Algemene beschouwingen 2022 D66.docx

Algemene beschouwingen Voorzitter, collega raadsleden, mensen op de publieke tribune en iedereen die thuis meekijkt, Nieuwegein is een prachtige én krachtige stad verbonden in en met een sterke regio. Onze 50jarige stad is volwassen aan het worden: er wordt volop gebouwd. Zowel aan woningen als aan verbinding tussen inwoners onderling. En alhoewel het goed gaat met veel bewoners, zijn er helaas ook Nieuwegeiners die moeite hebben om mee te komen in onze samenleving. Ze ervaren te weinig perspectief, hebben niet de juiste middelen tot hun beschikking of worden buitengesloten door de maatschappij. Het zijn ook uitdagende tijden: de gevolgen van de klimaatcrisis, woningcrisis, stikstofcrisis, energiecrisis, corona, personeelscrisis, vluchtelingencrisis en een oplopende inflatie gaan niet ongemerkt aan ons voorbij. Sommige van deze ontwikkelingen overkomen ons, bij andere ontwikkelingen kunnen én moeten we het heft in eigen hand nemen om oplossingen te vinden. De klimaatcrisis, de groeiende ongelijkheid in onze stad en de regionale ontwikkelingen ziet D66 als de belangrijkste drie onderwerpen waar wij als gemeente Nieuwegein de komende jaren mee aan de slag moeten. Hier moeten middelen voor worden gezocht en vrijgemaakt. Uiteraard binnen de financiële mogelijkheden die we hebben, waarbij het uitgangspunt moet zijn dat structurele uitgaven gedekt worden door structurele inkomsten.

Dit zijn de prioriteiten waarlangs D66 de voorstellen vanuit de raad en het college zullen beoordelen.

Klimaatrechtvaardigheid Nu kan ik een heel betoog houden dat we werk moeten maken om energiebesparende of opwekkende maatregelen te nemen, om meer groen met een hogere biodiversiteit te creëren en dat we onze openbare ruimte ten gunste van de fiets moeten herinrichten. Dat betoog kent u inmiddels wel. En in grote lijnen bent u het er ook mee eens, getuige de middelen die de vier partijen voornemens zijn om hiervoor vrij te maken. Wel introduceer ik bij u de term "klimaatrechtvaardigheid". Want wat we de komende jaren op het thema "klimaat" doen (of laten) zal nog duizenden jaren effect hebben. En wat we zeker weten is dat het niet vanzelf goed komt. Klimaatrechtvaardigheid gaat erover dat we bij alles wat we doen, de impact op het klimaat meewegen en hier een positieve invulling aan geven. Dat is rechtvaardig voor het klimaat. Maar het gaat er ook om dat we onze inwoners en ondernemers ondersteunen waar dat nodig is om een structurele positieve bijdrage te leveren aan het klimaat. Neem bijvoorbeeld het grondstoffeninzamelplan. Daarmee heeft de raad in meerderheid o.a. besloten dat het ophalen van grofvuil 10 euro per keer kost. In de jaarrekening over 2021 staat dat het aantal

uitgesproken tekst geldt

Algemene beschouwingen 2022 donderdag 7 juli 2022

grofvuilafspraken met ongeveer 50% is teruggelopen. En dat tegelijkertijd het aantal illegaal bijplaatsen van grofvuil niet groter is geworden. Ik vraag u: waar is dat grofvuil gebleven? Bij het recyclestation kunnen inwoners gratis een aanhangwagen lenen om afval naar het recyclingstation te brengen. Maar goed, dan heb je wel een auto met een trekhaak nodig. Is dat rechtvaardig? D66 denkt van niet. Daarom stellen we voor om, in navolging van de gemeente Rotterdam, een proef te doen waarbij inwoners gratis een elektrische bakfiets kunnen lenen om grofvuil, bruikbare tweedehandsspullen en groot tuinafval in te leveren bij het recyclestation of de kringloop. Aangezien het recyclestation in Nieuwegein-Zuid staat, lijkt het ons zinvol om te beginnen met drie elektrische bakfietsen en deze beschikbaar te stellen in Nieuwegein-Noord, Nieuwegein-Centrum en Nieuwegein-Zuid. Hiervoor dienen we een motie in. En uiteraard horen we graag van onze collega's wat zij van dit voorstel vinden.

Inclusieve samenleving Voorzitter, in de laatste raadsvergadering hield mijn collega-raadslid mevrouw Plomp een gloedvol betoog om Nieuwegein inclusiever te maken. Met als gevolg een toezegging van de wethouder dat nu echt werk wordt gemaakt van het VN-verdrag Handicap. In dat licht zijn wij wel benieuwd naar de stand van zaken rondom tramhalte Merwestein: wanneer wordt deze eindelijk toegankelijk gemaakt? Als we het hebben over een inclusieve samenleving, dan is dat ook een samenleving dat gebouwd is op vertrouwen. Vertrouwen in elkaar, vertrouwen van inwoners in de overheid, maar ook vertrouwen van de gemeente in haar inwoners. We hebben er inmiddels schriftelijke vragen over gesteld - net als de PvdA en GL overigens - maar dat de WIL nog software gebruikt om inwoners te profileren zonder dat men dat weet; en niet zomaar inwoners, nee, inwoners die hulp vragen aan de overheid omdat ze het moeilijk hebben: dat kan echt niet! Zeker niet nadat we in 2020 van het college nog de uitdrukkelijke bevestiging hebben gekregen dat dit algoritme niet meer gebruikt werd. We wachten de beantwoording op alle vragen hierover af, maar verwachten wel echte verbetering op dit onderwerp. Voorzitter, D66 maakt zich oprecht zorgen over de vrijheden van onze inwoners en de afspraken die we hier in de gemeente maken.

De vier partijen willen 300K€ vrijmaken om "de mogelijkheid te onderzoeken tijdelijk en proportioneel gebruik te maken van cameratoezicht in gebieden waar overlast wordt ervaren." Beste GroenLinks, VVD, PvdA en LV: daar is geen onderzoek voor nodig. Dat mag de burgemeester al doen. En zoals u weet, doet hij dat ook. Tijdelijk en proportioneel. Maar u bent blijkbaar van mening dat dat niet voldoende is. U wilt meer toezicht. Wat, of wie, vertrouwt u niet?

2

Algemene beschouwingen 2022 donderdag 7 juli 2022

D66 heeft hier enorme twijfels bij. Op 7 oktober 2021, slechts een paar maanden geleden, heeft de raad het onderzoek naar extra cameratoezicht besproken. Zeker, er werden ook positieve punten aan cameratoezicht toegeschreven, maar de conclusie van de bespreking van het onderzoek was duidelijk: het is zelden proportioneel. Graag horen we een reactie van de portefeuillehouder openbare orde en veiligheid op de plannen van de vier partijen. D66 roept de vier partijen in ieder geval vast op: doe het niet! Investeer de 300K€ dan echt in een betere stad. Zorg dat er meer te doen is voor jongeren en jongvolwassenen bijvoorbeeld. Voedt onze inwoners niet met wantrouwen, maar geef ze hoop en perspectief.

Een sterke stad in een sterke regio Voorzitter, over perspectief gesproken. Wat voor stad willen we zijn in 2040? Dat is de vraag waar deze raad zich over moet buigen. Het zijn ontwikkelingen die we als raad wel eens hebben aangestipt, maar nooit echt integraal hebben besproken. Wat is onze integrale visie op de Galecopperzoom en de A12-zone als geheel? Worden we een woonstad of een complete stad? Welk voorzieningenniveau hoort daar bij? Hoe kunnen we de ontwikkelingen in Rijnenburg op onze stad laten aansluiten? Kortom: wat is onze positie, wat zijn onze kaders? Als we niets doen, collega raadsleden, bepalen we die positie in september. Zonder onderlinge gedachten uitwisseling. Zonder dat gebruik is gemaakt van onze kennis, onze kracht en onze perspectieven. Want u zult het met me eens zijn dat het interview een paar weken geleden tijdens de AvdS niet geldt als gedachtenuitwisseling. Wij mogen, als we niet oppassen alleen 'tekenen bij het kruisje'. We staan dan als raad buitenspel. Voorzitter, daar maakt D66 zich zorgen over. De afgelopen jaren werden deze discussies vooral in het bestuurlijke en ambtelijke domein besproken. Terwijl het aan ons is, de gemeenteraad van Nieuwegein, om met elkaar de juiste kaders te scheppen, waarbinnen de ontwikkelingen plaatsvinden.

Juist in deze discussies krijgen we in toenemende mate het gevoel dat de gemeenteraad buitenspel gezet wordt en vooral als stempelmachine wordt benut. Wel zo makkelijk. Terwijl we het met elkaar eens zijn dat we juist moeten werken aan een sterke gemeenteraad, waarin verschillen uitgediscussieerd worden tot een gezamenlijke koers is bepaald. Dat vraagt om een voorzitter die bovenal de positie van de raad beschermt en verstevigt. Dat vraagt om een sterk college, dat de raad ziet en betrekt als een volwaardige partner en niet als een lastige hobbel die ook nog even genomen moet worden. Daarom stellen we voor om de besluitvorming van september te verplaatsen naar oktober. Dat is bij ons weten nog op tijd voor de positiebepaling naar het Rijk. Dan kunnen we september gebruiken om als volwaardige partners (raad, college en ambtenaren) met elkaar eerst tot gezamenlijke integrale

3

Algemene beschouwingen 2022 donderdag 7 juli 2022

gedachtenvorming te komen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van de technieken van deep democracy. Dan kunnen we in oktober tot een echt gezamenlijk besluit komen. Vanuit een sterke raad, met een sterk college. Graag horen we van het college of het technisch mogelijk is om onze positiebepaling in oktober vast te stellen. En als dat niet kan, hoe zij het voor zich ziet om de raad echt in positie te brengen. Voorzitter, juist in de aanpak van de inflatie zien we een begin om de posities van zowel het college als de raad te versterken. Het college komt met een logisch voorstel, maar het raadsbesluit was onbegrensd. Met dank aan een goede samenwerking met begrip voor elkaars posities, dienen we nu een amendement met vrijwel alle partijen in om het besluit te verbeteren. Zodat de raad ook echt de begrenzing aangeeft.

Tot slot Voorzitter, ik kom tot een afronding. We gedragen ons soms zo gepolariseerd. Alsof ruimte geven aan de één, de ander iets kost. D66 is blij dat de vier partijen continu benoemen dat er wat hun betreft samengewerkt kan en moet worden. Maar, the proof of the pudding is in the eating. Of in goed Nederlands: zeg wat je doet, en doe wat je zegt. Wat dat betreft hebben wij de afgelopen maanden vooral de woorden gehoord, maar de actie niet gezien. Daar zetten we vandaag een streep onder. D66 is een partij die werkt vanuit vertrouwen. Vertrouwen in elkaar en vertrouwen in de toekomst. We richten onze blik niet op wat er tussen ons staat, maar op de opgave die voor ons staat. En de opgaven zijn groot. We zullen kritisch zijn en blijven op de inhoudelijke voorstellen waarbij we werken aan »

klimaatrechtvaardigheid,

»

kansengelijkheid in een inclusieve stad

»

en een sterke positie van de raad en inwoners in de besluitvorming.

Voorzitter, dank u wel.

4