2023-089 BIJLAGE 1 Begroting 2024-2027 met arceringen - Raadsversie 27-10-2023
Tekst van het document
Gemeente Nieuwkoop 9 november 2023
Programmabegroting 2024-2027
3
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 3 1 Algemeen.............................................................................................................................................. 4 1.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 4 1.2 Leeswijzer ................................................................................................................................... 6 1.3 Financiële ontwikkelingen ........................................................................................................... 8 2 Programma's ...................................................................................................................................... 11 2.1 Ruimtelijke ontwikkeling ............................................................................................................ 11 2.1 Ruimtelijk beheer ...................................................................................................................... 18 2.3 Sociaal domein..........................................................................................................................
29 2.4 Bestuur en dienstverlening ....................................................................................................... 43 2.5 Overzicht overhead ................................................................................................................... 52 2.6 Overzicht Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................... 55 3 Paragrafen .......................................................................................................................................... 57 3.1 Paragraaf Lokale heffingen ....................................................................................................... 57 3.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................. 64 3.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................. 69 3.4 Paragraaf Financiering .............................................................................................................. 86 3.5 Paragraaf Bedrijfsvoering ......................................................................................................... 92 3.6 Paragraaf Verbonden partijen ...................................................................................................
95 3.7 Paragraaf Grondbeleid ............................................................................................................ 107 3.8 Paragraaf Duurzaamheid ........................................................................................................ 111 4 Financiële begroting ......................................................................................................................... 113 4.1 Gronden waarop de ramingen zijn gebaseerd ........................................................................ 113 4.2 Totaaloverzicht baten en lasten per programma .................................................................... 115 4.3 Overzicht structurele mutaties reserves.................................................................................. 117 4.4 Overzicht incidentele baten en lasten ..................................................................................... 118 4.5 Totaaloverzicht investeringsplan ............................................................................................. 120 4.6 Stand en verloop van reserves ............................................................................................... 124 4.7 Stand en verloop van voorzieningen .......................................................................................
126 4.8 Prognosebalans ...................................................................................................................... 128 4.9 Arbeid gerelateerde kosten ..................................................................................................... 130 5 Bijlagen ............................................................................................................................................. 131 5.1. Uitvoeringsinformatie ............................................................................................................. 131 5.2 Overzicht portefeuillehouders per productgroep ..................................................................... 137
Programmabegroting 2024-2027
4
1 Algemeen 1.1 Inleiding Voor u ligt de programmabegroting 2024. Deze programmabegroting is de eerste begroting op basis van de nieuwe, vereenvoudigde P&C-cyclus. Op 23 februari 2023 stelde de raad de uitgangspunten vast voor deze nieuwe cyclus. Deze nieuwe P&C-cyclus geeft de raad de mogelijkheid om op hoofdlijnen te sturen, waarbij details en uitwerking bij het takenpakket van het college horen. Hiervoor wordt in de kern van de begroting, het programmaplan, uitsluitend ingegaan op de belangrijkste (nieuwe) ontwikkelingen en activiteiten in het begrotingsjaar 2024. Deze worden zo concreet mogelijk beschreven. Bij de programma’s wordt geen aandacht besteed aan bestaande (going concern) activiteiten. De basis voor de programmabegroting is gelegd bij de kadernota waar de raad op 29 juni 2023 mee instemde. In de kadernota staan de nieuwe ontwikkelingen die in 2024 aandacht vragen, naast de uitvoering van het collegeprogramma. Deze onderwerpen, nieuwe ontwikkelingen en de jaarschijf 2024 uit het collegeprogramma is dus waaraan in het programmaplan aandacht wordt besteed. Overig nieuw beleid is in beginsel niet aan de orde en is ook niet opgenomen in deze begroting.
Vereenvoudigde P&C-cyclus Het zwaartepunt in de nieuwe vereenvoudigde cyclus ligt op de kadernota. In de kadernota worden de onderwerpen aangegeven waarvan het college aangeeft dat die in het komende jaar aandacht vragen. Daarbij wordt aandacht gegeven aan de uitvoering van het collegeprogramma en andere (nieuwe) ontwikkelingen die van belang zijn voor de gemeente. Met het vaststellen van de kadernota, al dan niet geamendeerd, heeft het college de opdracht om deze onderwerpen uit te werken in de begroting. Met de vereenvoudigde P&C cyclus is ervoor gekozen om focus aan te brengen in de onderwerpen die in de drie documenten, Kadernota, Begroting en Rekening, worden behandeld. De gemeentelijke organisatie houdt zich bezig met een groot aantal taken die voor een belangrijk deel wettelijk verplicht zijn. Voor veel van die taken is ook de wijze van uitvoering landelijk voorgeschreven. Waar de gemeente wel enige eigen beleidsvrijheid heeft is dat veelal vastgelegd in beleidsnota’s of verordeningen. Deze kennen een eigen cyclus en die is over het algemeen meerjarig. Deze documenten zijn in een afzonderlijk kopje bij de programma’s benoemd. Ook zijn er ontwikkelingen in gang gezet, zoals bijvoorbeeld de nieuwbouw van IKC's, woningbouwprogramma's en andere ontwikkelingen.
Over de voortgang hiervan informeren wij u afzonderlijk via raadsbrieven, zoals door u besloten bij de eerder genoemde vereenvoudiging van de P&C-cyclus. Op deze manier is het ook duidelijk welke taken en ontwikkelingen niet expliciet in de begroting worden behandeld en waar het beleid is vastgelegd zonder dat daar in de begroting veel tekst en uitleg aan besteed hoeft te worden. De begroting is in de nieuwe cyclus vooral de uitwerking van wat er in de kadernota al is behandeld. De financiële positie is geactualiseerd, met name door het verwerken van de gegevens uit de meicirculaire van het gemeentefonds, die de regering publiceerde nadat wij onze kadernota hadden afgerond.
Programmabegroting 2024-2027
5
Programma
Lasten
Baten
Saldo
1
Ruimtelijke ontwikkeling
28.570
-23.904
4.666
2
Ruimtelijk beheer
14.415
-9.006
5.409
3
Sociaal domein
40.968
-11.326
29.642
4
Bestuur en dienstverlening
7.280
-424
6.856
5
Bedrijfsvoering
11.970
-824
11.146
6
Algemene dekkingsmiddelen
2.088
-60.037
-57.949
105.291
-105.521
-230
Begrotingssaldo
Programmabegroting 2024-2027
6
1.2 Leeswijzer De nieuwe p&c cyclus is een groeiproces waarbij de verschillende betrokkenen moeten wennen aan de andere filosofie. Dat gaat niet op alle onderdelen even snel en dat is ook geen probleem. We zijn een pad ingeslagen en als we het doel voor ogen houden bereiken we dat ook wel. Ook de opbouw van de documenten merken we dat de invoering niet zo snel kan worden gerealiseerd als oorspronkelijk gedacht. Eén van de uitgangspunten die bij de kadernota was aangegeven is dat de begroting opgebouwd zou worden langs de structuur van de verplichte taakvelden. Daarmee was een logischer en eenvoudiger indeling beoogd. In de praktijk bleek dat deze indeling op sommige onderdelen inderdaad een verbetering betekende maar op andere onderdelen werd het onduidelijker in de weergave van informatie. Na ampel beraad is er voor gekozen om dit onderdeel van de vernieuwing terug te draaien en de indeling van de programma’s voor dit jaar gelijk te houden aan die van de begroting 2023. We zien nog steeds de meerwaarde van een eenvoudiger indeling maar de uitwerking vraagt meer aandacht. De opbouw van de begroting op hoofdlijnen volgt de indeling op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), deze is verplicht voor alle gemeenten. Binnen deze hoofdstructuur is iedere gemeente tot op zekere hoogte vrij om de indeling aan de lokale omstandigheden aan te passen.
Financiële ontwikkelingen en positie In dit document wordt in twee hoofdstukken op de financieel-economische ontwikkeling in onze omgeving en de financiële positie van de gemeente zelf ingegaan. Onderwerpen die bij de financieeleconomische ontwikkelingen aan de orde komen zijn ontwikkelingen in het rijksbeleid en de algemene economische ontwikkeling. Bij de financiële positie van de gemeente zelf gaat het over de ontwikkelingen ten opzichte van de kadernota en een doorkijk naar de situatie op de middellange termijn.
Beleidsbegroting Daarna komen de verschillende programma’s (programmaplan) en paragrafen achtereenvolgens aan de orde. De begroting van Nieuwkoop kent vier programma’s: Ruimtelijke ontwikkeling, Ruimtelijk beheer, Sociaal domein en Bestuur en dienstverlening, In de programma’s worden de onderwerpen beschreven die in Nieuwkoop in 2024 aandacht vragen. Dit is de uitwerking van de ontwikkelingen die in de Kadernota zijn benoemd of die in het collegeprogramma voor dit jaar opgenomen zijn. Ieder onderwerp wordt behandeld aan de hand van de vier W’s: 1. Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel) 2. Wat gaan wij ervoor doen? 3. Wat mag het kosten? 4. Wat levert het op? Verder worden de actuele beleidsdocumenten benoemd en de ramingen van het programma, onderverdeeld naar thema's. Naast de programma’s hoort bij het programmaplan nog een aantal onderwerpen, namelijk de kosten van overhead, het overzicht algemene dekkingsmiddelen, de raming voor vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien. Het programmaplan, inclusief deze onderdelen omvat alle baten en lasten van de begroting voor 2024.
Programmabegroting 2024-2027
7
De raming voor vennootschapsbelasting en het bedrag voor onvoorzien zijn in hoofdstuk 2 opgenomen in het overzicht algemene dekkingsmiddelen De paragrafen zijn voor het grootste deel verplicht en voor alle gemeenten gelijk. Deze geven een dwarsdoorsnede van de begroting op bepaalde thema’s. De bedragen die in de paragrafen worden genoemd zijn ook onderdeel van één of meer delen van het programmaplan. Naast de wettelijk verplichte paragrafen kent Nieuwkoop een paragraaf over duurzaamheid.
Financiële begroting In het laatste deel van de begroting worden enkele overzichten en toelichtingen opgenomen. Deze zijn over het algemeen financieel-technisch van aard en verplicht op basis van het BBV.
Programmabegroting 2024-2027
8
1.3 Financiële ontwikkelingen Financieel economische ontwikkelingen • Inflatie De inflatie daalt, maar blijft voorlopig hoog. De inflatieschok kwam oorspronkelijk voort uit oplopende energie- en voedselprijzen, mede veroorzaakt door de oorlog in Oekraïne. Terwijl eerder werd verwacht dat de inflatie snel zou afnemen, houdt deze nu toch langer aan. Daarmee komt de inflatie in 2024 naar verwachting uit op 3,9%. (bron: CPB) In de begroting is gelijk aan de kadernota voor de prijsstijgingen een aantal verschillende (stel)posten opgenomen. Voor gemeenschappelijke regelingen is rekening gehouden met een stijging van 10,75% Diverse investeringsprojecten zijn bijgesteld naar aanleiding van concrete aanbestedingsresultaten Voor de stijging van energiekosten zijn op verschillende onderdelen van de begroting mutaties opgenomen. Voor overige budgetten is rekening gehouden met een inflatiepercentage van 3.1%. Dit is iets lager dan de meest recente prognoses van het CPB maar gelet op de afzonderlijk beoordeelde budgetten achten wij dit realistisch. • Loonkosten In de kadernota was uitgegaan van een stijging van de loonkosten met 3,1%. Dit blijkt te optimistisch ingeschat. In de begroting is nu uitgegaan van 5,2%, conform de raming van het Centraal Planbureau in het Centraal Economisch Plan. Ten opzichte van de prognose van de kadernota stijgen de loonkosten met circa € 280.000.
Daarbij is naast deze wijziging ook een aantal kleinere mutaties in de feitelijke loonkosten verwerkt. • Renteontwikkeling Oplopende rentes dragen verder bij aan de afkoeling van de economie. Monetaire autoriteiten proberen de vraag naar goederen en diensten af te remmen om zo de inflatie omlaag te brengen. De ECB heeft op 20 september jl. de beleidsrente met 25 basispunten verhoogd, naar 4,00%. Hierdoor vragen banken inmiddels ook hogere rentes op leningen aan bedrijven. (bron: CPB) Bij het opstellen van deze begroting hebben we rekening gehouden met een rente van 2% op aan te trekken langlopende geldleningen. Dit is lager dan de huidige marktrente. Voor het risico dat we daadwerkelijk moeten lenen tegen een hoger percentage hebben we in de risicoparagraaf een bedrag opgenomen. • Ravijnjaar 2026; standpunt VNG Gemeenten en het rijk spreken al geruime tijd over de financiële situatie na 2026, ook wel het ‘ravijn’ genoemd. Uit de Voorjaarsnota blijkt opnieuw dat lokale overheden vanaf dat jaar 3,4 miljard euro minder krijgen om hun taken uit te voeren. Op de Algemene Ledenvergadering van de VNG van 14 juni jl. is de resolutie ‘Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief’ met grote meerderheid aangenomen. In deze resolutie is aangekondigd dat de VNG een begrotingsadvies uitwerkt voor het opstellen van uw programmabegroting 2024-2027.
Programmabegroting 2024-2027
9
Het begrotingsadvies bestaat uit twee onderdelen: - Presenteer voor 2024 en 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting. - Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit uw coalitieakkoord en geschatte mee- en tegenvallers. Naar verwachting zullen de meerjarenramingen 2026 en 2027 dan duidelijk tekorten aangeven. Op grond van artikel 189 van de Gemeentewet ziet de gemeenteraad erop toe dat de gemeentebegroting structureel en reëel in evenwicht is. Hiervan kan de gemeenteraad afwijken indien aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht. Met het presenteren van een tekort in de laatste twee jaren, maar een sluitende begroting voor 2024, kunnen de toezichthouders dan ook nog steeds tot een positief oordeel komen. • Val van het kabinet en verkiezingen Waar het ravijnjaar al de nodige zorgen veroorzaakt over de financiële positie van gemeenten voegt de val van het kabinet en de komende verkiezingen daar nog de nodige onzekerheid aan toe.
De (rijks)overheidsfinanciën verslechteren op de middellange termijn en politieke partijen zullen in de verkiezingsprogramma’s kijken naar mogelijkheden om de uitgaven te beperken. Er circuleren opties die de gemeentelijke financiën verder onder druk zetten. Vooralsnog lijkt de kans dat vanuit het Rijk oplossingen komen kleiner dan dat de situatie juist lastiger wordt.
Financiële positie Dit onderdeel laat zien hoe de begroting 2024 - 2027 financieel is opgebouwd. Vertrekpunt is de door uw raad vastgestelde Kadernota 2024. De belangrijkste verschillen ten opzichte van de stand zoals we dat bij de kadernota hebben gepresenteerd zijn: Begroting
2024
2025
2026
2027
Stand Kadernota 2024
-11
-469
322
1.056
Algemene uitkering
-907
-477
182
318
Ontwikkeling rentekosten
35
241
445
441
Personeelskosten
280
280
280
280
Lasten onderwijshuisvesting
105
Kapitaallasten laptops
-100
Diversen
373
318
257
332
Begrotingssaldo
-230
-107
1.486
2.432
•
•
•
Algemene uitkering op basis van de mei-circulaire. o Hierover heeft het college voor de behandeling van de kadernota een brief gestuurd. Na de behandeling van de kadernota is gebleken dat de berekeningen in de meicirculaire niet juist waren. De bedragen in de begroting wijken hierdoor af van deze brief. Ontwikkeling rentekosten o Als gevolg van stijging van het investeringsvolume. Naar aanleiding van deze stijging is kritisch gekeken naar de investeringsplanning, waardoor de stijging van de rentekosten in de eerste twee jaren nog beperkt is. Hogere personeelslasten o Zie voor dit onderdeel de toelichting hierboven.
Programmabegroting 2024-2027 •
•
10
Lasten onderwijshuisvesting o € 105.000 hogere lasten IKC's als laatste stap van 25% om toe te groeien naar de vanaf 2027 uit de realisatie van het strategisch plan huisvesting onderwijs voortvloeiende afschrijvingen, conform het raadsbesluit 2020-094 van 12 november 2020. Lagere kapitaallasten laptops o De aanschaf van nieuwe laptop schrijven wij af in vier jaar. Idealiter leidt dit door jaarlijks gelijkblijvende afschrijvingslasten. Door een eenmalige verschuiving van de aanschaf van laptops ontstaat in 2027 een voordeel van € 100.000.
Zoals bij de kadernota al aangekondigd sluit de begroting meerjarig met een aanzienlijk tekort. Als reactie op deze ontwikkeling heeft het college bij het aanbieden van de kadernota ook voorgesteld om een bestuurlijk/ambtelijke werkgroep in te stellen om te komen tot een duurzaam evenwichtige begroting. In aanvulling daarop heeft de raad een motie aangenomen waarin gevraagd wordt om een ontwikkeltraject met onder meer als doel de raad beter in staat te stellen een beleidsmatige en financiële afweging te maken. Op korte termijn zal met de auditcommissie afgestemd worden hoe dit ingevuld kan worden. Meerjarenperspectief 2024
2025
2026
2027
Begrotingssaldo
-230
-107
1.486
2.432
Begrotingssaldo incidenteel
2.260
2.196
-182
-208
Begrotingssaldo structureel
-2.490
-2.303
1.668
2.640
Programmabegroting 2024-2027
11
2 Programma's 2.1 Ruimtelijke ontwikkeling Vanuit de ambities in de Omgevingsvisie werken wij aan een sterk en vitaal Nieuwkoop. Voor ons betekent dit een gemeente met voldoende woningen, een groene en klimaat adaptieve omgeving die uitnodigt tot bewegen, een gezonde lokale economie, een actief verenigingsleven en een goed voorzieningenniveau. Dat de druk op de woningmarkt hoog is, merken we ook in gemeente Nieuwkoop. We vinden het belangrijk dat juist onze eigen inwoners in ‘hun’ dorp kunnen blijven in de buurt van familie en vrienden. Om dit te bereiken werken wij aan de realisatie van 1.900 nieuwe woningen in 2030. Woningbouw gaat hand in hand met (extra) mobiliteit. Met de nieuwe woningen reizen meer inwoners op en neer naar werk of school, winkels en verenigingen. Daar moet ons wegennet verkeersveilig op ingericht zijn. Naast een goede en veilige ontsluiting van woonwijken is de bereikbaarheid van en tussen onze dorpen met het openbaar vervoer een speerpunt. Om te zorgen dat onze dorpen bereikbaar blijven, is het belangrijk dat de bestaande lijnen in stand blijven en de frequentie, waar mogelijk, wordt verhoogd. In ons toekomstbeeld voor Nieuwkoop zien wij sterke dorpen die bruisen van de activiteit. We zorgen met onze creatieve ondernemers voor aantrekkelijke centra met een eigen identiteit, waar onze inwoners en toeristen graag samenkomen.
Onze mooie gemeente nodigt uit tot actief buiten bewegen, zoals fietsen, wandelen en varen. De aantrekkelijke dorpscentra nodigen uit voor een pauze in een van de horecagelegenheden, een boodschap of een culturele activiteit. Wij dragen in verschillende opzichten bij aan een duurzamere wereld. Als gemeente informeren en inspireren we, jagen aan, stellen regels op en geven het goede voorbeeld. De gemeente (en omgeving) verduurzamen kunnen wij niet alleen. Deze maatschappelijke opgave kunnen we alleen samen met de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties realiseren.
Programmabegroting 2024-2027
2.1.1 Beleidsstukken Ruimtelijk beleid Nota ruimtelijk beleid 2019 Strategische visie Rijnstreek ‘De Groene Poort naar de Randstad’ 2020 Regionale Strategie Mobiliteit 2021 Regionale Omgevingsagenda Holland Rijnland 2021 Besluit regels parkeernormen 2021 Omgevingsvisie Nieuwkoop 2021 Duurzaamheid Beleidskader duurzaamheid 2020 Regionale Energiestrategie Holland Rijnland 2021 Duurzaamheidsprogramma 2021 Subsidieregeling Duurzaamheid 2021 Transitievisie warmte 2021 Subsidieregeling Groene Daken 2022 Projectplan Energiearmoede Nieuwkoop 2022 Monumenten en Erfgoed Erfgoedverordening gemeente Nieuwkoop 2018 Verordening op de Erfgoedcommissie 2018 Kerkenvisie 2019 Subsidieregeling Monumentenzorg gemeente Nieuwkoop 2020 Nota Erfgoed 2020 Economie, Recreatie en Toerisme Beleidsvisie Detailhandel 2020 Nota Recreatie en Toerisme gemeente Nieuwkoop 2020 Handelingskader Recreatie en Toerisme 2021 Ruimtelijke Visie en Centrumplan “De huiskamer van Nieuwkoop” 2021 Standplaatsenbeleid gemeente Nieuwkoop 2022 Marktverordening Nieuwkoop 2023 Masterplan Dorpshart Ter Aar 2023 Woonbeleid Woonvisie Nieuwkoop 2016-2025 Verordening starterslening Nieuwkoop 2020 Integraal Woningbouwprogramma Nieuwkoop 2020 Beleidsregel Nieuwkoop anti-speculatiebeding en zelfbewoningsplicht 2021 Verordening Woonfonds Nieuwkoop 2022 Verordening doelgroepen woningbouw Nieuwkoop 2022 Regionale Woonagenda Holland
Rijnland 2023 Regionale Huisvestingsverordening Holland Rijnland 2023 Regionale Realisatieagenda Wonen Holland Rijnland 2023 Grondbedrijf en Vastgoed Vastgoednota gemeente Nieuwkoop 2020 Nota Grondbeleid 2021
12
Programmabegroting 2024-2027
13
2.1.2 Specifieke ontwikkelingen Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? Duurzaam en toekomstbestendig gemeentelijk vastgoed door het planmatig verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed via logische stappen. Wat gaan wij er voor doen? We investeren in de verduurzaming van vastgoed dat technisch en functioneel toekomstbestendig is en nemen op termijn afscheid van panden waarvoor dit niet geldt. Hierbij kijken wij naar koppelkansen in de omgeving van ons vastgoed, subsidiemogelijkheden en samenwerking met anderen. Op basis van een verduurzamingsonderzoek en -plan leggen wij verduurzamingsvoorstellen aan de gemeenteraad voor waarna we overgaan tot uitvoering. Wat mag het kosten? Vanaf 2025 bedragen de kapitaallasten € 50.000 tot € 150.000 structureel in 2027. Dit staat (afhankelijk van het type investering en de afschrijvingstermijn) gelijk aan een investeringsbudget van jaarlijks zo'n € 750.000, over de periode 2024-2026. Wat levert het op? Duurzaam en toekomstbestendig gemeentelijk vastgoed dat voldoet aan steeds stringenter wettelijke eisen voor energiebesparing, een lager energieverbruik en lagere energielasten en meer comfort voor gebruikers.
Programmabegroting 2024-2027
2.1.3 Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren: Naam indicator
Eenheid
Nieuwkoop B2023
Nieuwkoop B2024
Functiemenging
%
49,2 (2021)
49,4 (2022)
Gemeenten 25.000 50.000 inwoners 50,2 (2022)
173,3 (2021)
184,9 (2022)
167,6 (2022)
609,5 (2021)
621,3 (2022)
603,9 (2022)
345 (2021)
378 (2022)
313 (2022)
CBS
7,8 (2021)
6,0 (2022)
8,2 (2022)
BAG/ABF
Demografische druk 74,0 (2023) 74,4% Gemeentelijke 854 (2021) 971 (2023) woonlasten Eenpersoonshuishouden Gemeentelijke In Euro’s 966 (2021) 1.086 woonlasten (2023) Meerpersoonshuishouden Cijfers op basis van "Waar staat je Gemeente" per 1-09-2023
79,1 (2023) 867 (2023)
CBS COELO
949 (2023)
COELO
Vestiging(en) bedrijven
van
Aantal banen
Gemiddelde WOZ waarde alle woningen Nieuw gebouwde woningen
Dashboards: Niet van toepassing.
Per 10.000 inwoners 15-65 jaar Per 1.000 inwoners 15-74 jaar € 1.000 Aantal per 1.000 woningen % In Euro’s
Bron
CBS BAG / LISA LISA
CBS / LISA
14
Programmabegroting 2024-2027
15
2.1.5 Verbonden partijen Wij werken samen met andere overheden in een aantal gemeenschappelijke regelingen: • Gemeenschappelijke regeling Holland Rijnland • Hecht • Regiotaxi Holland Rijnland Voor een toelichting, zie 3.6 Paragraaf verbonden partijen
2.1.6 Financieel overzicht Rekening
Begroting
Raming
Thema
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten Ruimtelijk beleid Grondzaken en vastgoed Economie, toerisme, natuur Totaal Lasten
2.111 12.951 1.633
2.880 14.906 2.903
2.458 21.444 3.460
2.303 9.516 3.267
2.244 5.257 3.254
2.311 1.232 3.259
16.695
20.689
27.362
15.086
10.755
6.802
Ruimtelijk beleid Grondzaken en vastgoed Economie, toerisme, natuur
-1.436 -14.243 -481
-1.254 -15.253 -1.039
-1.313 -21.250 -584
-1.032 -9.329 -589
-979 -5.070 -589
-979 -953 -589
Totaal Baten
-16.160
-17.546
-23.147
-10.950
-6.638
-2.521
Totaal saldo van lasten en baten
535
Toevoeging Res
4.054
3.144 9.746
4.215 1.209
4.136 75
4.116 75
4.280 75
Onttrekking Res
-3.699
-4.085
-757
-577
-568
-439
Saldo mutaties Res
355
5.661
451
-502
-493
-364
Geraamd resultaat
890
8.805
4.666
3.634
3.623
3.915
Baten
Programmabegroting 2024-2027
16
2.1.7 Financiële toelichting Thema Ruimtelijk beleid € 422.000 lagere lasten • In 2023 is een hoger budget (€ 128.000) opgenomen voor de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024. • In 2023 heeft de raad een incidenteel voorbereidingsbudget beschikbaar gesteld van € 141.000 voor het uitvoeren van het proces waarbij locaties voor flexwoningen geselecteerd worden. Daarnaast is via de kadernota incidenteel € 80.000 beschikbaar gesteld voor het project flexwoningen. • In 2023 is incidenteel aanvullende budget (€ 96.000) beschikbaar gesteld voor adviezen ODWH. € 59.000 hogere baten • De begrote opbrengsten voor vergunningverlening zijn op basis van de verwachte vergunningverleningen in 2024 € 59.000 hoger dan in 2023. Thema Grondzaken en Vastgoed € 6.538.000 hogere lasten • De lasten en baten voor het thema Grondzaken en Vastgoed wisselen erg door de jaren heen. Dit komt vooral door de administratieve verwerking van de lasten en baten van het grondbedrijf. Dit hangt nauw samen met de fase waarin de verschillende projecten zich bevinden, wanneer nieuwe projecten worden opgestart en oude projecten afgesloten. Hierdoor is geen goede vergelijking te maken over de jaren. Door middel van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG) wordt jaarlijks verantwoording afgelegd over de grondexploitaties. De cijfers uit het MPG 2023 zijn verwerkt in de Meerjarenbegroting 20242027.
€ 5.997.000 hogere baten • Zie de toelichting onder lasten voor dit programma. Thema Economie, toerisme en natuur € 557.000 hogere lasten • Warmtenet Schoterhoek II (lagere lasten € 52.000). In 2024 zullen minder aansluitingen op het warmtenet worden gemaakt dan in 2023, waardoor de kosten hiervoor ook lager zijn. Hetzelfde verschil komt voor aan de batenkant. • In de tweede helft van 2023 wordt het Ondernemersfonds geëvalueerd. In december zal de raad een voorstel worden voorgelegd over het al dan niet verlengen van het fonds en eventuele bijstellingen van de werking. Omdat nog geen raadsbesluit is genomen over de verlenging, zijn de lasten (uitbetaling aan het ondernemersfonds) en baten (hogere inkomsten OZB niet-woningen) nog niet in de begroting opgenomen (€ 288.000 lagere lasten). • In 2023 is via de kadernota een incidenteel budget van € 30.000 beschikbaar gesteld voor onderzoek naar het centrum van Langeraar. • Voor de marketing van de Hollandse plassen is via de Decemberwijziging 2022 een incidenteel budget van € 21.000 overgeheveld naar 2023 waardoor de lasten in 2024 lager zijn. • Via de Decemberwijziging 2022 is een incidenteel budget (€ 25.000) overgeheveld naar 2023 voor de aanleg van laadinfrastructuur voor waterrecreatie waardoor de lasten in 2024 lager zijn. • In 2023 is er een incidenteel budget beschikbaar van € 50.000 voor de subsidieregeling groene daken.
Dit budget is via de Decemberwijziging 2022 overgeheveld van 2022 naar
Programmabegroting 2024-2027
• •
17
2023 omdat de regeling pas in de raadsvergadering van december is vastgesteld. Dit budget komt niet terug in de begroting 2024. Voor de aanpak van energiearmoede is in 2023 een specifieke uitkering ontvangen van € 411.000. Eventuele niet bestede middelen kunnen in 2024 besteed worden. € 1.426.000 hogere lasten als gevolg van een hogere doorbelasting vanuit de kostenplaatsen. Dit wordt ten eerste (€ 141.000) veroorzaakt doordat de doorbelasting dit jaar op taakveldniveau plaatsvindt in tegenstelling tot voorgaande jaren toen de doorbelasting op productniveau plaatsvond. Dit leidt op vele plaatsen tot een verschuiving van de kosten. Dit als gevolg van de gemaakte afspraken over de vereenvoudiging van de P&C-cyclus. Per saldo leidt dit niet tot een veel grotere mutatie dan die van de wijziging in de geraamde salariskosten. Deze lichten wij toe bij het overzicht overhead. Een tweede verklaring van het verschil is dat de doorbelasting van de uren openbaar groen (€ 1.285.000) per abuis aan programma 1 zijn doorbelast in plaats van aan programma 2.
€ 455.000 lagere baten • Voor de aanpak van energiearmoede is in 2023 een Specifieke uitkering ontvangen van € 411.000. • Warmtenet Schoterhoek II (lagere baten € 52.000). In 2024 zullen minder aansluitingen op het warmtenet worden gemaakt dan in 2023, waardoor naast de kosten ook de opbrengsten (doorbelasting van de kosten aan de kaveleigenaren) hiervoor lager zijn. Hetzelfde verschil komt voor aan de lastenkant. Mutatie reserves € 8.540.000 lagere toevoeging Ten opzichte van 2023 is in 2024 voor € 8.540.000 minder aan reserves toegevoegd. De belangrijkste verschillen zijn: stortingen in 2023 voor € 7.051.000 i.v.m. activiteiten collegeprogramma (€ 5.000.000 in de reserve ontsluiting woonwijken, € 1.000.000 in de reserve creatieve woonvormen en € 1.051.000 in de reserve woningbouw), storting in 2023 van € 1.000.000 in de reserve duurzaamheid voor het energiefonds, storting in 2023 van € 503.000 in de reserve onvoorzien grondexploitaties vanwege de opening van de grondexploitatie Vrouwenakker-West. € 3.328.000 lagere onttrekking Ten opzichte van 2023 is in 2024 voor € 3.328.000 minder aan reserves onttrokken.
De belangrijkste verschillen zijn een onttrekking in 2023 aan de algemene reserve van € 1.458.0000 voor de tijdelijke huisvesting de Poel, een onttrekking aan de algemene reserve van € 1.000.000 voor het energiefonds, onttrekkingen aan de reserves in 2023 van € 691.000 (algemene reserve € 503.000 en reserve woningbouw € 188.000) i.v.m. de opening van de grondexploitatie Vrouwenakker-West, een onttrekking aan de reserve implementatie omgevingswet van € 100.000 en een onttrekking een de reserve flexibele woonvormen voor flexwoningen van € 106.000.
Programmabegroting 2024-2027
18
2.1 Ruimtelijk beheer Onze inwoners mogen rekenen op een kwalitatief goede en veilige woonomgeving. De kwaliteit van de woon- en leefomgeving draagt in belangrijke mate bij aan het woonplezier en het welzijn van onze inwoners. Een fijne woonomgeving verbindt onze inwoners en draagt bij aan de cohesie in de wijk. Door de inwoners te betrekken bij de inrichting en het beheer van hun woonomgeving willen wij bereiken dat zij zich verbonden en verantwoordelijk voelen voor hun woonomgeving. Op dit moment spelen er diverse actuele thema’s die van invloed zijn op de openbare ruimte, zoals klimaatadaptatie, de energietransitie, aanleg glasvezelnetwerken, duurzaamheid en biodiversiteit en bodemdaling. Een goede integrale borging van die thema’s in de beheerplannen en projecten dragen bij aan een hogere kwaliteit van de woon- en leefomgeving van onze inwoners.
Programmabegroting 2024-2027
2.2.1 Beleidsstukken Beheer- en beleidsplan Recreatieve Voorzieningen en vaarwegbeheer 2022-2026 Beheer- en beleidsplan Openbare Verlichting 2020-2024 Beheer- en beleidsplan Waterpartijen 2020-2024 Beheer- en beleidsplan Wegen 2021-2025 Beheer- en beleidsplan Civiele Kunstwerken 2021-2025 Beheer- en beleidsplan Openbaar Groen 2021-2025 Beheer- en beleidsplan Spelen 2021-2025 Beheer- en beleidsplan Begraafplaatsen 2021-2025 Uitvoeringsregels recreatieve en maatschappelijk objectbewegwijzering Interne regels voor objecten 2017 Algemene Verordening Kabels en Leidingen 2020 Basis Rioleringsplan (BRP) 2020 Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2021-2025 Afvalbeleidsplan 2019-2022 Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2020 - 2030 Beleidsplan Veiligheid en handhaving 2023-2026
19
Programmabegroting 2024-2027
20
2.2.2 Specifieke ontwikkelingen Realiseren permanente zoutopslag Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? Om de veiligheid en bereikbaarheid van onze inwoners te borgen op de openbare wegen voeren wij gladheidsbestrijding uit. Wat gaan wij er voor doen? In 2024 realiseren we de opslag van strooizout met silo's op de gemeentewerf. Hierdoor kunnen we de belading van de strooivoertuigen efficiënter uitvoeren. Wat mag het kosten? Uit een gemaakte calculatie blijkt dat het aankopen en plaatsen van een silo € 200.000 euro kost. Wat levert het op? Het levert een duurzamere en efficiëntere wijze van opslag van strooizout op die voldoet aan de milieueisen. Verticale opslag i.p.v. horizontale opslag levert een forse reductie op van het benodigde te bouwen oppervlak en het benodigde grondbeslag op het terrein. Het is mogelijk het voertuig snel te beladen met strooizout (12 seconden). Dit levert een besparing op in manuren tijdens het laden , wat weer leidt tot een snellere inzet en minder inzet per strooironde (urenbesparing). Nieuw contract inkoop brandstoffen Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? Om bij te dragen aan het reduceren van broeikasgassen en stikstof gaan we gebruik maken van milieuvriendelijke brandstof: HVO 100.
Wat gaan wij er voor doen? We gaan met leveranciers van HVO 100 in gesprek om te komen tot een meerjarencontract waarbij op de gemeentewerf een brandstoftank komt te staan. Dit heeft als bijkomend voordeel dat het tanken van voertuigen geen extra (reis)tijd kost. Wat mag het kosten? De kosten voor het plaatsen van een tanksysteem op de gemeentewerf zijn geraamd op € 40.000 (exclusief brandstof kosten). Wat levert het op? Door gebruik te maken van HVO 100 brandstof behalen we een reductie van CO2 uitstoot van bijna 90% ten opzichte van diesel. Door het plaatsen van een tank op de gemeentewerf behalen we eveneens een besparing van reistijd. Vervangen lichtmasten voor ledlampen in de gemeente Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? Door het gehele areaal openbare verlichting in LED om te zetten besparen we twee derde van de energiekosten en dragen we bij aan de klimaatdoelen. Wat gaan wij er voor doen? In 2024 maken we een programma van eisen en besteden deze aan. Waarna de uitvoering kan starten in 2025 en deze loopt door in 2026.
Programmabegroting 2024-2027
21
Wat mag het kosten? Voor het realiseren van de openbare verlichting in LED is investering nodig van circa 6 miljoen. Deze investering wordt jaarlijks, volgens de financiële regels, afgeschreven (kapitaallasten). Door het areaal om te zetten naar LED besparen we jaarlijks € 210.000 op energie (bij de huidige energieprijzen). Hier gaan de kapitaallasten dan nog vanaf. Totaal besparen we dan circa € 120.000 per jaar. Uiteindelijk ontstaat er na ongeveer 11 jaar een 'break-even' op de investering versus de besparing. Een bijkomend voordeel is dat het areaal perfect op orde is waardoor de storingen afnemen. Het areaal sluiten we aan op telemetrie. Dit heeft meerdere voordelen: We krijgen storingen direct in beeld, kunnen de verlichting slim beheren door bijvoorbeeld extra te dimmen en het onderhoudsproces te automatiseren. Wat levert het op? Het areaal lichtmasten is volledig vernieuwd en is energiezuinig. Het areaal draagt bij aan de klimaatdoelstellingen en voldoet aan de meest recente veiligheid en kwaliteitsdoelstellingen.
Programmabegroting 2024-2027
22
2.2.3 Collegeprogramma voor 2024 Uitvoeren verkeersstudie rondweg Ter Aar Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? De verkeersveiligheid en leefbaarheid van de Kerkweg en het gedeelte Oostkanaalweg verbeteren. Wat gaan wij er voor doen? In juni 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met het principe tracé voor de rondweg om de Kerkweg en de rotonde Pieter de Vogel (Oostkanaalweg) in Ter Aar te ontlasten. In 2024 gaan we in gesprek met de stakeholders, zoals bewoners, ondernemers en de klankbordgroepen om te komen tot een locatie en ontwerp van de rondweg. Wat mag het kosten? De kosten voor de aanleg van de rondweg Ter Aar zijn afhankelijk van de gekozen tracés en grondprijzen. Daarnaast gaan we inzetten op cofinanciering van onder andere ondernemers, provincie, subsidies en grondeigenaren. Hierover vragen we de gemeenteraad in het derde kwartaal van 2024 te besluiten. Wat levert het op? Door het realiseren van een rondweg verbetert de verkeersveiligheid op en rond de Kerkweg. Ook de leefbaarheid zal toenemen. We streven ernaar om eind 2024 een principe tracé te kunnen vaststellen Uitvoeren verkeersstudie rondweg Langeraar Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? De verkeersveiligheid en leefbaarheid van de kern Langeraar is ook na de woningbouwontwikkelingen toekomstbestendig.
Wat gaan wij er voor doen? In de kern Langeraar gaan we een verkeersstudie uitvoeren om de bereikbaarheid, na de woningbouwontwikkelingen, te waarborgen. Hiervoor gaan we verkeersstudie uitvoeren om de verschillende varianten in beeld te krijgen. Wat mag het kosten? De kosten voor de verkeersstudie Langeraar is geraamd op 40.000 euro. De aanleg van een ontsluitingsweg is afhankelijk van het gekozen tracé. Wat levert het op? Door het realiseren van de rondweg verbetert de verkeersveiligheid en bereikbaarheid van de kern Langeraar en de woningbouwprojecten. Ook de leefbaarheid zal toenemen. Eind 2024 ligt een verkeersstudie klaar op basis waarvan de gemeenteraad vervolg keuzes kan nemen. Groene dorpscentra Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? In de kernen Langeraar en Nieuwveen vernieuwen/verbeteren we het dorpscentrum. Bij de inrichting houden we rekening met een openbare ruimte op kwaliteitsniveau A van het CROW. Dit betekent dat de gebieden aantrekkelijk en hoogwaardig worden ingericht. Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? In de nieuwe dorpscentra creëren we een winkelgebied waar bezoekers graag verblijven. Een aantrekkelijke groene omgeving draagt hieraan bij.
Programmabegroting 2024-2027
23
Wat gaan wij er voor doen? Bij het ontwerpen van de openbare ruimte van de dorpscentra sluiten we aan met een groenontwerp. Wat mag het kosten? Bij de gebiedsinrichting nemen we het groen in de projectkosten mee. Wat levert het op? Kwalitatief groen voegen we toe in het ontwerp van de dorpscentra Langeraar en Nieuwveen. Dit draagt bij aan het verminderen van hittestress en is klimaatadaptatief. Zo ontstaan hoogwaardige centra, die klimaatrobuust zijn en waar bezoekers graag verblijven. Zwemlocatie Noorden Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? Recreatie is een belangrijk speerpunt in de kernen van de gemeente. Rond het dorpsplein in Noorden willen we dit versterken door het creëren van een zwemlocatie waardoor de mogelijkheden voor waterrecreatie toeneemt. Wat gaan wij er voor doen? In 2024 gaan we in overleg met de provincie en stakeholders in Noorden de haalbaarheid onderzoeken. Een door de provincie erkende zwemlocatie dient te voldoen aan een goede waterkwaliteit en de aanwezige voorzieningen dienen aan strenge eisen te voldoen. Wat mag het kosten? Om te komen tot een ontwerp hebben we in de begroting rekening gehouden met € 20.000 onderzoekskosten. Wat levert het op? Door het creëren van een aantrekkelijk en een door de provincie erkende zwemlocatie versterken we de recreatieve voorzieningen in en rondom Noorden.
Herziening van het bomenbeleid Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? Door de klimaatverandering zien we een toename in temperaturen en extremere neerslag. Bomen hebben een belangrijke rol in het beperken van 'hittestress' en opname van regenwater. Door de opgave om energieneutraal te worden doen inwoners meer verzoeken om bomen te kappen/snoeien voor zonnepanelen. Dit maakt dat we het bomenbeleid toekomstbestendig moeten maken om enerzijds een oplossing te bieden op voorgenoemde onderwerpen, maar daarnaast gaan we erop toe zien dat het bomenareaal toeneemt. Wat gaan wij er voor doen? We stellen een nieuw bomenbeleid op die rekening houdt met thema's zoals biodiversiteit en klimaatadaptatie. Wat mag het kosten? Afhankelijke van de keuzes die in het beleid worden genomen is mogelijk een toekomstige investering nodig om de doelstellingen vanuit het beleid te realiseren. Hier dienen we in 2024 een raadsvoorstel voor in. Wat levert het op? Een toekomstbestendig bomenbeleidsplan waarin thema's zoals vergroening, hittestress en klimaatadaptie geborgd zijn.
Programmabegroting 2024-2027
24
Herziening parkeerbeleid en beleid elektrisch rijden Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? Het parkeerbeleid en het beleid elektrisch rijden gaan we updaten naar de huidige ontwikkelingen van autobezit en het type voertuigen. Door thema's zoals elektrisch rijden en deelauto's op te nemen is het beleid meer toekomstbestendig. Wat gaan wij er voor doen? We gaan het parkeerbeleid en beleid elektrisch rijden herzien. Wat mag het kosten? Het beleid wordt door de eigen organisatie herzien en kost dus niets extra. Wat levert het op? Een toekomstbestendige manier van het realiseren van parkeerplaatsen en aanleggen van laadinfrastructuur. Uitvoeren onderzoek flora-en fauna Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? Het flora- en faunaonderzoek dat in 2024 wordt uitgevoerd moet inzicht geven en aantonen wat de natuurontwikkelingen in onze gemeente zijn. Dit ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Op deze manier krijgen we een beeld van de effectiviteit in het natuurvriendelijk beheren van onze openbare ruimte. Wat gaan wij er voor doen? In 2024 laten we een onderzoek uitvoeren door een onafhankelijke organisatie. Wat mag het kosten? De kosten van het onderzoek zijn opgenomen in de huidige budgetten. Wat levert het op? Een actueel beeld van de toestand van de flora en fauna binnen de gemeente.
Herziening afvalbeleid Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? In 2019 is het diftar model in onze gemeente ingevoerd. Het doel van het systeem is te voldoen aan de landelijke Van Afval Naar Grondstof (VANG) doelstellingen. In 2024 willen we het huidige afvalbeleid evalueren en, indien mogelijk, nieuwe keuzes maken om te voldoen aan de VANG doelstellingen. Wat gaan wij er voor doen? Op basis van de inzamelcijfers presenteren we verbeteringen aan de gemeenteraad en inwoners om de afvalinzameling verder te brengen en te voldoen aan de VANG doelstellingen. Wat mag het kosten? Afhankelijke van de keuzes voor alternatieven is te berekenen wat de kosten zijn. Dit verrekenen in de afvalstoffenheffing (100% kostendekkendheid). Wat levert het op? Een adequaat afvalbeleid waarin de VANG doelstellingen zijn geborgd.
Programmabegroting 2024-2027
25
2.2.4 Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren Taakveld 7. Volksgezondheid en milieu Naam indicator Eenheid
Hernieuwbare elektriciteit
%
Huishoudelijk restafval
kg/inw
Dashboards Niet van toepassing.
Nieuwkoop B2023
Nieuwkoop B2024
11,6% (2020) 98 (2020)
15,2% (2021) 100 (2021)
ZuidHolland 13,3 % (2021) 234 (2021)
Bron
Waar staat je gemeente Waar staat je gemeente
Programmabegroting 2024-2027
26
2.2.5 Verbonden partijen Wij werken samen met andere overheden in een aantal gemeenschappelijke regelingen: • Gemeenschappelijke regeling Holland Rijnland • Hecht • Regiotaxi Holland Rijnland Voor een toelichting, zie 3.6 Paragraaf verbonden partijen
2.2.6 Financieel overzicht Rekening
Begroting
Raming
Thema
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten Milieu Beheer Openbare Ruimte Totaal Lasten
5.978 8.439
6.387 9.584
6.675 7.323
6.705 7.440
6.789 7.328
6.789 7.487
14.417
15.971
13.998
14.145
14.117
14.276
-6.811 -1.171
-7.349 -1.037
-7.534 -1.337
-7.534 -1.337
-7.534 -1.337
-7.534 -1.337
Toevoeging reserve
-7.982 6.435 1.722
-8.386 7.585 353
-8.871 5.126 417
-8.871 5.273 349
-8.871 5.245 219
-8.871 5.404 196
Onttrekking reserve
-2.435
-882
-134
-148
-148
-123
-713
-530
283
201
71
73
5.723
7.055
5.409
5.474
5.317
5.478
Baten Milieu Beheer Openbare Ruimte Totaal Baten Totaal saldo van lasten en baten
Saldo mutaties reserve Geraamd resultaat
Programmabegroting 2024-2027
27
2.2.7 Financiële toelichting Thema milieu € 288.000 hogere lasten • € 83.000 hogere lasten Omgevingsdienst West-Holland als gevolg van de overdracht van bodemtaken van de provincies aan gemeenten. • € 50.000 lagere lasten als gevolg van het vervallen van de stelpost formatie-uitbreiding Schiphol. • € 155.000 hogere kapitaallasten riolering. € 185.000 hogere baten • € 251.000 hogere onttrekking aan de voorziening Riolering. • € 64.000 lagere opbrengsten overige afvalstoffen. Thema Beheer openbare ruimte € 2.261.000 lagere lasten • € 1.087.000 lagere lasten als gevolg van een lagere doorbelasting vanuit de kostenplaatsen. Dit wordt veroorzaakt doordat de doorbelasting dit jaar op taakveldniveau plaatsvindt in tegenstelling tot voorgaande jaren toen de doorbelasting op productniveau plaatsvond. Dit leidt op vele plaatsen tot een verschuiving van de kosten. Dit als gevolg van de gemaakte afspraken over de vereenvoudiging van de p&c-cyclus. Per saldo leidt dit niet tot een grotere mutatie dan die van de wijziging in de geraamde salariskosten. Deze lichten wij tot bij het overzicht overhead. Opgemerkt moet worden dat de doorbelasting van de uren openbaar groen (€ 1.285.000) per abuis aan programma 1 zijn doorbelast in plaats van aan programma 2. Dus feitelijk is er sprake van € 198.000 hogere doorbelasting kostenplaatsen. • € 660.000 lagere lasten GVVP.
In 2023 is budget beschikbaar gesteld voor de herinrichting van de Nieuwveenseweg-Noordenseweg (€ 460.0000), Geerweg (113.000) en overige reconstructies (€ 87.000). • € 150.000 lagere energielasten. De energiemarkt is zeer volatiel. Bij de Kadernota 2024 hebben we de energielasten voor 2023 sterker verhoogd dan voor 2024 en verder. De ontwikkeling van de energietarieven is in hoge mate onzeker. • € 170.000 lagere lasten voor Recreatieve voorzieningen. In 2023 is voor het nieuwe beheerplan een extra impuls van € 100.000 beschikbaar gesteld. Daarnaast is eenmalig budget beschikbaar gesteld voor Wandelpaden en beweegplekken (€ 50.000) en zwemlocaties (€ 20.000). • € 155.000 lagere lasten als gevolg van het in 2023 afwikkelen van het project Achttienkavels. • € 121.000 lagere lasten voor begraafplaatsen als gevolg van een extra impuls voor het onderhoud van begraafplaatsen in 2023. • € 96.000 lagere lasten onderhoud speelvoorzieningen. • € 198.000 hogere kapitaallasten als gevolg van investeringen op basis van de diverse beleiden beheerplannen. € 300.000 hogere baten • € 300.000 hogere opbrengsten kabels en leidingen. Mutatie reserves € 64.000 meer toevoeging • € 155.000 toevoeging in 2023 voor Achttienkavels. • € 46.000 toevoeging in verband met budgetoverheveling 2023 speelvoorzieningen. • € 137.000 lagere toevoeging aan de reserve investeringen met een maatschappelijk nut.
Programmabegroting 2024-2027
28
€ 748.000 minder onttrekking • € 660.000 lagere onttrekking reserve GVVP in verband met investeringen in 2023. • € 121.000 lagere onttrekking in verband met extra impuls onderhoud begraafplaatsen in 2023. • € 34.000 dit betreft een mutatie in de egalisatiereserve afval
Programmabegroting 2024-2027
29
2.3 Sociaal domein Binnen het sociaal domein voeren we als gemeente opdrachten uit vanuit meerdere wetten: de Jeugdwet, de Participatiewet, de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, de nieuwe Wet inburgering, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet publieke gezondheid. Iedere inwoner van Nieuwkoop kan op een goede manier zo zelfstandig mogelijk wonen en leven. Voor alle inwoners is een passend aanbod van activiteiten, ondersteuning en zorg beschikbaar. Nieuwkoopse jeugdigen groeien gezond en veilig op. Ze ontwikkelen hun talenten en kunnen zo, nu en later, naar vermogen deelnemen en bijdragen aan de maatschappij. Daarnaast werken we aan preventie, waarmee we problematiek als eenzaamheid, schulden en achterstanden waar mogelijk terugdringen en voorkomen. We investeren daarom in de samenleving als geheel: in sport, bewegen, gezondheid, onderwijs, cultuur, veiligheid, vrijwilligers en mantelzorgers. We faciliteren activiteiten die gezondheid, vitaliteit en welzijn verhogen en die bijdragen aan zingeving, de mogelijkheid bieden vaardigheden te ontwikkelen en die leiden tot contact met dorpsgenoten. Zo werken we aan een krachtige samenleving. Dat doen we niet alleen.
Voor de maatschappelijke opgaven van nu en van de toekomst werken we samen met maatschappelijke partners zoals het onderwijs, sportverenigingen, instellingen op het gebied van welzijn, wonen en zorg, culturele organisaties en het bedrijfsleven. Meedoen is daarbij steeds het uitgangspunt. Meedoen versterkt de veerkracht en zelfregie van inwoners en daarmee de zelfredzaamheid. Of het nu gaat om werk en inkomen, sociale participatie of andere onderdelen van het sociaal domein. Om dit te bereiken is ook verbinding met andere beleidsterreinen, zoals wonen en het ontwikkelen van de omgevingsvisie van belang.
Programmabegroting 2024-2027
2.3.1 Beleidsstukken Algemene Subsidieverordening gemeente Nieuwkoop 2017 Koersdocument Zorglandschap Nieuwkoop 2019 Verordening Sociaal domein Nieuwkoop 2019 VVE beleid 2020 Strategisch plan Onderwijs en -Huisvesting 2020 Gezondheidsbeleid - Een Goed Leven in Nieuwkoop 2021 Sportvisie 2021 Rijnstreeks Model 2022
30
Programmabegroting 2024-2027
31
2.3.2 Specifieke ontwikkelingen Duurzame opvang vluchtelingen Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? Het regionaal aangenomen raadsvoorstel Duurzame opvang vluchtelingen (loopt vooruit op de spreidingswet) zorgt ervoor dat we met de gemeenten in Holland Rijnland en Midden Holland een gezamenlijk antwoord geven op de vraag naar opvang van COA-vluchtelingen. Ook maakt het raadsvoorstel mogelijk om de verschillende opgaven (statushouders, ontheemden Oekraïne en vluchtelingen) intergemeentelijk uit te wisselen. In 2024 wordt duidelijk welke gemeenten voor welke doelgroep in welke mate haar verantwoordelijkheid neemt. Wat gaan wij er voor doen? In regionaal verband is een projectleider aangesteld die, in overleg met de gemeenten, de totale opgave van Holland Rijnland tracht te realiseren en de regio helpt om tot een juiste verdeling te komen. In Nieuwkoop oriënteren wij ons in eerste instantie met de Rijnstreek gemeenten. In beginsel staat elke gemeente voor haar eigen opgave. Nieuwkoop neemt haar verantwoordelijkheid en onderzoekt in 2024 op welke manier we -als onderdeel van de regionale puzzel- ons steentje kunnen bijdragen. De gemeenteraad blijft actief betrokken bij de stappen die gezet worden. Wat mag het kosten? In de voorliggende wetteksten dekken we de kosten voor de duurzame opvang van vluchtelingen via het COA.
Wat levert het op? Nieuwkoop voldoet aan haar taakstelling en draagt haar steentje bij aan de gevolgen van de onrustige situatie in de wereld. Onderzoek alternatieve beheervormen (en koppelkansen) zwembad De Wel Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? De gemeente Nieuwkoop heeft een overdekt zwembad, zwembad De Wel. In een waterrijke gemeente is het bijdragen aan zwemveiligheid een speerpunt. Het beheer en exploitatie van dit zwembad zijn in handen van de gemeente. De vraag rijst of de gemeente met de steeds strengere wet- en regelgeving voor zwembaden, nog wel toegerust is op deze taak. We willen de vraag beantwoorden of de gemeente de zwembadexploitatie (nu klein en kwetsbaar) nog wel zelf moet willen blijven doen. Ook onderzoeken we rondom de nieuwbouw van het zwembad de koppelkansen met De Steupel. Wat gaan wij er voor doen? In 2023 doen we een vergelijkend onderzoek naar alternatieve beheervormen. Dit onderzoek leidt in 2024 tot besluitvorming. In ditzelfde tijdvak onderzoeken we de koppelkansen met eventuele herbouw van sporthal De Steupel in combinatie met het nieuwe zwembad. Wat mag het kosten? De verschillende potentiële beheers-varianten verschillen in gemeentelijke bijdragen en kennen verschillende risicoprofielen. Bij het presenteren van de uitkomsten van het onderzoek zijn die bandbreedten bekend en gaan wij hierover met de gemeenteraad in gesprek.
Wat levert het op? Een toekomstbestendige, robuuste organisatie en efficiënte exploitatie van het zwembad die duurzaam kan voldoen aan alle steeds strenger wordende eisen op het gebied van veiligheid, milieu en hygiëne.
Programmabegroting 2024-2027
32
2.3.3 Collegeprogramma voor 2024 Opstellen en uitvoeren preventie agenda/GALA Vanaf 2023 krijgt de gemeente jaarlijks ongeveer €500.000 in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Dit budget bestaat deels uit bestaande middelen die nu geclusterd richting de gemeente komen en een aantal nieuwe budgetten. In Nieuwkoop was het voornemen om te komen tot een preventieagenda opgenomen in het collegeprogramma. De preventieagenda dient tevens als plan van aanpak om in aanmerking te komen voor de GALA budgetten. GALA staat daarom uitgewerkt onder collegeprogramma. Wat willen wij bereiken (bestuurlijk doel)? Meer focus op en samenhang tussen de preventiemaatregelen die de gemeente uitvoert en het streven om waar mogelijk het beroep op meer specialistische en duurdere voorzieningen terug te dringen. Wat gaan wij er voor doen? We stellen een plan op waarin we onder drie thema's een aantal preventiedoelen benoemen. Deze preventie agenda -die ook dient als plan van aanpak voor de GALA gelden- is een 'paraplu' voor bestaande en nieuwe maatregelen die we nemen om preventie een extra impuls te geven. De agenda wordt eind 2023 aan de gemeenteraad gepresenteerd en daarna in de komende jaren uitgevoerd.
Voorbeelden van nieuwe maatregelen: • Invoering Welzijn op recept, waarmee mensen met psychosociale klachten vanuit de huisartspraktijk doorverwezen worden naar welzijnsactiviteiten zoals bewegen, vrijwilligerswerk en creatieve activiteiten. Het doel is dat mensen door deze activiteiten zelf actief hun gezondheid en welzijn verhogen. •
Meer inzetten op vroeg signalering voor de jeugdhulp door onder andere een nauwere samenwerking tussen JGT en maatschappelijke partners en eerstelijnszorg.
•
Een extra impuls voor cultuur, omdat cultuur zorgt voor een prettige vrijetijdsbesteding en daarmee het welzijn van inwoners verhoogd. We doen dit onder andere door het aanstellen van een cultuurcoach.
•
Start nieuwe positionering van de buurtsportcoaches. Minder dan een kwart van de jongeren in Nieuwkoop haalt de norm van de Gezondheidsraad om minimaal een uur per dag matig tot intensief te bewegen. Uit landelijke cijfers blijkt dat in alle leeftijdscategorieën het overgewicht stijgt. Daarnaast kan een motorische achterstand kan leiden tot overgewicht, problemen met de cognitieve ontwikkeling, sociaal isolement, gebrek aan zelfvertrouwen en overige fysieke aandoeningen. Onder regie van de gemeente gaat ingezet worden op gezond gewicht en genoeg beweging.
•
Het ontwikkelen van een aanpak voor valpreventie. Er zijn hoge kosten verbonden aan ouderen die vallen. Vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord wordt geld beschikbaar gesteld voor het ontwikkelen van een aanpak om het aantal valpartijen terug te dringen.
Wat mag het kosten? Bestaande budgetten voor preventie (met name subsidies voor onze maatschappelijke partners) en een aantal extra budgetten die de gemeente in het kader van het GALA van het Rijk ontvangt, worden ingezet om de geformuleerde doelen te bereiken.
Programmabegroting 2024-2027
33
Wat levert het op? Meer focus op en samenhang tussen de preventiemaatregelen die de gemeente uitvoert. Daarnaast een extra impuls op gezondheid en bewegen door de extra gelden die beschikbaar komen uit het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord. Nieuwkoop neemt -naast een veelheid aan lokale initiatieven- deel aan een aantal regionale en lokale programma's die als overkoepelend doel hebben om in 2040 een gezondere generatie te hebben. Het streven is daarbij ook om het beroep op meer specialistische en duurdere voorzieningen terug te dringen.
Programmabegroting 2024-2027
34
2.3.4 Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren Taakvelden 4. Onderwijs, 5. Sport, cultuur en recreatie en 6. Sociaal domein. Naam indicator omschrijving Eenheid NieuwNieuwGemeent koop koop en B2023 B2024 25.000 50.000 inwoners Absoluut verzuim Het aantal Aantal 2,3 1,8 4,2 leer- of per 1.000 (2021) (2022) (2022) kwalificatieplichtige jongeren dat absoluut verzuimer is (geweest) gedurende het schooljaar: de jongere is niet ingeschreven bij een onderwijsinstell ing en beschikt niet over een vrijstelling.
Relatief verzuim
'2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Het relatieve aantal leer- of kwalificatieplichtige jongeren zonder vrijstelling dat langer dan 4 opeenvolgend e weken niet ingeschreven was op school.
Bron
Duo/Ingrado
Aantal per 1.000
14 (2021)
26 (2022)
21 (2021)
Duo/Ingrado
% deelnem ers aan het VO en MBO onderwijs
1,8 (2021)
1,8 (2021)
1,6 (2021)
Duo/Ingrado
'2021' staat voor schooljaar '2020/2021'. Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
sv’ers zijn jongeren van 12 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie het onderwijs
Programmabegroting 2024-2027
Niet sporters
Banen
verlaten. Een startkwalificatie is een havo of vwo diploma of minimaal een mbo-2 diploma. Het vsvpercentage staat voor het aantal vsv’ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan. Het percentage niet-wekelijkse sporters t.o.v. de bevolking van 19 jaar en ouder. Bevolking van 19 jaar en ouder dat niet minstens één keer per week aan sport doet. Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachte n. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 64 jaar.
35
%
46,1 (2020)
46,1 (2020)
50,5 (2020)
Gezondheidsm onitor volwassenen (en ouderen), GGD’en, CBS en RIVM
Per 1.000 inwoners
609,5 (2021)
621,3 (2022)
726,1 (2021)
CBS Bevolkingsstati stiek / LISA bewerking ABF Research
Programmabegroting 2024-2027
Jongeren met een delict voor de rechter
Achterstand onder Jeugd Kinderen in uitkeringsgezinn en
Achterstand onder jongeren werkloze jongeren
Het percentage jongeren (12 t/m 21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuish ouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkeri ng ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlen ing zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de
%
0 (2020)
1 (2021)
1 (2021)
CBS
%
3 (2020)
3 (2021)
4 (2021)
CBS jeugd
%
1 (2020)
1 (2021)
1 (2021)
CBS jeugd
36
Programmabegroting 2024-2027
Netto arbeidsparticipati e
Personen met een bijstandsuitkerin g
Aantal reintegratievoorzieningen
Jongeren met jeugdhulp
Jongeren met Jeugdbeschermi ng Jongeren met jeugdreclasserin g
Polisadministra tie. Het percentage van de werkzame beroepsbevolki ng ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolki ng. Het aantal personen met een uitkering op grond van de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Het aantal reintegratievoo rzien-ingen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 1564 jaar.