Bijdrage AB 06-07-23 CDA

Bijdrage algemene beschouwingen van het CDA 6 juli 2023

“Het besturen van een stad is als het zeilen op woelige wateren: het vergt wijsheid, vastberadenheid en het vermogen om te navigeren in tijden van uitdaging en verandering." Deze historische uitspraak, toegeschreven aan de verlichtingsdenker Voltaire, blijft ook vandaag de dag relevant in de context van het werk van stadsbestuurders. Allereerst willen wij onze complimenten uitspreken voor de successen en prestaties die het afgelopen jaar zijn behaald. We hebben gezien hoe onze stad is getransformeerd met nieuwe infrastructuur, woningen, duurzame ontwikkelingen en innovatieve oplossingen. Culturele evenementen hebben ons na corona weer samengebracht. Er is geïnvesteerd in Nieuwegein als duurzame stad, in de eigen kracht van onze inwoners, en Nieuwegein als inclusieve stad. We hebben stappen gezet in het bevorderen van sociale cohesie en het stimuleren van actieve participatie in onze gemeenschap. Deze resultaten getuigen van de kracht en veerkracht van Nieuwegein. Echter, ondanks deze positieve ontwikkelingen, kunnen we niet voorbijgaan aan onze zorgen en een trend die ons verontrust. We zien dat gemaakte doelen niet altijd worden uitgevoerd zoals gepland, dat vertragingen optreden en dat er sprake is van een tekort aan menskracht om de gestelde taken uit te voeren.

Het is belangrijk op te merken dat we al ruim een jaar uit de greep van de coronapandemie zijn en dat deze uitdagingen niet enkel aan de nasleep van de crisis kunnen worden toegeschreven. Ook het tekort op de arbeidsmarkt is niet van gisteren. Het anticiperen hierop betekent dat de beleidsambities en -doelen kritisch tegen het licht moeten worden gehouden om vervolgens de planningen en budgetten daarmee in lijn te brengen. Omdat in het raadsvoorstel precies het tegenovergestelde wordt voorgesteld dienen wij samen met de CU en IB het amendement ‘Van ambities via doelen naar planningen’ in. Verder vragen we ons af welke kaders we eigenlijk stellen. Als op 16 van de 47 programmaonderdelen geen bedragen maar pm’s staan; hoe kunnen we dan als raad kaderstellend zijn en akkoord gaan met een kadernota waarvan 30% nog niet ingevuld is. Dat is het geven van een blanco cheque. Het CDA wil bij drie onderwerpen stilstaan: het natuurbeleidsplan, het programma Leefbaarheid in de jaarstukken, en de groei van de stad. Natuurbeleidsplan Allereerst het natuurbeleidsplan waarvan was toegezegd dat het er een week geleden zou liggen. Herhaaldelijk hebben wij benadrukt dat het natuurbeleidsplan, dat eigenlijk al in 2022 gerealiseerd zou zijn, er met spoed moest komen.

Vorig jaar hebben we daar een motie over ingediend en van dit meest groene college ooit in Nieuwegein had het CDA meer voortvarendheid verwacht. Om een beeld te schetsen waarom de natuur niet kan wachten toch maar wat inkleuring. Op de website van Natuurmonumenten staat het duidelijk; nergens in Europa gaat het zo slecht met de biodiversiteit als in Nederland. Het planbureau voor de leefomgeving heeft 18 soortgroepen benoemd. Van elke soortgroep wordt tenminste 25% bedreigd of is verdwenen. Bij steenvliegen bv. worden 19 van de 20 soorten bedreigd of zijn verdwenen. Dagvlinders 50%, bijen bijna 40% en libellen bijna 25%. Maar ook grotere dieren worden bedreigd of zijn verdwenen; amfibieën ruim 40%, vogels bijna 25% en zoogdieren ruim 20%. Alleen de mens maakt daar een uitzondering op; de wereldbevolking groeit in een rap tempo.

Wat het CDA duidelijk wil maken is dat we de urgentie van dit college missen. Na vertraging op vertraging en een hele duidelijke toezegging van het college is het voor de zoveelste keer vertraagd, en wordt het natuurbeleidsplan pas in december aan de raad voorgelegd. Dit roept de vraag op wat deze toezegging eigenlijk waard is en of het college zich bewust is van wat deze vertraging voor gevolgen heeft voor de natuur. En natuurlijk is het niet alleen een opgave die op het bordje van Nieuwegein ligt, maar wij zijn wel in de positie om er in Nieuwegein wat aan te doen. In de avond van de stad gaf de wethouder aan dat juist dit programma geen vertraging oploopt door capaciteitstekort. Bij het excuus dat het participatietraject langer duurt vraagt het CDA zich oprecht af of het college de prioriteiten op orde heeft. Programma Leefbaarheid Dan de jaarstukken. Grosso modo is er veel gedaan en bereikt. Zeker binnen de programma’s wonen, vrije tijd, versterking eigen kracht en veiligheid. Er is echter één programma dat er zichtbaar negatief uitspringt nl. het programma Leefbaarheid. Slechts 49% van dit programma is het afgelopen jaar gerealiseerd. Het afgelopen jaar is met zelfs 21% van de activiteiten helemaal nog geen start gemaakt; gewoon niet uitgevoerd! Dat is in vergelijking met 2020 én 2021 waar 9% niet werd uitgevoerd nog opmerkelijker. Dat waren nl. coronajaren.

Deze achterstand is zorgwekkend voorzitter. Als je door dit programma bladert komen woorden als "veel vacatures niet op kunnen vullen", "proces stilgelegd", "we zijn er niet in geslaagd om", "tekort aan personeelscapaciteit", "doorgeschoven", "vertraagd", "onderbezetting", "deels gerealiseerd", "vraagt meer tijd dan voorzien" en "niet worden opgepakt", maar liefst 28 keer voor. We vragen ons hardop af of het college wel in control is op dit programma. Kan het college aangeven hoe het kan dat dit programma in realisatie zo afwijkt van de andere programma’s? De groei van de stad Dan kom ik tot het derde onderwerp: de groei van de stad. We groeien de komende jaren door richting de 70.000 inwoners. Het CDA is blij met het besluit dat de vorige maand genomen is om nieuwe woningbouw binnen bepaalde kaders weer toe te staan. Al was ook hier sprake van uitstel en vertraging. Het blijft een opgave om die groei goed te laten verlopen en het CDA steunt de inzet van het college waar het gaat om de noodzakelijke schaalsprong en het inlopen van achterstanden in de voorzieningen in de stad. De benodigde financiering vinden we terug in het meerjarenperspectief onder andere door de inzet van de middelen uit de zgn. pot van ‘de groei van de stad’.

Bij de behandeling van de kadernota in 2021 hebben we als raad besloten dat 80% van deze middelen verdeeld zouden worden op basis van de relatieve omvang van de programma’s. En dat jaarlijks in de kadernota de verhouding tussen de programma’s in de begroting worden vastgesteld o.b.v. de begroting van het jaar ervoor. En daar begint het te wringen. We zien dat het college in deze kadernota ver buiten de lijntjes van deze kaders kleurt als het gaat om de dekking van Verbindion. 40% van de middelen voor de groei van de stad wordt hier namelijk voor gebruikt, terwijl het programma Vrije Tijd maar 5,5% in de begroting staat. En in 2027 loopt het op naar 45%. Die beide percentages staan in geen enkele verhouding tot elkaar. Vanuit onze kaderstellende en controlerende taak kan het CDA alleen maar aangeven dat we hier niet mee akkoord zullen gaan.

Het CDA vindt een voorziening als het zwembad erg belangrijk, dat staat buiten kijf. Maar deze graai uit de pot van de ‘groei van de stad’ mag niet ten koste gaan van andere essentiële programma’s zoals, woningbouw & economie of veiligheid & leefomgeving maar te noemen. Zolang er geen andere kaders zijn vastgesteld vraagt het CDA om een concrete toezegging van het college dat vastgehouden wordt aan de verdeling van de middelen uit de groei van de stad op basis van de relatieve omvang van de programma’s en dat voor de meerjarenbegroting een andere dekking voor Verbindion wordt gezocht. Ik sluit af met een citaat uit de troonrede van 2022: Niemand kan voorspellen hoe de wereld eruitziet als de kinderen van nu zelf kinderen hebben. Maar het zal anders zijn, want onze huidige manier van leven stuit op economische, sociale en ecologische grenzen. Dat vergt een andere economie en arbeidsmarkt. Een andere omgang met ruimte en natuur. Andere manieren van wonen, werken, ondernemen en reizen. En andere vormen van samenleven. Dat betekent dat de besluiten die we nu nemen generaties door zullen werken. Dat zegt iets over de verantwoordelijkheid die we dragen, de daadkracht en voortvarendheid om ambities en doelen te realiseren en te doen wat we hebben afgesproken.