Eindrapport subsidies buitensport Nieuwkoop 08062021
Tekst van het document
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen eindrapport Gemeente Nieuwkoop
Datum 8 juni 2021 Referentie 2040RV In opdracht van Gemeente Nieuwkoop
DRIJVER EN PARTNERS BV ● Kelvinring 54 ● 2952 BG Alblasserdam ● T 010 211 21 21 ● info@drijver-en-partners.nl ● www.drijver-en-partners.nl
Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Inleiding
3
1.1
Aanleiding
3
1.2
Opdrachtformulering
3
Hoofdstuk 2 Analyse
4
2.1
Rol van de gemeente bij sport
4
2.2
Ambities en speerpunten gemeente
4
2.3
Vergelijking aanvraag Stibuni (voetbal) en plan tennis/hockey
5
2.4
Vergelijking exploitatie velden, kleedkamers en verenigingsfinanciën
9
2.5
Samenvattend beeld
15
Hoofdstuk 3 Overwegingen en mogelijkheden
16
3.1
Bevindingen
16
3.2
Overwegingen
17
3.3
Mogelijkheden
18
3.4
Tot slot
22
Bijlage 1
Exploitatiekosten tennisbanen
i
Bijlage 2
Exploitatiekosten voetbalvelden
ii
Bijlage 3
Exploitatiekosten hockey
iv
Bijlage 4
Berekening rente component tennisbanen
vi
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
2
Hoofdstuk 1
Inleiding
1.1 Aanleiding De gemeente Nieuwkoop werkt aan een nieuwe visie op sport en bewegen. Deze nota zal voor de zomer 2021 in de gemeenteraad worden behandeld. Het visiedocument bestaat uit een beleidsvisie, met in bijlagen diverse uitwerkingspunten in addenda. Een van deze uitwerkingspunten is een model voor het verdelen van subsidies over de diverse buitensporten. In de gemeente Nieuwkoop zijn sportaccommodaties voor de volgende buitensporten: -
voetbal (7 verenigingen)
-
tennis (6 verenigingen)
-
hockey
-
roeien
-
surfen
-
schaatsen
-
golf
-
paardrijden
Er speelt al ruime tijd een (politieke) discussie over de verdeling van de subsidies voor buitensportaccommodaties. Voor de voetbalaccommodaties is er een beheerstichting (Stibuni) opgericht die een incidentele subsidie heeft ontvangen plus een jaarlijkse subsidie ontvangt voor investeringen, renovatie en groot onderhoud van de accommodaties. Met name de hockeyclub en de tennisclubs, die nauwelijks structurele subsidie ontvangen voor hun accommodaties, vinden dat het subsidiegeld niet eerlijk over de buitensporten verdeeld wordt. Overigens heeft de hockeyclub wel in 2018 een volledige incidentele subsidie ontvangen voor een nieuw kunstgrasveld, en hebben de tennisclubs in 2020 een incidentele subsidie ontvangen voor led-verlichting op de tennisparken.
1.2 Opdrachtformulering De gemeente heeft Drijver en Partners gevraagd: • een onderbouwd advies te geven op basis van de Nieuwkoopse situatie over de best passende verdeelmodel(len) voor subsidies aan buitensporten. • het begeleiden van het participatieproces om samen met de betrokken verenigingen (in ieder geval voetbal, tennis en hockey) tot een zo breed mogelijk gedragen voorstel richting de gemeenteraad te komen.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
3
Hoofdstuk 2
Analyse
2.1 Rol van de gemeente bij sport De tennisverenigingen en de hockeyvereniging hebben bij de gemeente een plan ingediend waarin ze financiering vragen voor de exploitatie van de tennisbanen en de hockeyvelden. Er zijn in hoofdzaak twee argumenten die deze verenigingen hanteren bij hun verzoek: •
De tennis- en hockeyverenigingen vinden dat met hun verzoek wordt voldaan aan het rechtvaardigheidsbeginsel. De voetbalverenigingen krijgen wel structurele financiële steun van de gemeente en de tennisverenigingen niet en de hockeyvereniging beperkt.
•
Als de tennis- en hockeyverenigingen ook financiële steun ontvangen, dan kunnen zij investeren in de jeugd, in prestatietennis, in duurzaamheid, in moderne eigentijdse en sfeervolle clubgebouwen, in padelbanen et cetera.
In Nederland is sport niet bij wet geregeld. Inwoners hebben in die zin geen rechten dat gemeenten bepaalde voorzieningen moeten aanbieden. De doelen die een gemeente vaststelt voor sport, is een lokale beleidskeuze en dat geldt ook voor de middelen. Er geldt één uitzondering en dat is het bewegingsonderwijs. De gemeente heeft een wettelijke verplichting om te voorzien in onderwijshuisvesting inclusief het bewegingsonderwijs. De lokale beleidsvrijheid in welke sporten wel en niet door een gemeente worden ondersteund, laat zich goed zien bij tennis en hockey. Ongeveer 30% van de tennisaccommodaties in Nederland is eigendom van de gemeente en 70% is in eigendom van doorgaans een vereniging of stichting.1 Bij hockey is tweederde van de gemeenten verantwoordelijk voor het groot onderhoud van de velden en bij een derde ligt de verantwoordelijkheid bij een vereniging of stichting.2 Voetbalaccommodaties worden altijd door gemeenten gefinancierd. Wij komen natuurlijk geprivatiseerde voetbalaccommodaties tegen, maar er is dan altijd sprake van een jaarlijkse gemeentelijke bijdrage. Drijver en Partners ziet dat de betrokkenheid van gemeenten bij tennis en hockey in de loop der jaren wel langzaam verandert. Twintig jaar terug was het gebruikelijk dat tennis- en hockeyverenigingen zelf verantwoordelijk waren voor hun velden/banen.
Dat is tegenwoordig geen vanzelfsprekendheid en lokaal leidt dat op verschillende plekken tot een heroverweging van de gemeentelijke rol.
2.2 Ambities en speerpunten gemeente Een heroverweging van de rol van de gemeente Nieuwkoop bij de instandhouding van tennis- en hockeyaccommodaties (velden/banen) begint bij de beleidsdoelen van de gemeente. De nieuwe (beoogde) ambities/doelen van de gemeente zijn als volgt 1.
Sporten en bewegen mogelijk te maken voor iedere inwoner van Nieuwkoop. We gaan er vanuit dat er voor iedere inwoners een geschikte én plezierige sport-/beweegactiviteit mogelijk is.
1 Mulier, Tennis in Nederland, 2015 2 Mulier, Exploitatie en beheer buitensportaccommodaties, 2013
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
4
2.
Sporten en bewegen zo goed mogelijk in te zetten als middel. Omdat we weten dat dit positieve effecten heeft op gezondheid en welzijn.
Wat is de rol van een overheid daarbij? De overheid heeft een rol wanneer de beleidsdoelen zonder overheidssteun niet zouden worden verwezenlijkt. Voetbal, tennis en hockey zijn populaire sporten . Voetbal is van de georganiseerde sporten de grootste sport in Nederland met bijna 1,2 miljoen leden. Tennis is in grootte nummer 2. En hockey behoort tot de 6 grootste sportbonden van Nederland. Tabel 2.1
Top 6 sportbonden aangesloten bij NOC*NSF naar aantal leden, 2019
voetbal (KNVB)
1.184.000
tennis (KNLTB)
527.000
sportvissen (sportvisserij Nederland)
509.000
golf (Nederlandse Golf Federatie)
366.000
gymnastiek/turnen (KNGU)
268.000
hockey (KNHB)
244.000
Waar de gemeente de grens trekt in welke sporten zij wel en niet steunt en in welke mate, is een lokale keuze. Voor de gemeente is het dan ook belangrijk om te weten in hoeverre bepaalde sporten steun nodig hebben van de gemeente. In hoeverre zijn sporten zelfstandig exploitabel? Voor die vergelijking gaan we teug naar het plan van de tennis- en hockeyverenigingen en naar de nieuwe aanvraag voor voetbal van Stibuni.
2.3 Vergelijking aanvraag Stibuni (voetbal) en plan tennis/hockey De tennis- en hockeyverenigingen hebben in eerste instantie een plan neergelegd voor financiering van de exploitatie van de banen/velden voor 30 jaar. Later is dat bijgesteld naar een plan met een looptijd van 5 jaar. Tabel 2.2 geeft een samenvattend overzicht van deze aangepaste aanvraag. Tabel 2.2
Aangepaste aanvraag tennis/hockey, bedragen x € 1000
aanvraag 5 jaar
renovatie
onderhoud
bruto
€ 1.506
€ 1.090
af subsidie vws
-€ 151
af bijdrage clubs 20%
-€ 301
af 10% vrijwilligers netto aanvraag per jaar
-€ 218 -€ 109
€ 1.054
€ 763
€ 211
€ 153
De netto aanvraag voor renovaties van € 1.054.000 is volgens het plan éénmalig. Het netto bedrag van € 763.000 voor onderhoud komt neer op € 153.000 per jaar.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
5
Van Stibuni hebben we de begroting ontvangen voor de komende 10 jaar. Het betreft in deze aanvraag alleen renovaties van de velden (natuurgras en kunstgras). Het onderhoud van de velden wordt door de verenigingen betaald. Vergelijkbaar maken voetbal en tennis/hockey Het plan van tennis en hockey betreft 5 a 6 jaar (het jaar 2019 en 2020 is samengevoegd). De nieuwe conceptbegroting van Stibuni loopt van 2021 tot en met 2030, dat is 10 jaar. Het is geen probleem om de aanvraag van hockey en tennis uit te breiden naar 10 jaar. De onderliggende informatie is beschikbaar want de oorspronkelijke aanvraag heeft een tijdvak van 30 jaar. Een periode van 5 jaar is erg kort. In het plan van tennis/hockey is alle informatie beschikbaar om de termijn door te trekken naar 2030 (zie tabel 2.3). In het plan van hockey en tennis zijn de bedragen inclusief btw en inclusief inflatiecorrectie (door Adviesbureau R.I.E.T. jaarlijks 2% gehanteerd). De Stibuni begroting is exclusief btw en niet geïndexeerd. De huidige bijdrage aan Stibuni wordt geïndexeerd door de gemeente (dat hoeft niet 2% te zijn). De btw kunnen de verenigingen terugkrijgen via de Bosa-subsidie. De gemeente hoeft de btw niet te betalen die de verenigingen zelf terugvorderen. Vanuit vergelijkbaarheid hebben we de bedragen voor tennis en hockey zonder btw genomen en zonder vaste indexering van 2%. Zie tabel 2.4.
In tabel 2.4 worden de kosten na bovenstaande aanpassingen voor de periode 2019/2020 tot en met 2024 € 1.157.133. Dat is bijna 4 ton minder dan de aanvraag voor renovaties (was 1,5 miljoen). De Stibuni begroting 2021-2030 heeft feitelijk betrekking op de veldrenovaties. Het jaarlijks onderhoud betalen de verenigingen zelf. In verband met btw wordt jaarlijks onderhoud wel ingekocht via Stibuni, maar de stichting rekent die kosten 1 op 1 door aan de betreffende vereniging. Er is ook verschil in de mate waarin verenigingen onderhoud zelf doen of inkopen. Dat is maatwerk. Maar de bijdrage van de gemeente is feitelijk voor de renovaties. In het plan van tennis/hockey zit naast renovaties ook een bedrag voor onderhoud. Ook hier passen we de aanvraag van tennis/hockey aan, zodat het in beide gevallen betrekking heeft op de renovaties. Tabel 2.5 heeft betrekking op onderhoud van het tennis/hockey-plan.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
6
Tabel 2.3
Omkaderde cijfers afkomstig uit aangepaste plan Tennis/hockey, cijfers doorgetrokken tot 2030.
Basis=incl indexering en btw Renova ti e l a ngera a r ni euwkoop ni euwveen noorden ter a a r zevenhoven hockey tota a l vl gs Ri et tota a l vl gs s heets
Tabel 2.4
2019/2020 €0 € 117.621 € 49.453 € 219.240 € 28.316 €0 € 294.774 € 709.404 € 708.000
incl btw excl btw
2022 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 € 10.000
2023 €0 € 175.424 € 43.710 €0 €0 € 77.273 € 44.355 € 340.762 € 339.000
2024 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0
2025
2026
€ 11.384 € 114.389
2027 € 2.623 € 1.489
2028
2029
2030
€ 26.383 € 1.491 € 13.252
€ 153.835 € 279.608
€ 316.297 € 331.040
€ 4.112
€0
€0
€ 211.414 € 237.797
2027 € 2.100 € 1.234 €0
2028 €0 €0 €0
2029 €0 €0 €0
2030 €0 €0 € 20.600
€ 3.334 € 2.755
€0 €0
€0 €0
€ 157.198 € 177.798 € 146.940
20-24 € 264.135 € 489.887 € 207.552 € 219.240 € 28.316 € 231.108 € 339.129 € 1.499.759 € 1.506.000
Plan tennis/hockey, renovaties exclusief btw en exclusief jaarlijkse indexering 2%
Renova ti e 2019/2020 l a ngera a r €0 ni euwkoop € 112.295 ni euwveen € 48.247 noorden € 208.676 ter a a r € 26.952 zevenhoven hockey € 280.570 tota a l exc ja a rl i jks 2% € 676.740 tota a l excl i ndex ex btw € 559.289 per ja a r
Tabel 2.5
2021 € 264.135 € 185.458 €0 €0 €0 €0 €0 € 449.593 € 449.000
2021 € 245.276 € 173.060 €0
€ 418.336 € 345.732
2022 €0 €0 €0
2023 €0 € 157.341 €0
€0 €0
€ 69.307 € 39.203 € 265.851 € 219.712
2024 €0 €0 € 39.204
2025 €0 € 9.814 €0
2026 €0 €0 € 98.613 € 1.260 € 11.200
2019/20-2024 2019/20-2030 € 245.276 € 247.376 € 442.696 € 453.744 € 87.451 € 206.664 € 208.676 € 209.936 € 26.952 € 38.152 € 69.307 € 201.926 € 319.773 € 736.571 € 1.400.131 € 2.094.369 € 1.157.133 € 1.730.883 € 231.427 € 157.353 obv 5ja a r obv 11ja a r
€ 132.619 € 39.204 € 32.400
€ 142.433 € 117.713
€ 259.600 € 370.673 € 306.341
Plan tennis/hockey, jaarlijks onderhoud 2019/2020 € 218.000 € 180.165
2021 € 218.000 € 180.165
2022 € 218.000 € 180.165
2023 € 218.000 € 180.165
2024 € 218.000 € 180.165
2025 € 218.000 € 180.165
2026 € 218.000 € 180.165
2027 € 218.000 € 180.165
Jaarlijks onderhoud is inclusief hockey (€ 22.280,60 inclusief btw en € 18.414 ex btw).
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
7
2028 € 218.000 € 180.165
2029 € 218.000 € 180.165
2030 € 218.000 € 180.165
De aanvraag van tennis is gebaseerd op de raming van Adviesbureau R.I.E.T. en na correctie op btw/indexatie vinden we (Drijver) die ruim. De KNLTB brengt per 3-4 jaar een publicatie uit met kengetallen voor aanleg, renovatie en onderhoud van banen en die bedragen zijn wel lager. De laatste publicatie is van 2020. Tabel 2.6 Bedragen voor aanleg/renovatie en onderhoud in aanvraag tennis toplaagvervanging gravel per 2 banen
Adviesbureau
KNLTB
R.I.E.T. inclusief btw
€ 18.600
exclusief btw
€ 15.372
€ 10.500
toplaagvervanging gravel per 2 banen
Riet
KNLTB
€ 17.967 exclusief btw
€ 14.849
€ 10.500
Adviesbureau R.I.E.T. (waar de aanvraag van tennis/hockey op is gebaseerd), rekent voor een toplaagvervanging van een blokje van 2 gravelbanen bijna € 18.000 inclusief btw en dat is € 15.372 exclusief btw. De KNLTB rekent voor hetzelfde € 10.500 exclusief btw. Dat is 30% lager. In de raming van Adviesbureau R.I.E.T. zitten behoorlijke opslagen/toeslagen: voor voorbereiding, advies en toezicht 18%, voor onvoorzien 10%, voor Algemene Kosten 6%, voor Uitvoeringskosten 4% en Winst en risico 3%. De KNLTB prijzen zijn inclusief staartkosten: algemene kosten, uitvoeringskosten en winst en risico raming. Adviesbureau R.I.E.T. geeft zelf ook aan dat zij globale eenheidsprijzen hebben toegepast en dat bij het openbaar aanbesteden van het werk de verwachting is dat de aanneemsom lager zal liggen. Van de KNLTB verwachten wij niet dat zij prijzen afgeven waarvoor het werk niet kan worden uitgevoerd. Ook bij het ramen van het onderhoud hanteert Adviesbureau R.I.E.T. hoge bedragen, mede omdat regulier vrijwilligerswerk (vegen en schoonhouden van een tennisbaan) door Adviesbureau R.I.E.T. niet door vrijwilligers wordt uitgevoerd, maar door een onderhoudsbedrijf (en dus tegen betaling). De nieuwe begroting van Stibuni voor 2021-2030 heeft betrekking op renovaties en dus niet op onderhoud. Voor
een
toplaagvervanging
van
een
kunstgrasveld
hanteert
Stibuni
een
bedrag
van
3
€ 250.000. Naar de mening van Drijver en Partners zit dat bedrag aan onderkant van de markt. Ook bij andere bedragen voor renovaties hanteert Stibuni bedragen die aan de onderkant van de markt zitten. De eerst subsidie van Stibuni was gebaseerd op berekeningen van Sportspectrum (Alphen aan den Rijn). De ruime raming in de eerste periode heeft er ook voor gezorgd dat Stibuni een reserve heeft kunnen opbouwen. De oorzaak van de reserve is (volgens Drijver en Partners) dus niet dat Stibuni beter aanbesteedt dan de gemeente, maar de raming was vooral ruim begroot. Opgemerkt moet daarbij worden dat Stibuni dat voordeel niet ten gelde heeft gemaakt, maar een reserve heeft gevormd, die ze nu aanwendt voor de komende 10 jaar.
3 De KNVB heeft geen periodieke uitgave met kengetallen over kosten van aanleg en onderhoud. De Stibuni cijfers hebben
wij vergeleken met onze eigen kengetallen die wij herleiden van resultaten van aanbestedingen van aanleg en onderhoud.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
8
Naast hogere kosten voor aanleg en renovatie en onderhoud (100% betaald zonder vrijwilligers) heeft Adviesbureau R.I.E.T. ook in de aanvraag voor tennis en hockey opgenomen dat alle veldverlichting wordt vervangen door ledverlichting. De gemeente heeft voor de tennis een eenmalige subsidie verstrekt om ledverlichting aan te leggen. De hockeyvereniging ontvangt nu een jaarlijkse bijdrage van € 5.000. In 2018 heeft de vereniging een subsidie ontvangen van € 600.000 voor het vervangen van een zandingestrooid kunstgrasveld voor een waterveld (veld1). In het plan tennis/hockey is vervanging van de toplaag van het waterveld voorzien in 2026, 2034 en een volledige vervanging in 2042. Dus een cyclus van 8 jaar. In hetzelfde plan wordt het 2 e veld (bestaat uit een half veld) in 2020 omgebouwd tot semi-waterveld (is gerealiseerd) en daarna wordt om de 10 jaar de toplaag vervangen. Ook nu zijn de bedragen die Adviesbureau R.I.E.T. hanteert behoorlijk ruim. De ramingen van Adviesbureau R.I.E.T. zijn dermate ruim, dat Drijver en Partners er voor kiest om eigen ervaringscijfers te hanteren voor voetbal, hockey en tennis. Deze zijn beschreven in bijlage 2 tot en met 4. In bijlage 2 zijn de exploitatiekosten van tennis gespecificeerd, in bijlage 3 voor voetbal en in bijlage 4 voor hockey.
2.4 Vergelijking exploitatie velden, kleedkamers en verenigingsfinanciën In paragraaf 2.3 hebben we aangegeven dat we geen voorstander zijn om het plan van tennis/hockey rechtstreeks te vergelijken met de nieuwe subsidieaanvraag van Stibuni. De intenties van de tennis- en hockeyverenigingen zijn oprecht, maar het is geen goede vergelijkingsbasis. Vandaar dat we uitgaan van onze eigen exploitatiecijfers van voetbalvelden, hockeyvelden en tennisbanen. Maar dat is niet het enige wat we bij een vergelijking willen betrekken. De kleedkamers zijn nu de verantwoordelijkheid van de verenigingen. Die exploitatie(last) nemen we ook mee in de vergelijking4. En tot slot gaat het ook om het beeld hoe verenigingen financieel reilen en zeilen.
Exploitatiekosten velden/banen (aanleg, renovatie, onderhoud) Nu verschil voetbal=renovatie gemeente en tennis renovatie clubs
Kleedkamers: privaat, maar voetbal veel meer
Verenigingsexploitatie (en vermogenspositie) Baten: contributie, horeca, sponsoren/acties Lasten: accommodatie, personeel, wedstrijden, commissies, algemeen
4 Kantines, tribunes e.d. nemen we niet mee in de analyse. In het algemeen vinden gemeenten dat kantines, tribunes e.d.
100% de verantwoordelijkheid zijn van de verenigingen.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
9
2.4.1 Exploitatiekosten velden/banen In bijlage 2, 3 en 4 zijn voor voetbalvelden, tennisbanen en hockeyvelden per onderdeel (fundering, hekwerk, toplaag et cetera) de kosten van aanleg weergegeven en de afschrijvingstermijn. De kapitaallasten (rente en afschrijving) zijn berekend op basis van annuïtaire afschrijving5 tegen 3,5%. Het rentepercentage van 3,5% is op dit moment gebruikelijk wanneer verenigingen zelf krediet moeten aantrekken (met gemeentegarantie en garantie van de Stichting Waarborgfonds Sport). De onderbouw van een kunstgrasveld wordt bijvoorbeeld vervangen iedere 30 jaar en de toplaag iedere 10 jaar. In de bijlagen zijn de kapitaallasten en kosten jaarlijks onderhoud berekend per type voetbalveld (natuurgras/kunstgras), per type hockeyveld (zand ingestrooid kunstgrasveld, semi-waterveld zonder of met beregening of volwaterveld6) en bij de tennisbanen per baansoort (gravel, smashcourt, mateco et cetera). En vervolgens is op basis van het aantal aanwezige velden en tennisbanen de totale kapitaallasten en onderhoudskosten berekend voor voetbal, tennis en hockey in de gemeente Nieuwkoop. Tabel 2.7 geeft een samenvatting van deze kosten. Ook is in tabel 2.7 het aantal spelende leden weergegeven. De laatste kolom van tabel 2.7 laat de exploitatiekosten (van de velden/banen) zien per spelend lid.
Wanneer we de exploitatielasten per lid vergelijken tussen voetbal, tennis en hockey, dan zien we dat deze voor voetbal uitkomen op € 303 per lid. Voor tennis is dat € 76 per lid en voor hockey varieert dat al naar gelang het aanwezige veldtype. De huidige situatie is een volwaterveld en een 0,5 semi waterveld. De exploitatiekosten daarvan zijn € 240 per spelend lid. De rente en afschrijving bij voetbal is feitelijk gedekt door de subsidie van de gemeente aangevuld met een dotatie uit de reserve van Stibuni. Om die reden is voor voetbal ook een regel opgenomen in tabel 2.7 met alleen de onderhoudskosten (zonder kapitaallasten). De kosten voor onderhoud bij voetbal (waar de verenigingen nu verantwoordelijk voor zijn) bedragen € 78 per lid. 7 Tabel 2.7 Exploitatiekosten aanleg, vervanging en onderhoud velden/banen totaal en per spelend lid exploitatiekosten veld/baan
spelende leden
exploitatiekosten/lid
voetbal aanleg/renovatie en onderhoud
€ 643.766
2.128
€ 303
voetbal alleen onderhoud
€ 165.000
2.128
€ 78
Tennis
€ 147.635
1.934
€ 76
hockey 1,5 semiwater zonder beregening
€ 47.238
315
€ 150
hockey 1 waterveld en 0,5 semiwater met beregening
€ 75.448
315
€ 240
In tabel 2.7 is ook te zien dat de 6 tennisverenigingen 1.934 spelende leden hebben. Ten opzichte van het aantal spelende leden bij de voetbalclubs (2.128) is dat maar iets minder. Landelijk is het aantal leden bij de KNLTB
5 Binnen gemeenten is lineaire afschrijving gebruikelijk. Voor de berekening is gekozen voor een annuïtaire afschrijving omdat
dit voor de berekening makkelijker is. Over de hele looptijd is de betaalde rente bij een annuïtaire afschrijving iets hoger, maar het verschil is niet groot en het gaat ons om het verschil tussen voetbal, tennis en hockey. 6 Een volwaterveld heeft op dit moment nog altijd beregening. 7 De kapitaallasten voor aanleg en renovatie zijn als we de velden op de 7 voetbalcomplexen nieuw aanleggen en telkens vervangen na afschrijving, € 478.766. De kapitaallasten van € 478.766 bestaan voor € 118.155 uit rente en voor € 360.611 uit afschrijving. Stibuni heeft voor de komende 10 jaar € 319.000 per jaar nodig en dat is lager dan € 360.611 zoals wij op basis van ervaringscijfers berekenen. Dat komt omdat Stibuni een specifiek tijdvak hanteert en wij de gemiddelde kosten over een zeer lange periode. Het verschil is niet bezwaarlijk, het gaat ons om een vergelijking van voetbal, tennis en hockey op basis van afschrijving en vervanging van alle onderdelen (ook bij tennis en hockey hanteren we vervanging van hekwerken, ballenvangers, verlichting et cetera).
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
10
(tennisbond) ten opzichte van de KNVB 45%. De verhouding in Nieuwkoop is 91%. Tennis is dus een erg populaire sport in de gemeente Nieuwkoop.
2.4.2 Exploitatiekosten kleedkamers In tabel 2.7 is te zien dat de exploitatiekosten van de velden bij voetbal in totaliteit wel hoog zijn (€ 303/lid), maar omdat renovaties zijn gedekt, gaat het bij de verenigingen alleen om de onderhoudskosten ((€ 78/lid). Dat is praktisch even hoog als de volledige exploitatie van de tennisbanen per lid (€ 76/lid). Maar de voetbalverenigingen hebben een veel grotere uitgaven aan de kleedkamers. Kenmerkend voor voetbal is dat spelers na afloop van wedstrijden en trainingen douchen. Bij tennis wordt er heel weinig gebruik gemaakt van kleedkamers en bij hockey meestal de standaardteams (1e heren/dames) en gedeeltelijk door veteranen. Er is dus een groot verschil in het aantal kleedkamers voor deze drie sporten en ook de intensiteit van het gebruik. De
7
voetbalverenigingen
hebben
gezamenlijk
64
kleedkamers
en
11
scheidsrechtersruimtes.
Scheidsrechterkleedkamers zijn kleiner, omgerekend hanteren wij 70 kleedkamers. De hockey- en tennisverenigingen hebben 2 kleedkamers per club. Een standaard kleedkamer is 25 m2. De bruto vloeroppervlakte inclusief verkeersruimte is 32,5 m2. De investeringskosten per kleedkamer zijn op basis van kengetallen berekend op € 62.227. Tabel 2.8 Investeringskosten kleedkamer standaard 25m2 netto
25
bruto oppervlakte 1,3
32,5
bouwkosten gemiddeld kosten/m2
€ 1.436
investeringskosten / m2
€ 1.915
aantal kleedkamers
1
investeringskosten
€ 62.227
Tabel 2.9 Kosten kapitaallasten en onderhoud per jaar per kleedkamer bij professioneel beheer kosten/jaar kapitaallasten€ 62.227 bij 40 jaar, 3,5%
€ 2.914
onderhoud inclusief groot onderhoud
€ 813
totaal
€ 3.726
Wanneer kleedkamers door gemeente via een afdeling vastgoed worden onderhouden, dan zijn de kapitaallasten en onderhoudskosten € 3.726 per kleedkamer per jaar. Onze ervaring is dat verenigingen dit bedrag niet uitgeven aan kleedkamers. Met zelfwerkzaamheid rekenen wij met een kostenpost van € 1.863 per kleedkamer per jaar. Dat is voor onderhoud en voor renovaties. De kosten voor energie en schoonmaak zijn daar niet bij inbegrepen (gebruikerskosten).
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
11
Tabel 2.10 Verenigingskosten kleedkamers onderhoud en renovaties per jaar
voetbal tennis hockey
aantal kleedkamers 70 12 2
kostenonderhoud/ renovaties € 130.424 € 22.358 € 3.726
leden
per lid
2.128 1934 315
€ 61 € 12 € 12
Deze kosten komen bij de kosten voor de velden/banen zoals genoemd in tabel 2.7.
2.4.3 Wat betaalt de sporter De contributie-opbrengsten vormen een deel van de verenigingsbaten. In tabel 2.11 zijn de contributies weergegeven zoals vermeld op de verenigingswebsites. Tabel 2.11 Contributies pupillen (11/12jaar) en senior-lid O13
senior
sv Zevenhoven
€ 130,00
€ 220,00
2020/2021
TAVV
€ 172,50
€ 212,50
2019/2020
vv Sportief
€ 72,50
€ 130,00
2016/2017
NSV
€ 91,00
€ 170,00
2019/2020
vv Nicolaas Boys
€ 150,00
€ 230,00
2020/2021
SV Nieuwkoop
€ 150,00
€ 234,00
2020/2021
RKSV Altior
€ 116,00
€ 197,00
2020/2021
TV Nieuwveen
€ 130,00
€ 110,00
juniorleden incl 15 lessen
LTV Zevenhoven
€ 70,00
€ 155,00
TV Nieuwkoop
€ 75,00
€ 175,00
LTV Noorden
€ 70,00
€ 150,00
TC Langeraar
€ 55,00
€ 130,00
voor junioren contributie €200 incl lessen april-sept
TV Ter Aar
€ 140,00
€ 140,00
voor jeugd inclusief 21 tennislessen
HC Nieuwkoop
€ 222
€ 293
2020/2021
voetbal
De contributies voor tennis zijn het laagst, maar naast een contributie betalen leden zelf ook voor lessen. Niet alle leden volgen lessen. De kosten voor tennisles zijn afhankelijk van het aantal lessen, de groepsgrootte en de tijdstippen. Maar een bedrag van tussen de € 100 en € 200 op jaarbasis is niet ongewoon. De contributies voor de hockey zijn duidelijk hoger dan voor voetbal en tennis. De contributie voor hockey is exclusief zaalhockey, de leden betalen daarvoor een extra bijdrage.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
12
2.4.4 Financiële situatie bij de verenigingen Van bijna alle verenigingen 8 hebben wij de winst- en verliesrekening en de balans ontvangen. De winst- en verliesrekening geeft een overzicht van het verschil tussen lasten en baten voor het betreffende jaar. De balans geeft inzicht in de bezittingen, de schulden en het eigen vermogen op een bepaald moment. We hebben gevraagd om de financiële cijfers voor Covid-19 (meestal 2019 of 2018/2019). Met de verenigingen is afgesproken dat we niet 1 op 1 de financiële gegevens opnemen in deze rapportage en dat we op hoofdlijnen de financiële situatie beoordelen. Als we naar de inkomsten kijken, dan heeft een vereniging met name 3 soorten baten: contributies, netto horecabaten en baten van sponsoren en acties. Bij de zeven voetbalbalverenigingen zijn de contributiebaten vaak 35% van de totale baten. De netto horecabaten zijn gemiddeld 25% en de baten van sponsoren en acties doorgaans 40%. De verhoudingen kunnen per vereniging wat verschillen, maar de essentie is dat alle drie de geldstromen voor voetbalverenigingen belangrijk zijn. Dat is overigens ook een landelijk beeld bij voetbalverenigingen. Bij de zes tennisverenigingen is het aandeel van de contributies in de baten veel hoger dan bij voetbal (doorgaans 55%).
De horecabaten (netto) zijn bij tennis doorgaans 30% van de totale baten en de baten van sponsoren en acties zijn bij tennisverenigingen relatief beperkt met 15%. Eén tennisvereniging heeft de horeca verpacht. Leden hoeven dus geen bardiensten te draaien, maar andersom scheelt dat deze vereniging ongeveer € 30.000 tot € 40.000 aan netto inkomsten op jaarbasis (uitgaande van gemiddelde horecabaten per lid). Bij de hockeyvereniging is het aandeel van de contributies ook veel groter dan bij voetbal: de totale baten bestaan voor 62% uit contributiebaten. Aan de lastenkant zien we dat de personeelskosten bij voetbal duidelijk hoger zijn dan bij tennis. Dat is ook logisch, want tennisles betalen leden buiten de vereniging om. Bij hockey zijn de personeelskosten wat lager dan bij voetbal. De balans geeft een overzicht van de bezittingen, de schulden en het eigen vermogen van de vereniging, op een bepaald moment. Uit de balans is onder andere de liquiditeit en de solvabiliteit af te lezen. De liquiditeit is de mate waarin een vereniging haar korte-termijn betalingsverplichtingen kan voldoen. Als maatstaf gebruiken we daarvoor de current ratio9. De liquiditeit (vlottende activa inclusief liquide middelen/ kort vreemd vermogen) van alle verenigingen was voor Covid-19 in orde. Bij de hockeyclub was de liquiditeit het laagste (1,67) maar nog wel voldoende.
Bij de andere verenigingen lag de liquiditeit boven 2,4 of ruim daarboven. De solvabiliteit geeft aan in welke mate een organisatie aan haar verplichtingen (op lange termijn) kan voldoen. Dat laat zich onder andere aflezen uit de verhouding tussen het eigen vermogen en het totale vermogen. Bij 100% heeft een organisatie geen schulden. Bij de voetbalverenigingen varieert deze waarde tussen de 60% en de 95%. Bij 5 van de 6 voetbalverenigingen is de waarde hoger dan 72%. Bij de 6 tennisverenigingen varieert deze waarde tussen de 50% en de 100%. Bij 4 van de 6 verenigingen is de waarde hoger dan 97%; deze verenigingen hebben dus nagenoeg geen schulden. Op zich heeft maar één van de zes tennisverenigingen schulden. Maar als verenigingen hun banen moeten renoveren, dan zullen diverse tennisverenigingen daarvoor wel een lening moeten afsluiten. De hockeyvereniging heeft meerdere leningen uitstaan. Voor 2020-2021 is de post rente begroot op circa € 13.000. Bij de voetbal- en tennisverenigingen is de post rente doorgaans enkele honderden euro’s en bij een enkeling maximaal €2.200. 8 Ondanks herhaalde verzoeken hebben we van TAVV geen financiële cijfers ontvangen. 9 Vlottende activa ( incl. liquide middelen) / kort vreemd vermogen.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
13
Per saldo is de financiële positie van de tennis- en voetbalverenigingen goed. De liquiditeit en solvabiliteit van HCN zijn duidelijk minder dan bij de voetbal- en tennisverenigingen.
2.4.5 Inzet vrijwilligers In de berekening van de exploitatie kosten van de velden en banen in paragraaf 2.4.1 zijn we er van uitgegaan dat bepaalde onderhoudswerkzaamheden door vrijwilligers plaatsvinden. Het is normaal /gangbaar dat bepaalde onderhoudsactiviteiten door vrijwilligers van de vereniging worden gedaan. Anders waren de onderhoudskosten voor voetbal, tennis en hockey veel hoger geweest. De inzet van vrijwilligers verschilt ook per sport. In deze paragraaf laten we zien hoeveel vrijwilligersuren er mee gemoeid zijn. Het gaat puur om het vrijwilligerswerk van de velden/banen dat nodig is naast het normale onderhoud zoals we dat in paragraaf 2.4.1 hebben berekend. Onderhoudswerk van groen en paden e.d. zit hier niet in – dan kan per sportpark erg verschillen. Ook kleine pannaveldjes, minibanen, speeltoestellen e.d. zitten niet in deze berekening. Tennisbanen hebben wekelijks onderhoud nodig. Dat is in hoofdzaak het vegen van baan en het schoonhouden van de baan. De publicatie Baansoorten in beeld van de KNLTB geeft aan het aantal uur wekelijks onderhoud (met vrijwilligers) voor diverse tennisbanen. Bij Matecobanen is dat 1 uur per week per 2 banen. Bij smashcourt 2,5 uur per week per 2 banen en bij gravel 3 uur per week. Als je dat door rekent voor alle tennisbanen, dan komt dat neer op 1.594 uur voor vrijwilligersinzet voor wekelijks baanonderhoud.
Per spelend lid komt dat neer op 0,8 uur (per jaar). Voetbalvelden vraagt ook wekelijks onderhoud van vrijwilligers. Bij natuurgrasvelden wordt veel meer gevraagd van vrijwilligers dan bij kunstgrasvelden. Bij natuurgras gaat het om belijnen, bladruimen, schoonhouden, herstel speelschade, afsteken graskanten, ophangen doelnetten voor het maaien, beregenen en ongedierte bestrijding. Bij kunstgrasvelden gaat het vooral om bladruimen en verwijderen vuil/afval. Als we dat voor alle velden totaliseren, dan kom je voor de voetbalvelden uit op 2.626 uur. Per spelend lid komt dat neer op 1,2 uur (per jaar). Omgeslagen per lid lijkt het niet veel bij tennis en voetbal, maar in de praktijk ligt het werk vooral bij een kleine onderhoudsploeg per vereniging. De hockeyvelden zijn alle kunstgrasvelden. Op basis van kengetallen (bron Kybys) is het gevraagde onderhoud van vrijwilligers duidelijk lager dan bij voetbal en tennis. Dat komt omdat het vegen al bij het professionele onderhoud is berekend (paragraaf 4.2.1.). Bij hockey komen we op ongeveer 50 uur voor 1,5 kunstgrasveld. Ook hier weer de kanttekening dat het uitsluitend gaat om veldonderhoud en niet om groen, tegelpaden et cetera. We hebben gezien dat de exploitatiekosten van velden/banen per sport verschilt (paragraaf 2.4.1) en dat geldt ook voor de kapitaallasten en onderhoudskosten van de kleedkamers.
En we zien dus ook dat de benodigde vrijwilligersuren voor het onderhoud van velden/banen ook per sport verschilt. Voetbal vraagt meer vrijwilligersinzet per spelend lid dan tennis en hockey. Dat komt vooral door de aanwezige natuurgrasvelden. Natuurgras vraagt meer aanvullende onderhoudswerkzaamheden van vrijwilligers.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
14
2.5 Samenvattend beeld We hebben de exploitatiekosten van de velden/banen en de kleedkamers berekend. Omdat de kosten van aanleg en renovatie van de velden bij de voetbal is gedekt, hebben we alleen de onderhoudskosten van de velden gehanteerd (€ 78/lid). De kosten van aanleg/renovatie en onderhoud van de voetbalkleedkamers komt uit op € 61 per spelend lid. Samen zijn de kosten van de voetbalvelden en kleedkamers € 139 per lid. Bij de tennis zijn de kosten € 88 per lid (€ 76 per lid voor de banen en € 12 per lid voor de kleedkamers). En bij de hockey, bij de huidige velden, € 235 per lid. Tabel 2.12 Exploitatiekosten velden en kleedkamers per sport (na subsidie) exploitatiekosten velden
expl. kosten kleedkamers**
exploitatie kosten totaal
subsidie
exploitatiekosten /lid na subsidie
spelende leden
voetbal € 165.000* € 130.424 € 295.424 € *** € 139 2.128 tennis € 147.635 € 22.358 € 169.994 €0 € 88 1.934 hockey 1,5 semiwater € 47.238 € 3.726 € 50.964 € 5.000 € 146 315 zonder beregening 1 water met en 0,5 semi € 75.448 € 3.726 € 79.175 € 5.000 € 235 315 water met beregening * Alleen onderhoud, dus exclusief aanleg/renovaties want gedekt. ** Exploitatiekosten kleedkamers aanleg/renovatie en onderhoud. ***Voetbal: subsidie van € 219.000 gemeente + € 100.000 uit reserve Stibuni dekt kosten vervangingen/renovaties. Onderhoud betalen verenigingen zelf.
We hebben ook naar de vereniging financiën gekeken. De contributie-inkomsten vormen een deel van de verenigingsbaten. De contributies voor tennis zijn het laagst, maar naast een contributie betalen leden zelf ook voor lessen. De contributies voor de hockey zijn duidelijk hoger dan voor voetbal en tennis. Per saldo beoordelen wij de financiële positie van de tennis- en voetbalverenigingen als goed. De liquiditeit en solvabiliteit van HCN zijn duidelijk minder dan bij de voetbal- en tennisverenigingen. Naast het gegeven dat de (professionele) exploitatiekosten van de accommodaties (velden/banen en kleedkamers) per sport verschilt, is er ook een verschil in de benodigde vrijwilligersuren voor het onderhoud van velden/banen. Voetbal vraagt meer vrijwilligersinzet per spelend lid dan tennis en hockey. Dat komt vooral door de aanwezige natuurgrasvelden. Natuurgras vraagt meer aanvullende onderhoudswerkzaamheden van vrijwilligers.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
15
Hoofdstuk 3
Overwegingen en mogelijkheden
3.1 Bevindingen De gemeente heeft de vraag gesteld om te komen tot een nieuw subsidiemodel voor de buitensport naar aanleiding van het verzoek van de tennis- en hockeyverenigingen. We willen een aantal bevindingen op een rij zetten: -1Bij het verzoek van de tennis en hockeyverenigingen wordt nadrukkelijk het woord rechtvaardig gebruikt. Omdat de gemeente voetbal faciliteert, is het rechtvaardig dat ze dat ook doet voor twee andere belangrijke buitensporten in de gemeente; tennis en hockey. Sport is geen wet en er is dus ook geen automatisch recht. Gemeenten maken zelf keuzes welke sporten ze faciliteren en in welke mate. En de rol van een gemeente is – naar onze mening – ook niet om inwoners of organisaties te ondersteunen, die zonder gemeentelijke steun ook zouden kunnen bestaan. -2We hebben laten zien dat de aanvraag van tennis/hockey – met alle oprechte intenties, wel erg ruim is begroot. De btw was erbij geteld die verenigingen gecompenseerd kunnen krijgen, de eenheidsprijzen waren erg ruim gesteld, al het normale onderhoud dat vrijwilligers doen werd ‘weggehaald’ bij de verenigingen en doorberekend als betaald werk. Er werd uitgegaan van jaarlijks 2% indexering. Nogmaals: aannames die waren opgesteld door het bureau dat het meerjaren investerings- en onderhoudsplan heeft opgesteld.
Diverse kanttekeningen die wij gemaakt hebben bij het tennis-/hockeyplan, gelden ook voor de huidige periode van voetbal. De bijdrage die voetbal ontvangt is ook gebaseerd op een ruim begroot meerjaren onderhoudsplan. Stibuni heeft daardoor ook meer ontvangen dan strikt nodig is en reserves kunnen opbouwen en Stibuni heeft geen middelen besteed aan extra’s. Voor de komende 10 jaar heeft Stibuni een (concept) aanvraag gepresenteerd, waarbij Stibuni de renovaties doet en de verenigingen verantwoordelijk zijn voor het wekelijks en jaarlijks onderhoud. De begroting van de renovaties zijn volgens ons scherp begroot. Daar zit weinig ruimte in en zeker niet zoals in de aanvraag van de eerste periode. Dat levert twee zeer verschillende aanvragen op: de een (voetbal) zakelijk/scherp begroot en de ander (tennis/hockey) erg ruim begroot. Om naar de toekomst voetbal, tennis en hockey te kunnen vergelijken, zijn wij uitgegaan van onze ervaringscijfers en kengetallen voor aanleg, renovatie en onderhoud van voetbalvelden, tennisbanen en hockeyvelden. Op basis daarvan hebben wij een vergelijking gemaakt van de exploitatiekosten. Dus de kosten van aanleg en alle renovaties en het normale beroepsmatige onderhoud. -3Op basis van onze berekeningen hebben we laten zien dat de exploitatiekosten van sporten sterk verschillen. Voetbal is duurder dan tennis en hockey is afhankelijk van het type veld.
Wanneer we bij voetbal de kosten van aanleg/renovaties buiten beschouwing laten (wordt immers gedekt), dan zit er weinig verschil tussen voetbal en tennis. Maar als je de exploitatielasten van de kleedkamers (aanleg/renovatie/onderhoud) daarbij telt, dan is voetbal weer duidelijk duurder per spelend lid, dan tennis. Met het huidige waterveld en halve semiwaterveld zijn de exploitatiekosten van hockey per spelend lid het hoogst (€ 235).
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
16
Tabel 3.1 Exploitatiekosten velden en kleedkamers per sport (na subsidie) exploitatiekosten velden
expl. kosten kleedkamers**
exploitatie kosten totaal
subsidie
exploitatiekosten /lid na subsidie
spelende leden
voetbal € 165.000* € 130.424 € 295.424 € *** € 139 2.128 tennis € 147.635 € 22.358 € 169.994 €0 € 88 1.934 hockey 1,5 semiwater € 47.238 € 3.726 € 50.964 € 5.000 € 146 315 zonder beregening 1 water met en 0,5 semi € 75.448 € 3.726 € 79.175 € 5.000 € 235 315 water met beregening * Alleen onderhoud, dus exclusief aanleg/renovaties want gedekt. ** Exploitatiekosten kleedkamers aanleg/renovatie en onderhoud. ***Voetbal: subsidie van € 219.000 gemeente + € 100.000 uit reserve Stibuni dekt kosten vervangingen/renovaties. Onderhoud betalen verenigingen zelf.
-4Bij de berekening van de exploitatiekosten zoals hier aangegeven, gaan wij uit van een normale inzet van vrijwilligers bij het onderhoud van velden en banen. Ook die inzet verschilt per sport. Voetbal vraagt meer vrijwilligersinzet per spelend lid dan tennis en tennis vraagt meer inzet dan hockey. Dat voetbal het meeste vrijwilligersuren vraagt, komt vooral door de aanwezige natuurgrasvelden. Natuurgras vraagt meer aanvullende onderhoudswerkzaamheden van vrijwilligers. -5De verenigingsfinanciën en de contributies die leden betalen verschillen per sport. De contributies voor tennis zijn het laagst, maar naast een contributie betalen leden zelf ook voor lessen. De contributies voor de hockey zijn duidelijk hoger dan voor voetbal en tennis. Per saldo beoordelen wij de financiële positie van de tennis- en voetbalverenigingen als goed. De liquiditeit en solvabiliteit van HCN zijn duidelijk minder dan bij de voetbal- en tennisverenigingen.
3.2 Overwegingen Overwegingen algemeen Het verlagen van de subsidie voor voetbal ten gunste van de tennis en hockey, is wat ons betreft geen verstandige keuze. De concept-aanvraag van Stibuni voor de komende 10 jaar is beslist niet ruim begroot. Stibuni zal de komende 10 jaar haar reserve afbouwen. Als de gemeente minder subsidie bijdraagt, zal Stibuni een groter deel van haar reserves moeten aanspreken. En die zijn niet oneindig. Dan stellen we het probleem uit in plaats van een oplossing te bieden.10 Overwegingen bij tennis De exploitatie van de tennisbanen is te dragen voor de verenigingen. In financieel opzicht zijn de tennisverenigingen gezond, net als voetbalverenigingen. De liquiditeit en solvabiliteit zijn goed. Maar de tennisverenigingen zullen voor toekomstige renovaties wel vreemd vermogen moeten aantrekken. Dat hoeven de voetbalverenigingen niet.
10 Stibuni wijst er ook op dat ze gestart zijn met een bepaald takenpakket en dat bij een nieuwe overeenkomst een herijking
wenselijk is van het takenpakket. Er zijn taken bijgekomen (bijvoorbeeld zorgplicht SBR-infill, chemievrij sportveldbeheer), bepaalde taken waren niet duidelijk verdeeld en er zijn wensen voor verduurzaming/ledverlichting.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
17
Tennis is jarenlang een tak van sport geweest die zijn eigen broek ophield en waar de meeste gemeenten in Nederland geen bemoeienis mee hadden. Dat heeft ook te maken met het feit dat tennisbanen, met een goede baanbezetting zelfstandig exploitabel zijn. Er zijn wel overwegingen om het beleid eventueel aan te passen. •
Vanuit sport- en beweegbeleid is er belang om ouderen zo lang mogelijk in beweging te houden. Tennis is bij uitstek een tak van sport die tot op hoge leeftijd (80 plussers zijn niet ongewoon bij tennis) wordt beoefend. Ook instroom op latere leeftijd is bij tennis mogelijk, zonder dat men in de jeugd op tennis moet hebben gezeten. Het is alleen al om die reden de moeite waard voor gemeenten (en tennisverenigingen) als er meer aandacht is voor de bijdrage en mogelijkheden van tennis voor het sport- en beweegbeleid.
•
De tennis- (en hockey)verenigingen hebben naast het argument van rechtvaardigheid ook gewezen op de beperkingen om door te ontwikkelen als verenigingen, bijvoorbeeld in padel, of in jeugd of bepaalde doelgroepen. De accommodatielasten werken belemmerend om op andere gebieden te investeren.
•
Een derde overweging is dat de positie van tennis bij veel gemeenten een keuze is tussen gesubsidieerd of privaat. En waarbij in de meeste gemeenten tennis zelfstandig verantwoordelijk zijn voor de exploitatie of als ze huren de volle kostprijs doorberekend krijgen. Met andere woorden: er zijn geen tussenvarianten. Voetbal wordt sterk gesubsidieerd in gemeenteland en tennis moet vaak de eigen boontjes doppen. Het is zwart wit, terwijl er meer kleuren zijn.
Overwegingen bij hockey De positie van hockey is weer anders dan tennis. De huidige exploitatielasten bij een waterveld en een half semiwaterveld zijn (na aftrek van subsidie) het hoogst. Feitelijk is de keuze om de semiwatervelden (zonder beregening) te vervangen door een volwaterveld en een half semiwaterveld met beregening een keuze die een aanzienlijke stijging van de exploitatiekosten met zich meebrengt (stijging van 60%). Maar ook met semiwatervelden (zonder beregening) zijn de exploitatielasten per lid bij hockey hoger dan bij tennis. De vergelijking dat kunstgrasvoetbalvelden ook tot een veel duurdere exploitatie leiden gaat maar ten dele op. Een kunstgras voetbalveld vervangt in ieder geval een natuurgras wedstrijdveld en een natuurgras trainingsveld. We zien ook dat de financiële positie van de hockeyvereniging duidelijk minder is vergeleken met de voetbal- en tennisverenigingen. De contributie is bij de hockey ook hoger dan bij de voetbal- en de tennisverenigingen.
3.3 Mogelijkheden In paragraaf 3.3 schetsen we een aantal mogelijkheden ofwel denkrichtingen. We spreken bewust van mogelijkheden en niet van een advies. Wij vinden dat de visie (de beleidsdoelen) leidend zouden moeten zijn en de verdeling van middelen is daarvan een afgeleide. De gemeente heeft er nu ook voor gekozen om eerst de visie op sport en bewegen vast te stellen en daarna te kijken naar een aantal uitwerkingen, waaronder subsidiëring van de buitensport. We onderscheiden vier varianten. Feitelijk zijn het vijf varianten, want de huidige situatie (variant 0) is ook een variant en dat is ook een keuze. De door ons gepresenteerde varianten sluiten andere mogelijkheden zeker niet uit. In variant 1 hebben we de exploitatiekosten voor hockey gemaximaliseerd op € 139 per spelend lid. Dat zijn nu de exploitatiekosten per lid bij voetbal (na verrekening van de subsidie en onttrekking uit de reserve Stibuni). De subsidie aan de HCN zou moeten stijgen van € 5.000 naar € 35.444 in de situatie van een volwaterveld en een half semiwaterveld. Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
18
In variant 2 hebben we de situatie voor hockey gelijk gehouden aan variant 1. Voor tennis hebben we berekend wat de rentelasten zijn voor het aanleg en vervanging van de banen. De voetbalverenigingen hebben met de huidige regeling geen rentelasten. Deze berekening is opgenomen in bijlage 4 en komt uit op jaarlijks € 31.184 (bij 3,5% rente). Wanneer de gemeente variant 2 volgt betekent dat een lastenstijging voor de gemeente van jaarlijks € 61.628 (tennis + € 31.184 en hockey + € 35.444 -/- € 5.000). Variant 3 en 4 zijn een hele andere invalshoek. We kijken dan niet naar de exploitatiekosten van de accommodatie (per lid), maar we sluiten aan bij de beleidsdoelen van de gemeente. Variant 3 Een beleidsdoel kan zijn dat de gemeente inwoners in beweging wil krijgen. De beweegarmoede neemt (sterk) toe naarmate we ouder worden. Tennis kan worden gebruikt om meer inwoners in beweging te krijgen. Subsidieer voor tennisverenigingen tennisles voor nieuwe seniorleden, zonder tenniservaring. Stel vanuit de gemeente een budget beschikbaar voor tennisles van bijvoorbeeld € 10.000 per jaar (het bedrag is een voorbeeld). Daar kunnen ca 100 personen 20 lessen volgen (deels overdag/deels avond). En als de vereniging of de deelnemers dezelfde bijdrage verstrekken, dan kan je het doortrekken tot praktisch een jaar lang les.
Met een dergelijke subsidie stimuleer je een goede baanbezetting (spelers/baan) waardoor tennis zelfstandig exploitabel blijft én je stimuleert (volwassen) inwoners tot bewegen. Tennis is bij uitstek een sport die tot op hoge leeftijd mogelijk is (in tegenstelling tot voetbal). Variant 4 Variant 3 is een vorm waarbij de gemeente een sportstimuleringsproject subsidieert. Een andere mogelijkheid is dat de gemeente nieuwe voorzieningen stimuleert die inspelen op (veranderende) behoeften. De KNLTB stimuleert verenigingen tot verbreding, innovatie en meer werving. In dat verband is de introductie van padel enkele jaren geleden succesvol gebleken. Padel is een aantrekkelijke aanvulling op het aanbod van tennisverenigingen voor hun bestaande leden en het brengt potentiële nieuwe leden naar de vereniging (ook jongere leden). In een paar jaar tijd is padel in Nederland enorm gegroeid. Van 23 locaties in 2015 tot 190 locaties in 2020. Ook het aantal spelers is explosief gestegen. In 2024 verwacht de KNLTB dat er 100.000 padelspelers zijn. Tennisverenigingen die padel toevoegen, starten meestal met 2 padelbanen en een blokje van 2 banen kost circa € 110.000 exclusief btw. De gemeente kan er voor kiezen om een deel van die kosten voor haar rekening te nemen.
Bij de aanleg van de eerste tennisparken in Nederland heeft de gemeente ook vaak de eerste inrichting (mee)gefinancierd en daarna overgedragen aan de vereniging. Een gemeentelijke bijdrage kan in de vorm van een subsidie, maar zou ook kunnen in de vorm van een goedkope geldlening of een combinatie van beide. De BNG (Bank Nederlandse Gemeente) heeft een ‘sportlening’ speciaal voor
sportverenigingen
en
stichtingen.
De
sportlening
van
de
BNG
wordt
gebruikt
voor
duurzaamheidsinvesteringen, maar duurzaamheid heeft daarin een breder begrip (ook voor aanleg van padelbanen, (ver)bouwen van het clubhuis, realisatie van nieuwe kleedkamers e.d.). De belangrijkste kenmerken van de BNG sportlening zijn: • Aanvragen van € 10.000 tot € 500.000 • 1,95% rentevast • Maximale looptijd van 15 jaar
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
19
• Financiering tot 100% met borgstelling door de Stichting Waarborgfonds Sport en indien nodig aanvullende borgstelling door de gemeente 11. • Er is geen eigen inbreng nodig • Geen afsluitkosten, boetevrij vervroegd aflossen. Er zijn ook gemeenten die zelf leningen verstrekken, maar dat is vanzelfsprekend ook afhankelijk van het financieel beleid van de gemeente in kwestie.
11 Bij leningen groter dan 75.000 euro (of wanneer het totaal aan volledig door SWS geborgde leningen de 75.000 euro
overstijgt) verlangt SWS van de betrokken gemeente dat zij ook voor 50% garant staat. Dit betekent dat over het algemeen 2 separate leningen worden afgesloten. Voor de ene lening staat de SWS borg, voor de andere lening staat de gemeente garant. De looptijd van een borgstelling van de SWS is maximaal 15 jaar, de borgstelling is nooit groter dan € 250.000 per project en bedraagt maximaal de helft van de aan te trekken lening.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
20
Tabel 3.2 variant 0 Huidige situatie exploitatiekosten velden
exploitatie kosten kleedkamers
exploitatie kosten totaal
subsidie
exploitatiekosten /lid na subsidie
spelende leden
voetbal € 165.000 € 130.424 € 295.424 €* € 139 2.128 tennis € 147.635 € 22.358 € 169.994 €0 € 88 1.934 hockey 1,5 semiwater € 47.238 € 3.726 € 50.964 € 5.000 € 146 315 zonder beregening 1 water met en 0,5 semi € 75.448 € 3.726 € 79.175 € 5.000 € 235 315 water met beregening * Voetbal: subsidie van € 219.000 gemeente + € 100.000 uit reserve Stibuni dekt kosten vervangingen/renovaties. Onderhoud betalen verenigingen zelf.
Tabel 3.2 variant 1 Exploitatielasten maximaal € 139/spelend lid. exploitatiekosten velden
exploitatie kosten kleedkamers
exploitatie kosten totaal
subsidie
exploitatiekosten /lid na subsidie
spelende leden
voetbal € 165.000 € 130.424 € 295.424 €* € 139 2.128 tennis € 147.635 € 22.358 € 169.994 €0 € 88 1.934 hockey 1,5 semiwater € 47.238 € 3.726 € 50.964 € 7.234 € 139 315 zonder beregening 1 water met en 0,5 semi € 75.448 € 3.726 € 79.175 € 35.444 € 139 315 water met beregening * Voetbal: subsidie van € 219.000 gemeente + € 100.000 uit reserve Stibuni dekt kosten vervangingen/renovaties. Onderhoud betalen verenigingen zelf.
Tabel 3.2 variant 2 Hockey maximaal € 139/spelend lid en bij tennis compensatie voor de rentelasten exploitatiekosten velden
exploitatie kosten kleedkamers
exploitatie kosten totaal
subsidie
exploitatiekosten /lid na subsidie
spelende leden
voetbal € 165.000 € 130.424 € 295.424 €* € 139 2.128 tennis € 147.635 € 22.358 € 169.994 1.934 € 31.184 € 72 hockey 1,5 semiwater € 47.238 € 3.726 € 50.964 € 7.234 € 139 315 zonder beregening 1 water met en 0,5 semi € 75.448 € 3.726 € 79.175 € 35.444 € 139 315 water met beregening * Voetbal: subsidie van € 219.000 gemeente + € 100.000 uit reserve Stibuni dekt kosten vervangingen/renovaties. Onderhoud betalen verenigingen zelf.
Variant 3 Een nader vast te stellen subsidie voor tennisverenigingen voor bevorderen instroom senioren voor kennismakingsprojecten, waarbij de subsidie bedoeld is voor compensatie kosten lessen. Variant 4 Een nader vast te stellen subsidie voor tennisverenigingen voor investeringen in aanleg van bijvoorbeeld padelbanen of een lage rentelening of een combinatie van beide.
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
21
3.4 Tot slot De opdracht was tweeledig: • een onderbouwd advies te geven op basis van de Nieuwkoopse situatie over de best passende verdeelmodel(len) voor subsidies aan buitensporten. • het begeleiden van het participatieproces om samen met de betrokken verenigingen (in ieder geval voetbal, tennis en hockey) tot een zo breed mogelijk gedragen voorstel richting de gemeenteraad te komen. De tennisverenigingen willen een structurele substantiële bijdrage (subsidie) van de gemeente. De variant 2 waarbij de rente wordt vergoed, wordt door de tennis als onvoldoende beoordeeld. En er is dus ook niet sprake van een breed gedragen voorstel. In dit verband is er duidelijk een verschil van mening. Voor Drijver en Partners is het argument dat tennis in Nieuwkoop bijna net zo groot is als voetbal, niet relevant (zie ook fitness hieronder). Voor ons gaat het er om of de gemeente voetbal, tennis en hockeyaccommodaties in de gemeente aanwezig wil hebben. En vervolgens is de vraag in hoeverre overheidssteun hierbij nodig is. Want niet alle sporten zijn even duur qua accommodatiekosten. Tennis is met een goede baanbezetting zelfstandig exploitabel en voetbal is dat niet.
Voor
tennis
zijn
de
exploitatiekosten
van
de
banen
en
kleedkamers
afgerond
€ 170.000 op jaarbasis en dat is € 88 per lid. Voor voetbal zijn de kosten van velden (inclusief renovaties) en kleedkamers € 774.000 op jaarbasis en dat is € 364 per lid. Daarom ontvangt de voetbal een subsidie. Fitness is in Nederland de meest beoefende sport. Volgens ‘Sport op de kaart’ doet 20% van de inwoners van 19 jaar in de gemeente Nieuwkoop aan fitness. Dat zijn ongeveer 4500 inwoners. En de gemeente draagt daar niets aan bij, omdat fitnessbedrijven zichzelf kunnen bekostigen.
Bron: NOC*NSF, Zo sport Nederland 2019
Subsidie buitensport: analyse en denkrichtingen - Gemeente Nieuwkoop Drijver en Partners
22
Bijlage 1 Exploitatiekosten tennisbanen Bron: KNLTB Baansoorten in Beeld 2020 Cijfers: bron KNLTB Baansoorten in beeld 2020 incl alg kosten, uitvoeringskosten, w inst en risico rentepercentage: cel A5 Exclusief btw grondw erk drainage zandonderbouw baanopsluiting fundering subtotaal onderlaag toplaag baaninrichting hekw erk beregening verlichting kapitaallasten per 2 banen (A) Specialistisch onderhoud per 2 banen Groot onderhoud * Waterverbruik per 2 banen Overig: gebruik materiaal w ekelijks onderhoud (zelfw erkzaamheid) Wekelijks onderhoud betaald per 2 banen w ekelijks onderhoud vrijw illigers onderhoudscontract baanverlichting 4 armaturen ** Subtotaal onderhoudskosten (vrijw illigers) (C)
G1 A1 A2 C1 D2 zandkg rood ongebonden gravel gravel plus betonbanen/oa mateco kush kourt 3,50% inv kosten afschr kap last inv kosten afschr kap last inv kosten afschr kap last inv kosten afschr kap last inv kosten afschr € 9.250 30 € 7.400 30 € 7.400 30 € 9.250 30 € 11.100 € 3.500 30 € 3.300 30 € 6.900 30 € 3.300 30 € 3.300 € 13.845 30 € 9.940 30 € 9.940 30 € 13.490 30 € 13.490 € 1.700 30 € 1.700 30 € 1.700 30 €0 30 € 1.700 € 12.000 30 € 12.000 30 € 12.000 30 € 8.500 30 € 48.000 € 40.295 30 € 2.191 € 34.340 30 € 1.867 € 37.940 30 € 2.063 € 34.540 30 € 1.878 € 77.590 € 32.000 10 € 3.848 € 10.500 15 € 912 € 12.900 15 € 1.120 € 66.000 20 € 4.644 € 31.500 € 1.600 10 € 192 € 1.600 10 € 192 € 1.600 10 € 192 € 1.600 10 € 192 € 1.600 € 8.800 25 € 534 € 8.800 25 € 534 € 8.800 25 € 534 € 8.800 25 € 534 € 8.800 €0 20 €0 € 11.500 20 € 809 € 11.500 20 € 809 €0 20 €0 € 23.000 25 € 1.396 € 23.000 25 € 1.396 € 23.000 25 € 1.396 € 23.000 25 € 1.396 € 23.000 € 105.695 € 8.160 € 89.740 € 5.710 € 95.740 € 6.114 € 133.940 € 8.644 € 142.490
45 w eken x 2,5 uur
Exploitatie volledige vervanging en onderhoud
€ 950 € 1.500 €0 € 650 112,5 40 w eken x 3 uur € 4.500 0 € 400 € 3.500
€ 1.500 €0 € 300 120 40 w eken x 3 uur € 4.800 €0 € 400 € 2.200
€ 1.600 € 860 €0 € 300 120 50 w eken x 1 uur € 4.800 €0 € 400 € 3.160
€ 11.660
€ 7.910
€ 7.478
€ 1.200 € 1.000 €0 €0 50 50 w eken x 1 uur € 2.000 €0 € 400 € 2.600
kap last 30 30 30 30 30 30 20 10 25 20 25
€ 4.219 € 2.216 € 192 € 534 € 1.396 € 8.557 € 750 € 2.450 €0 €0 50 € 2.000 €0 € 400 € 3.600 € 10.361
deel vrijw betaald
TV Nieuwveen LTV Zevenhoven TV Nieuwkoop LTV Noorden TV Langeraar TV Ter Aar totaal
banen gravel kg rood mateco 3 0 0 4 0 4 8 5 3 4 0 4 5 5 5 5 0 29 15 11
minibaan oefenkooi padelbanen kap last ohoud1 ohoud2 totaal1 totaal2 per lid1 per lid2 leden 0 1 0 € 12.965 € 3.900 € 6.900 € 16.865 € 19.865 € 50 € 59 335 1 0 0 € 17.341 € 7.438 € 17.000 € 24.778 € 34.341 € 100 € 138 249 1 1 € 27.535 € 11.188 € 30.500 € 38.723 € 58.035 € 73 € 109 533 0 1 € 16.321 € 7.000 € 16.000 € 23.321 € 32.321 € 121 € 168 192 1 € 14.988 € 5.775 € 18.375 € 20.763 € 33.363 € 78 € 125 267 0 0 1 1 € 15.285 € 7.900 € 19.900 € 23.185 € 35.185 € 65 € 98 358 3 3 4 1 € 104.435 € 43.200 € 108.675 € 147.635 € 213.110 € 76 € 110 1934 3 0 0 0
Onderhoud1=kosten onderhoud waarbij eenvoudige werkzaamheden door vrijwilligers worden gedaan. Onderhoud2= kosten onderhoud waarbij eenvoudige werkzaamheden door aannemer worden gedaan (geen inzet vrijwilligers).
i
Bijlage 2 Exploitatiekosten voetbalvelden Bron: ervaringscijfers Drijver en Partners (resultaten aanbestedingen aanleg en onderhoud en cijfers diverse bureaus R.I.E.T, KYBYS, B.A.S., Newea, Sweco, Geenengineers en diverse gemeenten) Bijlage 3a Investeringskosten kunstgras en natuurgrasvelden VOETBAL investeringskosten kunstgras SBR
ex btw investering
annuitaire aflossing rente 3,50% afschrijving kapitaallasten
onderbouw/fundering
€ 115.000
30
€ 6.253
bovenbouw/toplaag
€ 250.000
10
€ 30.060
verlichting en hekwerken/overig
€ 135.000
25
€ 8.191
investeringskosten
€ 500.000
natuurgras onderbouw bovenbouw hekwerken verlichting (optioneel 35.000) overig/paden beregening investeringskosten zonder verlichting investeringskosten met verlichting
investering afschrijving kap last € 20.000 30 € 35.000 15 € 12.000 25 € 35.000 25 € 30.000 25 € 15.000 25 € 112.000 € 147.000
€ 44.504
€ 1.087 € 3.039 € 728 € 2.124 € 1.820 € 910 € 7.585 € 9.708
ii
Bijlage 3b Exploitatiekosten voetbalvelden Exploitatie rente en afschrijving onderhoud velden onderhoud verlichting en lampen onderhoud totaal excl vrijwilligers inzet vrijwilligers* inzet vrijwilligers betaald totaal met vrijwilligers
indien rente: 3,50% kunstgras natuurgras natuurgras+verlichting € 44.504 € 7.585 € 9.708 € 6.200 € 8.500 € 8.500 € 750 € 750 € 6.950 € 8.500 € 9.250 38,5 uur 190 uur 190 uur € 1.540 € 7.600 € 7.600 € 51.454 € 16.085 € 18.958 3,2
2,7
Bijlage 3c Exploitatiekosten voetbal per vereniging deel vrijw betaald spelende natuurgras natuurgr+verl kap last ohoud1 ohoud2 totaal1 totaal2 per lid1 per lid2 leden 1 1 1 € 61.797 € 24.700 € 41.440 € 86.497 € 103.237 € 300 € 358 288 2 1 € 96.593 € 22.400 € 33.080 € 118.993 € 129.673 € 350 € 381 340 1 1,5 € 22.147 € 22.375 € 44.750 € 44.522 € 66.897 € 550 € 826 81 1 1 0,5 veld van vereniging € 52.089 € 15.450 € 24.590 € 67.539 € 76.679 € 338 € 383 200 1,5 1 € 74.341 € 18.925 € 28.835 € 93.266 € 103.176 € 291 € 321 321 1 2 1,6 € 75.207 € 38.750 € 67.650 € 113.957 € 142.857 € 234 € 294 486 2 1 grasveld soms belijnd € 96.593 € 22.400 € 33.080 € 118.993 € 129.673 € 289 € 315 412 € 478.766 € 165.000 € 273.425 € 643.766 € 752.191 € 303 € 353 2.128
kunstgras sv Zevenhoven TAVV vv Sportief NSV vv Nicolaas Boys SV Nieuwkoop RKSV Altior totaal
NB: Bij Stibuni zijn de kapitaallasten voor aanleg en renovatie gedekt door de gemeentelijke subsidie en een dotatie uit de eigen reserve van Stibuni.
iii
Bijlage 3 Exploitatiekosten hockey Bron: Fieldmanager april 2016 en ervaringscijfers Drijver en Partners (resultaten aanbestedingen aanleg en onderhoud en cijfers diverse bureaus R.I.E.T, KYBYS, B.A.S., Newea, Sweco, Geenengineers en diverse gemeenten) zand onderbouw/fundering bovenbouw/toplaag verlichting en hekwerken/overig investeringskosten