Bijlagenboek.pdf

Bijlagenboek ingediende ideeën voor de ideeënmarkt op 18 april Inwoners hadden de mogelijkheid om bij hun ideeën ook foto’s en documenten in te dienen. Hierbij treft u die bijlagen aan.

Nummer Naam idee idee JEZELF MAXIMALISEREN! 1 Verfraaien Vertier Veldje 2

Pagina in het bijlagenboek

5

9

6 9 10 11 18 19 27 29 30 33 43

Vreeswijk Vervangingsbudget voor geplaatste objecten t.g.v. bewonersinitiatieven Water terug in de rond in een groene omgeving RECONSTRUCTIE HERENSTRAAT 1 T/M 50 // HET SLUISJE Meer hanging baskets Groene kruising Guido Gezellehove Galecop Haven Fokkesteeg Een toegankelijke poldermolen in het Natuurkwartier Wat is het geluid van Nieuwegein? Een geluidstour door de wijken heen. Verplaatsing voetgangersbrug over de Doorslag. RAAMVERTELLING ONTSTAAN JUTPHAAS Nieuwegein Knalplasticvrij Borden langs de waterkant om pleziervaart te waarschuwen voor roeiers

2-6 7&8

9 10 & 11 12 13-16 17 & 18 19 20 21 & 22 23 24- 49 50

Lichamelijke-, mentale- en financiële gezondheid voor jongeren in Nieuwegein

Nieuwegein, 22 februari 2023

Inleiding Hoe kan het zijn dat er zoveel jongeren Nieuwegein verlaten? Bijvoorbeeld door een studie die elders in het land te volgen om vervolgens niet terug te keren naar Nieuwegein. Jongeren die het écht goed doen verlaten zelfs Nederland en vertrekken soms richting Bali of Dubai. Hoe maken we van Nieuwegein de nieuwe Dubai? Hoe kan Nieuwegein aantrekkelijk worden/blijven voor jongeren, zodat er een trots ontstaat om in Nieuwegein te wonen? Waarom wordt Nieuwegein vaak gelinkt aan criminele jeugd? Wat is er te doen voor jongeren in Nieuwegein? Waarom is er nog geen jongeren-community in Nieuwegein? Al deze vragen hielden mij bezig toen ik mezelf afvroeg: ‘Waar word ík gelukkig van?’ In de zoektocht naar dit antwoord ben ik er achter gekomen dat ik Nieuwegein aantrekkelijk(er) wil maken voor jongeren die nu in Nieuwegein wonen. Wat op dit moment steeds meer gaat spelen is dat door de krapte op de woningmarkt, jongeren langer bij hun ouders blijven wonen. Daarom is het belangrijk voor hen om een doel voor ogen te hebben/houden (in een juiste omgeving en met de juiste kennis) om straks klaar te zijn om op zichzelf te wonen. Belangrijk hierbij is dat jongeren uit Nieuwegein lichamelijk, mentaal en financieel gezond zijn/blijven.

Jezelf gelukkig voelen is hierbij cruciaal! Hiervoor wil ik mezelf graag inzetten, simpelweg om het feit dat: ‘Wie investeert in jongeren uit Nieuwegein, werkt aan de toekomst van Nieuwegein!’ Ik zie dit document overigens als een “werkdocument”: een document waar je geen einde aan maakt en waar je met elkaar in- en aan kan blijven werken.

Visie & Missie Het geluksgevoel bij jongeren is de laatste jaren (ook door corona) afgenomen. Hierdoor kampen steeds meer jongeren met mentale klachten. “Eudaimonia”: Geluk, Bloei, Welzijn, en betekenis aan het leven geven. Geluk : Positieve emoties Welzijn : Gezond en vitaal Bloei : Volledig jezelf zijn en dit tot uiting kunnen brengen (van eigen doelen realiteit maken) (Ontwikkeld door de Griekse filosoof Aristoteles)

Wat ik samen met Nieuwegeinse organisaties die zich bezighouden met jongeren (o.a. MOvactor en gemeente) wil bereiken is zoveel mogelijke jongeren uit Nieuwegein, lichamelijk, mentaal en financieel gezond maken/houden. Onder aan de streep zou ik jongeren uit Nieuwegein eudaimonia gunnen; dit gaat niet over het streven naar geluk, maar over het ervaren van geluk tijdens het streven.

Door een jongeren community op te bouwen, wil ik dat jongeren een stem hebben, gezien en gehoord worden en zich gewaardeerd voelen. Nieuwegeinse jongeren met elkaar verbinden heeft daarom ook mijn hoogste prioriteit. Met als einddoel dat Nieuwegeinse jongeren zichzelf waardevol voelen voor hun omgeving en de maatschappij.

Aanpak Ik heb de laatste paar maanden onderzoek gedaan naar wat er te doen is voor jongeren. Als ik op de website www.nieuwegein.nl kijk, zie ik dat er hulp aangeboden wordt vanuit een probleem vraag. Maar wat doet Nieuwegein voor jongeren waarmee het relatief goed gaat? Op de website www.movactor.nl heb ik gekeken naar activiteiten. Voor jongeren jeugd (t/m 14 jaar) en volwassenen zijn hier veel activiteiten te vinden. Voor jongeren tussen de 18 en 27 jaar zijn er helemaal geen activiteiten in Nieuwegein. Hoogste tijd om hier verandering in te brengen! In het kader van hoe meer activiteiten, hoe meer jongeren elkaar (kunnen) ontmoeten, wil ik de volgende activiteiten organiseren: ▪

Inspiratie- en informatieavonden (ook vanuit preventie) Hiervoor vooral gebruik maken van rolmodellen die ook jong(eren) zijn. * Inspiratiesessie over ‘Starten met ondernemen’;

Op 6 januari jl. heb ik in Buurtkamer De Groote Hond een inspiratiesessie georganiseerd over ‘Starten met ondernemen’. Ik heb gebruik gemaakt van rolmodellen (ook jongeren) die hun successen en valkuilen deelden met de aanwezige jongeren. Dit was een succesvolle avond, waarbij 24 jongeren aanwezig waren. *Informatieavond over leefstijl en mentale gezondheid; * Informatieavond over activiteiten voor jongeren (wat is er te doen en peilen behoefte); * Inspiratieavond over ‘Wat is geluk?’. ▪

Activiteiten organiseren Met name het samenkomen na een activiteit (3e helft) is belangrijk om elkaar te leren kennen en ideeën uit te wisselen. * Zaalvoetbal; * Boksen; * Paddelen ; * Koken met ouderen en daarna samen dineren; * Meidenmiddagen/-avonden; * Feesten; * Uitjes; * etc.

De combinatie van activiteiten inspiratie-/informatie kan in mijn ogen succesvol zijn. Om jongeren te bewegen is contact nodig. Door regelmatig samen te komen is het ontstaan van een jongeren

community haalbaar. Wat nodig is, is vertrouwen: vertrouwen in elkaar, vertrouwen in rolmodellen, maar ook vertrouwen in coaches. Daarbij is het eigenlijk van groot belang dat er een plek in Nieuwegein is waar jongeren samen kunnen komen, om elkaar te ontmoeten, te inspireren en te informeren. Zo’n plek kent Nieuwegein niet, maar zou van een enorme toegevoegde waarde zijn.

Wat heb ik nodig Naast een samenwerking met organisaties die zich bezighouden met jongeren in Nieuwegein, is er ook een financieel vraagstuk. ▪

▪

▪

▪ ▪

Tijdens inspiratie- en informatieavonden te organiseren zal je de bezoekers iets te drinken en misschien een hapje moeten aanbieden. Het kan zijn dat de ruimte voor zo’n avond gehuurd moet worden. Wanneer jongeren hulp nodig hebben om hun leven op de rit te krijgen en te houden en er een coach beschikbaar is. Maar deze niet vergoedt wordt door de verzekering. Is het mogelijk dat de gemeente hier een bijdrage aan kan leveren? Vanuit preventie gezien. Coaching bij het starten van een eigen onderneming en loopbaan, wanneer jongeren dit niet zelf kunnen betalen. Is het mogelijk dat de gemeente hier een bijdrage aan kan leveren? Een vergoeding voor de rolmodellen die hun verhaal komen vertellen tijdens inspiratie- en informatieavonden. Hoe kunnen de activiteiten gefinancierd worden zoals koken met ouderen, het organiseren van (een) feest(en) en uitjes?

Is het mogelijk om een werkbudget te krijgen om al deze activiteiten uit te rollen? Ik zou graag samen met organisaties die hier overgaan kijken naar een locatie waar jongeren samen kunnen komen. Op welke manier kan ik hulp hierbij krijgen? Wie kan mij helpen?

Kernwaarden Uiteindelijk wil ik naar de volgende kernwaarden toewerken: ▪ ▪ ▪ ▪

Welkom, Respect en gelijkwaardigheid, Warmte, Veiligheid en geborgenheid Groei, Vooruitgang, Talent, Ontwikkeling Betrokken, Professioneel, Toewijding Verbinden en meedoen

Doelstelling Mijn doelstelling is dat jongeren uit Nieuwegein trots zijn op waar ze wonen, vanuit een lichamelijke, mentale en financiële gezondheid. Het geluksgevoel verhogen en dat ze elkaar weten te vinden en een community met een stem vormen in Nieuwegein. Of ze nu in Galecop, Merwestein of in Vreeswijk wonen. Verder zou ik (samen met andere organisaties) een plek in Nieuwegein willen creëren waar jongeren samen kunnen komen, om elkaar te ontmoeten, te inspireren en te informeren. Dit is belangrijk om een community op te bouwen én te behouden. Met dit document probeer ik een discussie los te krijgen over hoe wij dit in Nieuwegein vorm kunnen geven.

JULES oE BOULES

Situatie/locatie schets

w ier 5di' k

Drui›ch

Miradora M assagepraktijk

PlusPlanner

:hsf

Idee 5

Idee 6

IDEE: RECONSTRUCTIE HERENSTRAAT 1 T/M 50 // HET SLUISJE Geachte ideeëncommissie. Vaak loop ik langs de monumentale Nedereindseweg/Herenstraat in Jutphaas. De daaraan gesitueerde circa 30 beeldbepalende vaak monumentale gebouwen geven nog altijd een goede indruk van het historisch verleden. Vooral het kruispunt Herenstraat/Het Sluisje spreken tot de verbeelding. Ter illustratie een drietal fenomenen. Zo was anno 1887 De Tol nabij het Tolgaardershuisje Herenstraat nr. 1 een plek van veel tumult. Het hart van Jutphaas anno 1649; de bouw van Het Sluisje en rond 1800 het Brandspuithuisje en idem de hoefsmederij met de waag; Herenstraat 48.

IDEE Gaandeweg zijn de Herenstraat en Het Sluisje het domein geworden van fietsers/wandelaars. Autoverkeer betreft alleen nog bestemmingsverkeer en is te gast. De G.W. van Heukelumstraat als achterom, heeft daarbij een belangrijke functie. Wat zou het mooi zijn, om via een wegreconstructie vanaf bijv. de katholieke kerk t/m Herenstraat nr. 50 inclusief Het Sluisje, de profilering en begroeiing anno bijv. 1900 eigentijds terug te brengen. Als kers op de taart zou het helemaal fantastisch zijn, om op een aantal plekken het beeldbepalende straatmeubilair in de oorspronkelijke vorm terug te brengen. Dan heb ik het vooral over slagboomconstructie met tolwachthuisje van De Tol, het fysiek weer in ere herstellen van Het Sluisje met het reconstructie van het brandblushuisje en de waag voor de hoefsmederij Herenstraat 48. In De PEN dd. 10 maart 23 (pag. 2) staat iets over de overtollige sluisdeuren (Doorslagsluis). Die kunnen m.i. mooi van pas komen bij de reconstructie van Het Sluisje.

Het Sluisje richting oost

De Tol (voor het voormalig klooster)

Sfeerbeeld ter hoogte van Herenstraat 49 rond 1900

Idee 10

Groene Guido Gezellehove Galecop

#Maak grijs groener

Maart 2023 Bloeiend Nieuwegein

1

Groene Guido Gezellehove Galecop

1. Idee De Guido Gezellehove heeft vijf grote kruisingen waarvan meerdere met drempels in de vorm van verhoogd wegdek. De kruisingen zijn gekoppeld aan de trottoirs. Deze combinatie geeft een grote besteende oppervlakte. Bij hoge temperaturen zijn deze locaties extra hoog in temperatuur. Daarnaast is het handhaven van de 30 km/u middels de drempels een uitdaging. Het idee is om de kruising Guido Gezellehove- Gerard Walschaphove als eerste test in Galecop te vergroenen. Het voorstel is een achthoek of cirkel verharding te vervangen door grasbetontegels – half verharding -half groen. Het reliëf van deze tegels hebben daarnaast effect op verlaging van snelheid van het verkeer. Dit voorstel sluit aan bij artikel 5 uit Coalitie akkoord: De groene en schone stad

2. Huidige situatie Hieronder de huidige kruising en het satelliet aanzicht van de kruising Guido Gezellehove met de Gerard Walschaphove – vanaf Googlemaps – met de pijl is aangegeven waar de kruising te zien is. Zichtbaar is de grote oppervlakte van bestrating.

3. Effect, voorstel aanpak en kosten 3.1 Effect vergroening kruising met grasbetontegels: -

Verlagen hittestress Verhogen water opname bodem Vertragend effect op passerend verkeer door reliëf grasbetontegels

2

3.2 Aanpak, opties en kosten Informeren buurt over vergroening kruising en beoogde effect

Optie 1: Achthoek Aanleg van een achthoek met half open tegels, bestrating vervangen door grasbetontegels. Oppervlakte: ca 80 m2

Optie 2: Cirkel Aanleg van een cirkel met half open tegels, van bestrating vervangen door grasbetontegels. Cirkel van 8 m diameter. Oppervlakte: 50 m2

Indicatie kosten: Aanleg achthoek grasbetontegels aanleg

kosten Euro 18/m2 euro 20/m2

Aantal 80 m2 80 m2

totaal €1440 €1600 totaal €3040

Aanleg cirkel grasbetontegels aanleg

kosten Euro 18/m2 euro 20/m2

Aantal 50 m2 50 m2

totaal € 900 €1000 totaal €1900 3

4. Potentieel vervolg na uitvoer test Evaluatie van uitvoeringswerkzaamheden en gebruik in de praktijk en feedback van de buurt. Inventarisatie van potentiële kruisingen in de Guido Gezellehove voor vergroening.

4

Beste lezer, Al vanaf 2019 speel ik met de gedachte om een haven te creëren in onze buurt omdat er gewoonweg geen aansluiting is bij de bestaande orde van havens. De beoogde haven is dan ook zoals deze wijk Fokkesteeg, een sociaal project. Voor mensen door mensen zonder bijkomstigheid van een enkele vorm van vergelding. Tevens speel ik dan met het idee om een sociaal koffiehuis te maken waar iedereen een kopje koffie kan afhalen met een lekker warm of koud broodje. Voor het gemak wordt het een drijvend vlot met daarop een container omgebouwd tot horecauitgife. De prijzen moeten passend zijn bij het concept van de haven en dus is het geen commerciële aangelegenheid. Maar zeker ook geen besloten vereniging zodat de mens weer zijn machtige hand kan laten gelden. Haven Fokkesteeg is gesitueerd op locatie: 52.016327494398475, 5.097838392652347 Naast de Wiersebrug aan de Jutphasestraatweg zijde. De gemeente moet daar de stoep nog renoveren dus de aanpassing naar het toekomstplan kan al voorbereid worden. De stoep loopt tot aan de waterkant en op de waterkant leggen we kunststof loopplanken zodat de steiger mee kan bewegen met het tij. Ook de steiger wordt vervaardigd van gerecycled kunststof van bijvoorbeeld wasmachine plastic. Dan vragen we aan bijvoorbeeld Henkel om de kunststof pallets te doneren. Brove plastics is in staat de mal te maken voor steiger en vlonder.

Zodat we de haven kunnen demonteren en opbergen buiten het seizoen. Het vuilwaterstation kan dan ook betergemaakt worden voor bijvoorbeeld biologisch wassen van je boot. Op deze manier maken we van Nieuwegein een welkome plek om te passeren en te verblijven met de boot. Zonder daar meteen de hoofdprijs voor te eisen omdat de vastgoedeigenaren dit hebben mee gecalculeerd in het verdienmodel…. In de toekomst kan Nieuwegein zich ook wagen aan de grootste woontoren van de provincie op de plek van de staalboer. Vervuiling eruit en leefomgeving erin. Maar dat is slechts een droom… Ik bied mijn diensten kosteloos aan aan de gemeente Nieuwegein om dit plan te realiseren. Bijgevoegd enkele schetsen van het plan van HAVEN FOKKESTEEG

D Hekje met aan beide kanten damwanden

A Kruipaal

Vlaggenmast

Molen

A D

B

Betonnen ring

C Brug over voorwaterloop

C

Versie 20 maart 2023

Idee 27

Nicolaaskerk anno 1646, de toren sneuvelde in 1674

(versie febr 23)

Knalplastic!

Hoe vuurwerkshows bijdragen aan de plastic soup

Knalplastic, hoe vuurwerkshows bijdragen aan de plastic soup Een rapport van Lekjutters Vijheerenlanden Auteur: Maarten Kerkhof juni 2022 Lekjutters Vijfheerenlanden is partner in de Schone Rivieren Alliantie en onderschrijft het Plastic Avengers Manifest

Inhoudsopgave •

Voorwoord door Merijn Tinga,_Plastic soup surfer & Dirk Groot, Zwerfinator

•

Inleiding

•

De vuurwerkshow bij het Titaniumfestival

•

De nasleep van de vuurwerkshow

•

De vuurwerkshow bij het La Musicafestival

•

Het vuurwerk bij het Zomerspektakel aan het meer

•

De mogelijke gevolgen van achtergebleven (plastic) vuurwerkresten

•

Conclusies en aanbevelingen. Afbeelding omslag: archieffoto vuurwerkfestival Scheveningen bron: https://www.travelaroundwithme.com/vuurwerkfestival-scheveningen/

Voorwoord

Eind 2019 startten we de campagne Operatie #Knetterbal, waarmee we mensen opriepen om foto´s te maken van rondslingerende plastic resten van knetterballen, ofwel plastic vuurwerkballetjes. We waren van plan om met de data die we zo verzamelden naar de rechter te stappen. We wilden te weten komen of het wettelijk wel toegestaan was om dit soort letterlijk wegwerpplastic te verkopen. We hebben de gang naar de rechter nooit kunnen maken omdat er in korte tijd zoveel foto´s werden gemaakt dat de grote winkelketens ervan schrokken en na een belletje van ons dit vuurwerk uit de schappen begonnen te halen. Niet veel later tekenden deze bedrijven zelfs het Knalplastic Convenant waarin ze beloofden ook in de toekomst geen vuurwerk met plastic meer te verkopen. De grote importeurs van vuurwerk ondertekenden dit ook. Sinds 2020 ligt er daarom bijna geen “kindervuurwerk” met plastic meer in de schappen. En ook niet meer op straat. Het is nu bijna allemaal gewoon weer van papier en karton. Dat wij niet naar de rechter konden stappen en daarom niet hebben kunnen komen tot een totaalverbod van plastic in vuurwerk is eigenlijk gewoon de schuld van mensen als Maarten. Hij was één van de grootleveranciers van aangeleverde data. Ook in andere projecten die we op deze manier hebben gedaan was Maarten van onschatbare waarde. Maarten gaat vaak zelfs verder dan de Zwerfinator in zijn onderzoeken.

En nu bewijst hij dat onze campagne tegen plastic in vuurwerk dan wel succesvol was, maar nog lang niet af. De strijd tegen plastic vervuiling is een taaie. De strijd die gevoerd wordt tegen het verkopen en afsteken van vuurwerk ook. De kans dat particulier gebruik van vuurwerk op korte termijn zal worden verboden is uiterst klein. Wat we wel nu al kunnen doen is het plastic uit het vuurwerk halen, zodat dat deel van de vervuiling in elk geval verdwijnt. Vuurwerk is honderden jaren ouder dan plastic, dus dat kan gewoon. Vanuit de centrale overheid wordt er weinig tot geen actieve actie op ondernomen, maar we kunnen het ook op andere manieren bereiken. Dit onderzoek van Maarten kan daarbij een grote rol spelen, lees het daarom goed. Veel dank voor dit onderzoek Maarten, ook wij hebben hier weer van geleerd.

Dirk Groot – Zwerfinator

Merijn Tinga – Plastic Soup Surfer

Inleiding. In de zomer van 2019 werd ik me, naar aanleiding van achtergebleven zwerfafval van een festival in plas Middelwaard te Vianen, bewust van het probleem van de plastic soup. Aanvankelijk richtte mijn aandacht zich alleen op door recreanten achtergelaten drankverpakkingen, koek en snoepwikkels en overige verpakkingen. Deze werden gedurende het recreatieseizoen dagelijks van de standjes ter weerszijde van de Lekbrug verwijderd.

Zoals dit gedeeltelijk gesmolten en van binnen zwartgeblakerde plastic pijpje op de foto hieronder afkomstig uit een flutecake. Er bestaan 900 shots flutecakes en zelfs 1200 shots .

Al snel viel het me op dat er niet alleen complete verpakkingen lagen maar ook grotere en vooral kleinere ondefinieerbare stukjes hard en zacht plastic. Hier wilde ik meer over weten en bij een zoektocht op internet stuitte ik op allerlei mensen en organisaties die zich met dit zwerfafvalprobleem bezig hielden. Zo ontdekte ik al snel, dank zij de algoritmes van Twitter en Facebook de Zwerfinator en de organisatie Schone Rivieren die zich beide op hun eigen manier met het verzamelen van zwerfafvaldata bezig hielden om op die manier het probleem te analyseren en tot een bronaanpak te komen. Toen in de herfst van 2019 Zwerfinator Dirk Groot aankondigde dat hij een lezing zou houden op de zwerfafvalmarkt van GoedVolk Utrechtse Heuvelrug besloot ik daar heen te gaan. Dirk gaf een zeer leerzame in indrukwekkende presentatie van zijn werkwijze en de daaropvolgende lezing door de Plastic Soup Surfer was al even inspirerend. Niet veel later gaf ik me op als vrijwillig onderzoeker bij Schone Rivieren waar ik in januari 2020 een training rivierafvalmonitoring volgde en vanaf februari 2020 mijn eigen onderzoeksgebied langs de Boven Merwede twee maal per jaar onderzoek.

Ter voorbereiding op de Schone Rivieren monitoring ging ik op eigen initiatief ook op onderzoek langs de Lek, waar Schone Rivieren op dat moment nog niet actief was, en vond op de hoogwaterlijn allerlei voorwerpen waarvan vele niet te herkennen waren maar van sommige duidelijk was dat het uit vuurwerk afkomstig was.

Plastic fluitje uit een flutecake aangespoeld op hoogwaterlijn langs de Lek.. Foto door de auteur

Ook trof ik enkele grotere hard plastic pijpjes aan, aan beide zijden open met aan een kant een tussenschotje waarin een klein gaatje waarvan ik flauw idee had waarvoor het diende of waar het van afkomstig was. Pas toen ik rond de jaarwisseling van 2019/2020 mee deed met operatie knetterbal van de Plastic Avengers, het samenwerkingsverband van Zwerfinator en de Plastic Soup Surfer, kwam ik er achter dat ook deze plastic pijpjes uit vuurwerk afkomstig waren. Ik trof ze na de jaarwisseling namelijk overal aan waar er vuurwerk afgestoken was. Ook vond ik er een waar het kartonnen omhulsel, de plastic top en het houten stokje van de vuurpijl nog omheen zat. Het is dus een vaste brandstoftank/raketmotor van een vuurpijl. Afbeelding rechts: aangespoelde raketmotor op de hoogwaterlijn. Afbeelding onder: Kaart uit het Zwerfafvalkompas met de locaties van de gevonden fluitjes en raketmotoren waarbij ieder blauw bolletje een gevonden item is

Uit het voorgaande verhaal blijkt dus dat plastic afkomstig uit vuurwerk veelvuldig voorkomt in de plastic soup en dat in Nederland het probleem gedeeltelijk is opgelost doordat een aantal bedrijven het Knalplastic convenant van de Plastic Avengers hebben ondertekend en geen vuurwerk meer verkopen waar plastic in zit. Helaas zijn er nog steeds bedrijven die het convenant niet hebben ondertekend en heeft de landelijke en Europese politiek tot op heden verzuimd om met regelgeving te komen om dit type single use plastic, wat ontworpen en bedoeld is om buiten weg te werpen: letterlijk wegwerpplastic, uit te faseren.

Een collectie vuurwerkplastic. Van boven naar beneden: Knetterballen, fluitjes, een vuurpijltop een kruithouder. Onderste rij: lontbeschermers en raketmotoren.

De vuurwerkshow bij het Titaniumfestival Sinds 2016 word recreatieterrein Middelwaard, gelegen in de uiterwaarden van de Lek aan een voormalige zandwinplas net ten westen van de snelweg A2 in de gemeente Vijfheerenlanden een aantal keer per jaar verhuurd aan festivalorganisaties. Aanvankelijk alleen aan festival By the Creek maar later ook aan Wooase en in 2019 kwam daar het Titaniumfestival nog bij. In 2020 en 2021 waren er geen festivals in verband met de coronapandemie. Het recreatieterrein, wat sinds eind 2018 eigendom is van de gemeente, ligt aan de noordoostzijde van de plas en bestaat uit een parkeerterrein, een ligweide ,een zandstrandje en een kwart van het water. De rest van het terrein is natuurgebied van het Utrechts landschap waar de oever van de plas bestaat uit grof grind met plaatselijk begroeiing met riet en aan de westzijde een zandige, onbegroeide, oever.

Overzicht van de omgeving van het recreatieterrein. Bron: Google Maps

Voor de editie 2022 van het Titaniumfestival, wat gepland stond voor 14 mei, bedacht de festivalorganistor dat het leuk zou zijn om naast het vuurwerk dat gedurende de dag vanaf de podia werd ontstoken het festival te besluiten met een vuurwerkshow vanaf het water van de plas.

Vervolgens is de aanvraag beoordeeld op veiligheid voor mens en milieu.

Er werd dan ook, naast een aanvraag voor een evenementenvergunning en een omgevingsvergunning voor het afwijken van de regels van het bestemmingsplan bij de gemeente, op 12 februari een aanvraag gedaan bij de Provincie Utrecht voor een ontbrandingstoestemming in het kader van het vuurwerkbesluit. De RUD Utrecht heeft namens de provincie met betrekking tot dit verzoek is de procedure ingevolge afdeling 4.1.2 van de Algemene wet bestuursrecht gevolgd en onder andere advies gevraagd aan diverse instanties.

Afbeelding: beoordeling uit de definitieve beschikking. Uit bovenstaande beoordeling blijkt niet dat de aanvraag is beoordeeld op effecten van verbrandingsproducten en andere vrijkomende materialen in het kader van de waterwet en het bodembesluit. De vergunninghoudster word wel op gewezen dat er ook nog andere wet en regelgeving van toepassing kan zijn.

Afbeelding: advies aanvragen uit de definitieve beschikking,

Het vuurwerk van de eindshow werd afgestoken tussen 22:50 en 23:00 uur vanaf pontons op het water zoals op onderstaande tekening is te zien aan de cirkels die de verschillende veiligheidszones voor het af te steken vuurwerk aangeven.

De windrichting tijdens en gedurende de nacht na het afsteken was oost noord oost met een gemiddelde windsnelheid van 3,4 m/s op 15 mei gemeten op het dichtstbijzijnde weerstation Cabauw.

Situatietekening vuurwerkshow. Bijlage bij de beschikking ontbrandingstoestemming.

Afbeelding: de eindshow Titanium festival met links vuurwerk vanaf het water en rechts lichteffecten vanaf het hoofdpodium. Bron: facebookpagina Titanium festival

De nasleep van de vuurwerkshow Op de vroege morgen van 15 mei werd de oever van de plas door de Lekjutters geïnspecteerd op eventueel in het water geraakte bekers en flesjes. Dit na een eerdere ervaring na het Wooase festival 2019 toen de hele oever van de plas bezaaid lag met plastic drinkbekers en waterflesjes. Er werden deze ochtend geen plastic cups gevonden en slechts twee waterflesjes. Tot onze schrik lag de westoever van de plas bezaaid met een enorme hoeveelheid raketmotoren van vuurwerk en plastic dopjes die kennelijk ook uit het vuurwerk afkomstig waren. Op deze video ziet u wat een vuurwerkshow van tien minuten aan plastic afval oplevert. Afbeelding onder: screenshot video-opname.

Afbeelding boven: kaart met de afsteeklokatie (blauw) de windrichting. En de locatie van het aangespoelde afval. (gele bol)

Aan het begin van zondagmiddag 15 mei heb ik de leiding van het Titanium festival op de hoogte gebracht van deze vervuiling door ze de die ochtend gemaakte video te laten zien. De eigenaar van Dance 2 Eden, een van de organiserende bedrijven, instrueerde meteen het gespecialiseerde evenementen schoonmaakbedrijf wat hij had ingehuurd dat ze ook die locatie schoon moesten maken. Nog diezelfde middag is dit schoonmaakbedrijf daarmee aan de slag gegaan gebruikmakend van een grashark om de plastic delen bij elkaar te harken en af te voeren.

Op maandagmiddag gingen wij kijken of de festivalorganisatie de oever van de plas had opgeruimd. Op het eerste gezicht leek het inderdaad schoon maar een wandeling langs de waterlijn leverde nog 81 grotere stukken op die met de zwerfafval app Litterati zijn geregistreerd.

Ook lagen er nog zeer veel kleine stukjes plastic waarvan het ondoenlijk was om die handmatig op te rapen laat staan om ze met de Litterati app te fotograferen. Een video van de situatie op maandagmiddag 16 mei zie je hier.

Litterati kaart van 16 mei gefilterd op [firework] Bron: Litterati partner portal Lekjutters Inzet linksboven: gedeelte van de fotogalerij uit het Zwerfafvalkompas. Het Zwerfafvalkompas is een analysetool gebaseerd op de data uit Litterati.

Om de mate van vervuiling na het opruimen door de festivalorganisatie te bepalen bedachten we het plan om de plastic vuurwerkdelen van het zand van de oever te scheiden gebruikmakend van de eigenschap dat het plastic blijft drijven en zand zinkt in water.

Afbeelding: De “wasinstallatie” een panschop, speciekuip en fijnmazige zeef. Over ongeveer 100 meter is op de aanspoelsellijn 1 á 2 cm. zand opgeschept en in een met water gevulde speciekuip gedaan. Zo werd het plastic van het zand gescheiden. Regelmatig werd het water met de drijvende plastic deeltjes en plantenresten via een zeef uit de kuip gegoten waarna het schone zand werd teruggestort en de kuip opnieuw met water gevuld voor het volgende stuk. Afbeelding rechtsboven: het afgraven van de aanspoelsellijn. Afbeelding rechtsonder: het boven komende plastic vermengd met plantenresten

Deze werkwijze leverde in 4 uur een emmer vol met plastic deeltjes op vermengd met plantenresten.

ospar ID omschrijving

aantal gewicht in gram

117.1

ongedefinieerd hard plastic 0-2,5 cm

9265

495

46.1

ongedefinieerd hard plastic 2,5-50 cm

201

166

In tabel 1 wordt het aantal en het gewicht weergegeven waarbij de OSPAR methodiek van Schone Rivieren is gevolgd waarbij als extra ook het gewicht per categorie bepaald is.

43.1

vuurwerk

79

304

64

sigarettenfilters

3

Opmerking 1: het aantal stukjes 0-2,5 is een schatting op basis van een telling van 20% van het totaal. Opmerking 2: de ongedefinieerde stukjes zijn ook afkomstig uit het vuurwerk maar zijn in deze rubrieken ingedeeld omdat ze als ze los gevonden zouden zijn niet als vuurwerk herkenbaar zouden zijn.

1172

ongedefinieerd piepschuim 0-2,5 cm

1

Dit mengsel hebben we een dag laten drogen om de adhesie krachten tussen het plastic, het water en de plantenresten op te heffen. Vervolgens zijn de plantenresten er handmatig tussen uit gehaald waarbij de stukken plastic meteen zijn gesorteerd op grote.

Afbeelding: een gedeelte van het uitgezeefde materiaal wat te drogen ligt

53 overig rubber Tabel 1

1

Een gedeelte van het uitgesorteerde materiaal

De 9.545 stukken en stukjes plastic vuurwerkresten weergegeven als een fragmentatiebom: Knalplastic

Maar is nu, na de tweede opruimactie, alles opgeruimd? Het antwoord is nee. Op woensdag 18 mei troffen we binnen 6 minuten nog acht vuurwerkfragmenten aan die eerder kennelijk dieper onder het zand verscholen hadden gelegen en door het omwoelen van het zand door het daar grazende vee of spelende honden weer aan het daglicht was gekomen. En op zondag 22 mei raapten we weer 13 stuks op. Kaarten en foto’s uit het Zwerfafvalkompas van 22 en 24 mei.

Bij een rondwandeling langs de waterlijn vonden we op dinsdagavond 24 mei ook weer 34 plastic delen van het vuurwerk aan, nu ook op de met grind bestortte zuidoever en zes stuks op het recreatiestrandje aan de oostkant. Aan de westzijde dreven en aantal stukjes in het water die kennelijk met het afstromende regenwater weer te water waren geraakt. De voorgaande dagen waaide de wind uit noordelijke tot westelijke richting. Op vrijdag 27 mei troffen we ook nog 20 stuks aan. Zie afbeelding volgende pagina Foto links: gevonden vuurwerkresten 24 mei. Afbeelding onder: Litterati map van 24 mei met de locaties en aantallen gevonden vuurwerkresten. Inzet: screenshot van de fotogalerij van deze items.

20 gevonden plastic vuurwerkresten op vrijdag 27 mei waarvan 12 op het recreatiegedeelte van de plas.

De vuurwerkshow bij het La Musicafestival Twee weken later werd op 28 en 29 mei aan de overkant van de Lek op de locatie van Beachclub Klein Scheveningen het tweedaagse festival La Musica gehouden. Op de eerste dag bestond de eindshow uit een vuurwerkspektakel van een kleine 15 minuten. Dit vuurwerk werd eveneens voor het grootste gedeelte afgevuurd vanaf het water, ditmaal vanaf een ponton op de Lek.

Op zaterdagavond tussen 23:35 en 23:47 uur werd er vanaf een ponton op de Lek voor het strand bij Beachclub Klein Scheveningen vuurwerk afgestoken. (rode ovaal op de kaart hieronder) bij een zwakke tot matige wind uit het noordwesten. De Lek is hier nog getijdenrivier met een tijverschil van ± 1.30 m. Twee uur na het vuurwerk was het laagwater dus zal er direct na het afsteken i.c.m. met het debiet van 0 tot 35 m³/s via de stuw Hagestein nog een lichte ebstroom richting zee gestaan hebben. Na het laagwater keerde de stroom om met het opkomen van de vloed.

De volgende morgen troffen we over 800 meter op de strandjes aan de lijzijde, net als eerder bij Plas Middelwaard, zeer veel plastic vuurwerkresten aan waarvan 335 grotere stukken geregistreerd zijn met de Litterati app. Zie de gekleurde bollen met de aantallen per locatie. De paars gemarkeerde oeverdelen zijn met steen bestort en moeilijk of niet toegankelijk. Bekijk hier video van het vuurwerk en de situatie op zondag.

Op de afbeelding hiernaast het grootste gedeelte van de 335 grotere stukken. Sommige van de ronde dekseltjes waren voorzien van de merknaam Ricasa, een bekend merk professioneel vuurwerk. Op deze strandjes vonden we tussen de vuurwerkresten ook 39 plastic bekers aan, allemaal het zelfde model bierglas. (kaart linksonder) Op maandag 30 mei ondernamen we een poging om ten minste op de zandige oeverdelen de kleine fragmenten op te ruimen. Na 10 meter vloedlijn met een stoffer en blik bewerkt te hebben spoelde een zware hekgolf van een passerend schip al de resterende fragmenten hoog de oever op tussen de vegetatie. Op de foto rechtsonder de 1290 fragmenten van de tien meter vloedlijn die we wel konden schoonmaken.

De dagen daarop zochten we de hele oever af vanaf de uitmonding van de Pontwaardgeul in Vianen (rechtsboven) tot net voorbij de Jachthaven van Lexmond (linksonder) op het gehele traject van ruim 5 km. vonden we in totaal 218 plastic bekers van het model wat gebruikt werd bij het La Musicafestival. Dit geeft een goed beeld hoever drijvend plastic afkomstig van één puntlocatie zich in enkele dagen verspreidt over een flink gebied. De paarse markering geeft weer de met steen bestortte oever aan. Op een van de strandjes net bovenstrooms van de Lexmondse jachthaven troffen we nog een verse vuurwerkrest aan. (zie inzet) Het is zeer waarschijnlijk dat er tussen de stortsteen op de oever tussen de strandjes tegenover de afsteeklocatie en de haven van Lexmond een aanzienlijke hoeveelheid plastic vuurwerkresten terecht is gekomen.

Afbeelding onder: een gedeelte van de fotogalerij met plastic bekers tussen de stortstenen op de oever bovenstrooms van Lexmond

Het vuurwerk bij het Zomerspektakel aan het meer Tijdens het Pinksterweekend werd er bij het Zomerspektakel aan het meer in Alphen aan den Rijn op 3- 4- en 5 juni elke avond afgesloten met vuurwerk. Anders dan bij de hiervoor besproken festivals werd hier het (consumenten) vuurwerk afgestoken vanaf hoogwerkers die pal aan de oever van de Zegerplas stonden opgesteld. De eerste twee avonden zat de wind stabiel in het noordoosten en op zondagavond kwam de wind uit het westen. Bij alle drie de vuurwerkshows was er dus een aanlandige wind. Bij een inspectie op donderdagmiddag 9 juni werden er dan ook geen vuurwerkresten in het water of direct aan de waterkant aangetroffen. De Zegerplas heeft trouwens aan de zuidelijke helft een dichte oeverbegroeiing van riet en bramenruigte die op slechts enkele plekken onderbroken worden door kleine hondenstrandjes. De noordelijke helft van de plas heeft een betonnen kademuur.

Direct achter het podium troffen we wel enkele tientallen vuurwerkresten aan. Afbeelding links. 26 plastic dopjes zoals we die ook bij de plas Middelwaard en in de Lek vonden. Plastic raketmotoren troffen we niet aan maar wél vier exemplaren van karton. Afbeelding rechts.

De mogelijke gevolgen van achtergebleven (plastic) vuurwerkresten. In dit hoofdstuk behandelen we de mogelijke gevolgen van vuurwerkresten die in het milieu achterblijven. Milieu Centraal heeft er op haar website een speciale pagina aan gewijd: vuurwerk en het milieu De afbeeldingen hieronder en hiernaast zijn screenshots van die pagina waarbij vooral tip 04 voor dit geval relevant is.

Het moge duidelijk zijn dat de vervuilende stoffen die bij het ontbranden van het vuurwerk in het onderhavige geval rechtstreeks in het oppervlaktewater terecht zijn gekomen. Het vuurwerk werd immers vanaf pontons op het water gelanceerd.

Hiermee werd artikel 6.2 van de waterwet overtreden die stelt: Het is verboden om stoffen te brengen in een oppervlaktewaterlichaam, tenzij: a. een daartoe strekkende vergunning is verleend door Onze Minister of, ten aanzien van regionale wateren, het bestuur van het betrokken waterschap

Naast chemische verontreiniging met o.a. zware metalen levert het gebruik van vuurwerk waar plastic in is verwerkt een forse vervuiling met plastic delen waarvan een deel al meteen gefragmenteerd is tot microplastic. (< 5 mm) Veel de plastic scherven hebben scherpe punten, zie de foto hiernaast, wat direct gevaar voor verwonding oplevert voor mens en dier die er op stappen of het met voedsel of drinken binnen krijgen. Bij wetenschappelijk onderzoek naar de maaginhoud van Noordse Stormvogels op de Noordzee wordt bij 9 op de 10 vogels plastic in de maag gevonden. Bron: WUR.nl Nieuws plastic in vogelmaag Als dit plastic zich in de maag ophoopt heeft de vogel geen hongergevoel meer en zal verzwakken omdat hij onvoldoende voedingstoffen binnen krijgt.

Plastic scherven van het vuurwerkafval van 14 mei. Plastic wat in het milieu achter blijft zal uiteindelijk door verwering uiteenvallen tot steeds kleinere stukjes, uiteindelijk tot nanoplastics die gemakkelijk in de voedselketen worden opgenomen. Het vuurwerkafval van 14 mei was op de zandige oever aan de westkant van de plas nog grotendeels eenvoudig op te ruimen. Maar wat als de winrichting net even anders was geweest en het op een oever met vegetatie of een grindoever terecht was gekomen?

Nu zal het plastic van het vuurwerk van 14 mei op plas Middelwaard niet snel in de Noordzee terecht komen daar het in een afgesloten plas in een uiterwaard ligt die alleen bij zeer extreem hoog water overstroomt. Bij vuurwerk op of nabij open water (denk daarbij b.v. aan het vuurwerkfestival in Scheveningen) is dat uiteraard wel het geval.

De plas Middelwaard is weliswaar een geïsoleerde plas maar staat via het grondwater wel in verbinding met de Lek en heeft dus een fluctuerende waterstand. Bij een hogere watertand zal het plastic wat nu nog op de oever ligt gaan drijven en met de wind naar andere plekken van de oever drijven. Ook het plastic wat onder het zand bedolven is kan weer mobiel worden doordat het zand omgewoeld word door golfslag bij harde wind.

Een treffend voorbeeld hiervan maakten we mee in het voorjaar van 2020 toen na een voorjaarsstorm op de noordoever van de plas tussen het grind een chipszak vonden met een THT datum van november 1995

Conclusies en aanbevelingen. Plastic vuurwerkresten worden regelmatig aangetroffen tussen het zwerfafval in en langs oppervlaktewater en op land maar word vaak niet herkend als vuurwerkafval, vooral niet als het gefragmenteerde stukjes zijn geworden

Chipszak uit 1995 op de oever van plas Middelwaard Bron: Lekjutters Zwerfafval Museum Het in het water gekomen plastic zal zich geleidelijk over de hele oever verspreiden en in open water zich over een nog groter gebied verplaatsen en jarenlang een risico blijven voor de gezondheid van mens en dier. De resten van vuurwerk dat op land wordt afgestoken zal, afhankelijk van de ondergrond waarop het terecht komt, minder mobiel zijn maar ook nauwelijks op te ruimen zijn als het tussen vegetatie terecht komt.

Screenshot van een tweet van Trash Hunters Zwolle met de vraag wat dit voor een plastic pijpjes zijn. Bleek afkomstig van het Koningsdag vuurwerk op het Rode Torenplein.

•

Uit de aard van het product, letterlijk wegwerpplastic wat ontworpen en bedoeld is om buiten weg te schieten, volgt onvermijdelijk dat het na gebruik zwerfafval wordt.

•

Deze plastic resten een bedreiging vormen voor de gezondheid van mens en dier.

•

Door de wijze en plaats van gebruik zal het in de meeste gevallen praktisch onmogelijk zijn de (gefragmenteerde) resten op te ruimen en in te zamelen voor hergebruik.

•

Daarmee voldoet het gebruik van plastic in vuurwerk niet aan de doelstelling van een circulaire economie.

•

Er ondanks aangenomen Kamermoties, het Knalplastic convenant en overleg met de vuurwerkbranche nog steeds vuurwerk met plastic wordt gebruikt.

•

De belofte over schoon opleveren van de locatie door vuurwerkbedrijven een loze belofte is die absoluut niet waar te maken is.

•

De vuurwerkbranche niet bereid is haar verantwoordelijkheid te nemen.

•

Het ongelimiteerd afschieten en tot ontploffing brengen van vuurwerk met plastic fors bijdraagt aan de plastic soup.

•

Het afschieten van vuurwerk vanaf of nabij water onwenselijk is i.v.m. stoffen die onvermijdelijk in het water terecht komen. Er in dergelijke gevallen een watervergunning vereist is.

•

Operatie Knetterbal heeft bewezen dat er een alternatief bestaat voor plastic in vuurwerk. – In 2020 lagen er knetterballen van papier in de winkelschappen -

•

Het verdient aanbeveling dat gemeenten en provincies, zolang de landelijke en Europese politiek verzuimt met regelgeving te komen, bij het verlenen van evenementenvergunningen / ontbrandingstoestemming in de vergunningsvoorwaarden opneemt dat er bij het afsteken van vuurwerk uitsluitend plasticvrij vuurwerk gebruikt mag worden.

•

Het wenselijk is dat en EU zo spoedig mogelijk de Single Use Plastics Directive besluit uit te breiden met een verbod op plastic in vuurwerk.

•

Festivals die echt duurzaam willen zijn zouden kunnen overwegen om het slotvuurwerk te vervangen door een laser- en of droneshow.

Screenshot Knalplastic motie van de website Plastic Soup Surfer

Screenshot website Fuego-fireworks. Onderstreping door de auteur van dit rapport

Ik heb fuego-fireworks dit rapport toegezonden en kreeg onderstaande reactie: ‘’De locatie is zondagavond opgeleverd en hierin is ook het aangespoelde vuurwerkafval meegenomen in de opruimwerkzaamheden. Dit hebben we uiteraard niet direct na show kunnen doen aangezien de windrichting over de plas stond en het even heeft geduurd voordat de resten konden aanspoelen.’’ ‘’ Het valt me op dat u erg grondig te werk bent gegaan door het strand af te graven en te zeven. Om te stellen dat alle restanten door onze vuurwerkshow komen vinden we dan weer wat minder grondig en kunnen we dan ook niet beamen.’’

Idee 43