Lokale Vernieuwing Algemene Beschouwingen 2025

Datum Fractie Spreker

: 10 juli 2025, Kaderraad (Jaarrekening 2024 / Jaarstukken Grondbedrijf 2024 / Kadernota en SMB) : Lokale Vernieuwing : Heleen Peters, Fractievoorzitter

Voorzitter, Collegeleden, Collega raadsleden en andere geinteresseerden,

Kadernota 2026 en SMB Speerpunten 1. Namens LV begin ik direct met vooruit kijken en dus met kijken naar wat komen gaat: de jaren 2026 en verder. 2. Vz, u bent van ons gewend dat wij de inhoud van de kadernota bespreken aan de hand van de 5 speerpunten die voor onze fractie belangrijk zijn. Gezien de beperkte tijd en ook gezien de andere onderwerpen die ik namens mijn fractie, in het kader van de SMB, naar voren wens te brengen, breng ik de bespreking van de kadernota terug naar de bespreking van drie van deze punten, zijnde: Veiligheid, Gezondheid en Lokale uitdagingen. 3. Om te beginnen met het speerpunt Veiligheid. Bij de algemene beschouwingen in 2023 en 2024 sprak mijn fractie in dit verband over jeugdcriminaliteit, programma leefbaarheid & veiligheid, over een integrale aanpak, over ondermijning, over fatbikes, over Pretty Woman en over de aanpak van loverboyproblematiek als moderne vorm van mensenhandel. Ik zou deze punten kunnen herhalen omdat ze nog steeds actueel zijn en onze zorgen op deze punten voortduren. Maar herhalen ga ik niet doen. Wel hoor ik graag van het college of er over de vorderingen op deze onderwerpen, over de aanpak en de resultaten op deze punten vandaag iets te zeggen valt. We zijn immers een jaar verder en dus is de vraag: wat zijn de resultaten die u vandaag met de raad kunt delen? 4.

Ook hoor ik graag vandaag de resultaten van de doeltreffende aanpak, waarbij o.a. camera’s werden ingezet, in de wijk Wijkersloot, nadat straatraces de wijk daar behoorlijk op stelten had gezet. Heeft die ervaring van het neerzetten van camera’s tot bepaalde inzichten geleid? Zijn deze inzichten ook toe te passen in andere delen van onze stad? En wat is de eerste ervaring van uw college met het plaatsen van camera’s: positief of negatief en waarom? 5. Verder vraagt mijn fractie vandaag in het kader van het speerpunt veilgheid uw aandacht voor de veiligheid op en rond scholen, meer in het bijzonder voor de veiligheid op onze vo-scholen én voor de veiligheid van met name meisjes, vrouwen en leden van de LHBTIQA+-gemeenschap in relatie tot straatintimidatie.

6. Om bij het eerste onderwerp, de vo-scholen, te beginnen: de leden van mijn fractie lezen en horen over kluisjescontroles die hard nodig blijken te zijn, over vechtpartijen, uit de hand gelopen ruzies en, nog gekker, vechtafspraakjes op of rond de scholen. Dit baart ons zorgen en wij zullen daarin niet de enigen zijn. 7. Lokale Vernieuwing vindt het belangrijk dat iedereen in Nieuwegein veilig is en zich veilig voelt. En dat geldt zeker voor kinderen en scholieren. 8. Dit gezegd hebbende heeft mijn fractie de volgende vragen aan het college: 1. Is het college bekend met deze berichten over vo-scholen? 2. Wat gaat het college hieraan doen? 3. Hoe worden de 3 vo-scholen in onze stad hierop aangesproken en hoe worden zij betrokken bij de aanpak of oplossing? 9. Het tweede punt van aandacht in het kader van ons speerpunt veiligheid, wordt gevormd door de eerder aangekondigde motie over straatintimidatie, welke motie ik hierbij graag indien. 10. Seksuele straatintimidatie is strafbaar gesteld in het Wetboek van Sr, denk hierbij aan het maken van seksueel getinte opmerking of het maken van het welbekende psstgeluidje.

Andere vormen van straatintimidatie (denk aan iemand bespugen, iemand achtervolgen of iemand uitschelden) zijn niet strafbaar gesteld, terwijl blijkt dat ook deze vormen van intimidatie als vervelend, ongewenst en ongepast worden ervaren en even zogoed bijdragen aan een gevoel van onveiligheid of onbehagen. Dat is de reden om het college te vragen om (de omvang van) straatintimidatie in onze stad in kaart te brengen en beleid te maken om deze intimidatie aan te pakken. 11. Dan verder met het tweede speerpunt van mijn fractie, zijnde gezondheid. Er is geen groter goed dan een goede gezondheid. Een wijze uitspraak die ik vroeger voor lief nam, maar die ik nu, nu ik zelf en de mensen om mij heen ouder worden en enkelen van hen ziek zijn, beter begrijp. 12. Voorgaande jaren en ook dit jaar vraagt mijn fractie in dit verband aandacht voor de stijgende kosten in de jeugdhulp en uiten wij weer onze zorgen over jeugdhulp in zijn algemeenheid en over Geynwijs, als uitvoerder, in het bijzonder. Een verwijzing naar onze schriftelijke vragen over deze onderwerpen n.a.v. de kadernota is een goed begin, maar volstaat voor vandaag niet. 13. Vorig jaar stelde mijn fractie uw college vragen, vragen waarvan het onze bescheiden mening is dat de antwoorden nog altijd niet allemaal zijn gegeven.

Zo willen wij nog steeds graag weten wat er in de jeugdhulp in zijn algemeenheid en bij Geynwijs/in Nieuwegein in het bijzonder speelt/wat het probleem is en vooral, wat de oplossing is. De oplossing voor de hoge kosten, voor het hoge ziekteverzuim en antwoord krijgen op de vraag: hoe lossen we dit op? Het inzicht in het hoe, wat en waarom is tot op heden aan ons als raad maar minimaal gegeven. Dit roept bij mijn fractie de vraag op of iemand in deze gemeente nog weet hoe het moet? Hoe het anders kan? Hoe we dit in de toekomst financieel gaan doen en volhouden? Vz, kan het college hier iets over zeggen? En concreter: is er een instantie, een persoon die eens mee

kan kijken, die kan benoemen wat er anders en beter moet en dan ook nog eens zegt hoe dat dan moet? En is het college bereid van deze hulp gebruik te maken? 14. Een ander onderwerp die mijn fractie bij het onderwerp gezondheid wil bespreken, is het ziekenhuis, meer specifiek het eerder aangekondigde vertrek van het ziekenhuis. Wij merken dat veel inwoners door dat nieuws nog steeds een beetje zenuwachtig zijn geworden en zijn gebleven. Is de hulp wel voldoende dichtbij als ik hulp nodig heb? Waar gaat die ambulance naartoe als ze mij komen ophalen? Waar wordt mijn kind geboren als ik voor de bevalling naar het ziekenhuis moet? En blijven er in Nieuwegein wel poli’s open of gaat echt alles weg? En wat gebeurt er dan met het huidige gebouw en de plek van het ziekenhuis? Kortom: veel vragen, veel onduidelijkheid. 15. En aangezien het spreekwoord luidt: men lijdt het meest onder het leed dat men vreest, weer zo’n oude wijsheid, is het wat ons betreft zaak dat er snel duidelijkheid of een luisterend oor komt. 16. En nu weet mijn fractie natuurlijk ook dat het college hier niet over gaat. Maar om te voorkomen dat de antwoorden hetzelfde zijn als op onze vragen over de parkeergarage bij het ziekenhuis, inhoudende: we wachten de resultaten af, lijkt het voor onze inwoners alsof er ondertussen niets gebeurt. Het ziekenhuis is aan zet, maar het zijn uw inwoners die zich zorgen maken.

Wat ons betreft kan niet worden volstaan met een bericht met de strekking ‘we wachten het af want het is niet aan ons’. Daarmee zijn onze inwoners niet geholpen en daarmee neemt de vrees ook niet bepaald af. Mijn fractie verneemt van het college dan ook graag wat het college WEL kan en gaat doen of al doet om inwoners met zorgen of juist met ideeen een plek te geven, serieus te nemen en tijd voor te nemen. Waar kunnen Nieuwegeiners terecht met dit soort vragen, zorgen en ideeen? 17. Als derde vraag ik de aandacht van uw college, in het kader van het tweede speerpunt gezondheid, voor de mentale gezondheid van onze inwoners. Een verwijzing naar het steekincident in de Anemoonstraat en naar het voorval van afgelopen maandag in Batau-Zuid volstaat om het belang van een goede mentale gezondheid te benadrukken. Graag hoort mijn fractie welke conclusies uw college trekt uit deze 2 voorvallen, uit het gegeven dat de wachtlijsten in de GGZ enorm gestegen zijn en uit het gegeven dat steeds meer jongeren worstelen met mentale uitdagingen. Naast conclusies zijn wij natuurlijk ook op zoek naar oplossingen, naar ideeen en inzichten. Wat kan uw college daarover vandaag met onze raad delen en wat zijn de voornemers van uw college op dit punt? 18. Dan ben ik aangekomen bij de bespreking van ons laatste speerpunt dat ik vandaag wil bespreken, zijnde lokale uitdagingen.

In dat kader spreek ik graag kort over afvaldumping. Met een net woord ook bij wel ‘bijplaatsingen’ genoemd. Maar waarom een net woord gebruiken dat weinig mensen op de juiste manier zullen begrijpen en dat de lading ook niet bepaald dekt? Daarom zal ik spreken over afvaldumping. 19. De vraag moet in dit verband niet zijn: ‘Wanneer komt RMN die afvaldumpingen nou eens opruimen?’ De vraag moet zijn: ‘wanneer heeft u als inwoner het fatsoen om

uw eigen rommel op te ruimen en weg te brengen of op te laten halen?’ Neem je verantwoordelijkheid en houd je eigen stad schoon! 20. Als antwoord op eerdere vragen over het onderwerp afvaldumping is ons duidelijk geworden dat er een plan in de maak is. Wij kijken naar dat plan uit. Kan uw college aangeven wanneer dat plan gereed is? En kan uw college ook, even voor mijn geruststelling, bevestigen dat in dat plan ook wordt bekeken of het gebruik van camera’s passend en geboden is? 21. Ook parkeren dient volgens mijn fractie in het rijtje lokale uitdagingen te worden opgenomen. Maar nu we het daar recent, in relatie tot de parkeergarage van het ziekenhuis, over hebben gehad, laat ik dat onderwerp nu even voor wat het is. 22. Tot slot vraag ik in het kader van de kadernota de aandacht voor exoten in onze stad. Eens, in de zomer van 2018, voerde ik mijn maiden speech over dit onderwerp. Toen over de Amerikaanse rivierkreeft. Nu, ruim 7 jaren later, is het de Reuzenberenklauw waar mijn fractie aandacht voor vraagt. Deze planten schieten als paddenstoelen de grond uit.

Mijn fractie verneemt graag of de aanwezigheid en de grote hoeveelheden van deze plant het gevolg is van het nieuwe maaibeleid, waarvoor we in het Omgevingsprogramma Natuur in de Stad hebben gekozen? Als dat zo is, verneemt mijn fractie ook graag of dit gegeven aanleiding is om het nieuwe maaibeleid te evalueren en mogelijk aan te passen? 23. Sinds de invoering van het nieuwe maaibeleid constateren wij tevens een toename van het aantal grasaren. Eigenaren van honden en ouders met kleine kinderen klagen stevig over deze plant. Kan het college voorgaande vragen over de relatie met het maaibeleid ook beantwoorden voor de grasaren? Meerjarenperspectief/SMB 24. Dit gezegd hebbende, kom ik bij het laatste onderwerp van mijn bijdrage van vandaag, het meerjarenperspectief/SMB. 25. Als lokale politicus zou ik graag aan de landelijke politici in Den Haag mee willen geven dat het eigenlijk niet te doen is wat zij van ons, gemeenten, vragen. En dat het al helemaal niet kan en gaat op de manier waarop dat landelijk gezien, m.b.t. financien, blijkbaar gaat. Kan dat niet anders? 26. Als gemeente ga je er bij het opstellen van een begroting voor een bepaald jaar vanuit dat je budget X te besteden hebt.

Van dit bedrag moeten een hoop landelijke/verplichte taken vervult worden, terwijl de landelijke overheid voor deze verplichte taken, die vaak maar bij de gemeente over de schutting gekieperd worden (neem jeugdhulp), geen of in ieder geval onvoldoende geld geeft. Vervolgens wordt budget X gedurende het lopende begrotingsjaar meerdere malen naar boven of naar beneden aangepast, in ieder geval d.m.v. de mei- en de septembercirculaire, en kan het ook nog zo zijn dat de opdrachten aan de gemeente aangepast, uitgebreid of aangescherpt worden. Dat moet toch anders kunnen, anders in de zin van duidelijker en meer voorspelbaar?

27. Dynamiek is immers prachtig, ik houd ervan, en dat houdt een ieder ook scherp, maar zodra dynamiek leidt tot onhaalbare doelen en opdrachten of zelfs tot chaos, is het einde zoek. 28. Als je als landelijke overheid over de schutting gooit wat je niet zelf meer wilt/kunt doen, red je daarmee wellicht je eigen huishoudboekje, maar het huishoudboekje van de gemeenten maak je daarmee op zijn zachtst gezegd uitdagend. Veelal zelfs een ramp. Tel daarbij op een Provincie die hoe dan ook vindt dat je een sluitende meerjaren begroting moet opstellen omdat je anders onder toezicht zult worden geplaatst, et voila, daar zijn de hogere krachten die ons als gemeenteraad dwingen scherpe keuzes te maken. 29. Over deze scherpe keuzes gesproken. Wat zijn wij als gemeenteraad Nieuwegein, om het weer even lokaal te maken, lekker bezig geweest met zijn allen, althans met de meesten, met het voorstellen van mogelijke bezuinigingen en met de bespreking van de voors en tegens. Dank aan een ieder: organisatie, college, raads- en steunfractieleden, die hier actief een bijdrage aan hebben geleverd. En ‘jammer’ zeg ik tegen hen of tegen die fracties die ervoor hebben gekozen om dat niet te doen, zij die ervoor hebben gekozen om pas te reageren op het uiteindelijke voorstel van het college.

Dat noemen wij ouderwetse politiek, politiek waarmee mijn fractie niet zoveel heeft en politiek die wat ons betreft niet past bij wat onze stad nodig heeft en vraagt. De Nieuwgeiners vragen om actie en oplossingen, niet om afwachten. 30. Maar terug naar het maken van een keuze uit de verschillende bezuinigingsvoorstellen. De bespreking van de maatregelen en de voors en tegens komt vandaag tot een climax. 31. M.b.t. de inhoud (dus niet over het proces!) doe ik namens LV graag de volgende duiten, zeg maar uitgangspunten, in het zakje: behouden wat Nieuwegien Nieuwegein maakt en geen maatregelen nemen die zien op meer inkomsten, aangezien het huidige gepresenteerde saldo na de meicirculaire voldoende positief is, zodat meer inkomsten, in de zin van meer of andere of hogere belastingen, door ons nu niet passend worden geacht. 32. Indien er in de toekomst wel meer inkomsten nodig blijken te zijn, is wat LV betreft meer voor de hand liggend dat de organisatie dan een grotere duit in het zakje doet door minder uit te geven i.p.v. wederom de inwoners te vragen weer meer te gaan betalen. Dit is gelijk aan ons standpunt zoals wij dat hebben ingenomen bij de bespreking van de begroting 2025 in november vorig jaar. 33.

Wij zijn het er verder mee eens, nu wij deze punten ook hebben genoemd tijdens de laatste AvdS, dat er niet wordt bezuinigd op erfgoed, dierenweides, speelvoorzieningen en sportstimulering. Daarnaast vinden wij dat als het saldo voldoende positief is, een meer gematigde doorvoering van de bezuinigingen in de WMO en de inzet van de middelen van de groei van de stad passend is. Vandaar amendement ?. 34. We missen in het voorliggende rvs een echte investering in het voorliggend veld. De eerder door het college genoemde investering van € 250.000,- blijkt immers bij onze doorvragen een juridische/wassen neus, althans geen daadwerkelijke investering in

de werkende handjes in het voorliggend veld, met als doel dat het voorliggend veld werk weghoudt/weghaalt bij de duurdere geindiceerde zorg. Wat LV betreft dient een voorstel om te investeren in het voorliggend veld aan het huidige voorstel te worden toegevoegd. LV is blij dat o.a. de antwoorden op onze technische vragen de PvdA hebben geinspireerd om amendement A? op te stellen, welk amendement wij dan ook graag mede indienen. 35. Bij de bespreking van het voorliggend veld, wil ik ook expliciet iets zeggen over de bieb. In de eerste plaats onze complimenten aan de medewerkers, vrijwilligers en bestuurders van de bieb: wat hebben jullie de afgelopen jaren hard gewerkt met een fantastisch resultaat! Het ziet er prachtig uit en de recente nominatie bevestigt dat alleen maar. Mijn fractie twijfelt er niet aan dat de huidige hoge standaard in stand kan blijven door het voortduren van de huidige subsidie en dat daarvoor de extra door het ministerie ter beschikking gestelde gelden niet nodig zijn. Mijn fractie begrijpt de brief die de minister daarover heeft opgesteld ook zo dat het met name bedoeld is voor die bibliotheken die de afgelopen jaren, ook onder de invloed van Corona, een achterstand hebben opgelopen. Van een dergelijke achterstand is in Nieuwegein geen sprake, waardoor het college volgens LV het bijbehorende extra geld aan iets anders kan besteden. 36.

Bij het maken van keuzes en bij het bepalen wat goed is of het beste is voor onze stad, hebben wij veelvuldig gesproken en overlegd met inwoners en ondernemers uit onze stad. Nogmaals onze dank daarvoor. Goed om te zien dat velen uit de stad bereid zijn mee te denken en ook met goede ideeen en oplossingen komen. Velen gaven daarbij aan dat de maand december geen gelukkige maand was voor het organiseren van een meedenk-sessie. Verder werd aangegeven dat er graag meer structureel wordt meegedacht. Het is ons verder duidelijk geworden dat de ondernemers en maatschappelijke instellingen gedurende het jaar wel eens contact hebben met of een gesprekje hebben met het college of een wethouder, maar dat dat dan eigenlijk nooit gaat over de financiele positie van de gemeente zelf. 37. Daar komt bij dat uit het burgerberaad is gebleken dat inwoners heel graag en vaker mee denken met de gemeente. Zodoende en met deze wetenschap dien ik hierbij graag motie M? in, waarin wordt voorgesteld om inwoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers in de toekomst structureel te betrekken bij de totstandkoming van de begroting en bij het traject SMB. Hierbij denken wij niet aan iets groots en meeslepends. Verre van dat: het moet toegankelijk, laagdrempeling en aantrekkelijk zijn.

Dus denk bv aan mee vergaderen met de Auditcie, in- of meespreken tijdens een AvdS, het hebben van een gesprek met de wethouder financien + accountant, enz. Wij denken verder nadrukkelijk niet aan een enquete of aan een participatieproces. Dat kost teveel geld en tijd en biedt geen interactie. Wij zijn op zoek naar actie-reactie, meedenken en inspringen op de info die je krijgt om daar vervolgens het gesprek over te voeren. 38. Op de overige moties en amendementen reageer ik in onze tweede termijn.