01 Ontwerp geactualiseerde Omgevingsvisie Nieuwkoop__739311__
Tekst van het document
Buitengebied Agrariërs blijven medebeheerder van het zich ontwikkelende landschap en spelen een belangrijke rol richting een duurzame toekomst. Met omgevingsbewust ondernemen kunnen zij de afstand die wordt ervaren ten opzichte van de maatschappij verkleinen. De hele voedselketen (producent, groothandel, winkels én consument) heeft een verantwoordelijkheid voor de verduurzaming en een eerlijke prijs voor agrarische producten. Agrariërs nemen hun (mede)verantwoordelijkheid als het gaat om landbouwverkeer, milieueffecten, natuur en biodiversiteit, energie en duurzaamheid en het tegengaan van verrommeling. De voormalige ‘zomerparken’ zijn nooit onderdeel geweest van het vrije verblijfsrecreatieve aanbod binnen de gemeente. Zij bestaan deels uit tweede woningen en in veel gevallen is (inmiddels) sprake van permanente bewoning die langdurig gedoogd is geweest. We willen de permanente bewoning voor een aantal aangewezen zomerparken formaliseren, en daarmee een einde maken aan de onzekere situatie voor veel eigenaren/gebruikers. Natuurgebied Groene Jonker Rondom Ter Aar In Ter Aar vernieuwt het dorpscentrum, komen er nieuwe ontmoetingsplekken en werken we samen aan meer groen, meer beleving en goede woningen. Ook verkeer blijft een belangrijk aandachtspunt. We willen de leefbaarheid in het dorp versterken; zowel in sociaal als in ruimtelijk opzicht.
Gemeente, ontwikkelaar en ondernemers werken in overleg met inwoners aan het ‘Dorpshart Ter Aar’ om de vitaliteit en identiteit van het centrum te versterken. De uitdaging ligt in het compact maken van het centrum, versterken van de verblijfskwaliteit (met meer groen en water) en verbeteren van de routing voor winkelend publiek, (fiets)veiligheid en parkeren. Het centrumplan geeft ook ruimte voor horeca en woningbouw, onder andere op de Vlinderlocatie. Hier bouwen we verschillende type appartementen met verschillende prijsklassen. Op de Vlinderlocatie ontstaat zo een nieuwe entree van het centrum. We onderzoeken de realisatie van ’het rondje Ter Aar’, de door het dorp gewenste groene verbinding tussen het IKC en het Argonnepark. Op de locaties die zijn vrijgekomen door de realisatie van IKC De Vaart, is ruimte ontstaan voor woningbouw. Op deze locatie is woon-zorg locatie Futurahuis geopend en zijn meerdere huur- en koopwoningen gerealiseerd. Daarnaast ontwikkelen we samen met ontwikkelaars op de locatie Ter Aar-Noordoost èn Zuidoost twee nieuwe woonwijken bestaande uit ongeveer 300 en 500 woningen met de daarbij behorende voorzieningen. Daarnaast bekijken we de mogelijkheid voor het revitaliseren van bedrijventerrein Bovenland. Tot slot willen we in Ter Aar de Kerkweg ontlasten en verkeersveiligheid verbeteren.
Rondom Zevenhoven en Noordeinde Meer levendigheid en ontmoeting is voor de inwoners van Zevenhoven en Noordeinde van belang. Zo blijven deze dorpen aantrekkelijk -in combinatie met de rust en ruimte die je hier ervaart. Door de afronding van IKC 7hoven is op de voormalige schoollocatie in Noordeinde (Tochtpad) ruimte vrijgekomen voor betaalbare woningen voor starters, jongeren en ouderen. Deze woningen worden de komende tijd gerealiseerd. Het centrum van Zevenhoven heeft een lokale boodschappenfunctie. Inwoners en de dorpsraad werken goed samen om de leefbaarheid in het dorp te behouden en versterken. Bijvoorbeeld met het initiatief voor de Dorpssupermarkt Zevenhoven (door de coöperatie Dorpsbelang Zevenhoven): een winkel en huiskamer voor het dorp. We willen het centrum graag levendig houden vanwege de ontmoetingsfunctie. Wanneer er in het centrum leegstand is, kan transformatie een optie zijn. Er zijn veranderingen doorgevoerd om de uitstraling van het plein te verbeteren. Veel inwoners zien graag dat Zevenhoven en Noordeinde ‘naar elkaar toe groeien’. Door woningen te bouwen tussen de twee dorpen, worden beide dorpen versterkt en ontstaat meer draagkracht voor de aanwezige voorzieningen. Dat is belangrijk om deze voor de toekomst te behouden.
Ook ligt hier een kans om zaken aan de dorpen toe te voegen die nu worden gemist: groen, een park, wandelpad, speel- of ontmoetingsplekken. Dit is een ambitie voor de toekomst, want vanwege de aanvliegroutes van Schiphol en bestuurlijke afspraken is dit nu nog niet mogelijk. 1 2 3 4 5 Het gebied in de toekomst 6 42 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Impressieschets Vlinderlocatie uit het Masterplan Dorpshart Ter Aar Zomerpark Zomerlust 1 32 3 4 5 Ter Aar Korteraar Noordeinde Zevenhoven Nieuwveenseweg N231 N461 6 6 Zomerlust Beau Rivage I en II, Kromme Mijdrecht, Park Verheijen De indeling van de drie deelgebieden (Noord, Midden, Zuid) is gebaseerd op CBS-wijkgrenzen Legenda Dorp Natuurnetwerk Nederland gebied Vakantieparken 1 6 4 2 3 5 Projecten Dorpshart Ter Aar Ter Aar Vernieuwd Verbonden (oude schoollocatie) Ter Aar Noordoost en Zuidoost Tochtpad - Noordeinde nr 5 Centrum Zevenhoven Zomerparken Dolce Vita & Sans Souci OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 43 Het zuiden van onze gemeente In het zuiden van onze gemeente zijn cultuurhistorie en natuur de blikvangers. Centraal ligt de prachtige op Europees niveau beschermde natuur van de Nieuwkoopse Plassen, daaromheen vind je diverse (nieuwe) natuurgebieden en de karakteristieke bebouwingslinten van Nieuwkoop, Noorden, Woerdense Verlaat en De Meije. In deze natuurlijke omgeving wordt echter ook gewoon gewoond, gewerkt en gerecreëerd.
Het is een levend gebied waar verschillende thema’s en belangen samenkomen. Dit vraagt om een goede samenwerking tussen alle partijen: om zowel de natuur als het wonen, samenleven, recreëren en werken in stand te houden en te verbeteren. Juist door de natuur in dit gebied te versterken, blijven er ook andere ontwikkelingen mogelijk. Daar werken we aan! Typering van het gebied nu Nieuwkoop Nieuwkoop is een dorp met ruim 9000 inwoners. Het ligt prachtig aan de Nieuwkoopse Plassen. Water, natuur, ruimte en rust zijn belangrijke waarden. Daarnaast is de geschiedenis van ambacht (smederijen) en kunst (Haagse School) belangrijk. Het is een historisch dorp met monumenten en een oud bebouwingslint. Tegelijkertijd vind je er ook nieuwbouw. Het dorpse karakter van Nieuwkoop is daarbij niet verloren gegaan. Het gezellige dorpshart bevindt zich rondom het Reghthuysplein met de monumentale toren en het haventje. In het dorp is een goed aanbod van voorzieningen en recreatie. Het Meijepark is recreatief van grote waarde en maakt de plassen toegankelijker. Verenigingen, scholen en kerken zijn belangrijke ontmoetingsplekken. En technische metaalbedrijven, voortgekomen uit de historische smederijen, spelen een belangrijke rol in de lokale economie. Noorden en Noordse Dorp Noorden is een dorp met een prachtige ligging aan de plassen en natuur.
Het is landelijk, ruimtelijk én groen! Toch voelt het ook alsof Noorden “knelt”. Een doorgaande (sluip)route naar Utrecht loopt midden door het lintdorp en dat geeft mensen een corridor-gevoel: het is een lange drukke weg waar auto’s hard rijden. Noorden is een dorp met een gemoedelijk karakter. Dat is onder andere terug te zien bij de (historische) kroegen en het oude kerklaantje. Naast Noorden ligt het Noordse Dorp. Een rustige gemeenschap met een kleinschalig tuinbouw-verleden. “Er is niet zoveel te doen in Noordse Dorp” geven de inwoners aan. De provincie herontwikkelt wel een voormalig agrarisch erf met passende woningbouw. In de nabijgelegen Noordse Buurt is de glastuinbouw ook verdwenen en wordt omgevormd tot een natuur- en recreatief uitloopgebied. Nieuwkoopse plassen en De Haeck De Nieuwkoopse Plassen bestaan dankzij turfwinning. In stroken of ‘slagen’ werd het veen hier eeuwen geleden afgegraven. Het veen werd te drogen gelegd op legakkers. Deze langgerekte stroken, haaks op bebouwingslinten, dijken en wegen, kenmerken nu het landschap. De plassen ontstonden doordat water, opgezweept door harde wind, als een ‘hongerige wolf’ de oevers en legakkers wegvrat. Verlanding en stadia van het natuurlijke herstel van het veen hebben in dit gebied zeer bijzondere natuur opgeleverd. Maar de huidige water- en natuurbeheerders staan voor een lastige uitdaging.
De plassen liggen veel hoger dan hun omgeving. Ze lopen hierdoor in feite leeg (wegzijging) naar de omringende droogmakerijen. Vasthouden van het gebiedseigen water en tegendruk bieden door peilverhoging en bufferzones in de randgebieden zijn maatregelen hiertegen. De Nieuwkoopse Plassen zijn samen met Lusthof De Haeck onderdeel van het Europese natuurnetwerk Natura2000. Er is een grote soortenrijkdom in het gebied (biodiversiteit). Rondom het Nieuwkoopse plassengebied zijn de laatste jaren nieuwe natuurgebieden ontwikkeld in het kader van het Natuur Netwerk Nederland (NNN). Naast de Groene Jonker is Ruygeborg (I en II) één van die nieuwe natuurgebieden. Woerdense Verlaat en De Meije Woerdense Verlaat is een oud dorp met zo’n 800 inwoners. Het is ontstaan rondom de schutsluis, oftewel het Woerdense Verlaat. Woerdense Verlaat wordt gekenmerkt door de molen en de wandel-, fiets- en vaarroutes. Het is een dorp waar mensen genieten van stilte, natuur en water. Verder voelen inwoners zich in Woerdense Verlaat veilig. Het is een open gemeenschap met vriendelijke mensen. Vlakbij Woerdense Verlaat vind je De Meije. Een langgerekt lintdorp langs het gelijknamige, kronkelende riviertje. Het dorp is verdeeld over drie gemeenten in twee provincies. Opvallend is de hoge witte watertoren die de naam Pietje Potlood draagt, een rijksmonument.
De Meije is één van de ‘kroonjuwelen’ van de provincie Zuid-Holland. Dit zijn landschappelijke erfgoed-ensembles met grote cultuurhistorische waarde. Ook telt De Meije verschillende vormen van kleinschalige recreatie. De Meijegraslanden en Polder Westveen Tussen de Nieuwkoopse Plassen en het veenriviertje de Meije liggen de Meijegraslanden, waar agrarische weidegronden en natuur elkaar afwisselen. Deze liggen binnen de Natura2000-begrenzing. De provincie Zuid-Holland werkt in gebiedsprocessen met alle gebiedspartners, waaronder de gemeente Nieuwkoop en andere overheden, maar ook vertegenwoordiging van ‘boeren en buitenlui’ in het gebied, aan een toekomstbestendige invulling en inrichting. Hier is sprake van lastige belangenafwegingen en soms hoog oplopende discussies, maar altijd vanuit een grote betrokkenheid bij het gebied. Hetzelfde geldt voor polder Westveen. Natura2000, en daarmee ook onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Zo is Westveen een van de schakels tussen de Nieuwkoopse Plassen en de Vinkeveense Plassen. Dit geeft planten en dieren de ruimte om zich te verplaatsen en verspreiden. Zuid Lusthof de Haeck (Via Ontdek Nieuwkoop). 44 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Rondom Nieuwkoop Nieuwkoop: in de toekomst een aantrekkelijk dorp waar jong en oud zich thuis blijven voelen.
Een dorp waar de plassen, historie en stilte echt ervaren kunnen worden, maar waar ook veel te beleven is. Zowel voor inwoners als voor bezoekers. In het dorp spelen verschillende woningbouwontwikkelingen. Zo wordt de duurzame wijk Buytewech-Noord gebouwd: naast het bouwen en beschikbaar houden van de júiste woningen voor verschillende doelgroepen, wordt in deze wijk veel aandacht besteed aan gezondheid, biodiversiteit, mobiliteit, energie, bodemdaling en klimaatverandering. Aan de Lindelaan is, na de verhuizing, het oude gebouw van het Ashramcollege leeggekomen. De locatie is herontwikkeld tot woningbouw met sociale en middenhuur, goedkope en duurdere koop. En op de koetshuislocatie vindt woningbouwontwikkeling met 100% sociale huur plaats voor jongeren en senioren. Verschillende partijen werken aan de Centrumvisie Nieuwkoop. Hierbij blijft het Kennedyplein functioneren voor de dagelijkse boodschappen. Het Reghthuysplein is versterkt als toeristisch centrum, met een mix van retail en horeca. Met kleinschalige evenementen en galeries wordt Nieuwkoop nog meer als een echt kunstdorp op de kaart gezet. Hier kunnen ook evenementen plaatsvinden rondom de thema’s natuur, kunst en ambacht. De centrummanager moet zorgen voor een blijvend levend en gevarieerd centrum van Nieuwkoop. Deze persoon brengt het gezamenlijke belang van de winkels en voorzieningen voor het voetlicht.
In Nieuwkoop realiseren we de komende jaren een modern, duurzaam en toekomstbestendig zwembad voor alle inwoners van de gemeente. De huidige locatie van zwembad De Wel komt op termijn beschikbaar voor woningbouw. Rondom de Nieuwkoopse plassen wordt het recreatieve aanbod versterkt - in goede balans met de natuur. Een ‘toeristische kilometer’ verbindt het Reghthuysplein met de jachthaven, het Museumplein Zevensprong en de daarnaast gelegen natuurgebieden. Zo ontstaat een aantrekkelijk gebied met natuur, horeca en (water)recreatie: vanaf Ruygeborg via het centrum naar het Meijepad. Tussen Nieuwkoop en Noorden wordt het bestaande Ruygeborg verder naar het oosten uitgebreid met Ruygeborg II. Het natuurgebied als geheel vormt een verbinding tussen de Nieuwkoopse Plassen en de Groene Jonker en dient als een waterbuffer voor het plassengebied. In het gebied komen ook wandelpaden en uitkijkpunten. Het gebied is straks zowel vanuit Nieuwkoop als Noorden toegankelijk. 1 2 3 6 4 5 Het gebied in de toekomst Impressie woningen in wijk Buytewech-Noord. Rondom Noorden Dorpsraad de Koet heeft samen met inwoners een dorpsvisie opgesteld, zodat er meer oog is voor de wensen en zorgen in het dorp. De inwoners van Noorden willen dat het dorp zich ontwikkelt van ‘tuindersdorp aan de doorgaande weg’ tot ‘toegangspoort naar stilte en natuurtoerisme’.
Mét voldoende woningen en goede voorzieningen voor inwoners en bezoekers. Een belangrijke wens is betere toegang tot het water in de plassen, bijvoorbeeld om te zwemmen en een bootje aan te leggen. Het centrum vervult een functie voor Noorden en Woerdense Verlaat. Hier ligt de nadruk op dagelijkse boodschappen. Winkeliers hebben een sterke binding met de verenigingen in het dorp. Behoud van de supermarkt is wenselijk voor de leefbaarheid, in combinatie met beter parkeren en goede bewegwijzering. Er wordt in het dorp gewerkt aan beter gebruik van het maatschappelijk vastgoed. Gebouw De Bun wordt gezondheidscentrum, de kinderopvang gaat in de school, verenigingen praten over het versterken van de samenwerking. Dit zorgt voor toekomstbestendige voorzieningen. Daarnaast speelt een discussie met het bisdom over de sluiting en mogelijke herbestemming van de Martinuskerk: een belangrijke plek in het dorp. We werken aan de ontwikkeling van Land van Koppen fase 3. Het is de bedoeling om woningen en zorgwoningen te ontwikkelen. Ook op de voormalige bedrijfslocatie Voorwegzone worden woningen ontwikkeld. In de Noordse Buurt zetten we in op meer biodiversiteit, klimaatadaptatie, een robuust watersysteem, beleving (o.a. rondje Noordse Buurt) en waardering.
Het oostelijke deel van de Noordse Buurt is een ecologische schakel tussen omliggende natuurgebieden en wordt onderdeel van het Natuur Netwerk Nederland. Daarom vindt er ontwikkeling van natuur- en recreatiebos en rietmoeras plaats door de provincie Zuid-Holland én de gemeente. 7 8 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 45 Legenda Dorp Natuurnetwerk Nederland, natuur Natuurnetwerk Nederland, water Projecten Buytewech-Noord Lindelaan Koetshuisplantsoen Centrumvisie Zwembad Ruygeborg II Land van Koppen Noordse Buurt IKC De sluis Oude schoollocatie Polder Westveen Rondom Woerdense Verlaat Dit dorp wil zich inzetten om jongeren te behouden, voor genoeg (sociale) woningbouw, parkeerplekken, beter openbaar vervoer en meer verkeersveiligheid. De prachtige ligging biedt genoeg potentie voor een fijne leefomgeving. De bouw van IKC De Sluis is gestart. Vereniging Beatrix, kinderopvang en de basisschool een plek krijgen. Ook is hier ruimte voor sport, bewegen en welzijn. Zo blijft er in het dorp een ontmoetingsplek. Op de oude schoollocatie is woningbouw gepland. Goed voor de leefbaarheid! In Polder Westveen wordt de komende jaren nieuwe natuur aangelegd en de kwaliteit van de natuur verbeterd. Rondom De Meije In de Meijegraslanden komt weer steeds meer ruimte voor natuur. Het gebied ligt binnen de Natura2000-begrenzing maar een aanzienlijk deel hiervan is nog in agrarisch gebruik.
Daar moet rekening mee worden gehouden bij het ontwikkelen van natuurplannen. Waar mogelijk wordt ingezet op agrarisch medegebruik en -beheer van natuurgronden. Het gebied wordt zo - veel meer dan het al is - een verbindingszone richting Bodegraven- Noord en de Reeuwijkse Plassen. 11 9 10 2 1 4 3 6 5 7 8 9 10 11 Nieuwkoop Noorden Meije Woerdense Verlaat Nieuwkoopse Plassen Meijegraslanden Westveen Nieuwveenseweg Noordseweg De indeling van de drie deelgebieden (Noord, Midden, Zuid) is gebaseerd op CBS-wijkgrenzen De nieuwe natuur in Polder Westveen is nodig om de biodiversiteit te vergroten (Via Provincie Zuid-Holland) 1 6 4 2 3 7 8 9 10 115 Noordse Dorp 46 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Samen aan het werk Uitnodiging! Hoe werken we samen aan het uitvoeren van onze visie? De ambities in deze omgevingsvisie kunnen we als gemeente niet alleen waarmaken. Dat doen we samen met inwoners, ondernemers, organisaties en initiatiefnemers. In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we samen werken aan het uitvoeren van onze gezamenlijke visie. Wat ieders rol is, hoe we het initiatiefnemers zo gemakkelijk en duidelijk mogelijk maken én wat u van de gemeente kunt verwachten. Heeft u daar ideeën over? Dan horen wij dat graag. Hoe werkt de omgevingsvisie? De omgevingsvisie is één van de kerninstrumenten van de Omgevingswet.
De omgevingsvisie is een eigen toekomstvisie van de gemeente en heeft geen dwingende juridische of kaderstellende status. Het is een ‘zelfbindend document’. Dat betekent dat het gemeentebestuur zichzelf committeert aan wat er in de omgevingsvisie staat. Ook belangrijk: de samenleving is intensief betrokken bij de totstandkoming van de visie. Een visie op hoofdlijnen: een stip op de horizon Een omgevingsvisie is een visie op hoofdlijnen en geeft de ambities aan voor (ruimtelijke) plannen en projecten in de gemeente. De omgevingsvisie is ook de kapstok voor het thematische beleid over de fysieke leefomgeving, zoals over wonen en duurzaamheid. In dit thematische beleid worden de ambities van de omgevingsvisie verder uitgewerkt. Onze visie op de toekomst kunnen we alleen samen met inwoners, ondernemers, organisaties en initiatiefnemers waarmaken. Voor al deze partijen is de omgevingsvisie een inspiratiebron die richting en ruimte geeft om een plan of initiatief uit te werken. Daarnaast helpt de omgevingsvisie de gemeente om initiatieven te beoordelen die (deels) buiten bestaande kaders vallen. Op basis hiervan kan besloten worden om medewerking te verlenen, te faciliteren of samen te werken bij de uitvoer ervan.
Van visie naar regels De omgevingsvisie wordt uitgewerkt in omgevingsprogramma’s (zoals het Warmteprogramma en het Volkuisvestingsprogramma) en waar nodig doorvertaald naar het omgevingsplan. Een omgevingsprogramma is een concretere uitwerking van de omgevingsvisie over een bepaald thema of gebied. In het omgevingsplan staan de gemeentelijke regels voor de fysieke leefomgeving. Wat we daarin vastleggen (en wat niet), en op welk detailniveau, komt mede voort uit de omgevingsvisie. Het omgevingsplan vervangt alle bestemmingsplannen in de gemeente. Het moet vóór 2032 zijn gewijzigd en voldoen aan de inhoudelijke en technische eisen van de Omgevingswet. Het omgevingsplan is juridisch bindend. Iedereen moet zich eraan houden. Betere regels en snellere processen De komende periode werken we aan het opstellen en verbeteren van het omgevingsplan. Dat doen we in een aantal ‘cyclische wijzigingen’. Daarbij zetten we in op betere en eenvoudigere regels en snellere processen. Bijvoorbeeld om de bouw of verduurzaming van woningen te versnellen. We willen de administratieve druk voor initiatiefnemers en gemeente verlagen door regels eenduidiger te maken en bepaalde activiteiten vergunningvrij te maken in de eerste thematische wijziging van het omgevingsplan. Er zijn dan nog steeds regels: de initiatiefnemer toetst zelf of een plan binnen de regels past.
Goede initiatieven ontstaan door samenwerking Deze visie maakten we samen met inwoners, ondernemers, verenigingen, dorpsraden, ketenpartners en organisaties. Die samenwerking zetten we graag voort bij de realisatie ervan. Natuurlijk iedereen vanuit zijn eigen rol! Wat doet de gemeente? De gemeente heeft verschillende rollen in ruimtelijke ontwikkelingen. We kunnen initiatiefnemer, opdrachtgever, regisseur, samenwerkingspartner, toetser, adviseur, bevoegd gezag of een combinatie hiervan zijn. Hierbij staat één ding centraal: de gemeente dient het algemeen belang. De samenleving is voor ons het startpunt; de gemeente faciliteert en ondersteunt de samenleving en biedt ruimte aan initiatief. Daarbij willen we klantgericht en duidelijk zijn. We hebben een positieve (‘ja, mits’) houding ten opzichte van initiatieven. We hebben een omgevingstafel, waar ruimtelijke initiatieven integraal en in samenhang worden besproken. En een omgevingsloket, dat initiatiefnemers in begrijpelijke taal informeert en adviseert, met een backoffice die vergunningaanvragen snel en zorgvuldig behandelt. Samenleving: inwoners, bedrijven, organisaties Ook de samenleving kan verschillende rollen vervullen bij plannen en projecten. Een persoon of organisatie kan initiatiefnemer of derde-belanghebbende zijn, actief meedenken of reageren op voorstellen van anderen.
Iedereen krijgt de ruimte en de mogelijkheden om deze rollen goed te vervullen. Informatievoorziening, betrokkenheid en samenwerking zijn daarbij van essentieel belang. Dorpsraden Onze gemeente telt zeven dorpsraden die werken aan de leefbaarheid van de dorpen. Hopelijk komt er op termijn ook een dorpsraad voor Nieuwkoop, onze grootste kern. Een dorpsraad vertegenwoordigt de inwoners niet op een formele manier, maar volgt de ontwikkelingen in en om het dorp en neemt, samen met inwoners, initiatief voor activiteiten of een gesprek met de gemeente. De omgevingsvisie kan daarbij als inspiratie en richting dienen. Enkele dorpsraden hebben voor hun dorp ook een eigen dorpsvisie of dorpsplan opgesteld, of zijn daarmee bezig. Samenwerking met ketenpartners Met ketenpartners, zoals de Veiligheidsregio Hollands Midden, de GGD Hollands Midden, de drie waterschappen en Omgevingsdienst West-Holland, werken wij samen bij de uitvoering van de omgevingsvisie en bij plannen en projecten in onze gemeente. OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 47
De ketenpartners worden vroegtijdig betrokken voor advies, ze denken mee en beoordelen plannen en projecten op het gebied van bijvoorbeeld milieu, water, veiligheid en gezondheid. Samenwerking met regio en provincie We staan als gemeente niet op onszelf, maar hebben te maken met ontwikkelingen, opgaven en afstemming op landelijk, provinciaal en regionaal niveau. De Omgevingswet verwacht dat de verschillende overheden hierbij in feite als één overheid integraal afstemmen en samenwerken. De gemeente Nieuwkoop is actief in verschillende regionale samenwerkingsverbanden, zoals Holland-Rijnland, Rijn- en Veenstreek, en de Regionale Energie Strategie. Samen werken we aan een sterke, toekomstgerichte regio. Werkwijze bij initiatieven Zowel de gemeente als inwoners en andere partijen kunnen initiatiefnemer van een plan of project zijn. We benaderen initiatieven vanuit het ‘ja mits’ principe; een initiatief kan gerealiseerd worden, mits het aansluit bij onze gezamenlijke visie en ambities. De hieronder benoemde punten geven globaal aan waar de omgevingsvisie kan helpen bij een initiatief. Elk plan of initiatief is anders qua maat, schaal en invloed op de omgeving.
De precieze uitvoering en beoordeling is maatwerk! Past het plan binnen de kaders? Als een initiatiefnemer een idee of plan heeft, dat invloed heeft op de leefomgeving, kijkt hij/zij eerst of het voldoet aan de huidige regels. Dus of het past binnen het omgevingsplan, of het vergunningplichtig is en welke voorwaarden gelden. Het online Omgevingsloket is hierbij een handig hulpmiddel. Als een plan of initiatief níet binnen de bestaande kaders past (het is dan ‘buitenplans’), komt de omgevingsvisie in beeld. De omgevingsvisie geeft de richting en ruimte aan waarbinnen nieuwe plannen kunnen worden uitgewerkt. Daarnaast zijn er soms nog andere documenten van toepassing, zoals het Afwegingskader Particuliere Woningbouwinitiatieven. Bijna altijd moet er met meerdere aspecten rekening worden gehouden. De gemeente kan u hier inzicht in geven. Initiatiefnemer aan zet! De initiatiefnemer zet zijn plan of idee op papier. Het is wenselijk om aan te geven hoe het past bij de ambities van de omgevingsvisie en of er al concrete steun/draagvlak is voor het initiatief. Eerste check: advies of reactie De initiatiefnemer kan het plan dan voorleggen aan de gemeente. We bekijken dan of het aansluit bij onze ambities aan de hand van de omgevingsvisie en andere beleidsstukken. Bij grotere initiatieven wordt hierbij de omgevingstafel ingeschakeld.
Op basis van deze analyse kan de gemeente een eerste advies of reactie geven over de haalbaarheid en de uitwerking van het plan. Dit wordt indien nodig in een overleg met de initiatiefnemer toegelicht en besproken. Hierbij worden ook afspraken gemaakt over het vervolg van het proces, zoals de rolverdeling, te doorlopen procedures en participatie. Plan uitwerken met de omgeving De initiatiefnemer werkt het plan verder uit. Het is wenselijk en belangrijk om de samenleving hierbij te betrekken en dit vast te leggen in een verslag. De inbreng van de samenleving krijgt een zichtbare plek in het plan. Levensvatbaar initiatief: klaar voor de volgende fase! De initiatiefnemer kan het plan (en een verslag van de participatie) nu voorleggen bij de gemeente. De gemeente bekijkt dan of het voldoende aansluit op de gemeentelijke ambities. Daarna volgen meestal de meer formele stappen, zoals de aanvraag van een omgevingsvergunning of een procedure voor wijziging van het omgevingsplan. Wanneer het plan nog niet voldoet, gaan gemeente en initiatiefnemer in gesprek over hoe het plan verbeterd kan worden. Past een initiatief bij de omgevingsvisie? De hoofdambities en speerpunten uit de omgevingsvisie kunnen snel inzicht geven of initiatieven aansluiten bij de omgevingsvisie. Een waar mogelijkheden tot verbetering zijn. Niet alle ambities of speerpunten zijn op elk plan van toepassing.
Het gaat erom dat plannen (kunnen) voldoen aan het principe van evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL), dat ze in overeenstemming zijn met de visie én dat zij een bijdrage leveren aan de visie als geheel. Het is daarnaast belangrijk dat een plan of ontwikkeling aansluit op de specifieke context in een dorp of gebied. Daarom wordt bij de beoordeling van initiatieven maatwerk geleverd. Hoe gebruik je de omgevingsvisie bij buitenplanse initiatieven? Met de omgevingsvisie in de hand bepaal je allereerst welke speerpunten (vanuit de invalshoeken ‘gelukkige mensen’, ‘sterke dorpen’ en ‘groene toekomst’) op jouw initiatief van toepassing zijn en welke niet. Bijvoorbeeld: als je plan over een aanlegsteiger gaat, is een speerpunt over ‘goede toegankelijkheid’ wel van toepassing en over ‘voldoende woningen bouwen’ niet. Geef vervolgens per speerpunt aan of: • het initiatief past bij het speerpunt (groen) • het initiatief enigszins past bij het speerpunt (oranje) • het initiatief nog niet past bij het speerpunt (rood) • het speerpunt niet van toepassing is op dit initiatief (wit) Zo ontstaat inzicht in of en hoe een initiatief aansluit bij de visie van de gemeente en wat er eventueel nog aan het initiatief verbeterd of aangepast moet te worden. Dit biedt de gemeenteraad ook inzicht en overzicht voor de besluitvorming over initiatieven.
48 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP Uitvoering van de visie De eerste versie van de omgevingsvisie (2021) bevatte een tijdlijn met uitvoeringsprogramma. Hierin | Een aantal belangrijke mijlpalen zijn in de tijdbalk opgeschreven. Ook benoemen we een aantal mijlpalen die stond op te stellen beleid en uit te voeren projecten opgenomen. Sinds die tijd is een flink aantal projecten | sinds het opstellen van omgevingsvisie 1.0 behaald zijn. uitgevoerd en zijn er verschillende beleidsstukken opgesteld. Ook de komende jaren wordt er aan thematisch beleid en aan verschillende plannen en projecten gewerkt. De te ontwikkelen beleidsstukken én de plannen en projecten die in de gemeente spelen, vormen samen de uitvoeringsagenda van de omgevingsvisie.
| 2030 - 2040 2021 - | 2026 - | Duurzame groei van de toeristische sector | 2040 - 2026 | 2030 | Ambities en opgaven Duurzame energie uitgevoerd | 2050 volgens Regionale Energie Strategie in 2030 De visie Maatwerkgebieden, Beleidsplan bomen | Start verbeteringen Oostkanaalweg en Beleidskader zonne-energie zijn in 2024 | Start opstellen volwaardig omgevingsplan | -Westkanaalweg en situatie N231 | • | 100% circulaire inkoop in 2050 vastgesteld | We hebben woningbouwlocaties in bijna | Voltooien Natuur Netwerk Nederland | • elk dorp zoals in Langeraar, Ter Aar, | • | Vrijwel energieneutraal en aardgasvrije Er is nieuw participatiebeleid en cultuurbeleid | Vrouwenakker en Zevenhoven | 3,5% energiebesparing woningen per jaar en 3.400 | gebouwde omgeving in 2050 adressen met zonnepanelen in 2030 | • Vanaf 2020 zijn er 53 nieuwe gemeentelijke | We bouwen een Wonen met Zorg complex | • | Volledig circulaire economie in 2050 monumenten aangewezen | in Vrouwenakker West | 50% van onze nieuwbouw is in 2030 | • levensloopbestendig | • | Klimaatbestendig en waterrobuust in 2050 Er is een woonzorgvisie en een | Natuurontwikkeling in Noordse Buurt en | • uitvoeringsagenda voor arbeidsmigranten | Westveen | Verkenning toekomstperspectief centra Langeraar, | • | Wonen, werken en recreëren in harmonie Nieuwkoop | met het landschap Drie IKC’s zijn geopend | We bouwen een nieuw overdekt zwembad |
• in Nieuwkoop | 50% van de gemeentelijke inkoop bestaat in 2030 | • | Zero-emissie vervoer (uitstootvrij) in 2050 Het masterplan voor het Dorpshart Ter Aar is in | uit circulaire producten en diensten. 2023 vastgesteld | Vóór 2030 voldoende zorggeschikte Natuurgebied Ruygeborg (I en II) is vrijwel | woningen realiseren | 60% van het huishoudelijk afval is recyclebaar in afgerond. | 2030 Twee IKC’s zijn in ontwikkeling | We behouden en versterken de biodiversiteit in 2030 Het woningaantal is met circa 400 woningen | We maken een rapportage toegenomen sinds 2019 | maatschappelijke voorzieningen en | De gemeente is klimaatbestendig en waterrobuust Het Afwegingskader particuliere | woningbouw | in 2030 woningbouwinitiatieven is in 2024 vastgesteld | De komende jaren blijven we gemeentelijke | Gemeentebreed omgevingsplan in 2032 De Lokale preventie agenda Sociaal Domein is in | monumenten aanwijzen | In 2040 minimaal 2.300 woningen gerealiseerd 2024 vastgesteld | We werken aan een Warmteprogramma | vanaf 2019 We hebben een Nota Recreatie en Toerisme | We werken een Volkshuisvestingprogramma | Ambities en opgaven duurzame energie uitgevoerd Het Duurzaamheidsprogramma 2025-2028 is | uit | volgens Regionale Energie Strategie in 2040 vastgesteld | We werken aan het Regionaal Beleidskader We hebben een Strategische koers 2024 – 2040 | Maatschappelijke Zorg 2026-2032 gebiedsontwikkeling
woningbouw Realisatie ‘Welzijn op Recept’: ondersteuning bij o.a. eenzaamheid en stress | Gelukkige mensen Sterke dorpen Groene toekomst OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 49 Denk en doe mee: participatie Wij stimuleren iedereen om mee te denken en mee te doen! In Nieuwkoop betrekken we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief bij plannen, projecten en beleid. Samen werken we aan maatschappelijke, economische en ecologische vraagstukken in onze leefomgeving. De rolverdeling tussen gemeente en gemeenschap verandert: naast initiatiefnemer zijn wij steeds vaker partner of facilitator. Met ons participatiebeleid zorgen we voor duidelijke kaders en uitgangspunten. Bij participatie werken we vanuit de volgende uitgangspunten: • We willen samen met onze inwoners maatschappelijke waarde creëren • De inhoud van de opgave bepaalt • We maken participatie toegankelijk • We zette in op een duidelijk participatieproces • We denken vanuit duidelijke rollen Voor grote en complexe participatietrajecten wordt een analyse van de doelgroepen gemaakt (via de Factor C methode). Hierbij hebben we oog voor groepen die moeilijk te bereiken zijn. Grondbeleid als sturingsinstrument: kostenverhaal, woonfonds en doelgroepenverordening Kostenverhaal De gemeente kan door haar grondbeleid sturing geven aan plannen en projecten.
Voor het realiseren van de ambities uit deze omgevingsvisie willen we onze actieve én faciliterende grondpositie inzetten. Bijvoorbeeld via kostenverhaal. Ook willen we dat bij ontwikkelingen de financiële haalbaarheid van onze ambities (groen, duurzaamheid, betaalbaar wonen) tijdig in beeld brengen. Het initiatief voor bouwplannen en andere ontwikkelingen ligt soms bij particuliere grondeigenaren of private initiatiefnemers. Voor die plannen moet ook de gemeente kosten maken, bijvoorbeeld begeleidingskosten of kosten in de openbare ruimte. Sommige kosten zijn volledig toerekenbaar aan één bouwplan of activiteit. Andere kosten zijn aan meerdere (bouw)plannen of activiteiten toe te rekenen. Bijvoorbeeld infrastructurele werken Deze visie blijft in ontwikkeling! Dit is inmiddels de tweede omgevingsvisie van onze gemeente. De omgevingsvisie 2.0. Na het vaststellen gaat de omgevingsvisie niet op slot. Het is een levend en lerend document dat zich ontwikkelt in de tijd. Wanneer zich nieuwe belangrijke ontwikkelingen voordoen, bekijken we of en hoe deze een plek moeten krijgen in de visie. Dit betekent niet dat zomaar alles veranderd kan worden: de Nieuwkoopse drijfveren en de drie invalshoeken (hoofdambities) blijven leidende principes. Gesprek over de toekomst Een goed idee: eens in de paar jaar als gemeente(raad) een ‘gesprek over de toekomst’ organiseren.
Een gesprek met de samenleving om de balans op te maken. Waar is voortgang geboekt, waar is ruimte voor verbetering? Welke projecten of initiatieven zijn gerealiseerd? Mooie initiatieven zetten we in het zonnetje. Ook evalueren we hoe de samenwerking met inwoners, initiatiefnemers en organisaties verloopt en hoe deze verbeterd kan worden. We kijken ook vooruit: welke ontwikkelingen komen er op ons af? Welke projecten worden er voorbereid? Wanneer nodig passen we de omgevingsvisie op onderdelen aan. Zo zorgen we dat de visie actueel en toekomstgericht blijft. Visie onder de loep Elke vier tot vijf jaar nemen we de omgevingsvisie grondiger onder de loep. Klopt onze visie nog en sluit deze nog voldoende aan op maatschappelijke ontwikkelingen? Waar nodig worden visie en achtergrondmateriaal, in afstemming met de gemeenteraad, geactualiseerd. Ook toetsen we of aan onze ambities is voldaan. Dit doen we aan de hand van een gemeentebrede analyse vanuit beschikbare data. gesprek OVER de toekomst (zoals een rotonde of een randweg) of watervoorzieningen. Met kostenverhaal is het mogelijk om deze kosten bij de initiatiefnemers in rekening te brengen. Van deze mogelijkheid willen we als gemeente gebruik kunnen maken. Wanneer projecten concreet worden, werken we dit op gebiedsniveau verder uit. Daarbij willen we verder kijken dan alleen grondexploitaties.
Met een gebiedsontwikkelingsexploitatie kunnen bijvoorbeeld de (meer) kosten van een gebiedsontwikkeling over meerdere kostendragers worden verdeeld. Woonfonds Daarnaast hanteren we in de gemeente een woonfonds. Het doel van het woonfonds is om de woningmarkt voor iedereen (alle doelgroepen) toegankelijk te maken. We stimuleren met het woonfonds de bouw van sociale en betaalbare woningen. Door middel van het woonfonds worden opbrengsten en tekorten verevend: tussen projecten met een lager respectievelijk hoger percentage sociale en betaalbare woningen dan het in het integrale woningbouwprogramma vastgestelde percentage. Doelgroepenverordening Ook de doelgroepenverordening blijft ingezet worden (en wordt verwerkt in het omgevingsplan) om de ambitie van betaalbaar wonen voor elke doelgroep waar te maken. Deze inzet richt zich met name op de categorieën sociale huur en koop, en op het middenhuursegment. Ook via anterieure overeenkomsten (of voorwaarden bij gronduitgifte) kunnen we dit soort voorwaarden opnemen. MER/OER en omgevingseffecten Onze omgevingsvisie biedt richting en ruimte, en een integrale, samenhangende context voor toekomstige ontwikkelingen. Zij bevat geen nieuwe, potentieel ingrijpende plannen waarvan de effecten op de leefomgeving nu al concreet in beeld gebracht kunnen (of moeten) worden.
Bij toekomstige uitwerkingen en initiatieven gebeurt dit – indien noodzakelijk – aan de hand van een Milieu Effect Rapportage (MER), of beter nog een Omgevings Effect Rapportage (OER). Ook als er vanuit de MER geen formele noodzaak is, bijvoorbeeld bij kleinere projecten of initiatieven, worden de effecten van deze plannen op de leefomgeving meegenomen in de planvorming. 50 OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP OMGEVINGSVISIE NIEUWKOOP 51 samengesteld door: Gemeente Nieuwkoop & Maakdestad