ook het Argonnepark als een fijne plek in het dorp. Vanuit economisch oogpunt zijn het bedrijventerrein Bovenland, de winkels in het centrum en de Intratuinlocatie belangrijk. Ten zuidwesten van Ter Aar vind je het kleine lintdorp Korteraar met de mooie Hogedijk (een pelgrimsroute!). Hier wordt het uitzicht over de polders zeer gewaardeerd. Kenmerkend voor Korteraar is de Korteraarseweg en het gemaal. Zowel Korteraar als Ter Aar zijn gemoedelijke dorpen waar inwoners zich verbonden voelen met elkaar en hun omgeving. In beide dorpen loop je zo de polder in. Dat geeft een enorm gevoel van vrijheid. Zevenhoven en Noordeinde Zevenhoven en Noordeinde zijn leuke dorpen waar men geniet van het goede leven. Er is rust. Er is ruimte. Het is er kindvriendelijk. “Klein maar fijn!”. De landelijke vergezichten en het uitzicht over de weilanden zijn belangrijk voor de inwoners van Zevenhoven en Noordeinde. Zij zijn betrokken bij hun dorp en nemen initiatief.

Zo is er een actief verenigingsleven en hebben veel inwoners goed contact met hun buren. In Noordeinde vind je achter de Johannes Geboortekerk een stiltetuin met een Lourdesgrot. Verder zijn hier weinig voorzieningen. In Zevenhoven is een klein centrum voor dagelijkse boodschappen.

Polders en droogmakerijen Het buitengebied rond Nieuwveen en Zevenhoven kenmerkt zich door het grootschalig en open droogmakerij-landschap, met lintbebouwing langs de hoger gelegen ‘ontginningsassen’, verspreide boerderijen in de polder, bomenrijen langs de wegen en beplanting in lijnen op de erfgrenzen. Deze polders worden gebruikt voor grondgebonden landbouw. Groene Jonker De Groene Jonker is een betrekkelijk nieuw natuurgebied met veel water, rietkragen en natte gras- en moeraslanden. Een leefgebied van veel bijzondere weide- en moerasvogels en met goede wandelmogelijkheden. De Groene Jonker is in 2008 afgerond en verbindt de Nieuwkoopse Plassen (als ‘stepping stone’) met de Vinkeveense Plassen. Planten en dieren krijgen hierdoor meer ruimte om te overleven. De Groene Jonker zorgt voor ook waterberging. De waterstanden wisselen per seizoen; hoog (nat) in de winter en laag (droog) in de zomer. Dit is goed voor de vogels, maar ook voor het inspelen op het veranderende klimaat. De Groene Jonker is de afgelopen jaren een geliefd gebied geworden bij inwoners, recreanten en natuurliefhebbers. Kromme Mijdrecht De Kromme Mijdrecht is een meanderend riviertje dat loopt van Woerdense Verlaat naar de Amstel. Het heeft een lengte van iets meer dan tien kilometer en wordt gebruikt om te varen, langs te fietsen of wandelen. Langs de Kromme Mijdrecht liggen ook enkele bungalowparken.

V

Daarnaast is gestart met de bouw van het IKC De Vaart, dat scholen, bibliotheek, kinderdagverblijven, een peuterspeelzaal, een Centrum voor Jeugd en Gezin én een sporthal zal huisvesten. Het IKC wordt naast het vernieuwde centrum een belangrijke ontmoetingsplek in het dorp. Ook bekijken we de realisatie van ’het rondje Ter Aar’, de door het dorp gewenste groene verbinding tussen het IKC en het Argonnepark.

W

Op de locaties die vrijkomen als het IKC is gerealiseerd, ontstaat ruimte voor woningbouw. Daarnaast onderzoeken we de locatie Ter Aar Noord-Oost als woningbouwontwikkeling met een compact en dorps woonmilieu en aandacht voor betaalbare woningen. In Ter Aar wordt daarnaast onderzocht of er een ‘Futurahuis’ gerealiseerd kan worden: een kleinschalig woon/zorgvoorziening voor ouderen (zoals ook in Nieuwveen).

B

Voor de langere termijn worden alle mogelijke (her)ontwikkelrichtingen voor de Intratuinlocatie onderzocht. Daarnaast bekijken we de mogelijkheid voor het revitaliseren van bedrijventerrein Bovenland.

Rondom Zevenhoven en Noordeinde

De Kromme Mijdrecht helpt de polders ernaast om water af te voeren. Maar door het zakken van die polders ligt de rivier nu ruim 1,5 meter hoger. Daarom zijn er twee gemalen: Zevenhoven en Noordse Buurt. Deze pompen het water uit de polders naar de rivier.

Meer levendigheid is voor de inwoners van Zevenhoven en Noordeinde van belang. Zo blijven deze dorpen aantrekkelijk -in combinatie met de rust en ruimte die je hier ervaart. V

28

OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

Groene Jonker

W

Zevenhoven

Gemeente en ondernemers werken in overleg met inwoners aan het centrumplan om de vitaliteit en identiteit van het centrum te versterken. De uitdaging ligt in het compact maken van het centrum, versterken van de verblijfskwaliteit en verbeteren van de routing. Bij de brug wordt gedacht aan een aanlegplaats voor boten. Het centrumplan geeft ook ruimte voor horeca, en woningbouw op de Vlinderlocatie. HIer bouwen we middeldure huurappartementen voor jongeren en ouderen. Zo realiseren we voor die groepen betaalbare woningen in Ter Aar. Op de Vlinderlocatie ontstaat zo een nieuwe entree van het centrum.

C

Ook in Zevenhoven wordt een IKC gebouwd, met onderwijs, kinderopvang en zorg. Er komt ook een uitleenpunt van de bibliotheek en een multifunctionele ruimte. Op deze manier heeft het IKC een sociale functie: een wens vanuit het dorp. Op de voormalige schoollocatie in Noordeinde (Tochtpad) wordt na de oplevering van het IKC de mogelijkheid voor woningbouw onderzocht (geluidsbewust en groen bouwen). Het centrum van Zevenhoven heeft een lokale boodschappenfunctie. Het toekomstperspectief is matig en heeft de aandacht. We willen het centrum graag behouden vanwe-

ge de ontmoetingsfunctie. Mogelijk liggen er kansen in het combineren van de supermarkt met omliggende versspeciaalzaken. Wanneer er toch leegstand ontstaat, kan transformatie een optie zijn. Daarnaast is het belangrijk om de uitstraling van het plein te verbeteren. W Veel inwoners zouden graag zien dat Zevenhoven en Noordeinde ‘naar elkaar toe groeien’. Door woningen te bouwen in het gebied tussen de R twee dorpen, worden beide dorpen versterkt en ontstaat meer draagvlak voor de al aanwezige voorzieningen. Dat is belangrijk om ze voor de toekomst te behouden. Ook ligt hier een kans om zaken aan de dorpen toe

(producent, groothandel, winkels én consument) heeft een verantwoordelijkheid bij deze verduurzaming en het betalen van een eerlijke prijs voor agrarische producten. Agrariërs nemen hierbij hun (mede)verantwoordelijkheid als het gaat om landbouwverkeer, milieueffecten, natuur en biodiversiteit, energie en duurzaamheid en het tegengaan van verrommeling.

te voegen die nu worden gemist: groen, een park, wandelpad, speel- of ontmoetingsplekken. Dit is een ambitie voor de toekomst, want vanwege de aanvliegroutes van Schiphol en bestuurlijke afspraken is dit nu nog niet mogelijk.

Buitengebied L

Agrariërs behouden binnen het zich ontwikkelende landschap hun beheerdersrol en spelen een belangrijke rol richting een duurzame toekomst. Met goed omgevingsbewustzijn overbruggen zij de afstand die wordt ervaren ten opzichte van de maatschappij. De hele voedselketen

W

De voormalige ‘zomerparken’ zijn niet echt onderdeel van het vrije recreatieve aanbod binnen de gemeente. Zij bestaan deels uit tweede woningen en in veel gevallen is sprake van permanente bewoning die langdurig gedoogd is. Het streven is om de permanente bewoning te formaliseren, en een einde te maken aan de onzekere situatie voor veel eigenaren/gebruikers.

L Noordei nde

W

C

Zevenhoven

V B L

visie: ontwikkelen/versterken van:

C R W V

W

Ter A ar

K or ter aar

W

woningen

B

bedrijventerrein

N

natuurgebied

R

recreatieve functie

C

centrumgebied

V

voorziening (sport/maatsch.)

L

landbouw uitzicht en beleving OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

29

HET zuidEN VAN ONZE GEMEENTE

het gebied in de toekomst Rondom Nieuwkoop

In het zuiden van onze gemeente zijn cultuurhistorie en natuur de blikvangers. Centraal ligt de prachtige beschermde natuur van de Nieuwkoopse Plassen, daaromheen vind je diverse natuurgebieden en de historische bebouwingslinten van Nieuwkoop, Noorden, Woerdense Verlaat en De Meije. In dit gebied wordt ook gewoon gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Het is een levend gebied waar verschillende thema’s en belangen samenkomen. Dit vraagt om een goede samenwerking tussen alle partijen: om zowel de natuur als het wonen, recreëren en werken in stand te houden en te verbeteren. Juist door natuur in dit gebied sterk te houden, blijven er ook andere ontwikkelingen mogelijk. Daar werken we aan!

Nieuwkoop: in de toekomst een aantrekkelijk dorp waar jong en oud zich blijven thuisvoelen. Een dorp waar de plassen, historie en stilte echt ervaren kunnen worden, maar waar ook veel te beleven is. Zowel voor inwoners als voor bezoekers. W

typering van het gebied nu Nieuwkoop Nieuwkoop is een dorp met ruim 9000 inwoners; de grootste kern van de gemeente. Het ligt prachtig aan de Nieuwkoopse plassen. Water, natuur, ruimte en rust zijn dan ook belangrijke waarden. Daarnaast is de geschiedenis van ambachten (smederijen) en kunst (Haagse School) belangrijk. Het is een historisch dorp met monumenten en een oud bebouwingslint. Tegelijkertijd vind je er ook veel nieuwbouw. Het dorpse karakter van Nieuwkoop is daarbij niet verloren gegaan. Het gezellige dorpshart bevindt zich rondom het Regthuysplein met de toren en het haventje. In het dorp is een goed aanbod van voorzieningen en recreatie. Verenigingen, scholen en kerken zijn er belangrijke ontmoetingsplekken. En technische metaalbedrijven, voortgekomen uit smederijen, spelen een belangrijke rol in de lokale economie. Noorden en Noordse Dorp Noorden. Een dorp met een prachtige ligging aan de plassen en de natuur. Het is landelijk, ruimtelijk én groen! Toch voelt het ook alsof Noorden “knelt”. De doorgaande weg naar Utrecht loopt midden door het lintdorp en dat geeft mensen een corridor-gevoel. Noorden is een dorp met een gemoedelijk karakter. Dat is onder andere terug te zien bij de (historische) kroegen en het oude kerklaantje. Naast Noorden ligt het Noordse Dorp. Een rustige gemeenschap met een kleinschalig tuinbouw-verleden.

“Er is niet zoveel te doen in Noordse Dorp” geven de inwoners aan. In de nabijgelegen Noordse Buurt is de glastuinbouw ook verdwenen en vinden nieuwe ontwikkelingen plaats. Nieuwkoopse plassen en De Haeck De Nieuwkoopse Plassen bestaan dankzij turfwinning. In stroken of ‘slagen’ werd het veen hier eeuwen geleden afgegraven. Het veen werd te drogen gelegd op legakkers. Deze langgerekte akkers, haaks op bebouwingslinten, dijken en wegen, kenmerken nu het landschap. De plassen ontstonden, doordat water, opgezweept door harde wind, als een ‘hongerige wolf’ de akkers wegvrat. Verlanding en het natuurlijke herstel van het veen hebben in dit gebied zeer bijzondere natuur opgeleverd. Maar de water- en natuurbeheerders staan nu voor een lastige uitdaging. De plassen liggen veel hoger dan hun omgeving. Ze lopen hierdoor in feite leeg naar de omringende droogmakerijen.

Woerdense Verlaat en De Meije Woerdense Verlaat is een oud dorp met zo’n 800 inwoners. Het is ontstaan rondom de schutsluis, oftewel het Woerdense Verlaat. Woerdense Verlaat wordt gekenmerkt door de molen en de wandel-, fiets-, en vaarroutes. Het is een dorp waar mensen genieten van stilte, natuur en het water. Verder voelen inwoners zich in Woerdense Verlaat veilig. Het is een open gemeenschap met vriendelijke mensen. Naast Woerdense Verlaat vind je De Meije. Een langgerekt lintdorp langs het gelijknamige, kronkelende riviertje. Het dorp is verdeeld over drie gemeenten. Opvallend is de hoge witte watertoren die de naam Pietje Potlood draagt, een rijksmonument. De Meije is één van de ‘kroonjuwelen’ van de provincie Zuid-Holland. Dit zijn landschappelijke erfgoed-ensembles met grote cultuurhistorische waarde. Ook telt De Meije verschillende vormen van kleinschalige recreatie’. De Meijegraslanden en Polder Westveen Tussen de Nieuwkoopse Plassen en het veenriviertje de Meije liggen de Meijegraslanden, waar agrarische weidegronden en natuur elkaar afwisselen. De polder Westveen is onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Zo is Westveen een van de schakels tussen de Nieuwkoopse Plassen en de Vinkeveense Plassen. Het Natuurnetwerk geeft het planten en dieren de ruimte om zich te verplaatsen en verspreiden.

OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

Aan de Lindelaan is, na de verhuizing, het oude gebouw van het Ashramcollege leeggekomen. De locatie wordt herontwikkeld tot woningbouw met sociale huur, - koop en duurdere koop. En op de locatie Koetshuis vindt woningbouwontwikkeling plaats voor jongeren senioren. C

R

Verschillende partijen werken aan de Centrumvisie Nieuwkoop. Hierbij blijft het Kennedyplein functioneren voor de dagelijkse boodschappen. Het Reghthuysplein wordt versterkt als toeristisch centrum, met een mix van retail en horeca. Met kleinschalige evenementen en galeries wordt Nieuwkoop nog meer een echt kunstdorp. Het Reghthuysplein wordt heringericht: minder parkeren en meer horeca. Zo komt het historische karakter beter tot zijn recht. Hier kunnen ook evenementen plaatsvinden rondom de thema’s natuur, kunst en ambacht.

R

Rondom de Nieuwkoopse plassen wordt het recreatieve aanbod versterkt - in goede balans met de natuur. Een ‘toeristische kilometer’ verbindt het Reghthuysplein met de jachthaven, het Museumplein Zevensprong en de daarnaast gelegen natuurgebieden. Zo ontstaat een aantrekkelijk gebied met natuur, horeca en (water)recreatie: vanaf Ruygeborg via het centrum naar het Meijepad.

N

Tussen Nieuwkoop en Noorden wordt Ruygeborg aangelegd, een natuurgebied dat een verbinding tussen de Nieuwkoopse Plassen en de Groene Jonker vormt en een waterbuffer is voor het plassengebied. In het gebied komen ook wandelpaden en uitkijkpunten. Het gebied is straks zowel vanuit Nieuwkoop als Noorden toegankelijk.

R

Rondom Noorden De inwoners van Noorden willen dat het dorp zich ontwikkelt van ‘tuindersdorp aan de doorgaande weg’ tot ‘toegangspoort naar stilte en natuurtoerisme’. Mét voldoende woningen en goede voorzieningen voor inwoners en bezoekers. Een belangrijke wens is betere toegang tot het water in de plassen, bijvoorbeeld om te zwemmen.

Nieuwkoop met de passantenhaven

De Nieuwkoopse Plassen zijn samen met polder De Haeck onderdeel van het natuurnetwerk Natura2000. Er is een grote soortenrijkdom in het gebied (biodiversiteit). Rondom het Nieuwkoopse plassengebied zijn de laatste jaren nieuwe natuurgebieden ontwikkeld. Naast de Groene Jonker is Ruygeborg één van die nieuwe natuurgebieden.

30

In het dorp spelen verschillende woningbouwontwikkelingen. Zo wordt de duurzame wijk Buytewech-Noord gebouwd: naast het bouwen en beschikbaar houden van de júiste woningen voor verschillende doelgroepen, wordt in deze wijk veel aandacht besteed aan gezondheid, biodiversiteit, mobiliteit, energie, bodemdaling en klimaatverandering.

C

Het centrum vervult een functie voor Noorden en Woerendse Verlaat. Hier ligt de nadruk op dagelijkse boodschappen. Winkeliers hebben een sterke binding met de verenigingen in het dorp. Behoud van de supermarkt is wenselijk voor de leefbaarheid, in combinatie met beter parkeren en goede bewegwijzering.

V

Er wordt in het dorp gewerkt aan beter gebruik van het maatschappelijk vastgoed. De Bun wordt gezondheidscentrum, de kinderopvang gaat in de school, verenigingen praten over het vormen van een omnivereniging. Dit zorgt voor toekomstbestendige voorzieningen.

od Pietje Potlo

bron: Ontdek Nie uwkoop

W

Het bijzondere woningbouwproject Driekoppenland is in ontwikkeling: een duurzame wijk met een boomgaard in het midden en enkele CPO kavels. Het project komt voort uit een bewonersinitiatief. Ook op de voormalige bedrijfslocatie Voorwegzone worden woningen ontwikkeld.

N

In de Noordse Buurt zetten we in op meer biodiversiteit, klimaatadaptatie, een betere beleving en waardering. Er komen wandelpaden, ook ‘Rondje Noordse Buurt’ genoemd. De routes sluiten aan op doorgaande recreatieve routes, zoals de Jaagpadroute. De Noordse Buurt is een ecologische schakel tussen omliggende natuurgebieden en wordt onderdeel van het Natuur Netwerk Nederland. Daarom vindt er de komende tijd ontwikkeling van bos en rietmoeras plaats.

R

Noordse Dorp

R N R Noorden

W V R

C

W N N

Rondom Woerdense Verlaat

R

W Dit dorp wil zich inzetten om jongeren te behouden. De prachtige ligging biedt genoeg potentie voor een fijne leefomgeving. V

In Woerdense Verlaat komen locaties vrij voor de bouw van woningen. Dat is niet alleen bij het IKC (op de oude schoollocatie) maar wellicht ook bij de betonfabriek. Zo kunnen er andere woningtypen aan het dorp worden toegevoegd.

N

In Polder Westveen wordt de komende jaren nieuwe natuur aangelegd en wordt de kwaliteit van de natuur verbeterd.

Woerdense Verlaat

W

CR

W Nieuwkoop

Rondom De Meije R

N

N

Aan de zuidzijde van de Nieuwkoopse Plassen is het de ambitie om een uitkijkpunt in de voormalige watertoren (Pietje Potlood) te realiseren, in combinatie met een wandelroute. Op die manier krijgt dit beeldbepalende monument een nieuwe functie die de recreatieve mogelijkheden versterkt. In de Meijegraslanden komt weer steeds meer ruimte voor natuur. Een aanzienlijk deel van het gebied - dat geheel binnen de Natura2000-begrenzing valt - is in agrarisch gebruik. Daar wordt rekening mee gehouden bij het ontwikkelen van natuurplannen. Waar mogelijk wordt ingezet op agrarisch medegebruik en -beheer van natuurgronden. Het gebied wordt zo - veel meer dan het al is - een verbindingszone worden richting Bodegraven-Noord–Reeuwijkse Plassen. Het maakt de Nieuwkoopse Plassen sterker!

W

V W

Er komt een IKC waar vereniging Beatrix, kinderopvang en de basisschool een plek krijgen. Ook is hier ruimte voor sport-, bewegen en welzijn. Zo blijft er in het dorp een ontmoetingsplek. Goed voor de leefbaarheid!

W

N

De Meije

R

N

N

visie: ontwikkelen/versterken van: W

woningen

B

bedrijventerrein

N

natuurgebied

R

recreatieve functie

C

centrumgebied

V

voorziening (sport/maatsch.)

G

glastuinbouw uitzicht en beleving OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

31

SAMEN AAN HET WERK Uitnodiging! Hoe werken we samen aan het uitvoeren van onze visie? De ambities in deze omgevingsvisie kunnen we als gemeente niet alleen waarmaken. Dat doen we samen met inwoners, ondernemers, organisaties en initiatiefnemers. U máákt immers onze omgeving! In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we samen werken aan het uitvoeren van onze visie. Wat ieders rol is, hoe we het initiatiefnemers zo gemakkelijk en duidelijk mogelijk maken én wat u van de gemeente kunt verwachten. Heeft u daar ideeën over? Dan horen wij dat graag.

Hoe werkt de omgevingsvisie?

Goede plannen ontstaan door samenwerking

De omgevingsvisie is één van de instrumenten van de Omgevingswet. De omgevingsvisie is een toekomstvisie en heeft geen juridische status. Het is een ‘zelfbindend document’. Dat betekent dat het gemeentebestuur zichzelf verplicht om te handelen naar wat er in de omgevingsvisie staat. Ook belangrijk: de visie heeft draagvlak bij de samenleving, doordat deze intensief betrokken is bij de totstandkoming van de visie.

Deze visie maakten we samen met inwoners, dorpsraden, ketenpartners en organisaties. Die mooie samenwerking zetten we graag voort bij de realisatie ervan. Natuurlijk iedereen vanuit zijn eigen rol!

De omgevingsvisie wordt uitgewerkt in het omgevingsplan. Hierin staan de gemeentelijke regels over de fysieke leefomgeving. Wat we daarin vastleggen (en wat niet), en op welk detailniveau, komt mede voort uit de omgevingsvisie. Het omgevingsplan vervangt straks alle bestemmingsplannen in de gemeente. Het omgevingsplan is wel juridisch bindend. Iedereen moet zich eraan houden. Een plan op hoofdlijnen: een stip op de horizon Een omgevingsvisie is een plan op hoofdlijnen en geeft de ambities aan voor (ruimtelijke) plannen en projecten in de gemeente. De omgevingsvisie is ook de kapstok voor het thematische beleid over de fysieke leefomgeving, zoals beleid over wonen en duurzaamheid. In dit thematische beleid worden de ambities van de omgevingsvisie verder uitgewerkt. Onze visie op de toekomst kunnen we alleen waarmaken samen met inwoners, ondernemers, organisaties en initiatiefnemers. Voor al deze partijen is de omgevingsvisie een inspiratiebron die richting en ruimte geeft om een plan of initiatief uit te werken. Daarnaast helpt de omgevingsvisie de gemeente om initiatieven te beoordelen. Op basis hiervan kan besloten worden om medewerking te verlenen, te faciliteren of samen te werken bij de uitvoer ervan. 32

OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

Gemeente De gemeente heeft verschillende rollen in ruimtelijke ontwikkelingen. We kunnen initiatiefnemer, opdrachtgever, regisseur, samenwerkingspartner, toetser, adviseur, bevoegd gezag of een combinatie hiervan zijn. Hierbij staat één ding centraal: het algemeen belang. De samenleving is voor ons het startpunt; de gemeente faciliteert en ondersteunt de samenleving en biedt ruimte aan initiatief. Daarbij willen we klantgericht en duidelijk zijn. We hebben een positieve (‘ja, mits’) houding ten opzichte van initiatieven. We hebben een omgevingstafel, waar ruimtelijke initiatieven integraal en in samenhang worden besproken. En een omgevingsloket, dat initiatiefnemers in begrijpelijke taal informeert en adviseert en vergunningaanvragen snel en zorgvuldig behandelt. Samenleving: inwoners, bedrijven, organisaties Ook de samenleving kan verschillende rollen vervullen bij plannen en projecten. Een persoon of organisatie kan initiatiefnemer of belanghebbende zijn, actief meedenken of reageren op voorstellen van anderen. Iedereen krijgt de ruimte en de mogelijkheden om deze rollen goed te vervullen. Informatievoorziening, betrokkenheid en samenwerking zijn daarbij van essentieel belang. Dorpsraden Onze gemeente telt zeven dorpsraden die werken aan de leefbaarheid van de dorpen. Een dorpsraad vertegenwoordigt de inwoners niet op een formele manier, maar volgt de ontwikkelingen

in en om het dorp en neemt, samen met inwoners, initiatief. De omgevingsvisie kan daarbij als inspiratie en richting dienen. Samenwerking met ketenpartners We hebben voor deze omgevingsvisie input gekregen van ketenpartners zoals de Veiligheidsregio Hollands Midden, de GGD Hollands Midden, de drie waterschappen en Omgevingsdienst West-Holland. Met deze partijen werken wij ook samen bij de uitvoering van de omgevingsvisie en bij plannen en projecten in onze gemeente. De ketenpartners worden vroegtijdig betrokken voor advies, ze denken mee en beoordelen plannen en projecten op het gebied van bijvoorbeeld milieu, water, veiligheid en gezondheid. Samenwerking met regio en provincie` We staan als gemeente niet op onszelf, maar hebben te maken met ontwikkelingen, opgaven en afstemming op landelijk, provinciaal en regionaal niveau. De gemeente is actief in verschillende regionale samenwerkingsverbanden, zoals Holland-Rijnland, Rijnen Veenstreek, en de Regionale Energie Strategie. Samen werken we aan een sterke, toekomstgerichte regio. •

HET nieuwkoops kompas

7

M

3

GRO

GELUKKIGE

1

10 12

18

9

2

EN ENS

1

16

Het is daarnaast belangrijk dat een plan of ontwikkeling aansluit op de specifieke context in een dorp of gebied. Daarom wordt bij de beoordeling van initiatieven maatwerk geleverd.

4

8

Op basis van deze analyse geeft de gemeente een eerste advies voor de haalbaarheid en de uitwerking van het plan. Dit advies

Nieuwkoops Kompas Het Nieuwkoops Kompas geeft snel inzicht of initiatieven aansluiten bij de omgevingsvisie en waar mogelijkheden tot verbetering zijn. Het kompas is opgebouwd uit de drie invalshoeken van de visie en de verschillende ambities die erbij horen. Niet alle ambities zijn op elk plan van toepassing. Het gaat erom dat plannen evenwichtig zijn, dat ze in overeenstemming zijn met de visie én dat zij een bijdrage leveren aan de visie als geheel.

6

5

TOEKOMST

2. Intake: eerste check De initiatiefnemer legt het plan voor aan de gemeente. We bekijken of het plan aansluit bij de omgevingsvisie aan de hand van de het Nieuwkoops Kompas. Bij grotere initiatieven wordt hierbij de omgevingstafel ingeschakeld.

Wanneer het plan nog niet voldoet, gaan gemeente en initiatiefnemer in gesprek over hoe het plan verbeterd kan worden. De initiatiefnemer doorloopt in dat geval opnieuw stap 3 en 4.

E EN

1. Initiatiefnemer aan zet! De initiatiefnemer zet zijn plan of idee op papier. Hierin geeft hij ook aan hoe het past bij de ambities van de omgevingsvisie en of er al concrete steun/draagvlak is voor initiatief.

Het kompas biedt zo snel inzicht in of en hoe een initiatief aansluit bij de visie van de gemeente en wat er eventueel nog aan het initiatief verbeterd of aangepast moet te worden. Het kompas biedt de gemeenteraad ook een afwegingskader voor de beoordeling van initiatieven.

15

Stappenplan: toetsing van initiatieven Elk plan of initiatief is anders qua maat, schaal en invloed op de omgeving. Dit stappenplan geeft globaal de stappen aan voor de toetsing van een initiatief; de precieze uitvoering is maatwerk!

Geef vervolgens per ambitie in het kompas aan of: • het initiatief past bij de ambitie (groen) • het initiatief enigszins past bij de ambitie (oranje) • het initiatief nog niet past bij de ambitie (rood).

14

Als een plan of initiatief niet binnen de bestaande regels past, komt de omgevingsvisie in beeld. De omgevingsvisie geeft de richting aan waarbinnen nieuwe plannen kunnen worden uitgewerkt.

4. Levensvatbaar initiatief: klaar voor de volgende fase! De initiatiefnemer legt het uitgewerkte inititiatief en een verslag van de participatie voor bij de gemeente. De gemeente bekijkt het initiatief met het Nieuwkoops Kompas. Wanneer het plan voldoende aansluit, kunnen de meer formele stappen worden gezet, zoals de aanvraag van een omgevingsvergunning of een procedure voor aanpassing van het bestemmingsplan/ omgevingsplan.

Met de omgevingsvisie in de hand bepaal je allereerst welke ambities (vanuit de invalshoeken ‘gelukkige mensen’, ‘sterke dorpen’ en ‘groene toekomst’) op jouw initiatief van toepassing zijn en welke niet. Bijvoorbeeld: als je plan over een aanlegsteiger gaat, is de ambitie ‘goede toegankelijkheid’ wel van toepassing en ‘voldoende woningen voor alle levensfasen’ niet.

17

Past het plan binnen de regels? Als een initiatiefnemer een idee of plan heeft, dat invloed heeft op de leefomgeving, kijkt hij/zij eerst of het past binnen de huidige regels. Dus of het past binnen het bestemmingsplan (later: omgevingsplan) en of het vergunningsplichtig is. Het online Omgevingsloket is hierbij een handig hulpmiddel.

3. Plan uitwerken met de omgeving De initiatiefnemer werkt het plan verder uit aan de hand van het advies. Hierbij wordt de samenleving betrokken volgens de afspraken die zijn gemaakt. De inbreng van de samenleving krijgt een zichtbare plek in de het plan. Het resultaat is een plan op hoofdlijnen en een verslag van de participatie.

Hoe gebruik je het Nieuwkoops Kompas voor initiatieven?

3

Zowel de gemeente als inwoners en andere partijen kunnen initiatiefnemer van een plan of project zijn. We benaderen initiatieven vanuit het ‘ja mits’ principe; een initiatief kan gerealiseerd worden, mits het aansluit bij onze gezamenlijke visie en ambities. Het stappenplan biedt in een vroeg stadium duidelijkheid bij de toetsing van initiatieven. Hierdoor weten alle partijen wat er verwacht wordt en welke stappen er nodig zijn om een levensvatbaar plan op te stellen.

wordt in een overleg met de initiatiefnemer toegelicht en besproken. Hierbij worden ook afspraken gemaakt over het vervolg van het proces, zoals de rolverdeling, te doorlopen procedures en participatie.

STERKE DORPEN

Stappenplan voor initiatieven

OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

33

Uitvoering van de visie

Beleidskader Duurzaamheid (2020), Beleidsvisie Detailhandel (2020), Beleidsplan Recreatie en Toerisme (2020), Visie sport en bewegen (2020), Nota gezondheidsbeleid (2021), Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (2020), Strategisch kader (2020) en de Nota erfgoed (2020). Ook de komende jaren wordt er aan thematisch beleid en aan verschillende plannen en projecten gewerkt. Deze omgevingsvisie is daarvoor de kapstok.

Tegelijk met het opstellen van de omgevingsvisievisie zijn enkele thematische beleidstukken opgesteld. Door hierbij samen op te trekken en van elkaars kennis gebruik te maken, is één verhaal ontstaan. Het gaat om de volgende gemeentelijke beleidsstukken:

NU

2025

Glastuinbouw Visie opstellen maatwerkgebieden Greenport

Dorpscentra • Opstellen en start uitvoering centrumplan Nieuwkoop, Ter Aar • Verkenning toekomstperspectief centra Langeraar, Zevenhoven

Energie Regionale Energie Strategie (1.0) en Transitievisie warmte gereed

Klimaat Klimaatadaptatie strategie verankeren in werkwijze gemeente

Afval 75% afvalscheiding en maximaal 100 kg restafval per inwoner

Participatie Opstellen participatiebeleid

Omgevingswet Tijdelijk omgevingsplan vanaf 2022

Erfgoed Aanwijzen nieuwe gemeentelijke monumenten

Gezondheid Werken aan rookvrije sport- en speelvoorzieningen (‘rookvrije generatie’) Duurzame mobiliteit gemeentedekkende laadpaleninfrastructuur

OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP

Wonen 1900 woningen gerealiseerd in 2030

Duurzame mobiliteit regionaal dekkende laadpaleninfrastructuur en regionaal beleid autodelen in 20205

Onderwijs Planvorming en realisatie IKC’s

2050 Wonen 2300 woningen gerealiseerd (t.o.v. huidige situatie) in 2040

Energie Duurzame energie uitgevoerd volgens Regionale Energie Strategie in 2030 Demografie Demografische opbouw meer in evenwicht (van jong tot oud)

Economie Toekomstbestendig maken van de bedrijventerreinen

Bewegen Voldoende kwalitatief goede en uitdagende speelplekken voor jong en oud Verkeer Start verbeteringen Oostkanaalweg -Westkanaalweg en situatie N231

Afval maximaal 30 kg restafval per jaar per inwoner in 2025

Duurzame mobiliteit Zero-emissie vervoer (uitstootvrij) in 2050

Energie Vrijwel energieneutraal en aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050 Klimaat Klimaatbestendig en waterrobuust in 2050

Biodiversiteit Continu verbeteren en behouden biodiversiteit en waterkwaliteit

Natuur ecologische verbindingen versterken tussen natuurgebieden

Wonen • Aanvalsplan en versnelling woningbouw • Opstellen visie ‘wonen en zorg’

34

Omgevingswet Gemeentebreed omgevingsplan in 2029

Verkeer Start verbeteringen verkeersveiligheid in de kernen

Recreatie Versterken vestigingsklimaat kleinschalig verblijf

Een aantal belangrijke mijlpalen zijn in de tijdbalk hieronder opgeschreven.

2030

Recreatie Van 440 naar 750 arbeidsplaatsen in de toeristische sector

Natuur Voltooien Natuur Netwerk Nederland

De bestaande en te ontwikkelen beleidsstukken én de plannen en projecten die in de gemeente spelen, vormen samen de uitvoeringsagenda van de omgevingsvisie.

Energie 3,5% energiebesparing woningen per jaar en 3400 adressen met zonnepanelen in 2030

Economie 50% minder gebruik primaire grondstoffen

Economie Volledig circulaire economie in 2050

Wonen, werken en recreatie Wonen, werken en recreëren in harmonie met het landschap

Denk en doe mee: participatie Wij stimuleren iedereen om mee te denken en mee te doen! Participatie zorgt ervoor dat plannen en projecten aansluiten op wat onze samenleving belangrijk vindt. Dat draagt bij aan een beter gezamenlijk resultaat. Er ontstaat draagvlak en begrip voor keuzes en de kans op goede besluiten neemt toe. Als gemeente werken we ‘van buiten naar binnen’. En we vragen aan ontwikkelaars en initiatiefnemers om dat ook te doen. Participatie is maatwerk; elk project en elke betrokken groep is anders. Daarom maken we per project een afweging hoe en door wie participatie uitgevoerd wordt. De volgende zeven punten zijn het uitgangspunt van participatie: In Nieuwkoop... • hanteren wij 5 vormen van participatie: informeren, consulteren, samen beslissen, samen handelen en ondersteunen van initiatieven. Dit binnen vooraf vastgestelde kaders; • informeren wij partijen over de manier van participeren om de juiste verwachtingen te wekken; • bieden wij handvatten en spelregels voor participatie; • maken wij meer gebruik van online participatiemiddelen, digitale participatie is een aanvulling op traditionele middelen; • maken wij zichtbaar hoe de input van de samenleving is verwerkt in gemaakte keuzes; • evalueren en leren we van projecten en processen, zodat wij waar mogelijk direct aanpassingen kunnen doorvoeren en het proces in volgende projecten kunnen verbeteren.

Kostenverhaal en woonfonds Het initiatief voor bouwplannen en andere ontwikkelingen ligt soms bij particuliere grondeigenaren of private initiatiefnemers. Voor die plannen moet ook de gemeente kosten maken, bijvoorbeeld begeleidingskosten of kosten in de openbare ruimte. Sommige kosten zijn volledig toerekenbaar aan één bouwplan of activiteit. Andere kosten zijn aan meerdere (bouw)plannen of activiteiten toe te rekenen. Bijvoorbeeld infrastructurele werken (zoals een rotonde of een randweg) of watervoorzieningen. Met kostenverhaal is het mogelijk om deze kosten bij de intitatiefnemers in rekening te brengen. Van deze mogelijkheid willen we als gemeente gebruik kunnen maken. Wanneer projecten concreet worden, werken we dit op gebiedsniveau verder uit.

DEZE VISIE BLIJFT IN ONTWIKKELING! Daarnaast hanteren we in de gemeente een Woonfonds. Het doel van het Woonfonds is om de woningmarkt voor iedereen (alle doelgroepen) toegankelijk te maken. We stimuleren met het Woonfonds de bouw van sociale woningen. Door middel van het Woonfonds worden opbrengsten en tekorten verevend: tussen projecten met een lager respectievelijk hoger percentage dan het in de Woonvisie vastgestelde percentage.

MER/OER en omgevingseffecten Onze omgevingsvisie biedt richting en ruimte, en een integrale, samenhangende context voor toekomstige ontwikkelingen. Zij bevat geen nieuwe, potentieel ingrijpende plannen waarvan de effecten op de leefomgeving nu al concreet in beeld gebracht kunnen (of moeten) worden. Bij toekomstige uitwerkingen en initiatieven gebeurt dit – indien noodzakelijk – aan de hand van een Milieu Effect Rapportage (MER), of beter nog een Omgevings Effect Rapportage (OER). Ook als er vanuit de MER geen formele noodzaak is, bijvoorbeeld bij kleinere projecten of initiatieven, worden de effecten van deze plannen op de leefomgeving meegenomen in de planvorming.