Bijlage bij toelichting 6. Archeologisch onderzoek Weteringplein, Nieuwveen
Tekst van het document
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen gemeente Nieuwkoop
Opdrachtgever Tauw Postbus 133 7400 AC Deventer
Projectleider drs. J.H.F. Leuvering
Projectnummer Synthegra Rapport S090318
Autorisatie drs. E.A. Schorn (senior prospector)
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Fax +31 (0)88 81 81 989, Internet: www.synthegra.nl Bankrelatie Friesland Bank, nr. 295191155, BTW nr. NL819631288B01, HR 01115557
Status:
CONCEPT
Paraaf
Datum 21-01-2010
Project: Projectnummer:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
Colofon Opdrachtgever:
Tauw te Deventer
Project:
A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen
Projectnummer:
S090318
Titel:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen
Datum:
21-01-2010
Projectleider:
drs. J.H.F. Leuvering (fysisch geograaf / prospector)
Auteurs:
drs. J.H.F. Leuvering
Tekenaar:
dhr. J. Heersink (GIS/CAD-specialist)
Autorisatie:
drs. E.A. Schorn (senior prospector)
Druk:
Synthegra bv, Doetinchem
ISSN:
1874-9771
Synthegra bv Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Fax +31 (0)88 81 81 989, Internet: www.synthegra.nl Bankrelatie Friesland Bank, nr. 295191155, BTW nr. NL819631288B01, HR 01115557
© Synthegra bv, 2009
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem2 van 14
Project: Projectnummer:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
INHOUD Administratieve gegevens
4
1
Inleiding
5
1.1
Onderzoekskader
5
1.2
Onderzoeksdoel en vraagstellingen
5
1.3
Ligging en huidige situatie plangebied
6
2
Vooronderzoek
8
2.1
Inleiding
8
2.2
Verwachtingsmodel
8
2.3
Conclusie en aanbeveling
8
3
Inventariserend Veldonderzoek
9
3.1
Methode
9
3.2
Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens
9
3.3
Archeologische indicatoren
10
3.4
Archeologische interpretatie
10
4
Conclusies en aanbevelingen
11
4.1
Inleiding
11
4.2
Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen
11
4.3
Aanbevelingen
12
5
Samenvatting
13
5.1
Inleiding
13
5.2
Specifieke archeologische verwachting
13
5.3
Archeologische interpretatie
13
5.4
Aanbeveling
13
Literatuur en kaarten
14
Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken Bijlage 2: Boorpuntenkaart Bijlage 3: Boorprofielen Afbeelding voorblad: overzicht van het plangebied vanuit het zuidoosten (foto: J.H.F. Leuvering).
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem3 van 14
Project: Projectnummer:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
Administratieve gegevens Toponiem
: A.H. Kooistrastraat
Plaats
: Nieuwveen
Gemeente
: Nieuwkoop
Provincie
: Zuid-Holland
Projectnummer
: S090318
Bevoegd gezag
: gemeente Nieuwkoop
Opdrachtgever
: Tauw
Uitvoerende instantie
: Synthegra bv
Datum uitvoering veldwerk
: 08-01-2010
Uitvoerders veldwerk
: drs. J.H.F. Leuvering (fysisch geograaf / prospector)
Onderzoeksmelding (ARCHIS)
: 38.569
Datum onderzoeksmelding
: 16-12-2009
Onderzoeksnummer (ARCHIS)
: nog niet bekend
Kaartblad
: 31B
Periode
: late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd
Oppervlakte
: ca. 0,7 ha
Grondgebruik
: braakliggend terrein
Geologie
: Hollandveen Laagpakket, Formatie van Nieuwkoop, opgehoogd
Geomorfologie
: veenrestdijk
Bodem
: bovenlandstrook; koopveengronden/aarveengronden, opgehoogd
Depot
: Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Zuid-Holland, te Alphen aan den Rijn
De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende vier coördinaten: noordwest
X: 111754 Y: 467959
noordoost
X: 111867 Y: 467959
zuidoost
X: 111867 Y: 467868
zuidwest
X: 111754 Y: 467868
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem4 van 14
Project: Projectnummer:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
1
Inleiding
1.1
Onderzoekskader Synthegra heeft in opdracht van Tauw een archeologisch onderzoek uitgevoerd op een terrein aan de A.H. Kooistrastraat in Nieuwveen (afbeelding 1.1). Het onderzoek bestond uit een karterend booronderzoek. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen ontwikkeling van een woonzorgzone, die zal bestaan uit maximaal 50 gestapelde woningen. Hoe de toekomstige situatie van het plangebied zal zijn is op dit moment nog niet bekend. Vooralsnog bestaan er vier keuzemodellen, met ieder een eigen impact op de omgeving. De huizen zullen waarschijnlijk wel een kruipruimte krijgen. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van de aanleg van bouwputten voor de bebouwing zal de bodem waarschijnlijk tot in het archeologische niveau worden verstoord, dat in dit gebied vanaf het maaiveld verwacht kan worden. Door de graafwerkzaamheden die zullen gaan plaatsvinden, kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan. Daarom is op basis van het Verdrag van Malta, waaruit de Wet op de Archeologische Monumentenzorg uit 2007 is voortgevloeid, voorafgaand aan de graafwerkzaamheden archeologisch onderzoek uitgevoerd. Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie versie 3.11, de richtlijnen voor inventariserend veldonderzoek van de provincie Zuid-Holland en de Leidraad Veldonderzoek.
2 Het veldwerk is uitgevoerd op 8 januari 2010. Voorafgaand aan het veldonderzoek is een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld waarin het doel en de methode van het onderzoek zijn geformuleerd.3 Dit PvA is getoetst door het bevoegd gezag, de gemeente Nieuwkoop. Het bevoegd gezag, de gemeente Nieuwkoop, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een selectiebesluit te nemen.
1.2
Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het karterend booronderzoek is het toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventueel aanwezige archeologische resten en/of vindplaatsen te inventariseren. De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord:
• • • • •
Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig? Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische waarden? Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten? In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied?
1
SIKB, 2006a.
2
SIKB, 2006b.
3
Leuvering, 2009. Synthegra Rapport S090300
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem5 van 14
Project: Projectnummer:
1.3
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied is circa 0,7 ha groot en ligt aan de Anne Hendrik Kooiistrastraat in Nieuwveen (afbeelding 1.1). Het terrein wordt in het zuiden begrensd door de Anne Hendrik Kooistrastraat, in het oosten door de Muggenlaan, in het noorden door het terrein van zorginstelling voor verstandelijk gehandicapten “Huize Ursula” en in het westen door de toegangsweg naar deze zorginstelling. Het plangebied lag ten tijde van het veldonderzoek braak. De bebouwing was al gesloopt, zowel bovengronds als ondergronds (afbeelding 1.2 en 1.3). De hoogte van het maaiveld varieert van circa 1,0 tot 0,5 m -NAP (Normaal Amsterdams Peil).4
Afbeelding 1.1: Het plangebied op de Topografische Kaart van Nederland 1:25.000 aangegeven met het rode kader (Bron: TOP25raster 1998. Topografische Dienst Nederland, Emmen).
4
Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP geraadpleegd op www.ahn.nl
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem6 van 14
Project: Projectnummer:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
Afbeelding 1.2: Huidige situatie van het zuidelijke deel van het plangebied, langs de A.H. Kooistrastraat.
Afbeelding 1.3: Huidige situatie van het oostelijk deel van het plangebied, langs de Muggenlaan.
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem7 van 14
Project:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
Projectnummer:
2 2.1
Vooronderzoek
Inleiding Het plangebied maakt deel uit van een gebied waar Vestigia bv een quickscan en een booronderzoek heeft uitgevoerd. 5 Op grond van dit onderzoek werd geen vervolgonderzoek aanbevolen. Het selectiebesluit staat niet in ARCHIS vermeld. Na telefonisch contact tussen Tauw bv en de Provinciaal Archeoloog van Zuid-Holland (dhr. Proos) heeft de Provinciaal Archeoloog aangegeven dat er een archeologisch onderzoek plaats moet vinden in verband met de ligging van het plangebied in de historische dorpskern van Nieuwveen.
2.2
Verwachtingsmodel Volgens de IKAW (Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden) van de RACM geldt een lage archeologische trefkans. Op de Cultuurhistorische Hoofdstructuur (CHS) van de provincie Zuid-Holland is aan het plangebied echter een hoge trefkans voor archeologische sporen toegekend in verband met de ligging binnen de historische dorpskern van Nieuwveen. Op de Archeologische Monumentenkaart (AMK) heeft dit dorpscentrum geen waarde toegekend gekregen. Het plangebied ligt op een veenrestdijk, die bestaat uit veen van het Hollandveen Laagpakket van de Formatie van Nieuwkoop, waarop mogelijk een ophogingspakket aanwezig is, waarbinnen archeologische resten uit de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd verwacht kunnen worden. Hierbij moet gedacht worden aan funderings- en/of muurresten van historische bebouwing. Voor alle oudere perioden geldt een lage archeologische verwachting.
2.3
Conclusie en aanbeveling Eventuele archeologische resten uit de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd kunnen vanaf het maaiveld verwacht worden. Dit betekent dat de graafwerkzaamheden die zullen gaan plaatsvinden een bedreiging kunnen vormen voor eventueel in de ondergrond aanwezige archeologische waarden. Daarom dient voorafgaand aan deze werkzaamheden archeologisch onderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek uitgevoerd te worden.
5
Gouw en Piras, 2003, geregistreerd op www.archis2.archis.nl
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem8 van 14
Project: Projectnummer:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
3
Inventariserend Veldonderzoek
3.1
Methode Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek6 een karterend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 10 boringen per hectare uitgevoerd. Hiermee is het onderzoek karterend voor de periode neolithicum tot en met de nieuwe tijd en verkennend voor de periode laat-paleolithicum tot en met mesolithicum. Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm, aangevuld met een guts met een diameter van 3 cm. De boringen zijn doorgezet tot minimaal 2 m beneden maaiveld, één boring wordt doorgezet tot 4 m beneden maaiveld, om de opbouw van de ondergrond beter te bestuderen. Het plangebied is in totaal circa 0,7 hectare groot. Daarom zijn er 7 boringen uitgevoerd. Er is een raai van 3 boringen parallel langs de Muggenlaan (in noord – zuid richting), een raai van 2 boringen parallel aan de A.H. Kooistrastraat (in oost-west richting) en een raai van 2 boringen langs de noordelijke grens van het plangebied, dus langs de zuidrand van de parkeervoorziening, eveneens in een oost-west richting gezet. De exacte boorlocaties zijn in het veld bepaald tijdens de visuele inspectie, aan de hand van de ligging van kabels en leidingen en de aanwezigheid van verharding. De exacte boorlocaties zijn ingemeten met een meetlint.
Het opgeboorde sediment is gezeefd verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 51047 en bodemkundig8 geïnterpreteerd.
3.2
Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens De locaties van de boringen staan in bijlage 2 en de boorprofielen in bijlage 3. Afgezien van de kuilen die zijn ontstaan bij de sloop van de voormalige bebouwing zijn er geen grote hoogteverschillen in het plangebied waargenomen. Boring 1 is doorgezet tot 4 m beneden maaiveld om de opbouw van de diepere ondergrond te bestuderen. Daarom wordt deze boring gebruikt in de standaardbeschrijving van de opbouw van de ondergrond. Tussen 400 en 375 cm beneden maaiveld is een laag sterk siltige klei aangetroffen, dat enkele hout- en rietresten bevat. De klei wordt geïnterpreteerd als zeeafzetting en wordt gerekend tot het Laagpakket van Wormer, dat onderdeel is van de Formatie van Naaldwijk. De aanwezigheid van het riet in de klei is een aanwijzing dat het milieu al aan het verzoeten was. Waarschijnlijk is de klei in een brak milieu afgezet, in zeer langzaam stromend tot stilstaand water. De kleilaag is bedekt met een veenpakket. Tussen 375 en 345 cm beneden maaiveld bevat het veen houtresten, daarboven (tot 125 cm beneden maaiveld) is zeggeveen aangetroffen. Het veen wordt geïnterpreteerd als het Hollandveen Laagpakket, dat onderdeel is van de Formatie van Nieuwkoop. De top van het bodemprofiel bestaat uit een door mensen beïnvloed pakket.
Het is gevormd door vergraving van het van nature aanwezige veen en het opbrengen van materiaal dat van elders afkomstig is. Het bestaat overwegend uit zandig veen en zwak tot uiterst humeus zand en bevat baksteen, puin en schelpenresten. In boring 3 en 7 werd binnen dit pakket een laag zandige klei aangetroffen. De dikte van het antropogeen beïnvloedde pakket varieert sterk binnen het plangebied van 125 cm in boring 1 tot 240 cm in boring 7.
6
SIKB 2006b.
7
Nederlands Normalisatie-instituut 1989.
8
De Bakker en Schelling ,1989.
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem9 van 14
Project: Projectnummer:
3.3
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
Archeologische indicatoren In boring 3 is een fragment aardewerk aangetroffen op een diepte van circa 125 cm beneden maaiveld. Het fragment dateert in de periode 1850 – 1950 n. Chr. en wordt daarom niet gezien als aanwijzing voor een archeologische vindplaats. Het geeft aan dat de bodem hier in het recente verleden tot op aanzienlijke diepte vergraven is.
3.4
Archeologische interpretatie Binnen het plangebied werden archeologische resten uit de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd verwacht. Tijdens het veldonderzoek is vastgesteld dat er binnen het plangebied een ophogingspakket op de natuurlijke veenondergrond aanwezig is. Bovendien is de top van het veen vergraven. De diepte van de verstoring varieert binnen het plangebied van 125 tot 240 cm beneden maaiveld. In de ophoging is één fragment aardewerk aangetroffen, dat dateert in de periode 1850 – 1950 n. Chr. De huidige bebouwing was voor aanvang van het veldondezoek gesloopt, zowel bovengronds als ondergronds. Daarom wordt de kans dat er binnen het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is klein geacht. De hoge verwachting voor de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd wordt bijgesteld naar laag.
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem10 van 14
Project:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
Projectnummer:
4
Conclusies en aanbevelingen
4.1
Inleiding Voor het plangebied gold een lage verwachting voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het laat-paleolithicum en mesolithicum als voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Voor de late middeleeuwen en de nieuwe tijd gold een hoge verwachting. Het doel van het inventariserend veldonderzoek was om deze verwachting te toetsen.
4.2
Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen
•
Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? De natuurlijke ondergrond van het plangebied bestaat uit veen (Hollandveen Laagpakket van de Formatie van Nieuwkoop) op zeeafzettingen (Laagpakket van Wormer van de Formatie van Naaldwijk. De top van het veen is vergraven. Op het veen is een ophogingspakket aanwezig, dat bestaat uit zandig veen, humeus zand en klei, waarin baksteen, puin en schelpenresten zijn aangetroffen. Door de mate van vergraving van de natuurlijke veenondergrond en het aanwezige ophogingsmateriaal is niet meer vast te stellen wat het oorspronkelijke bodemtype is geweest. Het plangebied ligt binnen een zogenaamde bovenlandstrook.
•
Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig? In geen van de boringen zijn indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Het aardewerk dat in boring 3 op 125 cm beneden maaiveld is aangetroffen is (sub)recent en geeft alleen aan dat de ondergrond hier tot op aanzienlijke diepte is vergraven. De kans dat binnen het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is, wordt daarom klein geacht. Op grond van de beantwoording van de bovenstaande vraag zijn de twee onderstaande onderzoeksvragen niet meer van toepassing.
•
Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische waarden?
•
Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten?
•
In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? De verwachting is dat binnen het plangebied geen archeologische resten in situ aanwezig zijn, waardoor ook geen archeologische resten worden bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied.
De hoge archeologische verwachting voor nederzettingssporen uit de late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld. De lage verwachting voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het laat-paleolithicum en mesolithicum als voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen wordt gehandhaafd.
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem11 van 14
Project: Projectnummer:
4.3
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor het plangebied geen vervolgonderzoek geadviseerd. Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door het bevoegd gezag (gemeente Nieuwkoop), die vervolgens een selectiebesluit neemt. Er is geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen, dat mochten tijdens de geplande werkzaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen dan geldt conform artikel 53 van de Monumentenwet uit 1988 (herzien in 2007) een meldingsplicht bij de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap of door het hem vertegenwoordigende bevoegd gezag, de gemeente Nieuwkoop.
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem12 van 14
Project: Projectnummer:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
5
Samenvatting
5.1
Inleiding Synthegra heeft in opdracht van Tauw een archeologisch onderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Muggenlaan in Nieuwveen (afbeelding 1.1). Het onderzoek bestond uit een karterend booronderzoek. Voorafgaand aan het veldonderzoek is een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld waarin het doel en de methode van het onderzoek zijn geformuleerd.9 Dit PvA is getoetst door het bevoegd gezag, de gemeente Nieuwkoop.
5.2
Specifieke archeologische verwachting Volgens de IKAW (Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden) van de RACM geldt een lage archeologische trefkans. Op de Cultuurhistorische Hoofdstructuur (CHS) van de provincie Zuid-Holland is aan het plangebied echter een hoge trefkans voor archeologische sporen toegekend in verband met de ligging binnen de historische dorpskern van Nieuwveen. Op de Archeologische Monumentenkaart (AMK) heeft dit dorpscentrum geen waarde toegekend gekregen. Na telefonisch contact tussen Tauw bv en de Provinciaal Archeoloog van Zuid-Holland (dhr Proos) heeft de Provinciaal Archeoloog aangegeven dat er een archeologisch onderzoek plaats moet vinden in verband met de ligging van het plangebied in de historische dorpskern van Nieuwveen.
5.3
Archeologische interpretatie Binnen het plangebied werden archeologische resten uit de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd verwacht. Tijdens het veldonderzoek is vastgesteld dat er binnen het plangebied een ophogingspakket op de natuurlijke veenondergrond aanwezig is, waarbij de top van het veen is vergraven. De diepte/dikte van de verstoring/ophogingspakket varieert sterk binnen het plangebied van 125 tot 240 cm beneden maaiveld. In de ophoging is één fragment aardewerk aangetroffen, dat dateert in de periode 1850 – 1950 n. Chr. De huidige bebouwing was voor aanvang van het veldondezoek gesloopt, zowel bovengronds als ondergronds, waardoor het ophogingspakket sterk is verstoord Daarom wordt de kans dat er binnen het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is klein geacht. De hoge verwachting voor de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd wordt bijgesteld naar laag. De lage verwachting voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het laat-paleolithicum en mesolithicum als voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen wordt gehandhaafd.
5.4
Aanbeveling Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor het plangebied geen vervolgonderzoek geadviseerd.
9
Leuvering, 2009. Synthegra Rapport S090300
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem13 van 14
Project: Projectnummer:
Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek, A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen S090318
Literatuur en kaarten Literatuur
Bakker, H. de en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen. Leuvering, J.H.F., 2009: Plan van Aanpak booronderzoek A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen, Synthegra rapport S090300, Doetinchem. Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten Nederlands
Normalisatie-instituut,
1989:
NEN
5104 Geotechniek
-
Classificatie
van
onverharde
grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft. Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006a: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 3.1. SIKB, Gouda. Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006b: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda. Internet www.ahn.nl www.archis2.archis.nl
© Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem
Synthegra bv, Doetinchemseweg 61a, NL-7007 CB Doetinchem14 van 14
Bijlagen:
Bijlage 1:
Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken
Overzicht geologische en archeologische tijdvakken
Ouderdom in jaren
Chronostratigrafie
MIS
Holoceen
1
11.755 12.745 13.675 14.025
LaatWeichselien (LaatGlaciaal)
15.700
Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)
Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)
2
LaatPleniglaciaal 29.000
50.000
MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)
MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal
3
Formatie van Kreftenheye
Formatie van Boxtel
4
75.000
VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000
370.000 410.000
5a 5c 5d
Eemien (warme periode)
5e
Saalien (ijstijd)
6
Holsteinien (warme periode)
Formatie van Beegden
5b
Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk
Elsterien (ijstijd) 475.000
Cromerien (warme periode) 850.000
Pre-Cromerien 2.600.000
Formatie van Sterksel
Formatie van Peelo
Cal. jaren v/n Chr. 1950
14
C jaren
Chronostratigrafie
Pollen zones
0
Vb2
1500
Subatlanticum koeler vochtiger
450 0 12
Vb1 Va
Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem
Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd
800 815
2650
IVb Subboreaal koeler droger
2000
3755
IVa
5000
4900
5300
7020
8240
III
Boreaal warmer
II
Preboreaal warmer
I
8000
9000
8800 11.755
Atlanticum warm vochtig
10.150
12.745
10.800
13.675
11.800
14.025
12.000
15.700
13.000
LaatWeichselien (LaatGlaciaal)
Late Dryas
LW III
Allerød
LW II
Vroege Dryas LW I Bølling
35.000
Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)
Bronstijd
Neolithicum
Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend
Mesolithicum
parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen
MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)
perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra
VroegWeichselien (VroegGlaciaal)
perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap
Laat-Paleolithicum
75.000
115.000 130.000
Eemien (warme periode)
Midden-Paleolithicum loofbos
Saalien (ijstijd) 300.000
Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).
Bijlage 2:
Boorpuntenkaart
Boorpuntenkaart Nieuweveen te Nieuwkoop schaal: 1:1000
3
Legenda
Muggenlaan 69
Boorpunten Plangebied
Dorpsstraat
S0900318_BO-IVO-K_10122009_SD_1.0
gg Mu
4
enla
2
128
an
5
114
112 7
467900
88
0
50
111700
He
stras Kooi k i r nd
30
1
28
2
84
6
Anne
467800
1
t r aat
Meter 100
111800
111900
Bijlage 3:
Boorprofielen
Pagina 1 / 2
Boring:
1
Boring: 0
0
-45
50 -70
braak Zand, matig fijn, matig siltig, uiterst humeus, zwak baksteenhoudend, resten schelpen, donkerbruin, Edelmanboor, scherpe ondergrens, ophoog Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, resten schelpen, grijsbruin, Edelmanboor Veen, uiterst zandig, matig baksteenhoudend, matig puinhoudend, resten schelpen, donkerbruin, Edelmanboor
100
2 0
0
braak Zand, matig fijn, matig siltig, uiterst humeus, resten schelpen, zwart, Edelmanboor, opgebracht
-40
Veen, sterk zandig, matig baksteenhoudend, donkerbruin, Edelmanboor
50 -75
Veen, matig zandig, resten schelpen, sporen grind, donkerbruin, Edelmanboor, geroerd
100
-125
Veen, bruin, Guts, natuurlijk, zeggeveen, Hollandveen Laagpakket
150
150 -180
Veen, bruin, Guts, natuurlijk 200
-200
200
250
300
-345
350
Veen, matig houthoudend, bruin, Guts, Hollandveen Laagpakket -375
-400
400
Boring: 0
3
Boring: 0
-30
50
Klei, sterk siltig, zwak houthoudend, zwak riethoudend, grijs, Guts, Laagpakket van Wormer
-55
braak Zand, matig fijn, matig siltig, sporen baksteen, grijsbruin, Edelmanboor, gevlekt, geroerd Klei, sterk siltig, zwak zandig, sporen baksteen, donkergrijs, Edelmanboor, scherpe ondergrens Veen, zwak baksteenhoudend, zwak puinhoudend, sporen aardewerk, zwart, Edelmanboor, scherpe ondergrens
100
0
50
4 0
-55
Zand, matig fijn, matig siltig, uiterst humeus, zwak baksteenhoudend, zwak puinhoudend, donkerbruin, Edelmanboor 100
-100
Zand, matig fijn, matig siltig, uiterst humeus, sporen grind, donkerbruin, Guts, ophoog
-120
Zand, matig fijn, matig siltig, resten schelpen, grijs, Guts 150
-152 -163
150 Veen, zwak puinhoudend, donkerbruin, Guts Veen, bruin, Guts, natuurlijk, zeggeveen
200
-200
-185
200
-200
-235
250
Projectnaam: A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen Projectcode: S090318
groenstrook Zand, matig fijn, zwak siltig, sporen grind, sporen baksteen, licht bruingrijs, Edelmanboor
-260
Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, zwak roesthoudend, donkerbruin, Guts, lichtgrijze zandlaagjes Zand, matig fijn, matig siltig, uiterst humeus, zwart, Guts Veen, matig houthoudend, bruin, Guts
Pagina 2 / 2
Boring:
5
Boring: 0
0
braak Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, matig puinhoudend, zwak baksteenhoudend, donkerbruin, Edelmanboor, gevlekt, geroerd
50
0
6
-40
braak Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, sterk baksteenhoudend, donkerbruin, Edelmanboor, scherpe ondergrens
-70
Zand, matig fijn, zwak siltig, brokken klei, lichtbruin, Edelmanboor, gevlekt geroerd
0
50
100
Zand, matig fijn, zwak siltig, resten schelpen, bruin, Edelmanboor, opgebracht
100 -110
-140
150
-115
Zand, matig fijn, matig siltig, uiterst humeus, resten schelpen, sporen grind, zwart, Guts, scherpe ondergrens Veen, zwak riethoudend, bruin, Guts, natuurlijk
Zand, matig fijn, matig siltig, zwak humeus, sporen baksteen, resten planten, grijs, Guts 150 -180
Veen, sterk zandig, zwart, Guts -200
200
200 -230
Veen, bruin, Guts, natuurlijk 250
300
Boring: 0
7 0
braak Klei, vast, sterk siltig, zwak zandig, bruin, Edelmanboor
-45
50
Zand, matig fijn, matig siltig, sterk schelphoudend, grijs, Edelmanboor
100
-140
Zand, matig fijn, matig siltig, sterk humeus, brokken veen, sporen baksteen, sporen puin, resten schelpen, donkerbruin, Guts
150
200
-240
Veen, bruin, Guts, natuurlijk
250
300
-300
Projectnaam: A.H. Kooistrastraat te Nieuwveen Projectcode: S090318
-300