2021-094 Begroting 2022 - 2025

Ook dat verder uitgewerkt worden in de Strategie 2022-2025. Het klimaat verandert. We krijgen vaker te maken met kortstondige hevige neerslag en langere perioden van droogte. Deze klimaatsverandering heeft een grote invloed op onze leefomgeving. Als gemeente moeten wij ervoor zorgen dat schade door hittestress, wateroverlast, droogte en overstromingen zo min mogelijk toeneemt en door daarmee rekening te houden bij de aanleg van nieuwe woonwijken, het herinrichten van de openbare ruimte. In de ontwikkelingen van woningbouwlocaties, zoals Teylerspark II, Buytenwech-Noord, Tochtpad, Lindelaan en de Verwondering zullen bij het vaststellen van een stedenbouwkundig kader en het borgen van de gemeentelijke uitgangspunten de klimaat adaptieve maatregelen geïntegreerd worden.

Programmabegroting 2022-2025

26

Wat gaan we er voor doen? Tot nu toe was de provincie het bevoegde gezag voor de uitvoering van bodemtaken. Ook die taak is inmiddels bij de gemeenten belegd. De provinciale bodemtaken werden, in de regio Holland-Rijnland, al uitgevoerd door de ODWH. Na de overdracht van haar bodemtaken door de provincie aan de gemeenten blijft dat zo. Bodem is een specialistische (milieu-) taak, die de ODWH ook voor Nieuwkoop uitvoert. Naast de impact voor de organisatie en de processen is de verwachting dat deze taakoverdracht ook gevolgen voor de kosten heeft. In december 2020 is een klimaatstresstest uitgevoerd. In een stresstest worden de potentiële kwetsbaarheden voor de klimaatthema’s binnen een gebied geïdentificeerd. De test bestaat in de kern uit het verzamelen en creëren van informatie die beschrijft welke effecten klimaatverandering (de ‘stress’ die op het systeem wordt gezet) in de toekomst kan hebben. Er wordt in 2022 verder onderzocht waar, wanneer, welke knelpunten hierdoor kunnen ontstaan, onder een scala aan mogelijke klimaatontwikkelingen. De stresstest gaat over zowel het stedelijk als landelijk gebied. De stresstest onderzoekt de kwetsbaarheid van allerlei objecten en functies in een gebied, maar specifieke aandacht wordt gevraagd voor de vitale en kwetsbare functies.

Dit zijn functies die cruciaal zijn voor de rampenbeheersing, zoals de drinkwatervoorziening, en functies die bij uitval of een calamiteit ernstige schade veroorzaken voor mens, milieu of economie. In 2022 gaan we met (markt)partijen in overleg (risicodialogen) om de risico's van uitval van de functies te verkleinen. Een van de speerpunten in het GRP is het opstellen van een hemelwater- en grondwaterverordening. De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de zorgplicht om afvloeiend hemelwater te verwerken. De verordening omschrijft de uitwerking van deze zorgplicht door aan te geven wie, waarvoor verantwoordelijk is en onder welke omstandigheden het regenwater verwerkt kan worden. Zowel op particulier- als op openbaar terrein. In 2022 gaan we starten met het opstellen van een hemelwateren grondwaterverordening. We verwachten in het derde kwartaal van 2022 hiermee naar de raad te komen voor besluitvorming. Onderdeel van de uitvoeringsagenda in het GRP is de communicatie naar onze inwoners over de gevolgen van de klimaatverandering en wat zij hier aan kunnen bijdragen. We maken hierbij gebruik van Operatie Steenbreek. De aangenomen motie 'achter het tuinhekje' wordt hierin meegenomen. In 2022 gaan we verder met het organiseren van events en communicatie over wat inwoners kunnen doen in hun eigen tuin.

Vanuit dezelfde zorgplicht is de gemeente ook verantwoordelijk voor het monitoren van het grondwater. Hiervoor zijn er in 2021 48 peilbuizen geplaatst. In de verordening omschrijven we eveneens wie, waarvoor verantwoordelijk is. In 2021 zijn we begonnen met het monitoren van het aantal bezoekers en de hoeveelheid afval dat wordt aangeboden op de Milieustraat. Door strengere toegangscontrole verwachten we afname van het aanbod van bedrijfsafval. Door meer in te zetten op voorlichting verwachten we dat de hoeveelheid aangeboden huishoudelijk restafval verder teruggebracht kan worden.

Programmabegroting 2022-2025

27

2.2.2 Thema Beheer openbare ruimte Kwaliteit openbare ruimte Wat willen wij bereiken? • • • • •

De openbare ruimte is schoon, heel, veilig en goed toegankelijk voor onze inwoners en bezoekers. In nieuwe woonwijken is voldoende ruimte voor de inrichting van een kwalitatief goede openbare ruimte met voldoende groen. De kwaliteit van het onderhoud komt overeen met de vastgestelde kwaliteitsniveaus en er is geen achterstallig onderhoud. De openbare ruimte is voor senioren en mensen met een beperking goed toegankelijk en looproutes zijn vrij van obstakels. De openbare ruimte is klimaat robuust en er is aandacht voor hittestress en kan overtallig regenwater goed afvoeren, bufferen of infiltreren.

Wij voeren het beheer van de openbare ruimte planmatig uit aan de hand van beheerplannen en beheerprogramma's. Beheerplannen worden periodiek geactualiseerd. Door het adequaat uitvoeren van de beheerprogramma's voorkomen wij dat achterstallig onderhoud ontstaat. In 2022 wordt het beheerplan Recreatieve Voorzieningen geactualiseerd. Actuele thema’s als klimaatadaptatie, energietransitie, duurzaamheid, biodiversiteit en participatie vragen om meer samenhang tussen de beheerplannen. Met de strategische beheervisie hebben wij de genoemde thema’s geïntegreerd in het beheer van de openbare ruimte. De samenhang tussen de beheerelementen, actuele thema's en het gebruik van de openbare ruimte worden op elkaar afgestemd. Voor de inrichting van de openbare ruimte beschikken wij over een actueel programma van eisen voor de inrichting van de openbare ruimte. Ook dit programma wordt periodiek geactualiseerd, onlangs in het najaar van 2021. Het programma van eisen draagt bij aan een kwalitatief goede inrichting van de woonomgeving van onze inwoners. Het stelt randvoorwaarden waar projectontwikkelaars, aannemers en adviesbureaus, maar ook de gemeente zelf, zich aan moeten houden bij het ontwerpen, aanleggen en uitgeven van de openbare ruimte. Het programma beschrijft ook de processen die verband houden met het ontwikkelen en inrichten van de openbare ruimte door derden.

Deze openbare ruimte wordt na ontwikkeling voor beheer en onderhoud overgedragen aan de gemeente. Nu de woningbouwversnelling wordt ingezet is het actuele programma van eisen een belangrijk basis in het ontwerpen van de nieuwe woningbouwlocaties. Onze buitendienst zet zich met hun aanwezigheid in de wijk in om gebreken snel te verhelpen en meldingen voor te zijn. Maar meldingen van inwoners helpen ons ook de openbare ruimte in orde te houden. Meldingen handelen wij dan ook snel af. Via de 'Verbeterdebuurtapp' hebben onze inwoners de mogelijkheid om eenvoudig en laagdrempelig hiaten in hun leefomgeving kenbaar te maken. Onkruid en zwerfvuil bepalen in sterke mate het beeld en de netheid van de openbare ruimte. Sinds 2018 bestrijden wij onkruid op verhardingen zonder chemische middelen met heet water. Wij doen dat in eigen beheer. Met ondersteuning van Nederland Schoon en in samenwerking met scholen en sportverenigingen houden wij de openbare ruimte vrij van zwerfvuil. De infrastructuur binnen de gemeente moet voldoen aan de inrichtingscriteria ‘duurzaam veilig’ van het CROW. Verbetermaatregelen worden meegenomen bij vernieuwing en reconstructies. De speerpunten voor duurzame mobiliteit zijn beschreven en vastgelegd in het Gemeentelijk Verkeers- en VervoersPlan (GVVP). Deze loopt tot 2030.

Programmabegroting 2022-2025

28

Om de toegankelijkheid van de openbare ruimte te waarborgen voeren wij, in samenwerking met het Platform Gehandicapten en Senioren Nieuwkoop, een periodieke schouw uit en lossen wij gesignaleerde knelpunten op. Het is voor de leefbaarheid van de wijken belangrijk dat er voldoende parkeerplaatsen zijn. Met het toegenomen autobezit is dat helaas niet overal het geval. In een aantal, vooral oudere wijken is de parkeerdruk hoog. Inwoners en bezoekers moeten kunnen beschikken over voldoende parkeerplaatsen in de wijk. Het aantal woonwijken met een te hoge parkeerdruk moet de komende jaren afnemen. Elke vijf jaar voeren wij in alle kernen een parkeerdrukmeting uit. De laatste meting dateert van 2020. Bij de uitvoering van groot onderhoud breiden wij wanneer nodig en mogelijk het aantal parkeerplaatsen uit. Dit gaat in overleg met de direct omwonenden. In nieuwe woningbouwprojecten wordt in de ontwerpfase al rekening gehouden met voldoende parkeergelegenheid, conform het in 2021 vastgestelde parkeerbeleid. Het steeds zwaarder wordende vracht- en landbouwverkeer veroorzaakt schade aan onze wegen. Dat leidt ook in toenemende mate tot klachten over overlast door trillingen en soms schade aan woningen. In 2019 hebben wij een inventarisatie uitgevoerd van de belastbaarheid van de wegen.

In 2021 gaan wij verder en in samenhang met maatregelen uit het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan, met het invoeren van beperkende maatregelen voor wegen met een beperkte belastbaarheid. Beheer samen met onze inwoners Wat willen wij bereiken? • Inwoners hebben ruime invloed op en medezeggenschap over de inrichting en het beheer van de woonomgeving. • Inwoners kunnen meedenken over, meewerken aan en soms meebeslissen over de (her)inrichting van hun woonomgeving. • Inwoners hebben de mogelijkheid om met initiatieven te komen of de verantwoordelijkheid te nemen in hun woonomgeving. • Inwoners mogen erop vertrouwen dat haalbare initiatieven waarvoor draagvlak bestaat worden ondersteund. Met ons omgevingsmanagement weten wij wat er speelt in de kernen en brengen wij de belangen van inwoners en andere betrokkenen in beeld. Door inwoners en belanghebbenden bij projecten te betrekken houden we rekening met hun wensen en belangen. Inwoners kunnen meedenken en vaak ook meebeslissen over de inrichting en veranderingen in hun woonomgeving. Ook de komende jaren blijven wij werken aan het verder ontwikkelen van het omgevingsmanagement en blijven wij experimenteren met nieuwe vormen van participatie en communicatie. Hiervoor zetten we diverse middelen in zoals DenkMeeNieuwkoop, de bouwapp en diverse kanalen zoals de gemeentelijke website, Nieuwkoop Nieuws en Facebook.

Wij nodigen onze inwoners uit om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun woonomgeving en met initiatieven te komen. Rond het thema klimaatadaptatie en de noodzaak van het vergroenen van de woonomgeving, inclusief de eigen tuin, zetten wij actief in op voorlichting en stimuleren van het vergroenen. We maken hierbij gebruik van de landelijke organisatie 'Operatie Steenbreek'.

Programmabegroting 2022-2025

29

Een verkeersveilige openbare ruimte Wat willen wij bereiken? • Wegen zijn, waar mogelijk, volgens de principes van Duurzaam Veilig ingericht (functionaliteit, homogeniteit, herkenbaarheid, vergevingsgezindheid, statusonderkenning). • De situatie op de weg, vooral voor fietsers, is veilig. • Schoolkinderen kunnen veilig van en naar school. • Situaties die aantoonbaar onveilig zijn, zijn met passende maatregelen aangepakt. • Vracht- en (land)bouwverkeer en regionaal doorgaand verkeer in de kernen is aantoonbaar verminderd. Verkeersveiligheid vinden onze inwoners en ook wij een belangrijk onderwerp. We werken hierbij nauw samen in het samenwerkingsverband Holland Rijnland met betrekking tot het thema Bereikbaarheid en Mobiliteit. De intensiteit aan doorgaand verkeer door onze gemeente is in de afgelopen jaren toegenomen. Vooral doorgaand vrachtverkeer zorgt voor veel overlast en een gevoel van onveiligheid. De aanpak van dit knelpunt maar ook een aantal andere verkeersvraagstukken vraagt om een integrale oplossing. In 2020 hebben wij met het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 2020-2030 (GVVP) een integraal plan voor het lokale verkeers- en vervoersbeleid vastgesteld. Dit plan zal voor de komende tien jaar een leidraad en toetsingskader zijn voor vele ontwikkelingen binnen de gemeente.

Daarnaast omvat het GVVP oplossingsrichtingen voor de grootste verkeerskundige knelpunten binnen onze gemeente en een groot aantal concrete projecten en activiteiten. In 2022 gaan wij verder aan de slag met de uitvoering van die projecten en activiteiten met als doel een bijdrage te leveren aan een veiligere, meer leefbare en meer toegankelijke gemeente. Projecten die in 2022 een hoge prioriteit hebben zijn o.a. de verkeersafwikkeling rond de West- en Oostkanaalweg, het Zuideinde in Nieuwkoop en de verkeerssituatie Geerweg/Langeraarseweg. Het gedrag van de weggebruiker heeft een grote rol in de verkeersveiligheid. Het nemen van alleen fysieke maatregelen is meestal niet voldoende. Wij spelen daarom met gerichte verkeerseducatie ook in op het gedrag van de weggebruiker. Wij sluiten zoveel als mogelijk aan bij landelijke en regionale acties, zoals School op Seef, Streetwise en Vomol. Omdat het aantal dodelijke slachtoffers in het verkeer sinds jaren weer is toegenomen, zijn wij aangesloten bij de campagne 'Maak een punt van nul verkeersslachtoffers'. Om elektrisch vervoer te stimuleren is het van belang dat de het aantal laadpalen in de openbare ruimte wordt vergroot. In de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) staan afspraken die de uitrol van publieke laadinfrastructuur moeten versnellen. In 2021 stelde de gemeenteraad het beleid 'Laadinfrastructuur' vast.

In 2022 zetten we, op basis van het vastgestelde beleid, in op het verder vergroten van de openbare laadinfrastructuur binnen onze gemeente. Ecologisch groenbeheer Wat willen wij bereiken? • Het beheer van het openbaar groen levert een bijdrage aan de instandhouding van de biodiversiteit. • Het openbaar groen draagt bij aan positieve effecten in de woonomgeving op het gebied van hittestress en reguleren van overtollig regenwater. • Potentiële locaties in de openbare ruimte worden benut voor de realisatie van een meer ecologisch openbaar groen.

Programmabegroting 2022-2025

30

Met het groenbeheer zetten wij in op een meer natuurlijk openbaar groen ter ondersteuning van het 'Groene Hart' karakter van de gemeente en de biodiversiteit. Nieuw aan te leggen openbaar groen zal de komende jaren kenmerken door meer kleur en geur en groen dat aantrekkelijk is voor vogels, insecten, etc. In het groenbeheer ligt een belangrijke opgave als het gaat om het klimaatbestendig maken van de openbare ruimte. Groen speelt een belangrijke rol bij het bergen en afvoeren van regenwater en bij het verminderen van hittestress. Het vergroenen van de openbare ruimte biedt ook nieuwe kansen, ook een meer ecologische en biodiverse woon- en leefomgeving. Onze bermen worden vanaf 2019 meer ecologisch beheerd, waarbij het gewas wordt gemaaid en afgevoerd. Bermen moeten hierdoor kruidenrijker worden en interessanter voor insecten. De komende jaren willen we het beheer op basis van ervaring en monitoring verder optimaliseren. In 2021 is een motie aangenomen 'Maai Mei Niet'. In 2022 gaan we locaties selecteren waar de functie van bermen en grasvelden het toelaten om in de maand mei niet te maaien. Dit zal via Denkmee Nieuwkoop worden ingezet. Daar waar de (verkeers)veiligheid in het geding kan komen zullen we wel blijven maaien. Meer spelen, meer bewegen Wat willen we bereiken? • Speelplekken op wijkniveau zijn avontuurlijk en uitdagend.

• We stimuleren 'bewegen voor alle leeftijden' door bij de inrichting van speelplekken rekening te houden met de visie 'Sport en gezondheid' • Kinderen vinden het weer leuk om in hun buurt buiten te spelen. Wij vinden het belangrijk dat onze kinderen meer buiten spelen. Het is belangrijk voor zowel de gezondheid als voor de sociale vorming. Veel van de speelvoorzieningen zijn echter voor de wat oudere kinderen onvoldoende interessant om ze te motiveren buiten te gaan spelen. Bij het vervangen van speeltoestellen en de inrichting en herinrichting van speelplekken zorgen wij voor meer uitdagende en avontuurlijke speelplekken. Spelen en bewegen houdt niet op bij 18 jaar. Bewegen is een noodzaak voor een vitale samenleving. Bij de realisatie van nieuwe speelplekken leggen wij ook nadrukkelijk een relatie met onze visie op sport en bewegen. Daar waar er in de openbare ruimte mogelijkheden zijn, willen wij ook beweegplekken realiseren. Wat gaan we er voor doen? Om voorgaande doelstellingen, per thema, te behalen zullen we in 2022 diverse projecten gaan voorbereiden en/of starten. In paragraaf 3.3. ‘Onderhoud kapitaalgoederen’ wordt per thema een deel van de geplande projecten benoemd. Deze projecten en activiteiten hebben als doel om een bijdrage te leveren aan een veiligere, meer leefbare, gezondere en meer toegankelijke gemeente.

Voor wegen zijn de volgende groot onderhoud projecten gepland voor 2022; de Geerweg in Langeraar, de Hazenweg in Nieuwveen en de Stationsweg (binnen de bebouwde kom) in Zevenhoven. Ook staan er diverse reconstructies (o.a. de Kousweg-Molenweg in Zevenhoven) en een dijkverzwaring (Dorpsstraat Zevenhoven tot Uiterbuurtweg) op de planning. Voor Kunstwerken staan de volgende bruggen op de planning; brug Sportpark De Dulen, brug Mezenpad, brug Zaagmolenpad en de brug Kousweg

Programmabegroting 2022-2025

31

Voor Groen staan er diverse renovaties van plantvakken in de planning. Naast vernieuwing van de beplanting wordt ook gekeken naar het klimaatrobuust maken van de plantvakken. Zodat deze een rol gaan spelen in de verbetering van de afvoer van het regenwater. Het bestek bermen maaien zal worden aanbesteed. Hierin zal de motie ‘maai mei niet’ worden geïmplementeerd. Dit gebeurt in overleg met IVN. Voor Spelen staan de volgende renovaties op de planning; De Zeelt (Nieuwkoop), Klinkhamer (Nieuwkoop) en Repelhof (Zevenhoven). Bij deze renovatie wordt, in overleg met de omgeving en gebruikers, invulling gegeven aan het thema ‘een leven lang spelen’. Het herzien van het beleid en beheerplan Recreatieve Voorzieningen staat voor 2022 gepland. Bij deze herziening zullen nieuwe beleidsuitgangspunten aan de raad worden voorgelegd. Verder zal er ook gekeken worden naar de vervanging van de recreatieve toiletten op de Nieuwkoopse plassen en de recreatieve eilanden in het geheel. In het najaar van 2020 is het Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 vastgesteld. In dit GRP is, naast het reguliere onderhoud en de vervangingen van het rioolareaal, stevig ingezet op het thema Klimaatadaptatie. De volgende rioleringsprojecten staan voor 2022 in de planning; vervangen Vacuümriool in de Noordse Buurt voor drukriolering, vervangen vrijvervalriolering o.a. in het hofje van de Gerberastraat in Noorden.

Renovatie van hoofdgemalen o.a. gemaal ir. J. Nysinghweg en drukriolering o.a. Westkanaalweg en Schilkerweg. In 2022 zullen in de thema verdere stappen maken. Door het aangaan van risicodialogen met belanghebbende partijen als onderdeel van de landelijk campagne Deltaplan Klimaatadaptatie. Ook zullen op lokaal niveau verder inzetten op de campagne ‘Operatie Steenbreek’ om zo onze inwoners te verleiden om hun eigen tuinen verder te vergroenen. In 2022 zullen we naar de raad komen met een Hemelwater- en grondwaterverordening. Deze verordening is noodzakelijk om duidelijkheid te creëren voor onze inwoners wat ze van hun gemeente wel en niet mogen verwachten.

Programmabegroting 2022-2025

32

2.2.1 Financieel overzicht Rekening Thema

Begroting

Raming

2020

2021

2022

2023

2024

2025

6.129 7.948

6.197 8.213

6.330 8.092

6.350 7.713

6.350 7.823

6.351 7.884

14.077

14.410

14.422

14.063

14.173

14.235

Milieu Beheer Openbare Ruimte

-6.888 -1.392

-7.004 -900

-7.246 -911

-7.251 -911

-7.251 -911

-7.251 -911

Totaal Baten Totaal saldo van lasten en baten

-8.280 5.798

-7.904 6.506

-8.157 6.264

-8.162 5.901

-8.162 6.012

-8.162 6.073

Toevoeging Reserves Onttrekking Reserves

7.644 -7.095

650 -842

631 -499

554 -99

402 -97

385 -95

Lasten Milieu Beheer Openbare Ruimte

Totaal Lasten Baten

Saldo mutaties Reserves Geraamd resultaat

549

-193

132

455

305

290

6.346

6.313

6.397

6.356

6.316

6.363

Programmabegroting 2022-2025

33

2.2.2 Financiële toelichting Toelichting op hoofdlijnen Thema Milieu € 133.000 hogere lasten * + € 316.000 door toenemende formatie voor: Riolering € 210.000, Afval € 94.000 en Milieu € 12.000; * + € 145.000 hogere kapitaallasten van het GRP. De kapitaallasten voor de investeringen zijn geactualiseerd op basis van de uitkomsten bij de jaarrekening 2020 en de toekomstige investeringen conform het vastgestelde GRP. • - € 338.000 lagere lasten door aframing van een eerder begrote toevoeging aan de Voorziening Riolering; € 242.000 hogere baten * Afvalstoffenheffing is met € 239.000 naar boven bijgesteld om het beleidsuitgangspunt van kostendekkendheid te realiseren. De verwerkingskosten zijn gestegen (landelijke trend). Daarnaast zijn het aantal bezoekers en de hoeveelheid afval in de milieustraat toegenomen. * Rioolrecht met € 51.000 verhoogd i.v.m. 1,1% indexatie en areaaluitbreiding. Deze meeropbrengst wordt verrekend met de Voorziening Riolering. * Onttrekking aan de voorziening Riolering per saldo € 46.000 lager.

Door hogere kosten van riolering, vooral als gevolg van toegenomen formatie (dit ontstaat door de ambitie op klimaatadaptie, conform het vastgestelde GRP 2020) en kapitaallasten, wordt per saldo € 129.000 aan de Voorziening Riolering onttrokken; daarbij is ook rekening gehouden met de hiervoor genoemde hogere opbrengst van het Rioolrecht; Thema Beheer openbare ruimte € 121.000 lagere lasten * In 2021 is voor de uit te voeren maatregelen uit het GVVP € 600.000 opgenomen. Voor 2022 is € 400.000 geraamd. Deze uitgaven worden gedekt door onttrekkingen aan de reserve GVVP. * In 2021 was er eenmalig een bedrag van € 115.000 voor de inrichting van Speeltuin De Zudde. * € 177.000 hogere kapitaallasten van het Beheerplan Wegen. De kapitaallasten voor de investeringen zijn geactualiseerd op basis van de uitkomsten bij de jaarrekening 2020 en de toekomstige investeringen conform het vastgestelde Beheerplan Wegen 2021-2025. * € 17.000 hogere lasten. Er is sprake van areaaluitbreiding door de aanleg van nieuwe woonomgevingen en deels door het opnieuw inrichten van het groen bij groenrenovaties, waaronder Zuidhoek. Mutatie reserves De daling van de onttrekkingen is voornamelijk het gevolg van lagere onttrekking aan de reserve GVVP in 2022 (€ 200.000) en de eenmalige onttrekking van € 115.000 voor De Zudde in 2021.

Programmabegroting 2022-2025

34

2.3 Sociaal domein In het programma bevinden zich de volgende thema’s: ➢ Zorg en Leefstijl ➢ Werk en Inkomen ➢ Vrije tijd en Cultuur ➢ Onderwijs en Ontwikkeling ➢ Vastgoed Sociaal Domein Beoogde maatschappelijke effecten Iedere inwoner van Nieuwkoop kan op een goede manier zo zelfstandig mogelijk wonen en leven. Meedoen is het uitgangspunt. Of het nu gaat om Werk en Inkomen, sociale participatie of andere onderdelen van het sociaal domein. Om dit te bereiken is ook verbinding met andere beleidsterreinen, zoals wonen en ontwikkelen van de omgevingsvisie van belang. Mensen staan niet aan de kant. Meedoen versterkt de veerkracht en zelfregie van inwoners en daarmee de zelfredzaamheid. Voor iedere inwoner van onze gemeente is een passend aanbod van activiteiten, ondersteuning en zorg beschikbaar die gezondheid, vitaliteit en welzijn verhogen, die bijdragen aan zingeving, de mogelijkheid bieden vaardigheden te ontwikkelen en die leiden tot contact met dorpsgenoten. Jeugdigen groeien gezond en veilig op. Ze ontwikkelen hun talenten en kunnen zo, nu en later, naar vermogen deelnemen en bijdragen aan de maatschappij. Maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en ondersteuning bij werk en inkomen zijn verbonden, vindbaar en beschikbaar. Nieuwkoop is een krachtige en gezonde samenleving.

Ontwikkelingen sociaal domein Als gevolg van de corona pandemie zijn in 2020 de aanbestedingen van Jeugdhulp en van Zorg en ondersteuning ingetrokken. In beide gevallen werden de aanbestedingen aanvankelijk met een jaar uitgesteld. In 2021 is -door diverse omstandigheden- de keuze gemaakt om voor de jeugd nog één jaar extra aangesloten te blijven bij de regio Holland Rijnland en daarna in Rijnstreek verband een nieuwe aanbesteding te doen. Dit proces zal plaatsvinden in 2022. Voor de Wmo zijn in 2021 wel drie aanbestedingsprocedures doorlopen en voor de nieuwe Wet Inburgering zijn onderwijsinstellingen geselecteerd. Het jaar 2022 zal op die terreinen dan ook in het teken staan van de implementatie en het vormgeven van de samenwerkingsrelatie met de geselecteerde aanbieders. De indicering van de Wmo voorzieningen werd in 2021 door het uitstellen van de aanbesteding Zorg en ondersteuning nog een jaar door Team de Verbinding uitgevoerd. Dit zal in 2022 door de nieuwe opdrachtnemer worden gedaan. De doorontwikkeling van het gemeentelijk Team de Verbinding kan daarmee ook vorm krijgen. Tenslotte zullen in 2022 de gevolgen van de coronacrisis verder duidelijk worden. Op het gebied van onder andere werk en inkomen, onderwijs, jongeren, ouderen en welzijn is in 2021 gewerkt aan maatregelen die de gevolgen van de pandemie kunnen verkleinen. Dit zal worden voortgezet in 2022.

Samenwerking verbonden partijen in 2022 Bijdrage aan de realisatie van de maatschappelijke effecten • Gemeenschappelijke regeling Holland Rijnland met als doel het gezamenlijk werken aan maatschappelijke thema's, waaronder jeugdhulp en de decentralisatie van de maatschappelijke zorg. • Gemeenschappelijke regeling Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg Hollands Midden (RDOG), met als doel het samenwerken op onderwerpen en taken op het gebied van de openbare gezondheidszorg, jeugdgezondheidszorg, huiselijk geweld en kindermishandeling (Veilig Thuis), de ambulancedienst en de geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen.

Programmabegroting 2022-2025 •

•

35

Regiotaxi Holland Rijnland voor het collectief vraagafhankelijk taxivervoer (CVV) voor mensen die geen gebruik kunnen of willen maken van het reguliere OV. Toegankelijk voor iedereen. Mensen met een beperking kunnen via het Wmo-loket een kortingspas krijgen zodat ze niet meer betalen dan het reguliere OV-tarief. Centrum Regeling Gemeente Alphen aan den Rijn, Gemeente Kaag en Braassem en Gemeente Nieuwkoop (Rijnvicus). Om de regionale werkzaamheden op het gebied van de arbeidsinschakeling van de doelgroep(en) Participatiewet, inclusief de ondersteuning van de huidige WSW-medewerkers en inwoners die vallen onder Beschut Werken te kunnen waarborgen, is een Centrum Regeling Gemeente Alphen aan den Rijn, Gemeente Kaag en Braassem en Gemeente Nieuwkoop (Rijnvicus) opgericht. De afspraken over de uitvoering en de te behalen resultaten zijn vastgelegd in een dienstverleningsovereenkomst.

Programmabegroting 2022-2025

36

2.3.1 Thema Zorg en leefstijl Onder dit thema valt onder andere de uitvoering van de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo): Thema: Zorg en leefstijl Wat willen we bereiken? • Een inclusieve Nieuwkoopse samenleving waarin iedereen mee kan doen. • Een zorglandschap dat past bij de zorg- en ondersteuningsvraag van onze inwoners. • Adequate, passende zorg voor inwoners die dat nodig hebben, waarbij de kosten beheersbaar blijven. • Gemeentelijke regie en sturing op zorg en ondersteuning (versterking van integrale aanpak). • Ontschotting van bestaande budgetten in het sociaal domein om een innovatieve aanpak van complexe problemen mogelijk te maken 'werken vanuit de oplossing'. • Een effectieve preventieaanpak die de zorgvraag beperkt. • Zorg is dichtbij en toegankelijk georganiseerd. Gezondheid Wat willen we bereiken? • We streven naar gezonde en vitale inwoners van Nieuwkoop. • Bij de invulling van het gezondheidsbeleid willen we aansluiten bij de behoefte van inwoners, organisaties en professionals. Wat gaan we ervoor doen? In 2022 gaan we verder met de uitwerking en uitvoering van het lokale gezondheidsbeleid dat is vastgelegd in de nota 2021-2025 'Goed leven in Nieuwkoop'. In deze nota hebben we als doel inwoners te helpen hun leven zo gezond mogelijk in te richten.

Dit doen we vanuit de levensloop benadering; welke interventies passen het beste bij welke levensfase. We werken vanuit het brede concept positieve gezondheid. Dit is het vermogen van mensen met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. We zetten in op drie thema's: samen gezond, gezond gedrag en een gezonde omgeving. Dit doen we samen met partners in het zorgdomein en daarbuiten. In 2022 ligt de prioriteit bij de aanpak matiging alcoholgebruik. Wmo Wat willen we bereiken? • Passende ondersteuning zodat mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. • Toegankelijke ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben, in de buurt georganiseerd. • Het beheersbaar houden van de kosten voor maatschappelijke ondersteuning. Wat willen we bereiken in 2022? • We willen in 2022 de samenwerking met nieuwe partners vormgeven. • We willen beter inzicht in de effecten van de geleverde ondersteuning. • We willen meer vorm geven aan de sturing en monitoring in het sociaal domein.

Programmabegroting 2022-2025

37

Wat gaan we ervoor doen? De nieuwe overeenkomsten voor Wmo-ondersteuning, hulpmiddelen en huishoudelijke hulp zullen starten in 2022. Met onze nieuwe partners gaan we uitwerking geven aan de visie en verdere inrichting van het Nieuwkoopse zorglandschap. De opdracht Zorg en ondersteuning is een brede opdracht geworden, waarin ook de toegang tot alle maatwerkvoorzieningen is opgenomen. In de opdracht staan de hulpvraag en de mogelijkheden van de inwoner voorop. Hierdoor -en door de opdracht te beleggen bij een breed samenwerkingsverband- kan nog beter gezocht worden naar passende ondersteuning dichtbij huis, om hiermee de inwoners te ondersteunen bij zelfredzaamheid in de eigen woonomgeving. Het opbouwen van een goede samenwerkingsrelatie tussen de nieuwe partners en het gemeentelijk Team de Verbinding is daarbij een belangrijk onderdeel. Het is tevens belangrijk om inzicht te hebben in de effecten van de geleverde ondersteuning. In 2022 geven we meer vorm en invulling aan de monitoring en sturing binnen het sociaal domein door de in 2021 ontwikkelde monitor sociaal domein verder te verfijnen. Zorg en wonen Wat willen we bereiken? • Iedereen die in onze gemeente woont, kan beschikken over passende voorzieningen/woning (-aanpassing) en of ondersteuning om zo zelfstandig mogelijk te wonen.

Wat willen we bereiken in 2022? • In 2022 worden de Welzijnsbezoeken voor ouderen voortgezet met coördinatie door Team de Verbinding. • In 2022 vindt het aanbestedingsproces plaats voor Ondersteuning met wonen in Rijnstreekverband. Hiermee willen we bereiken dat voor al onze inwoners een passende voorziening aanwezig is. Zo dichtbij mogelijk. Wat gaan we er voor doen? In 2022 zetten wij de Welzijnsbezoeken voort die vanuit het gemeentelijk Team de Verbinding worden gecoördineerd en ondersteund. Deze bezoeken geven ons niet alleen inzicht in individuele problematiek, maar helpen ons ook om gemeentebrede knelpunten te signaleren en aan te pakken. In 2022 start de aanbestedingsprocedure voor de Ondersteuning met wonen. Daarmee geven we vorm aan de doordecentralisatie van de maatschappelijke zorg en bereiden we ons voor op de organisatie van Maatschappelijk opvang en Beschermd wonen. Deze aanbesteding voeren wij uit in samenwerking met de gemeenten Alphen aan den Rijn en Kaag en Braassem. In 2021 is de opdracht Zorg en ondersteuning (zie Wmo) afgerond, daar bouwen wij met Ondersteuning met wonen op voort, zodat deze beide vormen van ondersteuning op elkaar afgestemd zijn. In 2021 is een verkenning gedaan naar woonconcepten voor ouderen waar wonen en zorg geïntegreerd worden. Onderdeel van die verkenning is een analyse van vraag en aanbod in de gemeente.

Op basis daarvan kan de gemeente in 2022 stappen zetten in het samenwerkingsproces met corporaties, ontwikkelaars en zorgpartijen om de huisvestingsopgave voor wonen met zorg te realiseren.

Programmabegroting 2022-2025

38

Jeugdhulp Wat willen we bereiken? • Onze jeugd groeit gezond en veilig op en gezinnen krijgen adequate ondersteuning wanneer dit nodig is. • Doelmatige inkoop en organisatie van vrijwillige jeugdhulp vanaf 2023 voor onze gemeente en de regio, op basis van het Koersdocument Zorglandschap. • Beheersbare kosten van jeugdhulp door versterking van de preventie en stimuleren van kosten bewust handelen. Wat gaan we daarvoor doen? • Het inkooptraject jeugdhulp in De Rijnstreek uitvoeren op basis van het vastgestelde Koersdocument Zorglandschap Nieuwkoop en rekening houdende met actuele ontwikkelingen. • Acties inzetten om de kosten van jeugdhulp beter te beheersen. • We gaan door met de uitvoering van preventief jeugdbeleid. Preventie In Nieuwkoop streven we naar een omgeving waarin alle kinderen veilig en gezond opgroeien en hun talenten ontwikkelen. Als het noodzakelijk is zorgen we voor toegankelijk jeugdhulp, zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. De samenwerkingspilot met het onderwijs is een succes gebleken en wordt in 2022 gecontinueerd. Dat geldt ook voor de samenwerking met huisartsen en praktijkondersteuners en de inzet van het gemeentelijk jongerenwerk als netwerkpartner in het preventieve veld. Nieuwe opdracht jeugdhulp 2023 In 2022 wordt binnen de Rijnstreek een nieuwe opdracht voor de uitvoering van vrijwillige jeugdhulp voorbereid.

Het kader voor de nieuwe opdracht wordt voor Nieuwkoop gevormd door het Koersdocument zorglandschap Nieuwkoop. Voor een zorgvuldige overgang naar de nieuwe vrijwillige jeugdhulp aanbieder per 1 januari 2023 wordt in de 2e helft van 2022 begonnen met de implementatie. In 2022 maakt Nieuwkoop nog volledig deel uit van de jeugdhulp regio Holland Rijnland. Alleen het Jeugd- en Gezinsteam wordt gecontinueerd op basis van een subsidie. Vanaf 1 januari 2023 maakt Nieuwkoop alleen nog voor jeugdhulp op basis van het gedwongen kader onderdeel uit van de regionale inkooporganisatie. Daarnaast blijft Nieuwkoop uiteraard onderdeel uitmaken van de regionale bestuurlijke en ambtelijke samenwerking binnen Holland Rijnland. Beheersing financiële risico's 2022. Voor 2022 zijn in de regio verschillende afspraken gemaakt om de financiële risico's rond de jeugdhulp beter te beheersen. Dit betreft de invoering van nieuwe governance structuur van de regionale inkooporganisatie, verbeteringen in de bedrijfsvoering waardoor het mogelij k is betere prognoses over de kostenontwikkeling af te geven en een gemeentelijke rol bij het contractmanagement. Daarnaast wordt vanuit het lokale Jeugd- en gezinsteam ingezet op kostenbewust werken. Vanuit het Rijk ontvangen wij een extra bijdrage voor de financiering van jeugdhulp van ca. 3 miljoen.

Deze middelen worden deels gebruikt ter compensatie van de middelen die al worden ingezet. Wel wordt in regionaal verband gekeken bij welke aanbieders de problematiek zo urgent is dat verruiming van het budgetplafond noodzakelijk is om onverantwoord lange wachttijden te voorkomen. De beoordeling daarvan wordt gebaseerd op het arbitragerapport van het Rijk en de VNG op grond waarvan de extra middelen beschikbaar zijn gesteld.

Programmabegroting 2022-2025

39

2.3.2 Thema Werk en inkomen Onder dit thema valt de uitvoering van de Participatiewet en het minimabeleid. Werk en inkomen Wat willen we bereiken? • Voorkomen dat inwoners langdurig op een bijstandsuitkering zijn aangewezen. • De effecten van de coronacrisis op ondernemers en werknemers zo veel mogelijk beperken. • Goede samenwerking tussen Nieuwkoopse ondernemers en het Werkgeverservicepunt (WSP). • Minder inwoners in problematisch schuldsituaties. • Het bereik van onze minimaregelingen neemt met 10% toe. • Ook bij werk en inkomen is een integraal zorgaanbod het uitgangspunt. • Jongeren zijn in beeld bij de gemeente. Wat gaan we ervoor doen? In 2022 worden werkzoekenden die door corona hun werk verloren intensief begeleid naar een nieuwe baan. Aan de uitvoering van de Participatiewet door de gemeente Alphen verbinden we nieuwe prestatie-indicatoren. Met de gemeente Alphen wordt daarnaast besproken welke randvoorwaarden nodig zijn om domeinoverstijgend te werken. Om armoede te bestrijden gaan we het gebruik van minimavoorzieningen verder stimuleren door middel van een actieve PR en voorlichting bij onze netwerkpartners. Er komt een lokaal aanbod gericht op het voorkomen van problematische schulden voor de verschillende doelgroepen (zoals jongeren, statushouders). Voor statushouders geldt dat dit een verplicht onderdeel wordt in de nieuwe Wet Inburgering.

Daarnaast wordt in 2022 gewerkt met een systeem van Vroegsignalering. Hierbij krijgen we als gemeente vroegtijdig signalen van onder andere verzekeraars en corporaties als mensen hun vaste lasten niet kunnen betalen. Deze inwoners krijgen hulp aangeboden vanuit de gemeente. Jongeren (23-27) die uit beeld dreigen te raken gaan we tenslotte outreachend benaderen via het jongerenwerk. Statushouders Wat willen we bereiken? • Per 1 januari 2022 zijn we klaar voor de nieuwe Wet Inburgering. • Statushouders doen mee in de Nieuwkoopse samenleving. Wat gaan we er voor doen? Per 1 januari 2022 gaan we van start met de uitvoering van de nieuwe Wet Inburgering. We werken met onze maatschappelijke begeleiding op dit moment al voor een groot deel op de wijze die de wet van ons vraagt en we gaan daarmee door. We regelen daarnaast een warme overdracht met het COA, maken mensen financieel zelfredzaam en bevorderen deelname aan de samenleving. Voor iedere statushouder wordt een persoonlijk inburgeringsplan gemaakt, met daarin afspraken over hun taal- en inburgeringstraject en hun deelname aan werk, vrijwilligerswerk of onderwijs (duale aanpak). We zetten met onze activiteiten ook in op opvoeding, leefstijl en sociale contacten. We houden de voortgang van de inburgering goed in de gaten en zullen bijsturen waar nodig.

We werken hiervoor nauw samen met Echt Nederlands die voor ons het inburgeringsonderwijs en taalonderwijs verzorgt, met de onderwijsinstellingen, met werkbedrijf Rijnvicus en lokale verbonden partijen.

Programmabegroting 2022-2025

40

2.3.3 Thema Vrije tijd en cultuur Vrije tijd en cultuur Wat willen we bereiken? • Gezonde en toekomstbestendige verenigingen en stichtingen. • Multifunctioneel en maatschappelijk gebruik van accommodaties. • Professionalisering van het beweegaanbod, onder andere door een duurzame inzet van buurtsportcoaches. Wat gaan we daarvoor doen? We vinden het belangrijk dat inwoners van Nieuwkoop gebruik kunnen maken van een breed aanbod aan vrijetijdsactiviteiten, om te ontspannen, zichzelf te ontplooien en anderen te ontmoeten. In coronatijd hebben veel activiteiten in de sport-, recreatie- en cultuursector stilgelegen. In 2022 hopen we -met Nieuwkoop Herstelt in 2021 als startschot- dat de vrijetijdssector in Nieuwkoop weer leeft en bruist. Vanuit het sociaal domein zijn de twee belangrijkste beleidsvelden waarop we inzetten om hieraan bij te dragen: het subsidiebeleid en het beleid rondom sport en bewegen. In 2021 wordt op beide gebieden nieuw beleid vastgesteld. In 2022 zal grotendeels in het teken staan van de uitvoering van dit nieuwe beleid.

Vanuit de visie op sport en bewegen gaan we (onder voorbehoud van vaststelling door de raad) in 2022 met name aan de slag met de volgende punten: • Doorontwikkeling van het gemeentelijk Sportpunt in samenwerking met het Verenigingsloket en buurtsportcoaches; • Nadere uitwerking businesscase toekomst zwembad De Wel; • Besluitvorming over een sportfunctie bij het IKC Nieuwveen; • Het verder beweegvriendelijk maken van de openbare ruimte; • Verder in gesprek gaan met verenigingen over hun maatschappelijke meerwaarde en rol in het sociaal domein.

2.3.4 Thema Onderwijs en ontwikkeling Onderwijs en ontwikkeling Wat willen we bereiken? • Optimale ontwikkelkansen voor kinderen. • Goede afstemming tussen zorg en onderwijs. • De integrale kindcentra ondersteunen bij het gezond opgroeien. • (Financieel) gezonde en duurzame (onderwijs)accommodaties. • Bestrijden en voorkomen van laaggeletterdheid We vinden het belangrijk dat alle kinderen in Nieuwkoop dezelfde goede kansen krijgen om gezond op te groeien, zich zo optimaal mogelijk te ontwikkelen en een passende onderwijsplek te vinden. Hiervoor werken we samen met onze partners in het basis- en voorgezet onderwijs, de kinderopvang en de jeugdhulp aan voorzieningen die dit mogelijk maken. We streven ernaar dat zoveel mogelijk jonge kinderen al vroeg bij activiteiten kunnen aansluiten die hun ontwikkeling stimuleren, via laagdrempelig toegankelijke vroeg- en voorschoolse educatie. We werken in Integrale Kindcentra aan een vloeiende overgang van opvang naar onderwijs. We zien graag dat zoveel mogelijk kinderen die extra ondersteuning nodig hebben toch met hun leeftijdsgenootjes naar dezelfde school in de buurt kunnen.

Programmabegroting 2022-2025

41

En we ondersteunen opgroeiende kinderen en jongeren bij het zo soepel mogelijk kunnen zetten van vervolgstappen in het voortgezet-, beroeps- en hoger onderwijs. We willen voorkomen dat kinderen of jongeren thuis komen te zitten of zonder diploma van school gaan. Wat gaan we er voor doen? In 2022 gaan we samen met partners uit onderwijs, opvang en jeugdhulp aan de slag met in ieder geval de volgende punten: • Een plan van aanpak voor de inzet van extra tijdelijke middelen op het gebied van preventie voor kinderen en jongeren, om problemen naar aanleiding van de coronacrisis aan te pakken. • Uitvoering geven aan en het beleid rondom vroeg- en voorschoolse educatie, zoals de inzet van een hbo-opgeleide beroepskracht op de peutergroepen. • Uitvoering van het aanvalsplan laaggeletterdheid. In 2022 gaan we met het actieplan inzetten op het vergroten van de bekendheid van laaggeletterdheid en het doorbreken van taboe en schaamte. We gaan onder andere vrijwilligers en professionals trainen, zodat laaggeletterdheid beter herkend wordt. Daarnaast ligt de aandacht vooral op het bereiken van laaggeletterden met Nederlands als eerste taal (NT1) en op het bereiken van arbeidsmigranten. Ook gaan we inzetten op het verbeteren van de samenwerking tussen de verschillende betrokken partijen. • Structureel voortzetten van de sociaal pedagogische begeleiding op de basisscholen.

2.3.5 Thema Vastgoed Sociaal Domein Vastgoed Sociaal Domein Wat willen we bereiken? Het vastgoed in het sociaal domein is faciliterend aan de maatschappelijke doelen van de gemeente. Het bezitten van vastgoed is geen kerntaak van de gemeente, maar het kan wel wenselijk zijn om ruimte te bieden aan maatschappelijke activiteiten. Een voorbeeld daarvan is de ontwikkeling van Integrale Kindcentra, die de samenwerking tussen partijen rondom het kind stimuleren én een sociaal hart vormen voor het dorp. Wat gaan we er voor doen? We zetten in Nieuwkoop volop in op de realisatie van Integrale Kindcentra, ofwel door nieuwbouw, ofwel door aanpassingen binnen bestaande gebouwen. In 2022 gaan we aan de slag met de volgende actiepunten: • Vervolgstappen in de ontwikkeling van het IKC in Langeraar, het vaststellen van een stedenbouwkundig kader en het ontwerp van het gebouw. Bij het stedenbouwkundig kader kijken we samen met stakeholders in de omgeving naar ontwikkelingen met betrekking tot maatschappelijk vastgoed in bredere zin, zoals Parola, De Schakel en gebouwen van de kerk. • De keuze van een locatie voor het IKC in Nieuwveen en de start van de ontwikkeling van het IKC op deze locatie. We maken in overleg met stakeholders en inwoners een maatschappelijke kosten baten analyse van de vier mogelijke locaties.

Dit zijn de twee huidige schoollocaties, een perceel op De Verwondering en een locatie bij S.V. Nicolaas Boys/Stichting Nicolaas Hoeve. • Start ontwikkeling van een IKC in Woerdense Verlaat aan de hand van keuzes in de startnotitie. Samen met de IKC partners werken we een plan uit voor een IKC met onderwijs, kinderopvang, een gymzaal en een gemeenschapsruimte op de huidige locatie van het gebouw Beatrix.

Programmabegroting 2022-2025

42

2.3.1 Financieel overzicht Rekening Thema

Begroting

Raming

2020

2021

2022

2023

2024

2025

7.849 8.313 2.192 8.016 2.363

9.228 6.120 2.397 8.608 2.664

9.495 5.893 2.254 8.988 3.151

9.746 5.887 2.254 9.756 3.113

9.550 5.888 2.254 9.147 3.175

9.510 5.684 2.254 8.578 3.172

28.733

29.017

29.781

30.756

30.014

29.198

Zorg en leefstijl Werk en inkomen Vrije tijd en cultuur Onderwijs en ontwikkeling Vastgoed Sociaal domein

-178 -6.824 -596 -312 -557

-144 -3.777 -602 -274 -575

-469 -3.777 -774 -274 -651

-474 -3.777 -774 -274 -651

-451 -3.777 -774 -274 -651

-438 -3.574 -774 -274 -651

Totaal Baten

-8.467 20.267

-5.372 23.643

-5.945 23.836

-5.950 24.805

-5.927 24.085

-5.711 23.486

Toevoeging Reserves Onttrekking Reserves

336 -975

-1.624

960 -413

-1.668

105 -799

211 -206

Saldo mutaties Reserves

-639

-1.624

547

-1.668

-694

4

19.627

22.019

24.383

23.136

23.391

23.491

Lasten Zorg en leefstijl Werk en inkomen Vrije tijd en cultuur Onderwijs en ontwikkeling Vastgoed Sociaal domein

Totaal Lasten Baten

Totaal saldo van lasten en baten

Geraamd resultaat

Programmabegroting 2022-2025

43

2.3.2 Financiële toelichting Toelichting op hoofdlijnen Thema Zorg en leefstijl € 267.000 hogere lasten Binnen het thema Zorg en leefstijl heeft een aantal grote verschuivingen plaatsgevonden. De financiële gevolgen van de aanbesteding ondersteuning zijn verwerkt in de cijfers. Met onttrekkingen aan de reserves in de eerste jaren (€ 95.000 in 2022, € 281.0000 in 2023 en € 23.000 in 2024) voor de initiële investeringen is het gelukt dit nieuwe contract binnen de (geïndexeerde) begroting op te vangen. Doordat bijvoorbeeld de indicatiestelling Wmo in de opdracht is opgenomen heeft er wel een verschuiving plaatsgevonden van personeelskosten naar directe (contract) uitgaven. Ook is er een baat geraamd van € 100.000 vanuit het investeringsfonds maatschappelijke zorg, later te dekken uit de bijdrage voor maatschappelijke zorg. Vanaf 2022 is de nieuwe wet Inburgering van kracht. De gemeente is vanaf dat moment verantwoordelijk voor de inkoop van inburgeringstrajecten. We krijgen ca. € 200.000 extra hiervoor van het Rijk. Daarnaast hebben we extra middelen gekregen voor de invulling van de regiefunctie. Het gemeentelijke team statushouders is versterkt en binnen Rijnvicus worden extra kosten gemaakt ondermeer om de leerwerktrajecten af te stemmen op het inburgeringsonderwijs. Daarnaast is de bijdrage aan de RDOG verhoogt met ca. € 81.000.

Dit wordt vooral veroorzaakt door indexering en stijging van het aantal inwoners. € 325.000 hogere baten De hogere baten op het thema Zorg en leefstijl hebben vooral betrekking op de inkomsten van de nieuwe wet inburgering en de inkomsten uit het investeringsfonds-maatschappelijke zorg. Zie de toelichting op de lasten. Thema Werk en inkomen € 227.000 lagere lasten In de voorjaarsnota 2021 zijn de lasten voor de WWB uitkeringen incidenteel verhoogd met ca. € 185.000. Dit was mogelijk corona gerelateerd en we verwachten daardoor dat de lasten in 2022 zullen dalen. Daarnaast zijn er in 2021 incidentele middelen geraamd voor de uitvoering van de TONK. Daar staat tegenover dat er op schuldhulpverlening ca. € 25.000 extra nodig is om meer aan voorkomen van schulden te doen Thema Vrije tijd en cultuur € 143.000 lagere lasten De lagere lasten op het thema vrije tijd en cultuur worden veroorzaakt doordat er in 2021 € 200.000 beschikbaar is gesteld voor de ondersteuning van organisaties en verenigingen om tekorten die ontstaan zijn door Covid-19 aan te vullen. Daarnaast zit het restant van de subsidie voor de verduurzaming van tennisaccommodaties in de raming van 2021. Er is een budget neutrale begrotingsmutatie opgenomen van ca. € 92.000 om uitvoering te geven aan de visie op sport en bewegen.

Dit kan worden gedekt uit besparingen (€ 15.000) en verhogen van de opbrengst bij het zwembad (€ 77.000) € 172.000 hogere baten Hogere baten op zwembad de wel: enerzijds omdat in 2020 en 2021 lagere baten zijn door (gedeeltelijke) sluiting in verband met Covid-19. Anderzijds omdat we in het zwembad meer rendabel maken (€ 77.000). Uitgangspunt blijft dat we ten opzichte van andere gemeenten een middelmatig tarief hebben. Niet de duurste en niet de goedkoopste zijn.

Programmabegroting 2022-2025

44

Thema Onderwijs en ontwikkeling € 380.000 hogere lasten De lasten van jeugdhulp zijn ondergebracht in het thema onderwijs en ontwikkeling. Van medio 2021 tot eind 2022 subsidiëren we Cardea om het jeugd en gezinsteam te organiseren in Nieuwkoop. De specialistische jeugdhulp kopen we volledig in bij de jeugdhulpsamenwerking in Holland Rijnland verband. In de jaren daarna kopen we het grootste deel van de jeugdhulp samen met Alphen aan den Rijn en Kaag en Braassem in. Aan bureau Rebel is gevraagd om een indicatieve meerjarenbegroting voor jeugdhulp op basis van populatiebekostiging. De nieuwe methode zal eerst aanloopkosten met zich meebrengen, waarna later de kosten naar verwachting zullen dalen. Voorgesteld wordt de initiële kosten in 2023 en 2024 en de extra kosten van 2022 aan de reserves te onttrekken. Op het gebied van onderwijshuisvesting hebben we nog een grote opgave. In de meerjarenraming waren al kosten opgenomen voor tijdelijke huisvesting van € 167.000 in 2023 en € 266.000 in 2024. Deze kosten worden onttrokken aan de reserve. Thema Vastgoed Sociaal domein € 487.000 hogere lasten De kapitaallasten zijn in 2022 met € 565.000 gestegen. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de opleveringen van IKC De Vaart en IKC 7Hoven in 2021.

Voor het Ashram college zijn in 2021 de laatste civieltechnische werkzaamheden afgerond waarmee ook de kapitaallasten voor de buitenruimte vanaf 2022 gaan lopen. € 35.000 lagere lasten worden veroorzaakt door incidenteel geraamde kosten in 2021 voor de aanleg van een ventilatiesysteem in de gymzaal van scholencomplex Buytewech. In de begroting van 2020 - 2023 is een aantal budgetten van bestaande voorzieningen vanaf 2022 afgeraamd ten behoeve van IKC De Vaart (€ 38.000). € 76.000 hogere baten Voor 2021 zijn de begrote baten voor de sporthallen en -zalen verlaagd in verband met Covid-19. Vanaf 2022 zijn weer de volledige baten begroot. Door een betere bezetting en minder leegstand zijn € 27.000 hogere baten geraamd voor huurinkomsten uit de verhuur van (de ruimtes bij) de Steupel. Mutatie reserves De reservemutaties hebben vooral betrekking op 3 begrotingsposten, de opdrachten ondersteuning en jeugdhulp en de incidentele en structurele kosten met betrekking tot onderwijshuisvesting. * € 960.000 toevoeging aan de reserves in 2022 is een toevoeging aan de reserve Egalisatie Sociaal Domein t.l.v. de Algemene Reserve, zodat in 2023 en 2024 € 1.014.000, respectievelijk € 314.000 aan deze reserve kan worden onttrokken om de kosten Jeugdzorg te egaliseren.

Daarnaast zijn in 2024 en 2025 stortingen opgenomen in de reserve onderwijshuisvesting om op termijn de investeringslasten van de nog te bouwen IKC’s te kunnen dekken. * € 1.211.000 lagere onttrekkingen In 2021 werden er een aantal incidentele posten onttrokken aan de reserves die (nog) niet in 2022 zij n geraamd. Het gaat om 220.000 vervallen onttrekking voor werk en inkomen; budgetoverheveling scheve huisjes (€ 69.000) en statushouders (€ 257.000) in 2021 en € 200.000 Covid-19 kosten in 2021; onttrekking € 363.000 egalisatie sociaal domein reserve introkken in 2021. Op basis van het raadsbesluit van december 2019 worden de extra afschrijvingslasten (€ 74.000) voor IKC De Vaart en IKC 7Hoven incidenteel gedekt uit de Reserve Onderwijshuisvesting. In de jaarschijven zijn onttrekkingen begroot voor de opstartkosten van de opdracht ondersteuning (2022 € 95.000, 2023 € 281.000 en 2024 € 23.000) en jeugdhulp (2023 € 1.014.000 en 2024 € 314.000).

Programmabegroting 2022-2025

45

2.4 Bestuur en dienstverlening Dit programma bestaat uit de volgende thema's: ➢ Publiekszaken ➢ Bestuur ➢ Openbare Orde en Veiligheid Beoogde maatschappelijke effecten Voor onze inwoners, ondernemers en verenigingen zijn we vaak de meest nabije overheid. Zowel letterlijk, waar het gaat om de leefomgeving, als figuurlijk, waar het gaat om benaderbaarheid en uitvoering van beleid dat direct de levens van onze inwoners raakt. Zo mogen onze inwoners erop vertrouwen, dat hulp tijdig wordt geboden, dat lantaarnpalen het doen, dat vuilnis wordt opgehaald, dat verkiezingen betrouwbaar zijn en dat er wordt gehandhaafd. Voor zowel de inwoners, ondernemers en verenigingen willen we dat de dienstverlening goed is. Tegelijk verwachten onze inwoners méér: zij verwachten goede en betrouwbare dienstverlening. Inwoners willen meedenken en de ruimte hebben om mee te doen, maar ook gehoord en gezien worden. Ook hebben onze inwoners verwachtingen waar het gaat om de manier waarop we onze diensten leveren. Dienstverlening betreft namelijk ook wat we leveren (inhoud en kwaliteit), hoe en binnen welk termijn we het leveren (proces), maar ook hoe we communiceren.

Belangrijk uitgangspunt is dat informatie en dienstverlening voor iedereen begrijpelijk, toegankelijk en inclusief zijn ingericht, zodat iedereen zoveel mogelijk zelfstandig mee kan doen! Hierbij houden we rekening met het feit dat inwoners aan de ene kant meer ruimte willen in de vorm van meer zelfregie, maar aan de andere kant ook vragen om bescherming en ondersteuning. Een klein percentage van onze inwoners loopt vast in de digitalisering of verdwaalt in de complexiteit van de wet- en regelgeving van de overheid, maar ook daarbuiten. Belangrijk is dat deze inwoners niet uit het zicht verdwijnen. Samenwerking verbonden partijen Bijdrage aan de realisatie van de maatschappelijke effecten • Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG); • Vereniging Zuid-Hollandse gemeenten (VZHG); • Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM); Voor een toelichting, zie 3.6 Paragraaf verbonden partijen.

Programmabegroting 2022-2025

46

2.4.1 Thema Publiekszaken Wat willen we bereiken? Thema dienstverlening • werken vanuit de menselijke maat • een inclusieve samenleving waarin iedereen meedoet • een gemeente welke persoonlijk is en waar mogelijk zorgt voor échte oplossingen • dienstverlening en communicatie in heldere en begrijpelijke taal • het aanbieden van (digitale) producten en diensten begrijpelijk, toegankelijk en inclusief Wat gaan we er voor doen? Ambitie dienstverlening (dienstverleningsconcept 2022-2024) Het vertrekpunt voor de doorontwikkeling van onze dienstverlening is het in december 2020 door de raad vastgestelde strategisch kader communicatie, participatie en dienstverlening en het in juni 2021 door het college vastgestelde dienstverleningsconcept 2022-2024. De komende jaren zullen wij ons richten op de uitvoering, waarbij het uitgangspunt is dienstverlening gericht op menselijke maat. Inwoners verwachten dat ze zaken kunnen doen met één overheid. Het is daarom belangrijk dat we in gezamenlijkheid met onze ketenpartners persoonlijke en toegankelijke dienstverlening organiseren. Soms gaat dit een stap verder door in sommige gevallen van de gebruikelijke paden af te wijken en dienstverlening op maat te bieden. Dit vraagt om de komende jaren om flexibiliteit.

Dienstverlening gericht op de menselijke maat Dienstverlening en het werken vanuit de menselijke maat betekent dat we de dienstverlening toesnijden en laten aansluiten op de behoefte van onze inwoners. Deze behoeften kunnen we, naast het onderzoek ‘Waar staat je gemeente’, het beste inzichtelijk maken met inwonersreizen. Een inwonersreis is de reis langs de gemeente (of ketenpartner) en haar diensten die een inwoner aflegt nadat hij een levensgebeurtenis, zoals een geboorte, verhuizing, arbeidsongeschiktheid of overlijden meemaakt. Door een inwonersreis te doorlopen leren we hoe we de dienstverlening vanuit het perspectief van onze inwoners kunnen inrichten. Dienstverlening verbeteren begint daarom bij het luisteren naar onze inwoners en het samen ontdekken wat deze meemaken, zodat je samen beter weet wat de inwoner nodig heeft en je processen daarop kan inrichten. Dit kan bijvoorbeeld een moeilijk te begrijpen tekst zijn of een ingewikkeld (digitaal proces). Communicatie Het bouwen aan de digitale toegankelijkheid van onze (nieuwe) website is de komende jaren een doorlopend proces. Dit geldt ook voor het optimaliseren van onze web-formulieren en het in begrijpelijke taal aanbieden van onze (nieuwe) producten en diensten. We communiceren gericht en bij herhaling in Nieuwkoop Nieuws over onze dienstverlening en de wijze waarop onze inwoners daar gebruik van kunnen maken.

Ook communiceren wij via de gebruikelijke social media kanalen. Omdat we altijd proactief zijn met het oog op trends gaan we experimenteren met nieuwe sociale mediakanalen zoals het verder uitrollen van Instagram als communicatiekanaal. Ook maken we in de toekomst waar nodig gebruik van beelden en filmpjes, waarbij we rekening houden met inwoners met een verstandelijke, auditieve en visuele beperking.

Programmabegroting 2022-2025

47

Optimaliseren loketten en inrichting Loket 1: loket voor oplossingen • Burgerzaken • Loket de Verbinding • Omgevingsloket • Verenigingsloket • Ondernemersloket Via de diverse loketten zijn we een goed aanspreekpunt voor onze inwoners, ondernemers en verenigingen afgestemd op de behoefte. De komende jaren werken we toe naar 80% van de gemeentelijke producten en diensten digitaal en centraal. Hierbij houden we rekening met het feit dat onze producten en diensten begrijpelijk, toegankelijk en inclusief worden aangeboden. We ontwikkelen een brochure waarin de loketten zichtbaar worden gepresenteerd en de toegankelijkheid van informatie, producten en diensten duidelijk zijn opgenomen. Parallel zetten we ons in om de loketten te optimaliseren en zal er aandacht zijn voor het waar mogelijk versimpelen van onze diensten. Ook experimenteren we met Loket 1: loket voor oplossingen, welke onder andere de taak heeft inwoners snel door te geleiden naar de loketten of instanties. Loket 1 vervangt niet de bestaande loketten. Echter wanneer een vraag buiten de scope valt van één van de loketten, zorgen we voor een passende oplossing. Door goed te luisteren en door te vragen krijgen we scherp wat wensen en behoeften zijn en kunnen we, binnen de wettelijke kaders, meedenken in oplossingen (zie inwonersreizen).

BRP: landelijke aanpak adreskwaliteit (LAA) Alle overheidsinstanties gebruiken de Basisregistratie Personen (BRP); van de GGD en het Sociaal Loket tot de Belastingdienst. Een correcte registratie van adressen van inwoners is voor de taken van deze instanties erg belangrijk, maar ook voor de inwoner zelf. En dat is precies waarom Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) in het leven is geroepen: om de kwaliteit van de adresgegevens in de BRP te verhogen en waarborgen. Op dit moment is een voorstel tot wijziging van de Wet BRP ten behoeve van de LAA in voorbereiding. Het wetsvoorstel introduceert een taak voor de minister van BZK in de ondersteuning van gemeenten in het onderzoek naar de juistheid van adresgegevens in de BRP. Daarmee wordt een juridische basis gecreëerd om data in het kader van LAA te verrichten en signalen aan gemeenten te leveren. Wat het wetsvoorstel concreet gaat betekenen voor wat de uitvoering betreft, is nog niet duidelijk. Dienstverlening rondom Omgevingswet In juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. De belangrijkste voorbereidende stappen en acties zijn dan afgerond. Echter biedt de komst van de Omgevingswet de komende jaren uitdagingen op het vlak van gemeentelijke dienstverlening. Werken vanuit de leefwereld van onze inwoners wordt voor het team fysieke leefomgeving de nieuwe standaard.

Het zorgdragen voor een stevig dienstverlenings fundament realiseren wij met het inrichten van onze digitale dienstverlening via de website, sociale media, het Omgevingsloket, het ontsluiten van het digitale stelsel (DSO=platform) en het zaaksysteem (Berichtenbox). Ook gaat het om persoonlijke contacten met casemanagers en gaat het ook over snelheid van de dienstverlening en servicenormen. Kortom een breed kleurenpalet aan te nemen stappen, waar de dienstverlening de komende jaren aan trends en ontwikkelingen onderhevig zullen zijn.

Programmabegroting 2022-2025

48

Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer (juli 2022). In 2022 treedt de Wet Modernisering Elektronisch Bestuurlijk Verkeer in werking. Door deze wet krijgen inwoners meer mogelijkheden om digitaal met de overheid te communiceren. Er komt een recht op elektronisch zaken doen met de overheid. De gemeente moet onder andere de digitale kanalen aanwijzen die de inwoners daarvoor kunnen gebruiken. Ook wordt de overheid verplicht om passende en inclusieve ondersteuning te bieden in haar dienstverlening. Voor onze niet digivaardige inwoners zal daarom de fysieke dienstverlening blijven bestaan.