Bijlage 1 bij verordening - NJI Opgroeien-en-opvoeden

6. Samenvattend overzicht van ontwikkelingstaken, opvoedingsopgaven en ‘normale’ uitdagingen Onderstaand overzicht is niet uitputtend maar geeft voorbeelden van ontwikkelingstaken en opvoedingsopgaven die kenmerkend zijn voor de verschillende leeftijdsgroepen. Vaak begint de ontwikkeling al in een eerdere fase, maar staat het in het schema in de fase waarin dit het meeste speelt.

Leeftijd

Belangrijkste Ontwikkelingstaken milieus

0-2 jaar • Gezin • Opvang

Opvoedingsopgaven

Normale uitdagingen

• Veilige hechting;

• Soepele verzorging;

• Voedingsproblemen;

• Lichaamsbeheersing;

sensitief en responsief reageren op gedrag van het kind; letterlijk beschikbaar zijn; structuur bieden; ruimte geven voor exploratie; spelen en praten; ontwikkeling stimuleren

slaapproblemen; scheidingsangst; angst voor vreemden, donker, geluiden en onbekende situaties; incidenteel huilen

• Exploratie & spelen; • Autonomie en

individuatie.

Opgroeien en opvoeden | 4 december 2020

26

Leeftijd

Belangrijkste Ontwikkelingstaken milieus

Opvoedingsopgaven

Normale uitdagingen

• Sensitiviteit voor

• Angst voor vreem-

2-4 jaar • Gezin • Buurt • Opvang • Media

• Representationele

cognitief niveau (praten, informatie denkontwikkeling; en uitleg geven, • Zelfsturing (enige ontwikkeling mate kunnen beheer- stimuleren); • Respect voor autosen van emoties en nomie én grenzen gedrag); • Constructieve stellen; omgang met leeftijd- • Bevorderen zelfsturing (impulsgenootjes; • Socialisatie; controle) • Zelfredzaamheid; • Sekserol-identificatie

den, donker, geluiden en onbekende situaties; koppigheid; driftbuien; agressie; ongehoorzaamheid; druk gedrag; niet zindelijk zijn; zeuren/ driftbuien om beeldschermgebruik.

4-6 jaar • Gezin • Basisschool • Opvang • Verenigingen • Mediaomgeving

• Schoolse vaardig-

• Aanmoedigen sociaal

• Niet gegronde

heden

gedrag

• Taal- en denkontwik-

• Gelegenheid geven

angsten; ruzies met leeftijdgenoten; zindelijkheid; schoolweigering; gebrek zelfsturing.

vaardigheid;

• Taalvaardigheid en

keling

voor omgang met leeftijdsgenootjes; • Respectvol omgaan heden (zelfsturing) • Gezinsnormen eigen met verschillen in maken, houden aan etniciteit en gender; • Mediaopvoeding regels; • Vriendschappen • Regels en grenzen sluiten; uitleggen en stellen • Ontwikkeling gewe(bv. Gedrag, mediatensontwikkeling / gebruik, televisie) schaamte- gevoelens; • Loslaten en • Digitale vaardigvertrouwen geven heden (apparaten gebruik beheersen/ besturen) • Executieve vaardig-

Opgroeien en opvoeden | 4 december 2020

27

Leeftijd

Belangrijkste Ontwikkelingstaken milieus

Opvoedingsopgaven

Normale uitdagingen

6-12 jaar

• Gezin

• Bevorderen zelf-

• Ruzies, pesten; con-

• Opvang • School

Verenigingen • Peergroep • Mediaomge-

ving

12-16 jaar

• Gezin • School • Verenigingen • Peergroep • Media

omgeving • Werkkring

• Vergroten zelfstan-

digheid

sturing (taakgerichtheid); turen (geld, vervoer, • Bewust leren omgaan met media (tijd, invrijetijdsvoorzieninhouden, contacten); gen sociale media) • Schoolsevaardig• Gelegenheid geven heden; voor omgang met • Internet en sociale leeftijdgenootjes; media vaardigheden; respectvol omgaan • Acceptatie door leefmet verschillen in tijdgenoten; etniciteit en gender; • Sociaal gedrag: • Ondersteunen bij Samenwerken, onderwijs; waardeconflicten oplossen ring voor schoolprestaties;

centratieproblemen; laag prestatieniveau; niet naar school willen; incidenteel stelen of vandalisme; overmatig gamen/ televisie/netflix, cyberpesten.

• Emotionele en prakti- • Ruimte bieden om te

• Onzekerheid over

sche zelfstandigheid;

bijvoorbeeld uiterlijk; Onderschatting of soms overschatting van zichzelf; wisselend humeur; incidenteel spijbelen; incidenteel gebruik van alcohol en drugs; twijfels over identiteit of toekomst; problemen met autoriteiten; overmatig gamen/mediagebruik, cyberpesten, sexting (dader en slachtoffer).

• Gebruik infrastruc-

experimenteren en zich seksueel te kundensysteem nen ontwikkelen; • Afstand nemen van • Toezicht houden; ouders - peergroep Emotionele beschikwordt referentiekabaarheid; tolerantie der; voor experimenten; • Sociale contacten en leeftijdsadequaat vriendschappen legstructuur bieden en gen en onderhouden; grenzen stellen; voorseksualiteit; beeldfunctie vervul• Omgang met sociale len m.b.t. leefstijl en media en gevaren gedrag. onderkennen; • Onderwijs en beroepsvoorbereiding. • Ontwikkeling waar-

Opgroeien en opvoeden | 4 december 2020

28

Leeftijd

Belangrijkste Ontwikkelingstaken milieus

Opvoedingsopgaven

Normale uitdagingen

16-23 jaar

• Gezin

• Overgang van jeugd

• Meer symmetrische

• Stemmings-

• School

naar volwassenheid;

• Verenigingen

• Loskomen van ouder-

• Peergroep

lijk gezag; ontwikkeling eigen waarden en normen; onafhankelijkheid; • Duurzame relaties aangaan;

relatie aan gaan met de jongere; Emotionele, financiële en praktische steun; • Eigen keuzes en beslissingen laten maken; Accepteren seksuele keuzes;

• Internetgroep • Werkkring

Opgroeien en opvoeden | 4 december 2020

wisselingen; • Incidenteel gebruik

van alcohol en drugs; twijfels over identiteit of toekomst; problemen met autoriteiten.

29