D66 Algemene beschouwingen 2025

Algemene beschouwingen 2025 Investeren in de toekomst Voorzitter, dames en heren, inwoners van en betrokkenen bij Nieuwegein, Deze week zijn we opnieuw opgeschrikt door een incident in onze stad, waarbij een jong meisje gewond is geraakt. Gelukkig zijn de gevolgen nu minder groot dan de vorige keer, althans fysiek. Want wat moet dat schrikken zijn geweest voor het meisje, voor haar familie, vriendinnetjes en vriendjes. Maar ook voor iedereen die zich hiermee identificeert. Iedereen wil veilig kunnen wonen en leven in onze stad. En zo’n incident doet daar direct afbreuk aan. We wensen ook vanaf deze plek alle betrokkenen veel sterkte en iedereen die het slachtoffer bijstaat veel succes. Onze vergadering vandaag vormt een schril contrast met die werkelijkheid. En ergens ook weer niet. Vandaag bespreken we namelijk hoe we Nieuwegein willen verbeteren: veiliger, prettiger, groener, mooier. Ik blijf het bijzonder vinden dat elf politieke partijen in staat zijn om met elkaar van mening te verschillen en er toch samen uitkomen. Dat is ook logisch, want we willen vaak hetzelfde. Misschien niet in hetzelfde tempo en ook niet op dezelfde wijze. Alle partijen leggen de focus net ergens anders. Maar de horizon waar we naartoe werken, die verschilt eigenlijk niet. D66 ziet dat Nieuwegein goed op weg is.

We hebben goede voorzieningen, we investeren bijvoorbeeld in Jutphaas om de Herenstraat te verbeteren, in de Zeepfabriek als nieuwe culturele hotspot en in het aanpakken van laaggeletterdheid. We werken hard om een echt inclusieve gemeente te worden, we vangen zonder veel gedoe statushouders op en we zijn er trots op dat zaterdag 28 juni de eerste Keti Koti viering in Nieuwegein plaatsvond. We hopen op een blijvende traditie. Trots zijn we ook op theater De Kom, dat in januari tot Theater van het Jaar werd uitgeroepen. En de bibliotheek is als één van de vijf genomineerden in de race voor de beste bibliotheek van Nederland. We kijken met spanning naar de uitslag in november. Maar of we nu winnen of niet, het is een feit dat we met de nieuwe inrichting van het Stadshuis een prachtige ontmoetingsplek hebben gecreëerd waar veel gebruik van wordt gemaakt.

Nieuwegein groeit Kortom, Nieuwegein mag een pride New Town zijn. Wel herkennen we de groeistuipen die horen bij een 54 jaar jonge stad. Zo blijven sommige resultaten wel lang uit of zien we graag dat er meer gedaan wordt, zoals »

de vernieuwing van onze schoolgebouwen en de artillerieloods dat gebruikt wordt door scouting Vreeswijk;

»

het aanpassen aan de klimaatverandering, bijvoorbeeld door het slimmer omgaan met regenwater of het vergroenen van gevels;

»

beter openbaar vervoer en meer en betere fietspaden.

uitgesproken tekst geldt

Algemene beschouwingen 2025 donderdag 10 juli 2025

Maar Nieuwegein is meer dan stenen en wegen. Onze stad kent steeds meer 1e en 2e generatie Nieuwegeiners. »

Nieuwegeiners die niet van buiten onze stad zijn ingestroomd, maar op zoek zijn naar doorstroming in onze stad.

»

Inwoners die Nieuwegein niet langer vergelijken met andere steden, maar die zich identificeren met Nieuwegein. Omdat ze er geboren zijn, omdat hun kinderen hier geboren zijn. Omdat zij Nieuwegeiner zijn. Omdat Nieuwegein is wat zij ervan maken.

Wat is dan Nieuwegein? Wat maakt Nieuwegein Nieuwegein? Wie maakt Nieuwegein? En hoe stimuleren wij als gemeentebestuur deze ontwikkeling?

Samen leven in een drukke stad D66 constateert dat we in onze stad dichter op elkaar komen te wonen. Dat ook in onze maatschappij polarisatie én leven in anonimiteit of zelfs eenzaamheid meer en meer een standaard lijkt te worden. Daarom vinden we het uitermate belangrijk dat we investeren in het creëren van meer openheid en het prettig leven naast en met elkaar. Denk aan meer ontmoetingsplekken, zoals de social hub in Merwestein, buurtpleinen, de buurttuin Erebloem, diverse speeltuinen – groot en klein – en het evenemententerrein. Maar ook aan activiteiten, zoals die bijvoorbeeld georganiseerd worden Bij de Fortwachter, de Partner, Geinbeat, door sportverenigingen en door Activiteitengroep Vreeswijk. Deze plekken en deze activiteiten zijn belangrijk om elkaar te leren kennen en samen dingen te ondernemen. Vaak gedragen of geholpen door vrijwilligers die we moeten koesteren. Ook vinden we het belangrijk dat we ons erfgoed koesteren. We hebben de afgelopen jaren een begin gemaakt, maar dat is nog kwetsbaar. Het zijn precies deze ingrediënten die onze stad uniek maakt. Nieuwegein. Waar inwoners zich mee identificeren. We moeten dit als gemeente blijven stimuleren en steunen, ook als het financieel even tegenzit. En niet ieder jaar opnieuw, maar een langere tijd vooruit.

Vanuit dat perspectief kijkt D66 naar de voorliggende kadernota en de moties en amendementen die door onze collega’s zijn ingediend. Waarvoor dank.

Chaotisch proces Voordat dat ik begin aan de inhoud van de voorstellen, voorzitter, moet ons toch ook van het hart dat D66 met toenemende verbazing, én frustratie, getuige is geweest van een proces waarvan we echt niet weten wat het ons, als raad, noch als stad, heeft opgeleverd. Bij de start van het proces hebben we als raad een paar uitgangspunten benoemd: »

Maak echte keuzes, kies niet voor de kaasschaaf-methode;

»

Betrek onze inwoners en het maatschappelijk middenveld zoveel mogelijk in dit proces;

»

Neem ondertussen geen onomkeerbare besluiten.

2

Algemene beschouwingen 2025 donderdag 10 juli 2025

We hebben meerdere inventarisatierondes gehad over het vraagstuk: wat moet behouden blijven, waar zijn potentiële inkomsten te halen en waarop kunnen we bezuinigen? Het college heeft de raad in die periode geen onderbouwde voorstellen aangeboden, maar de bal de hele tijd bij de raad neergelegd. Dat heeft geleid tot veel herhaling van zetten en inbreng zonder onderbouwing. Zo heeft het college de raad laten spartelen; en wij collega's, wij als raad hebben dat laten gebeuren. Volgens D66 moet je keuzes maken op basis van een visie; op de ambities die we hebben. In lijn met de financiële mogelijkheden. Het is volstrekt logisch om te verwachten dat het college komt met onderbouwde voorstellen die passen bij de omgevingsvisie, de Koers Sociaal domein en de bijbehorende omgevingsprogramma's. Dat vormt immers ons vastgestelde kader. De raad kan de voorstellen vervolgens afwegen binnen deze kaders. Daarom blijven wij fan van de suggestie die collega Doosje vorig jaar heeft gedaan: zet de impact van de voor te stellen bezuinigingen af tegen de doelen in de omgevingsprogramma’s. We vinden het teleurstellend dat het college deze suggestie niet heeft overgenomen. Juist zo’n integrale blik helpt om de juiste keuzes te maken. “Alle opties liggen op tafel,” hield het college ons voor. Behalve natuurlijk het evenemententerrein. En heel eerlijk: dat snapt D66 heel goed.

Maar zeg dat dan ook eerlijk. Natuurlijk zijn sommige zaken onbespreekbaar. We gaan niet opeens de groei van onze stad stoppen. Of op de bibliotheek bezuinigen. Toch? Het proces begon eigenlijk pas serieus te worden toen we eind maart een eerste overzicht van de besparingsopties ontvingen. Nogmaals dank voor de volledigheid daarvan. Wel spijtig dat erbij werd verteld dat alle besparingsopties moeten worden doorgevoerd om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. Kortom, geen keuzeruimte aan de raad. En daarbij was de stad in rep en roer. Boze, verontwaardigde en verdrietige inwoners hebben zich tot de raad gewend. Neem bijvoorbeeld de Historische Kring Nieuwegein die samen met anderen aan de gemeenteraad schreef: “De voorgestelde bezuiniging is een klap in het gezicht van de talloze vrijwilligers in onze stad die per jaar duizenden uren onbetaald werk verrichten.” Was dát het doel dat het college wilde bereiken? Sluit dát aan bij onze omgevingsvisie en Koers Sociaal Domein? En dan twee weken geleden, de voorbereidende vergadering voor vanavond. Opeens een mededeling van de wethouder financiën, waardoor we opnieuw in een inventarisatieronde beland waren.

Wat heeft het college het besluitvormingsproces aangedaan, maar belangrijker nog: wat is onze inwoners aangedaan? Voorzitter, D66 concludeert dat we vandaag niet spreken over een plan dat bijdraagt aan onze visie en ambitie, maar dat we spreken over allemaal mandjes gevuld met losse maatregelen. Het resultaat van een chaotisch proces.

3

Algemene beschouwingen 2025 donderdag 10 juli 2025

»

D66 is erg nieuwsgierig naar de reflectie van het college op het afgelopen proces en welke lessen het trekt voor de toekomst.

Voorzitter, ik heb veel tijd besteed om het gelopen proces te beschouwen. En ik had er eigenlijk nog veel meer over kunnen zeggen. Maar we moeten vooruit. Want ondanks dat chaotische voortraject zijn we hier bij elkaar om over te gaan tot besluitvorming. En zoals oud-raadslid Herman van Wiggen ooit zei in deze zaal: “Wat je niet begrijpt, moet je soms verwonderen.”

Nieuwe financiële verhoudingen D66 vindt dat vaste uitgaven betaald moeten worden met vaste inkomsten. Dat is lastig als de rijksoverheid, de grootste bijdrager aan onze inkomsten, zich zo onvoorspelbaar gedraagt. Steeds minder structurele bijdragen, steeds meer incidentele en specifieke uitkeringen. Plannen maken vanuit een sluitende meerjarenbegrotingsdoelstelling wordt zo onmogelijk gemaakt. Daarom moeten we duidelijk zijn richting Den Haag: sommige dingen kunnen we niet meer doen als er geen geld voor is. Of we moeten incidenteel geld toch (al dan niet tijdelijk) structureel inzetten. Ook dat is kiezen. »

Daarom vragen we het college om met een plan te komen hoe we met het Rijk in gesprek gaan over onze inkomsten, bijvoorbeeld samen met de andere New Towns, met onze regio en/of met de VNG. D66 ervaart ons college nu als te afwachtend in dit proces, terwijl de gevolgen voor ons als nadeelgemeente groot zijn.

We kunnen ons niet blijven overleveren aan de financiële grillen van de landelijke overheid. We hebben nu nog de tijd om onze toekomst zelf vorm te geven. We hoeven geen draconische besluiten te nemen. Nog niet.

Niet kapot bezuinigen vanwege een papieren werkelijkheid Voorzitter, natuurlijk moeten we altijd kritisch blijven kijken waar het beter, efficiënter of zelfs goedkoper kan, zonder dat de stad er slechter van wordt. Daarom vinden we niet alle voorstellen in de kadernota slecht, ook al zijn het losse maatregelen. We hebben geen onderliggende visie kunnen ontdekken, anders dan een puur financiële invalshoek. D66 wil niet dat we de stad kapot bezuinigen op basis van een papieren werkelijkheid. Volgens D66 past het eenvoudigweg niet om onnodige maatregelen te nemen die zoveel Nieuwegeiners in hun portemonnee en hun verenigingshart raken. Waarom is gekozen om veel persoonlijk leed teweeg te brengen voor lage financiële opbrengsten? Zeker omdat Nieuwegein er financieel écht goed voor staat. De jaarrekeningen van de afgelopen jaren laten zien dat we elk jaar opnieuw veel meer geld overhouden dan uitgeven. Risicomijdend begroten zit blijkbaar in het DNA van deze gemeente. Daardoor hebben we een prima financiële positie met een meer dan gezond weerstandsvermogen. »

We vinden het daarom goed dat het amendement dat de VVD samen met anderen indient veel slechte keuzes terugdraait. 4

Algemene beschouwingen 2025 donderdag 10 juli 2025

»

Ook vinden we het belangrijk dat we het goede werk van de bibliotheek met de andere partners versterkt kunnen doorzetten. Daarom onze steun aan het amendement van het CDA dat deze voorgestelde besparing niet doorvoert.

»

We steunen de oproep van GroenLinks om te kijken hoe we langjarige subsidies mogelijk kunnen maken. Waarbij wat D66 betreft ook wordt gekeken naar vrijwilligersorganisaties en cultureel ondernemers, zoals Bij de Fortwachter.

»

De PvdA heeft ons blij verrast met een extra investering in het voorliggend veld. Gelet op onze bijdrage zal het u niet verbazen dat D66 dat voorstel graag steunt.

»

Verder vinden we het belangrijk dat we de groei van onze stad blijven opvangen, en dat we de noodzakelijke financiën daarvoor bestemmen. Deze reserve moet geen graai-pot worden, waarmee we eventuele tekorten dempen. We moeten dit gericht inzetten in onze stad. Daarom dienen we met het CDA een reparatievoorstel in dat verder gaat dan het voorstel van de VVD e.a.. Daarnaast dienen we met het CDA een motie in om in januari in een beeldvormende sessie met elkaar te bespreken waar we deze middelen -als raad- voor gebruiken. Dat kan mooi samen met het gesprek over ons duurzaam financieel evenwicht.

»

Tenslotte voorzitter, willen we niet op de zaken vooruitlopen als het gaat om de financiering van onze schoolgebouwen. Eerst willen we weten wat de impact is. We willen onze kinderen en leerkrachten toch niet nog langer in een oververhit klaslokaal laten onderwijzen? Verdere vertraging is toch echt niet meer goed praten? Het CDA en Ieders Belang dienen daarom met D66 een amendement in om deze besparingen -voor nu- niet door te voeren.

Voorzitter, ik rond af. We moeten blijven investeren in een open en veilige samen - leving. Waar inwoners trots vertellen dat ze in het prachtige hitte-proof Nieuwegein wonen. Daar staat en gaat D66 voor. Voorzitter, aanwezigen en de mensen die op afstand mee kijken, ik dank u voor uw aandacht.

5