Algemene beschouwingen FVD 12 november 2026
Tekst van het document
Voorzitter, geachte mederaadsleden, overige aanwezigen en kijkers thuis, Mijn naam is Shiwam Dwarka, 23 jaar: student, artiest, ondernemer en sinds kort, gemeenteraadslid in de raad van de stad waarin ik ben opgegroeid. Een stad die mij gevormd heeft, al voelt die soms anders dan ik mij herinner. Ik denk terug aan hoe ik vroeger met mijn ouders over de markt liep, langs het nabijgelegen Cityplaza, gekenmerkt door het iconische spiraalvormige sculptuur met zijn metaalglans op de hoek van de markt. Een markt waar kinderen zoals ik, de leukste interacties hadden met vrijgevige marktlieden die ons dan verwenden met een plakje worst, een handjevol noten of in mijn geval een portie churros. Een markt waar men elkaar durfde aan te spreken zonder elkaar te kennen en onbekenden op een manier toch bekend aanvoelden. Dat Nieuwegein gekenmerkt door een gevoel dat leefde in de stad, een sentiment dat werd gedeeld door haar inwoners, is het Nieuwegein waar ik dagelijks naar op zoek ben wanneer ik door de straten loop. Tijdens deze zoektocht valt mij iets op, iets dat ik het best kan verwoorden met een quote van Jacob Bronowski: “It is not the walls that make the city, but the people who live within them.” Sociale cohesie, gemeenschappelijke betrokkenheid en een gedeelde identiteit, het essentiële fundament waarop een gemeenschap rust.
En juist dat gemeenschappelijke is, in mijn optiek, helaas geërodeerd in onze stad. Want wat kenmerkt tegenwoordig nog een Nieuwegeiner? En wie identificeert zich nog als Nieuwegeiner? De stad waarin ik ben opgegroeid bestaat niet langer, niet fysiek verdwenen, maar existentieel vervreemd. Deels is dat, naar mijn mening, te wijten aan beleid dat heeft bijgedragen aan de toenemende polarisatie onder de burgers. Het afdwingen van zaken als acceptatie en integratie, in plaats van dit te laten groeien vanuit een sterke gemeenschap, is onderdeel van een cultuur van dwang en overmatige bemoeienis die juist averechts werkt en mensen uit elkaar drijft. Maar die polarisatie komt ook voort uit een burger die zich niet gehoord voelt door de landelijke politiek. Een burger die zich daardoor soms in extremen uit, omdat er te weinig aandacht is voor de kleine, maar wezenlijke problemen binnen de eigen gemeenschap. Juist wij hebben het mandaat gekregen om daar iets aan te doen. Wij dienen onze inwoners, en niet Den Haag. Wat vanuit de Tweede Kamer tot ons komt, vraagt niet om blinde uitvoering, maar om een zorgvuldige weging. Een weging die recht doet aan de realiteit van onze gemeente en aan de leefwereld van onze inwoners. Want juist in die afweging naar uitvoerbaarheid behoort hun stem niet slechts gehoord, maar leidend te zijn.
Ik streef naar een Nieuwegein met verbondenheid en sociale cohesie, gedragen door een sterke gemeenschap. Een Nieuwegein waarin de burger zich gehoord voelt, dankzij een gemeenteraad die haar op de eerste plaats zet. En ik hoop onder andere dat, de komende 4 jaar samen met jullie, dankzij goede samenwerkingen te kunnen realiseren. Motie 1: Maar ik zie ook dat we daarvoor eerst een aantal grote veranderingen moeten bewerkstelligen, om te beginnen met de door het college beoogde koers van de stad en haar beschrijving van de rol van de gemeente. Zo lezen wij dat het college in Nieuwegein doorlopend op zoek is naar mogelijkheden om de Nieuwegeinse samenleving optimaal te betrekken bij bestuurlijke keuzes. Maar daarbij weegt het college zorgvuldig af op welke onderdelen ze, vanwege het algemeen belang, minder ruimte kan geven aan de inbreng van inwoners. Maar wacht even: de gemeente kan toch niet bepalen wat het algemeen belang is? Dat wordt immers bepaald door de burgers zelf, hun belang, is het algemeen belang dat wij hier dienen. Juist die groep buitenspel zetten in besluitvorming is volgens mij de meest opmerkelijk manier ooit om te streven naar optimale betrokkenheid van inwoners. Er wordt eigenlijk gesteld dat burgers mogen meepraten totdat hun mening het bestuur niet uitkomt voor haar politieke ambities.
Dat het bestuur van een gemeente beter denkt te weten wat in het belang is van de burgers dan de burgers zelf, is geen nieuw verschijnsel. Alexis de Tocqueville beschreef het al eerder: For their happiness such a government willingly labors, but it chooses to be the sole agent and the only arbiter of that happiness. Hij beschrijft in zijn boek: democratie in Amerika, een overheid die meent, beter te weten wat goed is voor de burgers, dan de burgers zelf. De vraag is dan ook tot in hoeverre die beschrijving bij een democratie past. Het college belooft openheid, zichtbare politieke afwegingen en een organisatie rondom de belangen van inwoners en ondernemers. Laten we die woorden dan waarmaken. Forum voor Democratie komt binnenkort met een pleidooi voor een lokaal referendum. Laat inwoners daadwerkelijk meebeslissen. Demos, kratos zoals het ooit bedoeld was in het klassieke Athene: de macht aan het volk. Maar dat de rol van de gemeente compleet vervreemd lijkt te zijn wordt ook duidelijk in andere passages: Het duidelijkste voorbeeld is deze opvoedkundige rol die de gemeente zichzelf lijkt te hebben gegeven, zoals beschreven in het Omgevingsprogramma Gezondheid 2024– 2026: de gemeente wil dat meer ouders het alcoholgebruik van hun minderjarige kind afkeuren. Bij de toelichting van de doelen staat als streefwaarde voor 2026 meer dan 43% afkeuring.
Uit die beleidsindicator blijkt dat de gemeente zich actief richt op het veranderen van de mening van ouders. Een gemeente die dus invloed wil hebben op wat ouders denken en daarmee direct invloed wil hebben op hoe ze hun kind opvoeden. Bij ambitie 4b wil de gemeente gezond eten rond kinderen stimuleren. Iets dat ook wij enorm belangrijk vinden. Essentieel is hier letten op het onderscheid tussen stimulans van het ene en belemmering van het andere. Nu lezen wij namelijk dat het college het wenselijk acht, om ongezond voedselaanbod op bepaalde plekken te weren. Hier wordt een zeer positieve en belangrijke doelstelling als gezondheidsperspectief rond kinderen benoemd als goedkeuring voor beleid dat rechtstreeks tegen de vrije markt in gaat, en daarmee ook rechtstreeks tegen vrijheden van ondernemers. Ik ben heel benieuwd hoe alle economisch rechtse partijen hiernaar kijken. Maar ook naar de mening van alle andere partijen die zich tijdens campagne tijd hebben gepresenteerd als partijen die opkomen voor onze ondernemers. Volgens Forum voor Democratie dient een gemeente zich op deze manier niet te bemoeien met de vrijemarkt en zouden ondernemers zich moeten kunnen vestigen waar zij dat willen. De keuze van mensen om te consumeren wat zij willen is ook hun eigen, en niet de keuze van de overheid.
De genadeklap voor mijn twijfels of dat het college stappen zet richting het vormen van de mening van mensen lees ik in de ambities om het vaccinatiegetal te verhogen door middel van het “informeren van burgers”. Het college zegt dat ze inwoners beter wil informeren over het belang en de voordelen van vaccinaties, met als doel om meer mensen zich te laten vaccineren. Maar voorzitter, informeren met een specifiek doel voor ogen is niet informeren, het is overtuigen. Want voorzitter, als we onze inwoners daadwerkelijk, eerlijk en goed willen informeren, dan hoort daar óók bij dat we eerlijk vertellen welke negatieve opvattingen over vaccinaties bestaan in de wetenschappelijke en politieke wereld. Ik vraag me af of ouders bij het informeren ook te horen krijgen over opvattingen van bijvoorbeeld Robert F. Kennedy Junior, of dat zijn opvattingen, en soortgelijke informatie, niet bijdraagt aan het doel van de gemeente? Als dat het geval is, zie ik graag dat het college vanaf nu bij soortgelijk beleid spreekt over het overtuigen van mensen, in plaats van informeren. Dat de gemeente zijn taak uit het oog lijkt te zijn verloren is voor ons duidelijk, daarom onze eerste motie: Motie 20: Spreekt uit dat de opvoeding en vormgeving van burgers geen taken zijn van de gemeente en de vrijheden van de burgers altijd van groter belang behoren te zijn dan de politieke ambities van de gemeente.
En laat nogmaals duidelijk zijn, een deel van deze zorgen, waar dit beleid uit voortkomt begrijpen wij heel goed. Wij onderstrepen dat het welzijn van de maatschappij essentieel is voor de toekomst van ons land. Die zorgen kunnen en moeten we uiten als burgers, en gemeenschap onder elkaar, maar niet via gemeentelijkbeleid. Die denkwijze past in een breder kader van maakbaarheid waar men in lijkt te geloven: zo onbegrenst dat men in de veronderstelling is dat zij een gemeenschap kan opvoeden via gemeentelijkbeleid. én, via de overheid, de gemeenschap kan vormen. Wij horen juist uit een bestaande gemeenschap voort te komen, en moeten hier staan voor de belangen van de gemeenschap die wij dienen. Klassiek liberaal filosoof Frédéric Bastiat maakte in De Wet al het onderscheid tussen overheid en samenleving. Hij beschreef hoe mensen een gemeenschap bouwen door eigen initiatief en vrijwillige samenwerking. Het overheidsgezag behoort enkel hun leven, vrijheid en eigendom te beschermen. Zorgen hebben als overheid over de maatschappij is begrijpelijk, Maar wij zien een belangrijk onderscheid tussen taken van de maatschappij, ouders en het indidu zelf, én taken van de overheid. Motie 2: Maar dan de woonlasten, de kosten die elke burger raakt. Het verbeterde perspectief maakt het volgens het college mogelijk om de woonlasten voor de inwoner tenopzichte van 2026 gelijk te houden.
Wel kiest het college voor een OZB-indexatie van 3,3 procent, terwijl de begroting voor 2027 een positief saldo laat zien. Door die verhoging te schrappen, laten we volgens de begroting ongeveer € 855.000 bij inwoners en ondernemers. FVD ziet graag een afschaffing van de OZB, maar begint vandaag bij het stoppen van deze verhoging. Daarnaast zien we ook graag dat kostendekkendeheffingen, zoals voor het rioolgebruik of de afvalverwerking, kostendekkend blijven. Maar kostendekkend zegt nog niet welke kosten het college erin onderbrengt. Op pagina 9 koppelt het college toekomstige tariefstijgingen aan klimaatmaatregelen. Welke maatregelen zijn dat precies? Betalen inwoners straks voor noodzakelijke water- en afvaltaken, of worden via deze heffingen ook aanvullende politieke ambities gefinancierd? Laat één ding duidelijk zijn: de wettelijke rioleringstaak omvat ook hemelwater en grondwater. Goede afwatering en noodzakelijke vervanging kosten geld. Dat bestrijden wij niet. Maar het woord ‘klimaatmaatregel’ is geen vrijbrief om iedere duurzaamheidsambitie op de rekening van de inwoner te zetten. Wij willen onderscheid zien tussen wat noodzakelijk is om een gemeentelijke taak goed uit te voeren en wat het college daaraan toevoegt.
Welke kosten horen bij bescherming tegen wateroverlast? Welke bij eventuele extra ambities rond CO₂- neutraliteit, duurzaamheid of circulariteit? En waarom zouden die laatste automatisch via deze heffingen moeten worden betaald? Het college belooft de stijgende kosten gelijkmatig over de komende jaren te verdelen. Maar een belofte over de verdeling is nog geen duidelijkheid over de rekening. Hoe groot is het geraamde bedrag, over welke periode wordt het verdeeld en welke aannames liggen daaronder? En wat gebeurt er als later aanvullende maatregelen nodig blijken? Komt die rekening dan boven op de aangekondigde geleidelijke stijging? Voorzitter, inwoners moeten vooraf kunnen begrijpen waarvoor zij betalen. Voordat wij instemmen met het doorberekenen van klimaatkosten, moet het college laten zien welke maatregelen nodig zijn, wat ze kosten en welke keuzes de raad nog heeft. Daarom dienen wij onze tweede en derde moties in: Motie 21: Verzoekt het college deze meerkosten afzonderlijk in beeld te brengen en voor te leggen aan de raad en aanvullende klimaatambities buiten de noodzakelijke water- en afvaltaken niet door te rekenen aan inwoners via heffingen, maar hiervoor alternatieve dekking voor te stellen. Motie 22: Verzoekt het college te onderzoeken of de OZB voor 2027, 3,3% lager kan dan in de begroting staat. Motie 4: Maar dan iets dat onbegrijpelijk is voor mij.
We moeten in Nederland dankbaar zijn voor de vrijheid die wij in 1945 hebben gekregen. Op 4 mei staan we stil, in Nieuwegein voor 10 namen in het bijzonder. En op 5 mei vieren wij die vrijheid. Juist die vrijheid. In de begroting lees ik “We ondersteunen terugkerende evenementen zoals de herdenking op 4 mei, de viering van 5 mei, Koningsdag, de Indië-herdenking en Veteranendag.” Maar wat is die terugkerende viering op 5 mei? Volgens de vorige raad: een viering van de vrijheid om te mogen zijn wie je bent. Dat was namelijk het thema van het Be you festival dat door de vorige raad werd goedgekeurd en plaatsvond op 5 mei 2025. Er is maar 1 dag in het jaar, dat we die ene specifieke vrijheid behoren te vieren, en die dag vieren dat je mag zijn wie je bent in plaats van de vrijheid vieren waar tienduizenden voor zijn gestorven, is voor ons simpelweg bagatellisering. Vieren wie je bent kan elke dag. Maar op 5 mei vieren we de bevrijding van dit land. FVD pleit voor een viering van bevrijdingsdag, waarbij we daadwerkelijk de bevrijding vieren. Daarom onze vierde motie: Motie 23: Verzoekt het college de bevrijding van Nederland centraal te stellen bij volgende bevrijdingsdag vieringen. Motie 5: FVD maakt zich enorme zorgen over de woningnood en wil de massa-immigratie tot een halt roepen.
De grenzen sluiten riepen wij al toen het 5 voor 12 was, het is nu 5 over 12 en remigratie is essentieel voor de toekomst van dit land. Het college ziet hier in Nieuwegein andere kansen voor de woningnood. Zij wil graag een woningcomplex met gemengd wonen. Er komen 51 kamers, verdeeld over: - 17 jongvolwassenen met een lichte hulpvraag, 17 reguliere sociale huurders die bewust willen bijdragen aan de woongroep en 17 statushouders. Toen ik tijdens de campagne over dit idee las, schoot mij onmiddellijk het Amsterdamse woonproject Stek Oost te binnen, waarover Zembla ernstige misstanden blootlegde. Er werd gerapporteerd over geweldsincidenten, vechtpartijen, drugshandel, bedreigingen tegen medewerkers en bovendien meldde Zembla over vermoedens van een groepsverkrachting die plaats vond in het woningcomplex. Een voormalige bewoner werd zelfs in 2024 veroordeeld voor de verkrachting van twee vrouwelijke medebewoners, terwijl de gemeente en woningcorporatie al sinds 2019 meldingen van seksueel geweld kenden. De woningcorporatie wilde stoppen omdat zij de veiligheid niet langer kon garanderen, maar de gemeente hield haar aan het contract. Het zogeheten Inn Between moet het nu in Nieuwegein gaan proberen. Hier in Nieuwegein zijn ze echter voornemens om nog een kers op de taart te doen.
Naast dat ze jonge vrouwelijke studentes in een woning zetten met mannen die zich statistisch gezien vaker schuldig maken aan seksuele misdaden, willen ze die studenten en statushouders ook nog eens gebruik laten maken van gedeelde badkamers. 3 willekeurige bewoners zullen gebruik moeten maken van één gedeelde badkamer. Willekeur betekent dat er dus kans is dat 1 vrouwelijke jonge student, 1 badkamer zal moeten delen met 2 mannelijke statushouders. Dit zorgt volgens ons voor onnodige contact momenten die wij gezien de mistanden in Stek Oost, en de statistische realiteit van het gedrag van statushouders, als onheilspellend oordelen. Stek Oost moet voor heel Nederland een les zijn. En in tijden als deze, waar een woning vinden niet vanzelfsprekend is, moet ik er niet aan denken dat jonge kwetsbare vrouwen vanwege wanhoop door de woningmarkt, zich inschrijven in een gemengd-woningcomplex dat het recept is voor enorme gruweldaden. Daarom onze volgende motie: Motie 24: Verzoekt het college de bewonerssamenstelling van Inn Between te herzien en hier geen statushouders te plaatsen. Motie 6: En voorzitter, in deze raad én in de Tweede Kamer pleiten partijen voor lagere belastingen. Als we dat serieus menen, moeten we ook hier onze verantwoordelijkheid nemen en kijken naar de kosten van onze eigen organisatie.
Het alsmaar groter en duurder wordende ambtenarenapparaat is een feit, en voor onze fractie hoort een kleinere, goedkopere gemeentelijke overheid daarom al in 2027 een expliciet doel te zijn. Het college kan nog niet aangeven hoeveel extra ambtenaren nodig zijn voor de uitvoering van het coalitieakkoord en de nieuwe gemeentelijke ambities. Maar ambities vragen niet alleen geld: ze kunnen ook leiden tot een blijvend groter ambtelijk apparaat. Wij willen die gevolgen bij ieder raadsbesluit kunnen meewegen. Daarom dienen wij onze laatste motie in: Motie 25: Verzoekt het college bij iedere uitvoering van een doel uit het coalitieakkoord en elk raadsvoorstel de raad te informeren over de nodige groei van het ambtelijk apparaat. Forum voor Democratie staat voor een bereikbare stad, met alle vormen van mobiliteit. Zowel de auto als de fiets horen daar volgens ons bij. We zien helaas een toename in aantal aangiftes wegens fietsendiefstal en hebben hiervoor een motie opgesteld Toch wil ik gezegd hebben dat we ook andere zorgen hebben, over de stedelijke ontwikkeling bijvoorbeeld, en over het mobiliteitsvraagstuk en het autoluwe- beleid. Hier zullen wij op betere momenten op proberen te sturen.
Ook zijn er een aantal zaken waar we positief over zijn, zoals de uitvoering van enkele kerntaken van de gemeente, het idee van Wonen plus, de doelstellingen voor het welzijn van de jeugd en meer aandacht voor vrouwengezondheid. Dat gezegd hebbende resteert mij nog de hoop uit te spreken dat wij vandaag een constructieve vergadering hebben, waarin het belang van de Nieuwegeiner vooropstaat. Dank u wel. Voorzitter, Bij programma 2.3, Leefomgeving en Veiligheid, wil ik 2 onderwerpen aanhalen. Het eerste is fietsendiefstal. Ja, u hoort het goed. FVD staat weliswaar bekend als de partij voor de auto, maar ook fietsers vergeten wij zeker niet. We zien de afgelopen jaren een toename in de aangiftes van fietsendiefstal. Uit beantwoording van technische vragen blijkt dat in 2024 in totaal 294 aangiftes zijn geregistreerd, in 2025 344 en op 1 november 2026 zelfs al 411. Het jaar is nog niet eens voorbij. Deze toename van diefstallen, waarvan de werkelijke aantallen in de praktijk waarschijnlijk zelfs hoger zijn, is zorgwekkend en tast ook het veiligheidsgevoel aan van onze inwoners. Los van de irritatie dat je fiets weg is, lijdt je ook financiële schade. En erger nog: je verliest een stuk zelfstandheid en vrijheid om je makkelijk voor te kunnen bewegen. Voor ons onacceptabel. Daarom dien ik straks hier ook een motie voor in. En dan het tweede onderwerp voorzitter.
Want veiligheid gaat over meer dan alleen je fiets ergens kunnen stallen zonder dat die gestolen wordt. En dan heb ik het hier over het vrije, democratische debat. We moeten in alle veiligheid het democratische debat met elkaar aan kunnen gaan. Het mag schuren. Het moet ook schuren als het nodig is. Dat doen we op een respectvolle wijze met elkaar. Het debat is immers ook bedoeld dat we met woorden en niet met de vuisten spreken. Daarom wil ik ook aandacht vragen voor een bijeenkomst die op 14 november aanstaande plaatsvindt in Fort Vreeswijk. Het gaat om de conferentie ‘De bedreigingen van onze democratie’, georganiseerd door Linksom!. Tijdens de bijeenkomst op 14 november spreken onder andere vertegenwoordigers van Urgenda, Greenpeace, DeGoedeZaak en Progressief Nederland (PRO). Een van de aangekondigde sprekers is een zogenaamde "antifascistische" actievoerder, iemand van Antifa. Hij zal spreken over ‘de strijd van buitenparlementair antifascisme’. Deze spreker, voorzitter, is al vaker betrokken geweest bij verschillende incidenten die toch een heel ander licht werpen op de aanwezigheid van de spreker bij deze bijeenkomst. Diezelfde actievoerder verstoorde op 25 februari van dit jaar een verkiezingsdebat in de Leidse wijk Stevenshof. Vooraf voerde hij een mailcampagne om de wijkvereniging de uitnodiging aan FVD te laten intrekken.
Tijdens het debat bleef hij doorpraten nadat de gespreksleider hem had gevraagd te wachten, en werd hij door beveiligers uit de zaal gehaald. Het doel was helder: een democratisch gekozen partij weren uit een publiek debat. En dan wil ik precies zijn voorzitter. Ons is niet bekend dat deze spreker geweld heeft gebruikt of daarvoor is veroordeeld. Dat is ook niet waar het om gaat. Het gaat om de vraag hoe geloofwaardig een conferentie over het beschermen van de democratie is, als daar iemand het podium krijgt die een politieke tegenstander het podium probeert af te nemen. De spelregels ga je niet selectief toepassen als je de democratie op een geloofwaardige manier wilt beschermen. En deze zorg staat niet op zichzelf. In september 2025 nam een meerderheid van de Tweede Kamer een motie aan om Antifa als terroristische organisatie aan te merken. Het kabinet ontraadde die motie; de Kamer nam de motie toch aan. Dat onderstreept dat er ook landelijk serieuze zorgen zijn over extremisme en intimidatie die zich op antifascisme beroepen. Daarom heeft dit bij onze fractie vragen opgeroepen. Volgens de organisatie van deze conferentie is het onderwerp immers hoe we onze democratie beschermen. Democratie betekent ook dat politieke meningsverschillen worden uitgevochten met argumenten, binnen de democratische rechtsstaat. Niet door bedreiging, intimidatie, vernieling of fysiek geweld.
Voorzitter, het beschermen van onze democratie is een plicht voor iedere volksvertegenwoordiger en iedere partij. Ongeacht links of rechts. Dat is ook waar FVD voor staat. Daarom heeft onze fractie drie vragen. Eén: is de burgemeester op de hoogte van deze aangekondigde spreker, en is er contact geweest met Linksom! over het verloop van de bijeenkomst? Zo nee, is zij bereid dat alsnog te doen? Twee: hoe borgt de burgemeester de openbare orde en veiligheid rond de bijeenkomst op 14 november? Drie, en bovenal: kunnen de burgemeester en het college hier vandaag bevestigen dat het verstoren van debatten, intimidatie, bedreiging en geweld als politiek middel altijd onaanvaardbaar zijn, uit welke politieke hoek ze ook komen? Dank u wel.