Bijdrage AB 06-07-23 VVD

Algemene beschouwingen Jaarrekening 22 en kadernota 24 Nieuwegeinse VVD. Mevrouw de Burgemeester, collegeleden raadsleden en belangstellenden Graag wil ik mijn dank overbrengen aan de ambtelijke organisatie voor de enorme hoeveelheid werk die verzet is om deze verantwoording en opmaat naar de begroting 2024 vorm te geven. In 2 werksessies met de raad is ambtelijk veel energie gestoken om het begrotings- en verantwoordingsproces bij de raadsleden goed op het netvlies te krijgen. De vele vragen nav de financiële stukken zijn servicegericht opgepakt, waardoor wij als raad ons werk goed kunnen doen. Dank daarvoor. De jaarrekening is door de accountant beoordeeld met een goedkeurende verklaring. Het jaar werd afgesloten met een positief saldo terwijl de laatste bestuursrapportage 22 nog uitging van een negatief saldo. Laat binnengekomen rijksgelden, overhevelen van

activiteiten en krapte op de arbeidsmarkt zijn kort samengevat de oorzaken van dit verschil. In vergelijking tot andere gemeenten zijn bij ons de verschillen tussen begroting en realisatie nog overzichtelijk. De VVD is over het geheel genomen positief over de jaarrekening. Toch zijn er een paar zorgpunten die de VVD niet onbenoemd wil laten: Het echt te hoge ziekteverzuim. Op iedere 12 ambtenaren zat er 1 ambtenaar thuis vorig jaar. Vraag: Wat gaat het college doen om het ziekteverzuim terug te dringen. Welke plannen heeft u daartoe, en kan de raad periodiek geïnformeerd worden over de hoogte/verloop van het ziekteverzuim . Naast Ziekteverzuim is er ook sprake van niet ingevulde vacatures. De met de raad begrootte en afgesproken ambities komen daardoor onder druk te staan. Hoe denkt het college deze ambities toch tijdig te realiseren. Welke prioriteiten stelt het college daarin? Voor de VVD is veiligheid een kernopdracht voor onze gemeente. Wij constateerden dat preventie- cameratoezichtmiddelen zijn overgeheveld naar 2023. Wij pleiten ervoor deze veiligheidsgerelateerde middelen ook echt met spoed in te zetten zodat er geen gaten vallen. De kadernota markeert naar mening van de VVD een omslagpunt. De Coronaperiode werd afgesloten, de gevolgen van de oorlog worden ook voor Nieuwegein zichtbaar.

Hoge inflatie, stijgende bouwkosten, energieproblematiek, forse rentestijging, natuur en milieu vraagstukken, toestroom van vluchtelingen, woningnood en tekorten op de arbeidsmarkt markeren deze omslag. Kijkend naar de kadernota en het kantelende tijdsgewricht zien wij de kadernota als een winstwaarschuwing. De tijd van gratis geld (bijna 0% rente) is voorbij, onze voornaamste financieringsbron (het rijk) is grillig en is de voornaamste oorzaak van begrotingstekorten in de nabije

toekomst. De nota schetst een perspectief van tekortschietende middelen na het ravijnjaar maar ook van een aantal stevige opgaven. Zoals het opknappen van verouderende buurten, het vernieuwen van onze scholen en sportvoorzieningen en de forse opgave in het sociaal domein. De kadernota laat voor 2024 nog een positief beeld zien. Vanaf 2026 verslechtert dat beeld aanzienlijk. Gezien de grilligheid van Rijksfinancien is het nu niet verstandig om het ombuigingsmes ongericht te hanteren. Wij vinden het wel verstandig dat de gemeente zich voorbereid en stappen zet om de begroting meerjarig sluitend te gaan krijgen. Volgens de VVD kan en moet dat. Graag willen wij dat de raad meegenomen wordt in de stappen die de komende tijd gezet moeten worden om financieel gezond te blijven. Kunt u dat toezeggen? Het vertrouwen in de politiek is onder de bevolking laag zoals blijkt uit de erg lage verkiezingsopkomsten. In het coalitie-akkoord dat in de begroting verwerkt is, is afgesproken een pilot burgerforum 3 jaar lang voor 50.000 per jaar uit te voeren. De VVD vindt het belangrijk dat het vertrouwen en de betrokkenheid van de burger toeneemt dus ondersteunt dit experiment. Wij vinden echter wel dat de pilot binnen de afgesproken financiële kaders dient te blijven en dat eea de wettelijke bevoegdheden van de raad niet mag aantasten.

De VVD is van mening het voorzieningenniveau in basis goed moet blijven maar staat ook voor een betaalbare gemeente omdat de hardwerkende burger al moeite genoeg heeft om de rekeningen te kunnen betalen. Als raad past ons bescheidenheid omdat de bomen niet tot in de hemel groeien, en iedere kleine of grote wens schaarse ambtelijke uren kost waardoor werkzaamheden in de knel kunnen komen en zoals eerder gezegd : de tijd van gratis geld is voorbij.. Enige zelfdiscipline vanuit de raad vindt de VVD daarom belangrijk. Durven de partijen hier in de raad zich daar ook aan te committeren?

Er zal de komende periode een ingewikkelde puzzel gelegd moeten worden. Ombuigingsprocessen voorbereiden voor een meerjarig sluitende begroting . Besluitvorming over parkeervoorzieningen en exploitatie, prioritering binnen het sociaal domein, vitale scholen en sportvoorzieningen, opknappen verouderende buurten en het in goede banen leiden van de groeiende stad. Dit alles niet meer vanaf de tekentafel bij de groeikern maar in samenwerking met onze volwassen geworden stad. Daarin willen wij een stad zijn met goede voorzieningen voor onze inwoners, ook de nieuwe inwoners verdienen dat! Er wordt nu veel geïnvesteerd in publieke voorzieningen zoals sportcomplexen, zwembad, natuurkwartier, bibliotheek. Dat is in een volwassen geworden en groeiende stad belangrijk. Vraag: beschikken de overige voorzieningen voorlopig over voldoende capaciteit om de groei aan te kunnen? De kadernota is een opmaat naar de begroting 2024 ev. Belangrijke ijkpunten voor de VVD zijn en blijven: Betaalbaarheid, goede bereikbaarheid met alle vervoersmodaliteiten. Waarbij de auto niet het ondergeschoven kindje mag worden, veiligheid, een stad op orde (schoon, heel en veilig, ondernemervriendelijk), een efficiënte en effectieve zorgstructuur, samenwerking zorg en onderwijs, energiezekerheid, werkgelegenheid en leven in de brouwerij.

De VVD is geen voorstander van het inzetten van niet gebruikte belastingcapaciteit. Dat is echt een laatste redmiddel en in een tijd dat voor veel burgers de kosten dagelijkse boodschappen de pan uit rijzen echt ook onwenselijk. De VVD is blij dat de bouwstop na besluitvorming in juni eraf is en de stad kan doorgroeien. Met het aangekondigde vertrek van het Antonius Ziekenhuis en het mogelijk vrijkomen van het terrein van Persil(henkel/Ecolab) ontstaan nieuwe ontwikkelmogelijkheden voor woningen, voorzieningen etc. Vraag: Op welke manier denkt het college na over deze terreinen, welke ontwikkelmogelijkheden ziet u en op welke termijn?

Zorgen heeft de VVD over de beschikbaarheid van energie/electriciteits-aansluitingen voor noodzakelijke ontwikkelingen zoals nieuwe bedrijven, verduurzaming en tijdelijke scholen. Vraag: welke problemen ziet het college rond energie aansluitingen ontstaan de komende jaren waar het gaat om leveringszekerheid en de (on)mogelijkheid van nieuwe of vergrootte aansluitingen? Hoe groot is dit vraagstuk voor Nieuwegein? Kunnen de ambities en projecten van het college door deze problematiek nog wel gerealiseerd worden? Vraag: In het afgelopen jaar is met de raad gesproken over mogelijk aandeelhouderschap in het Warmtenet en Stedin. Naast dat dat een enorm bedrag vraagt, vraagt de VVD zich af wat de directe voordelen voor de Nieuwegeiners zijn? Vraag: Per 1-1-2024 dient het Omgevingsplan ingevoerd te zijn. Ligt de invoering daarvan op stoom? Hoe worden raad en bouwpartijen hierover geïnformeerd en betrokken? De stadsverwarming kan een belangrijke rol spelen in de verduurzaming van onze energievoorziening. Veel Nieuwegeiners zijn aangewezen op stadsverwarming. Helaas heeft de VVD moeten constateren dat de tarieven van Eneco torenhoog blijven en daar niet aan te willen tornen, terwijl de energieprijzen overal fors zijn gezakt. De rekening wordt daarmee wel erg eenzijdig bij de burger en het energieplafond neergelegd.

Vraag: welke ultieme inspanningen wil het college verrichten om Eneco op redelijkere gedachten te brengen en wat heeft het tot nu toe gedaan? De afgelopen week is veel gezegd over het evenemententerrein. In de kadernota wordt voorgesteld eea op de lange baan te schuiven ivm de financiën. Aan de ene kant heeft de VVD daar begrip voor. Toch kan de VVD de ogen niet sluiten voor de langgekoesterde wens om een dergelijk terrein in Nieuwegein te hebben. Wij willen het college daarom oproepen toch door te gaan met de voorbereidingen.

Om een dergelijk terrein te realiseren moeten nog best wat hobbels genomen worden zoals definitieve locatiekeuze, een beheersmodel, de acquisitie (we willen tenslotte een gevuld terrein met aantrekkelijke goed bezochte evenementen), veiligheid, beschikbaarheid van elektriciteit, participatie en vergunningstrajecten. Wij verwachten dat het college met een goed doordacht voorstel komt. In de tussentijd ziet de VVD het als wenselijk om- daar waar dat redelijkerwijs kan- ruimhartiger om te gaan met de bestaande mogelijkheden om evenementen te organiseren. Daarbij denken wij aan de tijdelijke mogelijkheden in bijv Galecopperzoom en bij sportverenigingen die daar zelf ook een stimulerende rol in kunnen vervullen. Is die bereidheid er, en welke mogelijkheden ziet het college? Helaas heeft de VVD moeten constateren dat het met alle goede bedoelingen omgeven plan om in het voorjaar openbaar groen niet te maaien, forse schade heeft opgeleverd in diverse buurten. Zo zijn grasvelden dorre stoppelvlaktes geworden en is het aanzien van de stad geschaad. Wij vragen ons af of er wel milieuwinst is gerealiseerd, of dat we slechts een sjofel imago aan het realiseren zijn. Wij verzoeken het college de schade in kaart te brengen en daarover de raad te informeren.

Is dit beleid voor herhaling vatbaar? Afrondend voorzitter: Gezien het waarschuwende karakter van de kadernota, past ons (ook als raad) bescheidenheid. Voor het college ligt er de komende tijd een stevige opdracht: - Een oplossing zoeken voor de jaren 2026 en verder om tot sluitende begrotingen te komen. - De gemeente voor de burger betaalbaar houden.

- De juiste knoppen hanteren om de parkeerexploitatie in de hand te houden. - Zorgen dat de groeiambities van onze stad ook gerealiseerd kunnen worden. - De energie-infra toekomstbestendig, betaalbaar en duurzaam te krijgen. - Adequate schoolgebouwen realiseren. - Verouderende wijken opknappen. - Adequate zorg voor oud en jong . We zijn er nog niet, toch ziet de VVD in deze kadernota is goede aanzet om de opgave te realiseren. Wij wensen het college succes met de uitwerking in de begroting en zien het gesprek daarover in november dan ook met vertrouwen tegemoet.