Bijlage Rapport Sportcentrum Nieuwkoop, Stedenbouwkundig kader
Tekst van het document
Sportcentrum Nieuwkoop Stedenbouwkundig kader • 28 augustus 2024
Inhoud Inleiding
3
1. Locatie
5
2. Analyse
9
3. Programma
19
4. Modellenstudie
21
5. Uitgangspunten
27
6. Beeldkwaliteit
31
Ontwerp:
FARO
In opdracht van:
Gemeente Nieuwkoop
Augustus 2024 2
Inleiding Leeswijzer Dit stedenbouwkundig kader
Het boek is opgebouwd uit zes
Hoofdstuk vier toont de modellen die
voorziet in de stedenbouwkundige
hoofdstukken.
ontwikkeld zijn vanuit het programma en
randvoorwaarden voor de ontwikkeling
een analyse van de stedenbouwkundige
van een nieuw sportcomplex in
Het eerste hoofdstuk beschrijft de locatie
kwaliteiten van de verschillende
Nieuwkoop. Het complex bestaat uit
waar het initiatief gedacht is.
modellen.
daarnaast ruimte voor een uitbreiding op
Het tweede hoofdstuk is de analyse
In hoofdstuk vijf zijn op basis van de
termijn met een sporthal.
van de stedenbouwkundige en
uitkomsten van de modellenstudie de
landschapsarchitectonische context.
stedenbouwkundige uitgangspunten
een nieuw binnenzwembad en biedt
geformuleerd waarbinnen het feitelijke In hoofdstuk drie is het programma
gebouw ontwikkeld kan worden.
weergegeven, zowel voor het gebouw als voor het bijbehorende parkeren.
In het laatste hoofdstuk zijn een aantal randvoorwaarden geformuleerd ten aanzien van de beeldkwaliteit.
3
Locatie 4
1. Locatie De locatie voor het sportcomplex is het oostelijke voetbalveld van Sportvereniging Nieuwkoop aan de Ladderhaak in Nieuwkoop. Het terrein is eigendom van de gemeente. Het plangebied is het voetbalveld en meet circa 80 bij 110 meter. Aan de noordzijde wordt het perceel begrensd door de parkeerplaats aan de Ladderhaak. Aan de westzijde bevinden zich de velden van Sportvereniging Nieuwkoop. Aan de zuidzijde loopt de Provincialeweg N231 en aan de oostzijde wordt het terrein geflankeerd door bedrijfsbebouwing.
Locatiebeelden
5
6
Kop 2 PM
Locatiebeelden
7
Algemene Hoogtekaart Nederland 8
2. Analyse Oorsprong Nieuwkoop is van oorsprong een verveningsdorp. Aanvankelijk was de bebouwing gelegen op het hoger gelegen oude land, langs de Dorpsstraat en het Zuideinde. Bebouwing bevindt zich eveneens langs de Nieuwveenseweg.
1923
1881
1949
9
In de vorige eeuw is ook het lager gelegen deel van het dorp bebouwd. Op het tracé van de Provincialeweg N231 lag aanvankelijk een spoorverbinding. Na de tweede wereldoorlog is dit tracé tot verbindingsweg geworden en wordt de ruimte tussen de Dorpsstraat en de Provincialeweg verkaveld ten behoeve van woningbouw. In de jaren 70/80 wordt ten noorden van de Provincialeweg het Sportpark gemaakt, bestaande uit een aantal velden met bijbehorende clubhuizen en voorzien van een groen ingeplante bosrand met recreatieroute.
1981
1959
10
1988
In de periode daarna worden ook woonbuurten gemaakt ten noorden van de Provincialeweg. Voor langzaam verkeer wordt voorzien in fietstunnels. Met de ontwikkeling van Buytewech (noord) is het Sportpark in de loop van de tijd ingesloten in het dorpsweefsel, met woningbouw en een complex met basisscholen. Het Sportpark vormt een groene kamer in het dorp.
2004
1999
2023
11
Landschap 12
Landschap Het Sportpark en de beplanting langs de Provincialeweg vormen samen de grotere elementen in de groenstructuur van het dorp. Aan de noordrand is een nieuwe grote groene ruimte in ontwikkeling. Op termijn zal de noordrand van het dorp verder opschuiven. Park Buytenweg is dan eveneens een groene kamer in het dorp.
<< Landschap 13
Infrastructuur 14
Infrastructuur De Provincialeweg vormt de hoofdontsluiting van het dorp en heeft daarmee de rol
Fietsen en voetgangers kunnen het sportpark tevens bereiken vanuit het westen.
van de Dorpsstraat, Noordenseweg en Zuideinde overgenomen. Met behulp van
Daarnaast is er een wandelroute langs de zuidzijde van het Sportcomplex. Aan de
rotondes zijn de verschillende delen van het dorp ontsloten vanaf de Provincialeweg.
noordzijde van het Sportcomplex bevindt zich de weg Ladderhaak. De weg vormt een
Dit geldt ook voor het Sportpark, dat voor auto’s ontsloten wordt vanaf de rotonde die
lus met daaraan een groot aantal parkeerplaatsen (156) die overwegend gebruikt
ligt in de bocht van de Provincialeweg.
worden door bezoekers van de sport en van de scholen.
Massa en ruimte
Programma
15
Essentiekaart 16
Conclusie De directe omgeving van de locatie wordt gevormd door het Sportpark. Het gebied is stedenbouwkundig vrij helder gedefinieerd door de omliggende bebouwing en door de groenstructuur die als een krans rondom het Sportpark en de bijbehorende infrastructuur ligt. Binnen het Sportpark bevinden zich enkele clubhuizen. Deze gedragen zich als objecten in de ruimte. Het nieuw te maken sportcomplex is van alle kanten zichtbaar en zal zich door de ligging en context eveneens gedragen als een object in deze stedenbouwkundige ruimte. Aan de hand van modellenstudies is nagegaan wat dit betekent voor het volume en de oriëntatie.
Stedenbouwkundige ruimte
17
Axonometrie 18
3. Programma Bouwprogramma Voor het sportcomplex is een (voorlopig) programma opgesteld, dat als uitgangspunt
De sporthal wordt later gebouwd en is verbonden met de entree en de horeca. Dit
dient voor het stedenbouwkundig kader en voor de uitvraag van de gebouwopgave.
deel van het programma heeft een bruto vloeroppervlak van circa 2500 m2. De
Het complex kan en zal in twee etappes ontwikkeld worden.
bebouwing uit de eerste fase moet in afwachting van ontwikkeling van de tweede fase ook goed functioneren en ruimtelijk goed ingepast zijn. Logischerwijs worden de extra
In eerste instantie bestaat het programma globaal uit een wedstrijdbad, een
meters voor entree en horeca als gevolg van de sporthal al meegenomen bij de bouw
multifunctioneel bad, kleedruimtes, techniek, horeca en een entree. Dit deel van het
van het zwembad.
programma heeft een bruto vloeroppervlak van circa 2100 m2.
19
Parkeren Ten behoeve van de ontwikkeling is een parkeerbalans opgesteld.
Uit de tellingen is gebleken dat de parkeervraag het grootst is op zaterdagochtend van 9 tot 10. In totaal hebben bestaande en nieuwe programma een vraag van 189
De parkeerbehoefte van het nieuwe gebouw is bepaald aan de hand van tellingen bij
parkeerplekken. Houden we rekening met 15% frictie dan is de totale vraag 217
de huidige locaties van de Wel en de Steupel.
parkeerplekken. De capaciteit aan de Ladderhaak bedraagt 156, zodat een restvraag overblijft van 61 parkeerplekken op het sportcentrum.
Voor het bepalen van de capaciteit zijn tellingen verricht op de Ladderhaak. Bovendien is voor het bepalen van de capaciteit rekening gehouden met een
In de eerste fase, wanneer alleen het zwembad gerealiseerd is, bedraagt de
aantal extra vrije plekken om te voorkomen dat mensen lang moeten zoeken; de
restvraag 21 parkeerplekken op het sportcentrum
zogenaamde frictieleegstand.
KŶĚĞƌĚĞĞů ĞtĞů Ğ^ƚĞƵƉĞů >ĂĚĚĞƌŚĂĂŬ WĂƌŬĞĞƌǀƌĂĂŐĞtĞůнĞ^ƚĞƵƉĞůн>ĂĚĚĞƌŚĂĂŬ ĨƌŝĐƚŝĞůĞĞŐƐƚĂŶĚ;ϭϱйͿ WĂƌŬĞĞƌďĞŚŽĞĨƚĞ ĂƉĂĐŝƚĞŝƚ>ĂĚĚĞƌŚĂĂŬ ZĞƐƚǀƌĂĂŐĞŝŐĞŶƚĞƌƌĞŝŶ^ƉŽƌƚĐĞŶƚƌƵŵ
ϵͲϭϬƵ ϰϰ ϯϱ ϭϭϬ ϭϴϵ Ϯϴ͕ϰ Ϯϭϳ ϭϱϲ ϲϭ
ϭϬͲϭϭƵ ϯϱ ϭϴ ϴϵ ϭϰϮ Ϯϭ͕ϯ ϭϲϯ ϭϱϲ ϳ
ϭϭͲϭϮƵ ϯϴ ϭϲ ϴϮ ϭϯϲ ϮϬ͕ϰ ϭϱϲ ϭϱϲ Ϭ
ϭϮͲϭϯƵ ϯϵ ϭϵ ϵϭ ϭϰϵ ϮϮ͕ϰ ϭϳϭ ϭϱϲ ϭϱ
ϭϯͲϭϰƵ ϯϯ ϯϳ ϳϯ ϭϰϯ Ϯϭ͕ϱ ϭϲϰ ϭϱϲ ϴ
ϭϰͲϭϱƵ Ϯϵ ϲϮ ϲϭ ϭϱϮ ϮϮ͕ϴ ϭϳϱ ϭϱϲ ϭϵ
ϭϱͲϭϲƵ ϮϬ ϱϴ ϳϬ ϭϰϴ ϮϮ͕Ϯ ϭϳϬ ϭϱϲ ϭϰ
Tabel parkeerbalans zaterdag 20
4. Modellenstudie Varianten Het programma bestaat globaal uit de twee hoofdelementen sporthal en zwembad, elk met nevenfuncties. Deze twee elementen worden verbonden door een entree. Met behulp van dit programma is een aantal modellen gemaakt met mogelijke indelingen. Variant A gaat uit van een zwembad aan de zijde van de Ladderhaak en horeca aan de voorzijde bij de entree. Variant B heeft als kenmerk dat de horeca aan de zuidzijde ligt. In variant C zijn sporthal en zwembad omgedraaid. De modellen zijn allemaal werkend te krijgen. De finale keuze zal gemaakt worden in de uitwerking van het gebouw. Als voorbeelduitwerking is variant A geprojecteerd in de omgeving. De resultaten hiervan zijn zichtbaar op de volgende pagina’s.
Axo programma variant A
Axo programma variant B
Axo programma variant C 21
61 pp
186 pp
22
Uitwerking plattegrond inpassing
Axo uitwerking inpassing
23
24
Axo uitwerking inpassing
Axo uitwerking inpassing
25
26
Projectie straatzijde
5. Uitgangspunten Op basis van de uitkomsten van de modellenstudie is een bouwvlak getekend. Het nieuwe gebouw dient binnen dit bouwvlak gerealiseerd te worden. Binnen het bouwvlak is het mogelijk om alle drie de varianten (A, B en C) te maken. De keus hiervoor kan gemaakt worden in het architectonisch ontwerptraject. De bruto bouwhoogte komt voort uit het gegeven programma en bedraagt 9 meter voor de sporthal en 6,5 meter voor het zwembad. Op basis van de voorbeelduitwerking voor de inpassing zijn een aantal uitgangspunten geformuleerd. Die zijn op de volgende pagina’s weergegeven.
Bouwvlak
27
Groene rand
Geleding hoofdmassa
Voorruimte aan de straat
Bij de situering van het gebouw wordt ruimte gelaten
De programmaonderdelen zwembad en sporthal
Het gebouw staat op enige afstand van de Ladderhaak.
voor een landschappelijke inrichting van een strook van
resulteren in twee hoofdvolumes, die door de gedeelde
Met deze voorruimte wordt voorkomen dat het gebouw
5 meter rondom. Deze groene rand zorgt ervoor dat het
entree en nevenfuncties met elkaar verbonden
ruimtevormend werkt aan deze straat. De voorruimte
gebouw meedoet in de typologie van gebouwen in het
zijn. In de compositie worden de hoofdvolumes ten
biedt tevens ruimte voor groen en (fiets)parkeren.
groen, die een wezenskenmerk is van het sportpark.
opzichte van elkaar verschoven, zodat het totale volume geleed wordt en voorkomen wordt dat een te grote enkelvoudige massa ontstaat. Dit wordt verder ondersteund door de geleding van de massa in de hoogte.
Groene rand 28
Gelelding hoofdmassa
Voorruimte aan de straat
Herkenbare centrale entree
Ruimte langs het wandelpad
Route voor langzaam verkeer
De compositie van het gebouw is zodanig dat de ingang
Het gebouw laat ruimte vrij op de zuidoosthoek.
Bijzonder aandacht gaat uit naar de kwaliteit en
zichtbaar is vanaf de straat, zodat het voor bezoekers
Doordat de ruimte in de bocht van het wandelpad
veiligheid van de route voor langzaam verkeer.
duidelijk is waar zij naar binnen kunnen.
landschappelijk wordt ingericht en vrij blijft van
Voetgangers en fietsers bereiken de entree via een
bebouwing is het ook in de toekomst een prettige en
royale loper. De auto is op het perceel te gast.
sociaal veilige route.
Herkenbare centrale entree
Ruimte langs het wandelpad
Route voor langzaam verkeer 29
Relatie binnen/buiten
Groene inrichting
Terras op de zon
Bijzonder aandacht gaat uit naar het leggen van een
Uitgangspunt is een zoveel mogelijk groene inrichting
De organisatie van het bouwvolume biedt kansen voor
relatie tussen binnen en buiten. Voorkomen moet
van het maaiveld. Door te parkeren onder de bomen
een buitenruimte in de zon, in aansluiting op de horeca.
worden dat het gebouw een gesloten karakter krijgt.
wordt tevens hittestress voorkomen.
De ligging is afhankelijk van de gebouwindeling.
Relatie binnen/buiten
Parkeren onder de bomen
Terras op de zon
30
6. Beeldkwaliteit Dierbaar is duurzaam
Menselijke maat
Horizontale geleding
De kwaliteit van de architectuur is van invloed op de
De maat en schaal van het gebouw is groot. Het is
De gebouwen in de omgeving hebben overwegend een
mate waarin het gewaardeerd wordt. Een dierbaar
belangrijk dat in het ontwerp de menselijke maat
horizontale geleding. In aansluiting daarop willen we
gebouw is een duurzaam gebouw. Als een gebouw
goed tot uitdrukking komt. Voorkomen moet worden
dat voor het nieuwe complex ook voorstellen. Daarmee
geliefd is zal er beter voor gezorgd worden en gaat het
dat het gebouw abstract en anoniem wordt. Om dit te
wordt de hoogte minder benadrukt. Ook past het
langer mee. Dit pleit voor een mooi gebouw voor alle
bereiken wordt in het bouwvolumes ook elementen van
gebouw daardoor beter in de dorpse omgeving.
inwoners van Nieuwkoop. Aan de hand van referenties
een kleinere architectonische schaal opgenomen. De
is onderzocht welke architectonische aspecten er in het
sculpturaliteit die daarmee ontstaat, draagt tevens bij
geding zijn bij de oprichting van het gebouw. Op basis
aan een architectonisch aantrekkelijk gebouw.
daarvan zijn een aantal uitgangspunten geformuleerd die dienen als kader voor de ontwikkeling.
Huidig zwembad
De Sportwaard, Zaltbommel, Slangen+Koenis Architecten, foto: Kingspan Geïsoleerde Panelen
De Beeck, Bergen, Slangen+Koenis Architecten, foto: Gijs Hoekstra - Vast Fotografie 31
Materiaal en kleur
Tactiliteit
Gevelopeningen
In aansluiting op het groene karakter van de omgeving
Bij veel sportcomplexen wordt gebruik gemaakt van
Aangezien het gebouw van alle kanten benaderd en
en om het gebouw niet te dominant te maken is het
plaatmateriaal. Dit kan leiden tot een glad en daarmee
ervaren kan worden is het belangrijk dat het gebouw
uitgangspunt een naturel pallet van lichte kleuren.
abstract gebouw. In de toepassing van materialen
naar alle zijden vriendelijk en uitnodigend is. Dit kan
Donkere of felle kleuren zijn dus voor gevelvlakken niet
moet aandacht zijn voor de tactiliteit. Door een spel
bereikt worden door in de gevels gevelopeningen op te
toegestaan.
van patronen, licht en schaduw krijgt de gevel relief en
nemen. Daarmee wordt een gezicht gemaakt naar alle
diepte.
zijden.
Sporthal Voorburg, Slangen+Koenis Architecten
Twentebad, Hengelo, Slangen+Koenis Architecten
Noorderparkbad, Amsterdam, de Architekten Cie. 32
Relatie met omgeving
Natuurlijk licht
Markante entree
Gevelopeningen maken het mogelijk om de groene
Voor de verlichting wordt zoveel mogelijk gebruik
De entree moet zichtbaar zijn vanaf de straat. Omwille
omgeving het gebouw in te trekken. Andersom wordt
gemaakt van natuurlijk licht. Dit spaart energie en
van de leesbaarheid is het ook gewenst dat de entree
duidelijk dat er binnen mensen aan het sporten of
draagt bij aan het welzijn. Binnen wordt voelbaar hoe
markant en leesbaar is in de architectuur, bijvoorbeeld
zwemmen zijn, waardoor het gebouw minder anoniem
laat het is, maar ook bijvoorbeeld wat voor weer het is.
in de vorm van een luifel of een andere articulatie
is.
van het bouwvolume. De entree is dus meer dan een draaideur of bordje boven de deur.
Zwembadcomplex De Koerbelt, Rijssen-Holten Reitsema & partners architecten ism Wehrung architecten, foto: Ronald Tilleman
Zwembad De Kûpe, Buitenpost, Slangen+Koenis Architecten
Zwembadcomplex De Koerbelt, Rijssen-Holten Reitsema & partners architecten ism Wehrung architecten
33
Landgoed de Olmenhorst Lisserweg 487d 2165 AS Lisserbroek De Kleine Campus Statenlaan 8 6828 WE Arnhem t +31 (0) 252 414777 info@faro.nl | www.faro.nl
34