2026-301 Rvs. Voorkeursbeslissing Merwedelijn
Tekst van het document
Postbus 1 3430 AA | Bezoekadres Stadsplein 1 3431 LZ | www.nieuwegein.nl IBAN: NL49 BNGH 0285 0043 87 | BIC: BNGHNL2G Gemeenteraad Onderwerp | Voorkeursbeslissing Merwedelijn Datum | 17 december 2026 Raadsvoorstel | Afdeling Ruimtelijk Domein E-mailadres opsteller a.dewilde@nieuwegein.nl Portefeuillehouder | Tom Verhoeve 1 | Onderwerp Voorkeursbeslissing Merwedelijn 2 | Gevraagd besluit 1. | de voorkeursbeslissing Merwedelijn te accorderen, zoals is opgenomen in bijlage 1 “MIRT-Verkenning OV en Wonen regio Utrecht”; 2. | Uit de “Reserve Merwedelijn en ontwikkelingen Groot Merwede” € 0,81 miljoen beschikbaar te stellen voor de Planning- en Studiefase van de Merwedelijn. 3 | Inleiding De Merwedelijn is een belangrijke randvoorwaarde voor de gebiedsontwikkeling van Groot Merwede Nieuwegein en voor de bereikbaarheid van de bestaande stad. Voor het eerste deel van de Merwedelijn, tussen Utrecht Centraal en Kanaleneiland-Zuid, ligt nu een Voorkeursbeslissing (VKB) voor, met een zoekgebied in Westraven. Hoewel dit tracé volledig op Utrechts grondgebied ligt, vormt het de noodzakelijke eerste stap voor de toekomstige doortrekking via Westraven naar de Galecopperzoom en Rijnenburg. Voordat Rijk en regio hierover definitief kunnen besluiten, moeten de deelnemende overheden, waaronder Nieuwegein, akkoord gaan met de VKB en middelen beschikbaar stellen voor de volgende fase.
De Minister van IenW heeft uiteindelijk het bevoegd gezag om het VKB vast te stellen. Daarom stelt het college aan de raad voor akkoord te gaan met de VKB en voor de Planning- en Studiefase € 0,81 miljoen beschikbaar te stellen uit de “Reserve Merwedelijn en ontwikkelingen Groot Merwede”. Deze € 0,81 miljoen maakt onderdeel uit van de eerder door uw raad toegezegde Nieuwegeinse bijdrage aan de Merwedelijn van € 15 miljoen exclusief de bijbehorende indexering van deze bijdrage. Bladnummer 2/12 Kenmerk Onderwerp Toelichting op proces en Voorkeursalternatief Merwedelijn De Ministeries van Infrastructuur en Waterstaat, en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de provincie Utrecht, en de gemeenten Utrecht en Nieuwegein (hierna: Rijk en regio) werken sinds 2020 binnen het samenwerkingsverband U Ned aan de MIRT-verkenning OV en Wonen. Aanleiding hiervoor is de grote verstedelijkings - en bereikbaarheidsopgave van de Metropoolregio Utrecht. Er is sprake van een groei van 165.000 woningen en 110.000 arbeidsplaatsen in de Metropoolregio Utrecht. Waarvan circa 75.000 woningen in Groot Merwede en Rijnenburg. Hiervan worden 6.000 tot 8.000 woningen gerealiseerd in de Galecopperzoom. Tegelijkertijd loopt het bestaande OV -systeem, en in het bijzonder de OV -routes van en naar Utrecht Centraal en het Utrecht Science Park (USP), richting 2040 vast.
Zonder gerichte investeringen in hoogwaardig openbaar vervoer ontstaat een rem op woningbouw, neemt de drukte op de weg en in het OV verder toe en verslechtert de kwaliteit van de openbare ruimte. Om de gezonde groei van de regio te ondersteunen onderzoekt de MIRT -verkenning OV en Wonen een van de randvoorwaarden voor woningbouw: een schaalsprong in het Utrechtse OV -systeem. Deze MIRT-verkenning is daarmee een belangrijk puzzelstuk om de bredere verstedelijkingsopgave in de regio mogelijk te maken. De Merwedelijn, die is onderzocht binnen de MIRT -Verkenning OV en Wonen, dient als voorwaarde voor de gebiedsontwikkeling in de Galecopperzoom. Zonder de Merwedelijn is de ambitie van het Koersdocument Gro ot Merwede in de Galecopperzoom niet te realiseren. Het project kent een gefaseerde aanpak volgens de spelregels van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). De MIRT - verkenning eindigt met een Voorkeursalternatief (VKA) en Voorkeursbeslissing (VKB). Het VKA komt ter inzage te liggen, daarna wordt het VKA omgezet in een VKB. Dit is het alternatief wat technisch, financieel en bestuurlijk realistisch is en verder wordt uitgewerkt in de volgende MIRT -fase (de Planning- en Studiefase). Dat betekent dat de focus van het project verschuift van “wat gaan we doen?” naar “hoe gaan we dit precies bouwen?”.
De VKB Merwedelijn dat nu ter besluitvorming voorligt, betreft het tracédeel tussen halte Utrecht Centraal en halte Kanaleneiland -Zuid inclusief een zoekgebied in Westraven. Voor dit tracédeel is momenteel voldoende budget beschikbaar. De VKB ligt volledig op Utrechts grondgebied . De noodzaak wordt onderkend om de Merwedelijn in de toekomst door te trekken richting Nieuwegein en Rijnenburg. Voor dit tracédeel is momenteel onvoldoende budget beschikbaar . De maatregelen voor het tracé richting Utrecht Science Park (USP) zijn geen onderdeel van de VKB Merwedelijn omdat er onvoldoende budget beschikbaar is. Daarnaast draagt de Merwedelijn beter bij aan de doelstelling van de MIRT -Verkenning OV en Wonen, voor het realiseren van woningbouw en het ontlasten van het gebied rond Utrecht Centraal door de verbeterde oversteekbaarheid en ontlasting van het busstation . Bladnummer 3/12 Kenmerk Onderwerp De VKB bestaat uit een verdiept aangelegde tramverbinding tussen Utrecht Centraal en Kanaleneiland -Zuid, inclusief zoekgebied in Westraven, met een ondergrondse halte onder het Beatrixgebouw. Van Utrecht Centraal tot het Anne Frankplein is de tram geheel ondergronds. Daarna ligt de tram in een deels open, deels gesloten ligging. Rond de passage van de A12 (bij Westraven) is nog onderzoek nodig om te bepalen waar de tram precies op staatniveau komt.
In de vervolguitwerking wordt verder onderzocht wat de voorkeur h eeft: boven komen ten noorden of ten zuiden van de A12. De keuze hiervoor hangt geheel samen met een besluit over een nieuwe brug over het Amsterdam -Rijnkanaal en/of de keuze voor het al dan niet verwijderen van de op - en afritten van de A12. Deze vragen hebben een sterke relatie met de gebiedsontwikkeling in Westraven en Galecopperzoom (o.a. programma, stedenbouwkundig concept en mobiliteitsprofiel). Daarom is een zoekgebied onderdeel van het voorkeursalternatief. Figuur 1 Voorkeursbeslissing Merwedelijn Binnen de MIRT-Verkenning zijn verschillende fases. In elke fase zijn bewoners, organisatie en ander belanghebbenden van Utrecht en Nieuwegein geïnformeerd en uitgenodigd om mee te denken . Daar is ruim gebruik van gemaakt met een hoge respons als resultaat. Het college en de gemeenteraad zijn gedurende het proces geïnformeerd over de verschillende fasen van het onderzoek en bijbehorende resultaten. Het gaat hier om inwonersparticipatie vanuit de MIRT -Verkenning, georganiseerd vanuit U Ned. Raadsleden zijn geïnformeerd over de bijeenkomsten en konden als toehoorder aanwezig zijn. De opzet en de resultaten zijn te vinden in het participatierapport. In 2025 zijn verschillende ontwerpvarianten en routes voor de Merwedelijn in Utrecht en Nieuwegein onderzocht. Daarbij is gekeken naar een bestaande of nieuwe brug
Bladnummer 4/12 Kenmerk Onderwerp over het Amsterdam -Rijnkanaal. Inwoners, ondernemers en belangenorganisaties uit Utrecht en Nieuwegein hebben hierover meegedacht en hun mening gegeven tijdens bijeenkomsten en via een vragenlijst. De opgehaalde resultaten vanuit de participaties per fase zijn meegenomen in de verdere vormgeving van de Merwedelijn. Uiteindelijk heeft dit geleidt tot de VKB Merwedelijn. Bewoners en belanghebbende konden tussen 22 mei en 2 juli 2026 zienswijzen indienen. Tijdens de inzage periode zijn er drie inloopbijeenkomsten geweest: één in Nieuwgein en twee in Utrecht. De bewoners en belanghebbende konden vragenstellen en een zienswijze indienen. Voor de doortrekking van de Merwedelijn naar Nieuwegein en Rijnenburg moet de verkenning nog worden gestart. In het BO MIRT van januari 2026 is afgesproken dat hiervoor een Startbeslissing wordt voorbereid. In deze nieuwe verkenning bouwen we voort op de resultaten van de MIRT -verkenning OV en Wonen én de resultaten uit de participatie met inwoners, ondernemers en andere betrokkenen in de afgelopen jaren. In het BO MIRT van november 2026 wordt de VKB Merwedelijn naar verwachting vastgesteld. Dit betekent dat daarna de Planning- en Studiefase van start gaat.
Voordat de VKB Merwedelijn vastgesteld kan worden dienen alle opdrachtgevende overheden (waaronder Gemeente Nieuwegein) akkoord te gaan met het besluit voor de VKB Merwedelijn en financiële middelen beschikbaar stellen voor de Planning - en Studiefase. Hiervoor wordt aan de gemeente Nieuwegein gevraagd om € 0,81 miljoen uit de “Reserve Merwedelijn en ontwikkelingen Groot Merwede” beschikbaar te stellen voor de Planning - en Studiefase. Deze € 0,81 miljoen maakt onderdeel uit van de eerder door uw raad toegezegde Nieuwegeinse bijdrage aan de Merwedelijn van € 15 miljoen en de bijbehorende indexering daarvan. Wat er aan vooraf ging Er is voor het realiseren van de VKB, door Rijk, Provincie en gemeenten Utrecht en Nieuwegein, een taakstellend budget gereserveerd van € 1.805 miljoen excl. btw (prijspeil januari 2025). Het Rijk draagt daarvan € 1.230 miljoen bij (ca. 68,2%), Utrecht en Provincie dragen ieder € 280 miljoen bij (ca. 15,5%) en Nieuwegein draagt € 15 miljoen bij (ca. 0,8%). In 2022 heeft uw raad reeds besloten om de € 15 miljoen bij te dragen in het regionale bod voor de Merwedelijn.
Om te voorkomen dat er een gat ontstaat tussen de dekking en de kosten over de jaren heen, is in de Bestuursovereenkomst Planning- en Studiefase Merwedelijn (BOK) afgesproken, dat alle partijen hun bijdragen indexeren tot het moment van uitkeren, voor de eerste maal (over 2026) per 1 januari 2027. Met de vaststelling van de Kadernota 2027 (p. 19) heeft uw raad ingestemd de benodigde indexering voor de bijdrage van Nieuwegein. In 2025 heeft uw raad het Koersdocument Groot Merwede vastgesteld. Met deze vaststelling is het plan officieel een beleidskader en kan de gemeente de uitvoering stap voor stap oppakken , met ruimte om aan te passen waar nodig. In het Koersdocument is aangegeven dat de Merwedelijn een belangrijke drager is voor de Bladnummer 5/12 Kenmerk Onderwerp verstedelijking in de Galecopperzoom. Het vaststellen van de VKB Merwedelijn is belangrijk om de ambities in het Koersdocument te kunnen realiseren. 4 Gewenst effect Met de VKB Merwedelijn de gebiedsontwikkeling Groot Merwede Nieuwegein en de verbetering van het openbaar vervoer een stap verder te brengen. Met het vaststellen van de VKB Merwedelijn word en de condities en randvoorwaarde n voor het verbeteren van de bereikbaarheid voor de bestaande stad en de gebiedsontwikkeling Groot Merwede Nieuwegein vastgelegd. 5 Argumenten 1.1 De Merwedelijn is essentieel voor de woningbouwopgave van Groot Merwede .
De Merwedelijn is een randvoorwaarde voor de geplande woningbouw in Groot Merwede, Galecopperzoom en op termijn Rijnenburg. De te bouwen woningen zijn afhankelijk van de toekomstige schaalsprong van het openbaar vervoer en daarmee van de maatregelen die in deze MIRT -verkenning zijn onderzocht met de Merwedelijn. Zonder een schaalsprong in het OV -netwerk is onvoldoende ruimte in het mobiliteitssysteem om deze nieuwe inwoners van A naar B te brengen. Met het realiseren van deze extra woningen blijft het voor midden - en lage inkomens ook in de toekomst mogelijk een betaalbare woning te vinden in de omgeving van Utrecht. Zo woont men in de buurt van werk en hoeft men minder te reizen, wat de druk op on s mobiliteitssysteem verlaagt. De nabijheid van wonen en werken wordt versterkt en ov vormt een beter alternatief voor de auto . 1.2 Met de VKB wordt het Nieuwegeinse doel van 15 minuten reistijd met het OV tussen Nieuwegein City en Utrecht Centraal gehaald. Het grootste deel van de inwoners in Nieuwegein gaat er qua bereikbaarheid op vooruit. De reistijd tussen Nieuwegein City en Utrecht Centraal wordt teruggebracht tot circa 15 minuten. D eze reistijdwinst wordt behaald met enkel de verdiepte ligging van de Merwedelijn tussen halte Utrecht Centraal en halte Kanaleneiland -Zuid.
De 15 minuten was de doelstelling bij de Nieuwegeinse bijdrage aan de Merwedelijn van € 15 miljoen in 2022 en is een doelstelling in ons Koersdocument Groot Merwede. 1.3 De VKB Merwedelijn draagt bij aan het voorkomen van overbelasting rond Utrecht Centraal. Zonder maatregelen ontstaat overbelasting van het stationsgebied van Utrecht Centraa l, doordat het aantal bussen op Utrecht Centraal niet verder kan groeien terwijl de vervoer svraag blijft toenemen. Het aantal nieuwe inwoners in Groot Merwede en Rijnenburg kunnen niet worden opgevangen met het huidige bussysteem. Het bussysteem raakt overvol en Utrecht Centraal kan het aantal bussen niet meer verwerken. Dit heeft een direct effect op de OV -bereikbaarheid voor Nieuwegein richting Utrecht Centraal. Bladnummer 6/12 Kenmerk Onderwerp Bussen vallen uit , hebben vertraging en er kan niet worden voldaan aan de toenemende OV-behoefte van reizigers. De VKB ontlast de busroutes naar Utrecht Centraal doordat reizigersstromen worden gebundeld op de Merwedelijn. Hierdoor voorkomen we busknelpunten , en verbetert de betrouwbaarheid van het stedelijk OV. De tramfrequentie op maaiveld kan niet worden verhoogd. Het Utrechtse ongelijkvloerse tracédeel is noodzakelijk om de groei met beoogde aantallen reizigers uit Galecopperzoom en Rijnenburg te onderv angen.
1.4 Met het vaststellen van de VKB Merwedelijn tot aan halte Kanaleneiland-Zuid inclusief zoekgebied tot Westraven , wordt voorgesorteerd op de doortrekking van de Merwedelijn richting de Galecopperzoom en Rijnenburg ten behoeve van de gebiedsontwikkeling. In de VKB Merwedelijn is nog geen keuze gemaakt voor de bestaande of nieuwe trambrug over het Amsterdam -Rijnkanaal (ARK). Hier is tot op heden nog onvoldoende budget voor. De keuze voor de bestaande of nieuwe trambrug zal in een latere verkenning worden genomen. Met het vastleggen van het zoekgebied in Westraven blijft het volledige Taakstellende budget van € 1.805 miljoen in de Merwedelijn en wordt er voorgesorteerd op de doortrekking van de Merwedelijn richting de Galecopperzoom en Rijnenburg. Alle partijen benadrukken hiermee het belang van het doortrekken van de Merwedelijn en hebben de noodzaak hiertoe benoemd in de conce pt Bestuursovereenkomst . Zonder de doortrekking van de Merwedelijn is woningbouw in de Galecopperzoom volgens de ambitie in het Koersdocument Groot Merwede niet mogelijk. Voor Rijnenburg geldt dat woningbouw zonder de doortrekking van de Merwedelijn niet mogelijk is. De woningbouw is hier volledig afhankelijk van een schaalsprong in het OV -systeem. 1.5 De VKB Merwedelijn is het eerste besluit waarmee verde r tempo gemaakt kan worden voor het tramtracé richting Nieuwegein en Rijnenburg.
Rijk en Regio willen gezamenlijk tempo maken op de Merwedelijn voor het realiseren van de gebiedsontwikkeling in Groot Merwede en Rijnenburg. In 2025 is een Verkenner aangewezen om te komen tot een VKA van de Merwedelijn. Het advies van de Verkenner is om samen tempo te maken op de Merwedelijn. De bereikbaarheid en woningbouwopgave in Groot Merwede en Rijnenburg zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Vertraging op de Merwedelijn zorgt voor ernstige vertraging voor de realisatie van woningen die hard nodig zijn. Na het advies van de Verkenner in 2025 is tempo gemaakt om tot een VKA en uiteindelijk VKB te komen. Met het vaststellen van de VKB Merwedelijn wordt het advies van de Verkenner zichtbaar. Om verder tempo te maken met de Merwedelijn en de gebiedsontwikkeling zijn Rijk en regio voornemen om in november 2026 een Startbeslissing te nemen voor de MIRT-Verkenning voor het doortrekken van de Merwedelijn richting de Galecopperzoom en Rijnenburg. Om de scope van de MIRT -Verkenning te verkleinen en hierdoor tempo te kunnen maken worden vooraf al verschillende onderzoeken gedaan om keuzes te kunnen maken. Een kleinere scope zorgt voor het verkorten van de doorlooptijd en gemeente Utrecht en Bladnummer 7/12 Kenmerk Onderwerp gemeente Nieuwegein kunnen doorwerken aan de gebiedsontwikkelingen Stadseiland-Zuid, Galecopperzoom en Rijnenburg.
1.6 Alle ingediende zienswijzen zijn beantwoord en hebben geen invloed o p het geformuleerde VKB Merwedelijn. In totaal zijn er 4 6 zienswijzen ingediend. De zienswijze n die zijn ingediend gaan over het stationsgebied en de directe omgeving. Maar een beperkt aantal zienswijzen gaat over het tracé vanaf Westraven richting Nieuwegein en/of de gebiedsontwikkelingen. Voor Nieuwegein gaa t een aantal zienswijzen over aandachtspunten voor het tweede deel van de Merwedelijn. Bijvoorbeeld het wel of niet handhaven van de halte Zuilenstein in Nieuwegein en de impact op natuurontwikkelingsgebied Dwel fsloot tussen de AC Verhoefweg en de tramremise. Deze aanda chtspunten worden meegenomen naar de verkenning voor het doortrekken van de Merwedelijn naar Rijnenburg. De VKB gaat namelijk alleen over het tracé deel tussen halte Utrecht Centraal en halte Kanaleneiland -Zuid. Een deel van de indieners van zienswijzen steunt de VKB, het merendeel is kritisch of heeft bezwaren. Voor Utrecht gaat dit vooral om bewoners en belanghebbende van het Jaarbeursplein en langs de Europalaan. De zienswijzen die zijn ingediend leiden niet tot aanpassingen aan de VKB. De samenvatting w ordt wel aangepast met meer informatie. 2.1 Het beschikbaar stellen van € 0,81 miljoen voor de Planning- en Studiefase voor de Merwedelijn is in lijn met de bijdrage vanuit andere regionale partijen en het Rijk.
Met het vaststellen van de VKB Merwedelijn start voor dit tracédeel de Planning- en Studiefase. Hiermee komt de realisatie van de Merwedelijn een stap dichterbij. Voor het uitvoeren van de Planning- en Studiefase is budget nodig. In de BOK is opgenomen dat de kosten voor de Planning- en Studiefase van de VKB Merwedelijn tussen de 4,5% en 5,4% bedragen van het totale Taakstellende budget (€ 1.805 miljoen ex btw, prijspeil januari 2025). Voor het bepalen van de bijdrage wordt door par tijen uitgegaan van de bovenkant van de ze bandbreedte: 5,4%. Elke partij draagt naar rato van de bijdrage aan het Taakstellende budget bij aan het budget Planning - en Studiefase. Voor de gemeente Nieuwegein komt dit neer op een bijdrage van € 0,81 miljoen excl. btw. Die stellen we beschikbaar uit de “Reserve Merwedelijn en ontwikkelingen Groot Merwede” . In deze reserve worden in ruim tien jaar tijd de middelen gestort om de Nieuwegeinse bijdrage - inclusief indexering - aan het Taakstellende budget te dekken. 2.2 Met een bijdrage aan de Planning- en Studiefase voor de VKB Merwedelijn laat Nieuwegein zien zich in te spannen voor de realisatie van de gebiedsontwikkeling Groot Merwede in de Galecopperzoom. De Merwedelijn is randvoorwaardelijk om de gebiedsontwikkeling Groot Merwede mogelijk te maken.
Ondanks dat de VKB Merwedelijn geen betrekking heeft op Nieuwegeins grondgebied, is de verdiepte ligging van de Merwedelijn door Utrecht cruciaal voor de schaalsprong in het OV -systeem. Bladnummer 8/12 Kenmerk Onderwerp Met dit besluit bevestigt uw raad richting Rijk en regiopartners dat Nieuwegein zich committeert en inspant voor de benodigde schaalsprong in het OV-systeem om de gebiedsontwikkeling van verschillende deelgebieden in Groot Merwede mogelijk te maken. 6 Kanttekeningen 1.1 In de toekomst moet de tram vanaf Westraven worden doorgetrokken via de Galecopperzoom naar Rijnenburg, daar is nu nog geen budget voor. Met dit VKB wordt een eerste belangrijke stap gezet voor het mogelijk maken van de gebiedsontwikkeling in Groot Merwede en Rijnenburg. Voor het doortrekken van de Merwedelijn zijn twee opties: via een nieuwe brug of via de bestaande brug over het Amsterdam -Rijnkanaal. De wijze van passeren van de A12 is bepalend voor het gebruik van de nieuwe of de bestaande brug. De tram kan, afhankelijk van de keuze, eerder of later op maaiveld zijn. Echter is er nog niet voldoende budget beschikbaar voor het tracé tot aan de Galecopperzoom. Daarom is dit gebied aangewezen als zoekgebied.
Voordat een Startbeslissing wordt genomen voor een nieuwe MIRT - Verkenning naar het doortrekken van de Merwedelijn naar Rijnenburg moet voldoende budget beschikbaar zijn vanuit Rijk en regio. Samen met Rijk en regio wordt gekeken naar de mogelijkheden die er zijn voor een verkenning naar de Rijnenburglijn. Voor de gebiedsontwikkeling in de Galecopperzoom is op korte termijn wel duidelijkheid nodig over het tracé richting de Galecopperzoom en Rijnenburg. Dit bepaalt de ruimtereservering van het tramtracé en woningbouw. In het Koersdocument is opgenomen dat we ons inzetten voor de meest wenselijke variant voor Nieuwegein. De Ambitievariant met een nieuwe brug over het Amsterdam -Rijnkanaal en een centrale halte in de Galecopperzoom. Om deze ambitie te realiseren is een aanvullende financiële bijdrage van de gemeente Nieuwegein logisch. De nieuwe brug is noodzakelijk om de gebiedsontwikkeling volledig mogelijk te maken, dit zijn bovenplanse kosten die toerekenbaar zijn aan de grondexploitatie van de Galecopperzoom . 1.2 De VKB bevindt zich nog niet op Nieuwegeins grondgebied voor de gebiedsontwikkeling in de Galecopperzoom , maar sluit al wel aan bij onze doelstelling. De VKB is enkel op Utrechts grondgebied tussen halte Utrecht Centraal en halte Kanaleneiland -Zuid. In de VKB Merwedelijn zit een zoekgebied tussen halte Kanaleneiland -Zuid en Westraven .
Hoe het tracé vanaf halte Kanaleneiland-Zuid gaat lopen is afhankelijk van de passage over het Amsterdam-Rijnkanaal. Hiervoor is nu nog onvoldoende budget en wordt later in de MIRT-Verkenning voor het doortrekken van de Merwedelijn naar Galecopperzoom en Rijnenburg een besluit over genomen. Hierin wordt ook een besluit genomen over de halteligging in de Galecopperzoom. Zonder een halte in de Galecopperzoom kunnen de woningbouwaant allen niet gerealiseerd worden. Ondanks dat de VKB enkel op Utrechts grondgebied is Bladnummer 9/12 Kenmerk Onderwerp sluit de VKB al wel aan bij onze doelstelling voor de bereikbaarheid van Nieuwegein. De reistijd tussen Nieuwegein City en Utrecht Centraal wordt teruggebracht tot circa 15 minuten. Deze reistijdwinst wordt al behaald met enkel de verdiepte ligging van de Merwedelijn tussen halte Utrecht Centraal en halte Kanaleneiland -Zuid. Ten tijde van het toezeggen van de Nieuwegeinse bijdrage was er nog geen sprake van een aparte halte in de Galecopperzoom en was er nog geen tracédeel op Nieuwegeins grondgebied voorzien, dit was daarmee ook geen onderdeel van het toezeggen van de Nieuwegeinse bijdrage. 1.3 Buslijnen in Nieuwegein wijzigen als gevolg van de Merwedelijn. Met het realiseren van de Merwedelijn worden busroutes naar Utrecht Centraal ontlast doordat reizigersstromen worden gebundeld op de Merwedelijn.
De meeste inwoners van Nieuwegein gaan er qua reistijd op vooruit. Een klein deel van de busreizigers van Nieuwegein krijgt te maken met een langere reistijd en /of een extra overstap. Dit geldt bijvoorbeeld voor buurten in Nieuwegein -West die verder van de tramlijn af zijn gelegen en nu met rechtstreekse buslijnen via Utrecht CS worden bediend. Voor de oostkant van Nieuwegein toont de verkenning aan dat de Merwedelijn onvoldoende bereikbaarheid biedt en ligt het meer voor de hand wel rechtstreekse busverbindingen te behouden. In de VKB wordt enkel een besluit genomen over de Merwedelijn, niet over het buss ysteem. Met het vormgeven van het bussysteem in de toekomst wordt integraal gekeken naar de bereikbaarheid van Nieuwegein, zodat zo veel mogelijk inwoners erop vooruitgaan. Nieuwegein gaat zich inzetten voor de meest optimale OV - dekking voor wijken en bedrijventerreinen in Nieuwegein. 1.4 Het Rijk werkt aan een landelijke herprioritering van het Mobiliteitsfonds en Deltafonds. Er wordt opgemerkt dat het Rijk momenteel werkt aan een landelijke herprioritering van het Mobiliteitsfonds en Deltafonds. Vooralsnog vormt dit geen belemmering voor de Merwedelijn en heeft het Rijk ingestemd met het voortzetten van de besluitvorming over de VKB en de Planning - en Studiefase.
Meer informatie over de uitkomsten van de herprioritering wordt naar verwachting bekend tijdens het BO MIRT 2026. 2.1 De Planning- en Studiefase kan leiden tot nieuwe inzichten over planning, scope en kosten. Het budget voor de Merwedelijn houdt rekening met een grote onzekerheidsmarge en benodigde adaptiviteit, p assend bij deze fase van het project. Er kunnen nieuwe inzichten ontstaat over de planning binnen het project of gevolgen voor raakvlakprojecten zoals de gebiedsontwikkeling op Nieuwegeins grondgebied; over scope, bijvoorbeeld wanneer er meer zicht is op het doortrekken van de Merwedelijn of over kosten. Wanneer dit voorkomt en het mandaat van de raad ra akt, wordt dit aan de raad voorgelegd. Bladnummer 10/12 Kenmerk Onderwerp 7 Financiële aspecten De Nieuwegeinse bijdrage aan de Planning- en Studiefase voor de Merwedelijn van € 0,81 miljoen excl. btw is als volgt tot stand gekomen: De kosten voor de Planning- en Studiefase zijn onderdeel van het Taakstellend budget voor de Merwedelijn en zo opgenomen in de BOK. De onttrekking van de Nieuwegeinse bijdrage aan de Planning - en Studiefase uit de “Reserve Merwedelijn en ontwikkelingen Groot Merwede” , past binnen deze “lijn”. De bijdragen worden jaarlijks conform de begroting van de Project organisatie, vóór 1 januari van het betreffende jaar, door iedere Partij uitgekeerd aan de aanbestedende dienst.
Gemeente Utrecht treedt op als aanbeste dende dienst van het Project in de Planning- en Studiefase. In de “Reserve Merwedelijn en ontwikkelingen Groot Merwede” worden in ruim tien jaar tijd de middelen gestort om de Nieuwegeinse bijdrage aan het Taakstellende budget te dekken . Medio dit jaar was de stand van de reserve circa € 9,5 miljoen en is daarmee voldoende van omvang om het gevraagde bedrag te onttrekken. Deze onttrekking heeft geen effect op het begrotingssaldo van de gemeente . 8 Communicatie aspecten Na vaststelling van de Voorkeursbeslissing Merwedelijn voor het tracédeel tussen Halte Utrecht Centraal en Halte Kanaleneiland -Zuid zullen inwoners, organisatie s en andere belanghebbenden worden geïnformeerd via de gebruikelijke kanalen van U Ned en de gemeente Nieuwegein over dit procesbesluit en hoe het proces voor dit deel van de Merwedelijn verder verloopt. Voor het 2e deel van de Merwedelijn van Westraven via de Galecopperzoom naar Nieuwegein City en doortrekking naar Rijnenburg is zoals u weet een extra onderzoek nodig in de vorm van een nieuwe MIRT -Verkenning met een apart besluitvormingstraject over het tracé van deze route. Om de nieuwe MIRT - Verkenning te starten moet het Rijk een zogenoemde startbeslissing nemen. Rijk en de regio bereiden dit nu voor.
Bij een eventuele startbeslissing hoort een participatie- en communicatieaanpak om uw raad, inwoners, organisatie en alle belanghebbende zorgvuldig te informeren over dat proces. In het nieuwe onderzoek bouwen we voort op de resultaten van de afgeronde MIRT -Verkenning OV en Wonen én de resultaten uit de participatie met inwoners, ondernemers en andere
Bladnummer 11/12 Kenmerk Onderwerp betrokkenen in de afgelopen jaren. Bijvoorbeeld de opgehaalde reacties over route van de Merwedelijn over de bestaande of een nieuwe brug over het Amsterdam- Rijnkanaal. 9 Uitvoering Na vaststelling van de VKB door de gemeenteraden van Nieuwegein en Utrecht en Provinciale Staten van Utrecht, stelt de minister van Infrastructuur en Waterstaat als bevoegd gezag de VKB vast. Na het vaststellen van de VKB wordt de Bestuursovereenkomst Planning - en Studiefase ondertekend. Hierin maken Rijk en regiopartijen met elkaar afspraken voor de Planning - en Studiefase voor de VKB Merwedelijn. Waaronder ook de financiële bijdrage voor de Planning - en Studiefase van de Merwedelijn. Met de ondertekening van de BOK wordt ook het budget vanuit Nieuwegein jaarlijks beschikbaar gesteld conform de begroting van de Projectorganisatie . Daarna start de Planning - en Studiefase. In de volgende fase worden onder andere de definitieve ontwerpen, de ruimtelijke inpassing, de uitvoeringsstrategie , grondverwervingsstrategie en definitieve kostenraming uitgewerkt. Binnen U Ned verband wordt verder onderzoek uitgevoerd naar de inpassing van de tram in Westraven, Galecopperzoom en in een nog te starten nieuwe verkenning doortrekking van de Merwedelijn naar Nieuwegein en Rijnenburg.
Via dit raadsvoorstel wordt uw raad op de hoogte gebracht van de Bestuursovereenkomst Merwedelijn (BOK). Dit heeft als doel om raden en staten comfort te geven bij de aanpak en werkwijze voor de komende fase. De voorliggende bestuursovereenkomst is het res ultaat van gezamenlijke voorbereiding, juridische en organisatorische kaders en ons college is voornemens deze te ondertekenen. De BOK is door alle partijen bestuurlijk vastgesteld in U Ned. Inhoudelijke wijzigingen kunnen daarom niet eenzijdig door de gem eente Nieuwegein worden doorgevoerd, maar vereisen instemming van de andere partijen. Dit betekent dat de ruimte voor eventuele wensen en bedenkingen beperkt is. Aangezien de bestuursovereenkomst alleen toeziet op de planning en studiefase, nog niet op de realisatie van de Merwedelijn, kunnen eventuele reacties wel worden meegenomen in de volgende fase. 10 Bijlagen 1. Voorkeursbeslissing MIRT-Verkenning OV en Wonen 2. MIRT-Verkenning OV en Wonen regio Utrecht : Verkenningenrapport en PlanMER Deel 2 3. MIRT-Verkenning OV en Wonen regio Utrecht: Samenvatting 4. Participatierapportage MIRT -Verkenning OV en Wonen 5. Nota van Antwoord: MIRT -Verkenning OV en Wonen 6.
Concept Bestuursovereenkomst Planning - en Studiefase Merwedelijn inclusief Plan van Aanpak (bijlage BOK) Bladnummer 12/12 Kenmerk Onderwerp De bovengenoemde bijlage zijn toegevoegd als bijlage aan het Raadsvoorstel. Tevens zijn de documenten openbaar te vinden via de website van U Ned. De link hiervoor is: MIRT-verkenning OV en Wonen Regio Utrecht | U Ned burgemeester en wethouders, Ellie Liebregts Marijke van Beukering-Huijbregts secretaris burgemeester