CConstaterende datNieuwegein
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-301 Bijlage 2 Verkenningenrapport_en_plan MER

Raadsvergadering | 2026 15 december 2026, gemeente NieuwegeinBij agendapunt: Voorkeursbeslissing Merwedelijn45.926 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 6

Alle alternatieven raken cultuurhistorische waarden, maar alternatieven 1 tot en met 4 hebben een extra aandachtspunt doordat zij impact hebben op het UNESCO-erfgoed van de Hollandse Waterlinie bij de Koningsweg en de Hoofddijk . Alternatieven 5 en 6 vermijden deze doorsnijding en kennen daardoor een beperkter cultureel-ruimtelijk risico. Beweegvriendelijke omgeving en sociale gezondheid De alternatieven dragen allen bij aan een beweegvriendelijke omgeving doordat het fietsnetwerk veiliger wordt en de OV -structuur robuuster. ` 102 Binnen het gezondheidsbeleid van Utrecht en Nieuwegein sluiten de alternatieven vooral aan op de ambities voor een gezonde leefomgeving; doelen rondom mentale gezondheid, sociale cohesie en bestaanszekerheid vallen buiten de invloedssfeer van deze ingrepen. Conclusie Gezondheid De alternatieven sluiten in vergelijkbare mate aan bij de gezondheidsambities van provincie en gemeenten. De beleidsmatige verschillen tussen de alternatieven zijn beperkt en worden bepaald door lokale nuanceverschillen in geluid, hittestress, cultuurhistorie en bodemgebruik. Alternatieven 5 en 6 kennen op enkele punten een iets gunstiger uitgangspositie, doordat zij geen lokale geluidknelpunten veroorzaken en het UNESCO -werelderfgoed niet doorsnijden. Deze verschillen zijn echter niet groot genoeg om tot een andere eindbeoordeling te leiden.

Voor alle alternatieven geldt dat gezondheid beleidsmatig geborgd kan worden. Hierdoor worden alle alternatieven als beleidsmatig neutraal beoordeeld op het aspect gezondheid. 5.3.8 Uitvoeringshinder Deze effectnotitie brengt de te verwachten uitvoeringshinder in beeld voor de zes alternatieven. Het betreft uitsluitend verkeershinder in de realisatiefase, gekwantificeerd als duur × aantal gehinderde reizigers per modaliteit en locatie, met scoreklassen van lichte hinder tot zeer zware hinder. De beoordeling is, gezien het uitwerkingsniveau, gebaseerd op expert judgement en verkeersmodelresultaten(VRU). Utrecht Centraal, Croeselaan en Beatrixgebouw De aanleg van de ondergrondse halte Beatrixgebouw veroorzaakt beperkte hinder, om dat een groot deel van de werkzaamheden binnen gebouwcontouren plaatsvindt. De belangrijkste impact ontstaat door de transfertunnel richting busp errons C/ D. Door gef aseerde buitendienststelling blijft de helft va n de capaciteit va n de perrons behouden. Op de Croeselaan treedt tijdens de aanleg hinder voor fietsers en voetgangers op, alsmede verminderde toegankelijkheid van de parkeergarage tijdens de bouw. Deze effecten zijn in alle alternatieven identiek.

Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief Jaarbeu rsboulevard en Kanaalweg Op de Jaarbeursboulevard ontstaat ongeveer een jaar hinder voor voetgangers door de ondergrondse aanleg van het tracé. Passeren van voetgangers en hulpdiensten langs de bouwkuip blijft mogelijk. Op de Kanaalweg is eveneens een jaar afsluiting nodig voor fietsers en voetgangers. Omdat alle alternatieven hier uitgaan van dezelfde uitvoeringswijze, verschillen zij onderling niet. Overste den Oudenlaan – Europalaan Noord Op de noordzijde van de Overste den Oudenlaan treedt een jaar lang hinder op voor auto’ s en langzaam verkeer. Het raakvlak met de busonderdoorgang zorgt voor zware hinder voor busverkeer. Tussen Anne Frankplein en Europaplein ontstaat langdurige hinder voor auto en bus; langzaam verkeer ondervindt vooral tijdelijke effecten. Europaplein en Europalaan Zuid De Europalaan Zuid behoort in alle alternatieven tot de meest omvangrijke hinderlocatie. De combinatie van hoge verkeersintensiteiten, beperkte ruimte en een wisselcomplex voor de invlechting van de SUNIJ- lijn veroorzaakt zeer zware hinder voor auto en bus en zware hinder voor fietsers en voetgangers, over meerdere jaren. Geen van de alternatieven kan deze impact vermijden.

Bij de intakking met de Merwedelijn met de Tram Kanaleneiland wordt een meerjarige buitendienststelling van het tramverkeer voorzien. Omdat de remise hierbij niet bereikbaar is, werkt de hinder door op het volledige tramnet, waaronder Tram 22. Deze systeemimpact treedt op in alle alternatieven waar deze intakking is voorzien. Voor deze intakking is een mogelijke ontwerpoptimalisatie voorzien (zie effectnotitie Faseerbaarheid) die de hinder kan beperken, dit dient in de vervolgfasen verder uitgewerkt te worden. Westraven De grootste verschillen tussen alternatieven komen naar voren in Westraven. In Alternatief 3 kan een groot deel van de bouw worden voorbereid buiten de bestaande verkeersruimte. Hierdoor blijft de hinder voor auto, bus, fiets en voetganger relatief beperkt tot weken of maanden. Het invaren van een nieuwe brug over het Amsterdam ‑Rijnkanaal veroorzaakt slechts kortdurende volledige hinder voor scheepvaart. Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief ` 103 In Alternatieven 2, 4 en 6 is de hinder omvangrijker vanwege de langere ondergrondse ligging. Utrecht Oost: Waterlinieweg, USP en Tram 22 In alternatieven 1 tot en met 4 worden aanpassingen gedaan op de Waterlinieweg en het USP. De hinder is hier relatief beperkt en goed te faseren. L okaal, zoals bij de nieuwe halte Galgenwaard, is tijdelijk volledige hinder te verwachten.

De inpassing van onderdoorgangen voor Tram 22 veroorzaakt tijdelijke buitendienststellingen voor tram en lokaal ook bus en auto. In alternatieven 5 en 6 ontbreken deze maatregelen, waardoor hier geen hinder optreedt. Mitigerende maatregelen Er worden aanzienlijke uitdagingen verwacht bij het operationeel houden van de SUNIJ -lijn tijdens de aanleg. Uitgangspunt is dat de SUNIJ -lijn zoveel mogelijk beschikbaar blijft en dat buitendienststellingen slechts beperkt mogelijk zijn. Er is geen volwaardig alternatief voor de tram, aangezien omleidingen of vervangend vervoer (zoals extra bussen) leiden tot knelpunten op het wegennet en bij Utrecht Centraal. Buitendienststellingen zijn alleen denkbaar in weekenden, verlengde nachten (vanaf 22.00 uur) of tijdens schoolvakanties, met een maximale duur van twee weken. Conclusie Uitvoeringshinder Over alle alternatieven heen ontstaan de zwaarste effecten op Europaplein – Europalaan Zuid, Overste den Oudenlaan en de intakking Beneluxlaan, waar hinder langdurig, ingrijpend en voor meerdere modaliteiten tegelijk optreedt. De keuze voor een verhoogd of verdiept tracé in Westraven bepaalt het belangrijkste onderscheid tussen alternatieven: Alternatief 3 leidt tot minder hinder. Alternatieven 5 en 6 zorgen niet voor hinder op het USP.

Zelfs met intensieve fasering en gerichte mitigerende maatregelen blijft op de zwaar belaste deeltrajecten zeer zware hinder tijdens de uitvoering onvermijdelijk. 5.3. 9 Bodem Deze effectbeoordeling richt zich op de invloed van de zes alternatieven op de bodem in het projectgebied. De analyse brengt effecten in beeld op bodemopbouw, grondverzet en bodemverstoring, chemische bodemkwaliteit en aardkundige waarden. Bodemopbouw en zettingsgevoeligheid Voor alle alternatieven geldt dat de aanleg in verdiepte ligging effecten heeft op de bodemopbouw, omdat zettingsgevoelige lagen worden ontgraven en vervangen. Dit leidt tot negatieve tot sterk negatieve scores. Verschillen tussen alternatieven ontstaan doordat de lengte van het ondergrondse tracé varieert: • Alternatieven 2, 4 en 6 hebben een langere verdiepte ligging tot en met halte Westraven. Hierdoor wordt meer ondergrond verwijderd en is het effect op de bodemopbouw sterk negatief. • Alternatieven 1, 3 en 5 eindigen ondergronds bij Kanaleneiland- Zuid. Daardoor is het effect minder omvangrijk maar nog steeds negatief. Met technische maatregelen zoals voorbelasting of licht ophoogmateriaal kunnen deze zettingseffecten worden beperkt. Grondverzet en bodemverstoring De aanlegmethode, open ontgraving met damwanden en onderafdichting, veroorzaakt omvangrijk grondverzet.

De mate van ingrijpen verschilt per alternatief en volgt dezelfde patronen als de zettingsgevoeligheid: hoe langer het ondergrondse deel, hoe groter het grondverzet en de bodemverstoring. • Alternatieven 2, 4 en 6 veroorzaken aanzienlijk meer grondverzet en worden beoordeeld als sterk negatief. • Alternatieven 1, 3 en 5 scoren minder negatief vanwege beperkter grondverzet. Doordat de toplaag in het gebied historisch gezien al sterk verstoord is, wordt geen onderscheid verwacht in effecten op bodembiologie. ` 104 Chemische bodemkwaliteit De alternatieven doorkruisen meerdere gebieden met historische bodem- en grondwaterverontreinigingen (o.a. minerale olie, metalen en VOCL). Het verwijderen van verontreinigde grond tijdens de aanleg leidt tot een positief tot zeer positief effect op de chemische bodemkwaliteit. Alternatieven 2, 4 en 6 hebben hierbij het grootste positieve effect vanwege het grotere volume open ontgraving. De beperkte bemaling die gepaard gaat met de bouwmethode draagt aanvullend bij aan het verwijderen van verontreinigd grondwater. Conclusie Bodem De alternatieven onderscheiden zich vooral door de lengte van het ondergrondse tracé. Alternatieven 2, 4 en 6 hebben de grootste negatieve effecten op bodemopbouw en grondverzet, maar ook de grootste positieve bijdrage aan verbetering van de bodemkwaliteit door sanerende werking van grootschalige ontgravingen.

Alternatieven 1, 3 en 5 kennen mildere negatieve effecten én een beperkter positief effect op bodemkwaliteit. Aardkundige waarden spelen geen rol. Per saldo ontstaat hiermee een evenwichtige afweging: meer ondergrondse aanleg betekent grotere verstoring, maar ook grotere saneringswinst. 5.3.10 Water De effecten van de zes alternatieven zijn beoordeeld op waterkwantiteit, waterkwaliteit, waterveiligheid en bodemenergiesystemen. Waterkwantiteit Oppervlaktewater De Merwedelijn en Tram Kanaleneiland veroorzaken in alternatieven 1, 2, 5 en 6 weinig effecten: watergangen worden niet of nauwelijks geraakt, kruisingen vinden plaats via bestaande kunstwerken, en eventuele compenserende maatregelen (zoals extra waterberging of duikers) zijn realistisch uitvoerbaar. In alternatieven 3 en 4 worden primaire watergangen gekruist, maar ook hier zijn de benodigde maatregelen inpasbaar, waardoor de effecten voor alle alternatieven neutraal blijven. Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief Voor de tracés Bus Waterlinieweg/USP en Tram 22 worden geen substantiële wijzigingen in het oppervlaktewatersysteem verwacht. Deze delen van de alternatieven scoren daarom neutraal. Hemelwat er Bij de Merwedelijn daalt de totale hoeveelheid verhard oppervlak echter door het vervallen van delen van de busbaan en infrastructuur.

De netto- afname van circa 30.000 m² verharding verbetert de waterhuishouding, waardoor alle alternatieven voor de Merwedelijn en Tram Kanaleneiland positief scoren. Voor de Bus Waterlinieweg/USP ontstaat een geringe toename van verhard oppervlak, die leidt tot beperkte extra afvoer van hemelwater. De effecten blijven neutraal. Grondwater Kwantiteit Tijdens uitvoering zijn bemalingen noodzakelijk bij de verdiepte ligging van de Merwedelijn. In de gebruiksfase vormt de tunnel een lokale obstructie in het grondwatersysteem, wat kan leiden tot vernatting aan de oostzijde en verdroging aan de westzijde. Hiervoor zijn aanvullende maatregelen noodzakelijk. Omdat deze effecten in alle alternatieven optreden, scoren alle alternatieven voor de Merwedelijn negatief. De overige tracédelen blijven neutraal. Kwalit eit De ligging van de Merwedelijn binnen de dynamische en bufferzone van grondwaterverontreinigingen brengt risico’s mee op verspreiding tijdens bemaling. Daarom scoren alle alternatieven voor dit deelaspect negatief. Voor Bus Waterlinieweg/USP en Tram 22 worden geen ondergrondse maatregelen verwacht, waardoor de effecten neutraal zijn. Waterveiligheid Alle alternatieven kruisen waterkeringen langs het Amsterdam - Rijnkanaal; in alternatieven 1, 2, 4, 5 en 6 gebeurt dit via de bestaande brug. Alternatief 3 introduceert een nieuwe brug.

Omdat negatieve effecten kunnen worden voorkomen, scoren alle alternatieven neutraal op waterveiligheid. Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief ` 105 Bodemenergiesystemen In het projectgebied bevindt zich een hoge dichtheid aan Warmte Koude Opslag (WKO)‑systemen in het eerste watervoerende pakket, vooral rond de Jaarbeurs en de Merwedekanaalzone. De aanleg van de verdiepte Merwedelijn raakt deze systemen direct doordat enkele bronnen zeer dicht langs het tracé liggen en moeten worden verplaatst. De beschikbare ondergrondse ruimte is beperkt, waardoor verplaatsing complex is en zorgvuldig moet worden afgestemd om interferentie tussen warme en koude bronnen te voorkomen. Hiermee ontstaat een duidelijke ruimtelijke en technische opgave die voor alle alternatieven gelijk is. Daarnaast worden veel systemen in een bredere zone indirect beïnvloed door de noodzakelijke bemaling tijdens de aanleg en door blijvende wijzigingen in de grondwaterstroming in de gebruiksfase. Hierdoor kunnen warme en koude bellen verschuiven en neemt het energetisch rendement structureel af. Omdat deze effecten optreden bij alle alternatieven van de Merwedelijn scoren alle alternatieven zeer negatief op dit deelaspect.

Con clusie Water De alternatieven verschillen onderling beperkt voor waterkwantiteit, waterkwaliteit en waterveiligheid: deze effecten zijn overwegend neutraal, met een positieve bijdrage door de netto-afname aan verhard oppervlak bij de Merwedelijn. De belangrijkste factor betreft de interactie met bodemenergiesystemen: alle alternatieven veroorzaken aanzienlijke negatieve effecten op bestaande WKO -bronnen en hun functioneren, zowel tijdens aanleg als in de gebruiksfase. Deze invloed vormt daarmee een belangrijk aandachtpunt in de vervolgfasen. Figuur 5-5: Uitsnede ligging bestaande WKO -bronnen en zoekgebieden Compacte Knoop Utrecht Centraal (bron: Mott MacDonald, april 2025)

` 106 5.3.11 Archeologie e n Cultuurhistorie Deze notitie richt zich op de effecten op archeologie en cultuurhistorie. De beoordeling volgt de geldende wet - en regelgeving, inclusief provinciaal en gemeentelijk erfgoedbeleid. Archeologie De ondergrondse aanleg van de Merwedelijn vraagt ingr ijpende grondroering in gebieden met hoge archeologische waarde en verwachting, waar onder de Limeszone, en voormalige rivierzones. Hierdoor scoren alle alternatieven zeer negatief. De mate van graafwerk bepaalt echter verschillen in impact. Alternatieven 1, 3 en 5 komen ten noorden van de A12 op maaiveld. Daardoor is de tunnel korter en is de totale bodemverstoring geringer dan in alternatieven 2, 4 en 6. Deze laatste alternatieven blijven tot voorbij de A12 ondergronds, wat leidt tot meer grondwerk in gebieden met lage tot middelhoge archeologische verwachting. Alternatieven 3 en 4 raken bovendien archeologische zones in Nieuwegein. In alternatief 3 betreft dit de aanlanding van een nieuwe brug over het Amsterdam ‑Rijnkanaal, gelegen in een gebied met lage verwachtingswaarde; in alternatief 4 gaat het om nieuwe trac édelen in een gebied met hogere verwachting. Daardoor is de archeologische impact van alternatief 3 beperkter dan die van alternatief 4. Ondanks de verschillen blijft het kernbeeld dat alle alternatieven aantasting veroorzaken van de Limes en andere waardevolle zones.

Vroegtijdig archeologisch onderzoek blijft daarom noodzakelijk. Cultuurhistorie Cultuurhistorisch liggen de belangrijkste gevoeligheden bij de UNESCO‑zone Hollandse Waterlinies, de pr ovinciale Cultuurhistorische Hoofdstructuur en waardevolle historische assen. De Merwedelijn veroorzaakt relatief beperkte cultuurhistorische effecten. De aanpassingen bij de Koningsweg en de Hoofddijk hebben impact op het UNESCO-erfgoed van de Hollandse Waterlinie en laten daarmee een negatief effect zien bij alternatieven 1 tot en met 4. Op stads - en dorpsgezichten, rijks - en gemeentelijke monumenten is geen significant onderscheid tussen alternatieven. De binnenstad wordt niet geraakt. Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief Het Beat rixgebouw heeft geen beschermde status maar vertegenwoordigt wel een cultuurhistorische waarde, welke in alle alternatieven zal moeten verdwijnen. Conclusie Archeologie en Cultuurhistorie De vergelijking laat zien dat alle alternatieven substantiële effecten kennen op archeologie. Archeologisch zijn alternatieven 1, 3 en 5 het minst belastend door een kortere tunnel. Cultuurhistorisch zijn alternatieven 1 tot en met 4 negatief vanwege impact op UNESCO.

Het behoud van erfgoed vraagt in alle gevallen om zorgvuldige verdere uitwerking, vroegtijdige onderzoeken en gerichte mitigatie, vooral nabij de UNESCO‑zone en het Beatrixgebouw. 5.3. 12 Ecologie en Natuur Deze effectnotitie beschouwt de optredende effecten van de zes alternatieven voor het aspect ecologie en natuur. Hierbij wordt gekeken naar de effecten op beschermde gebieden, beschermde houtopstanden, beschermde soorten en biodiversiteit. Effecten op beschermde gebieden Geen van de alternatieven raken beschermde Natura 2000‑ gebieden. Wel kan in de realisatiefase beperkte stikstofdepositie optreden. Deze blijft naar verwachting onder de drempel voor significante effecten, waardoor is uitgegaan van een beperkt negatief effect. Alle alternatieven doorkruisen of raken daarnaast stedelijke groenstructuren, delen van het Natuurnetwerk Nederland en aangewezen gemeentelijke groenverbindingen. ` 107 Figuur 5-6: Ligging van de alternatieven ten opzichte van de N2000-gebieden in de omgeving van Utrecht. Houtopstanden en groenstructuren De effecten op bomen en houtopstanden zijn beperkt, maar treden op ter plaatse van de Europalaan waar laanbom en verdwijnen en alleen in alternatief 3 en 4 bij natuurcompensatiegebied Dwelfsloot.

Effecten op soorten en leefgebieden In alle alternatieven kunnen beschermde soorten worden beïnvloed door verstoring, het verloren gaan van foerageergebied, barrièrevorming of het verdwijnen van nest‑ en verblijfplaatsen. De grootste effecten ontstaan bij alternatieven 3 en 4, waar nieuwe tracés door groenstroken of door het natuurcompensatiegebied Dwelfsloot lopen. Door d e co mbinatie van oppervlakteverlies, ve rsnippering en verstoring worden hier z eer negatieve effecten op soorten verwacht. In alternatieven 5 en 6 zijn de effecten op soorten en leefgebieden minder negatief omdat er geen maatregelen zijn voorzien in Utrecht Oost. Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief Bio diversiteit en ecologische samenhang De aanleg van ondergrondse en verdiepte delen van de Merwedelijn geeft in alle alternatieven een barrièrewerking op grondgebonden fauna. Dit verstoort de samenhang tussen stedelijke groenstructuren en beperkt migratiemogelijkheden. Bij alternatieven 3 en 4 doorsnijd t het trac é bestaande groengebieden waardoor de biodiversiteit sterker af neemt dan in de overige alternatieven. Alternatieven 5 en 6 hebben het geringste effect op biodiversiteit doordat ze geen maatregelen voor Utrecht Oost bevatten.

Conc lusie Ecologie en Natuur De alternatieven verschillen voornamelijk in de mate waarin nieuwe infrastructuur groene gebieden doorsnijdt. Dit maakt alternatieven 3 en 4 ecologisch het minst gunstig. Alternatieven 5 en 6 bieden, vanuit ecologisch perspectief, de minste negatieve impact. Voor alle alternatieven geldt dat nadere uitwerking, aanvullende natuurtoetsen en mitigerende maatregelen essentieel zijn om negatieve effecten te beperken en juridische uitvoerbaarheid te borgen. 5.3. 13 Duurzaamheid Deze notitie beschrijft de beoordeling van de alternatieven op het gebied van duurzaamheid en richt zich op de mate waarin de voorgestelde OV‑infrastructuur bijdraagt aan de nationale, provinciale en gemeentelijke duurzaamheidsdoelen. Het Rijk stuurt daarbij op forse CO ₂‑reductie en een volledig circulaire economie in 2050. De provincie Utrecht en de gemeenten Utrecht en Nieuwegein sluiten hierop aan met beleid gericht op circulair bouwen en duurzame mobiliteit. Milieu‑impact van de materialisatie De mate van milieu‑impact wordt vooral gevormd door de verdiepte ligging van de Merwedelijn. Alternatieven 2, 4 en 6, met de langste verdiepte ligging, laten hierdoor de hoogste Milieukostenindicator (MKI)‑waarden zien. Alternatief 3, met een verhoogd deel en een nieuwe brug, ligt iets lager maar nog altijd in dezelfde orde van grootte.

Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief ` 108 Alternatieven 1 en 5 kennen een korter ondergronds tracé en scor en daardoor beter dan de hiervoor genoemde alternatieven. Ondanks deze verschillen scoren alle alternatieven zeer negatief, omdat de totale materiaalhoeveelheden ruim boven de drempelwaarde liggen. Mitigerende maatregelen, zoals efficiëntere ontwerpen, biobased toepassingen, hergebruik van spoor en circulaire betonmengsels, bieden zicht op substantiële reducties, maar nemen de onderlinge verschillen niet weg. Circulariteit en materiaalgebruik Verdiept of verhoogd aangelegde delen hebben structureel lagere circulariteitskansen door het grotere aandeel beton en staal, terwijl tracés op maaiveld beter scoren door inzet van secundaire materialen en meer losmaakbaarheid. Daarom scoren alternatief 1 en 5 het best door een hoger aandeel bovengrondse aanleg met kansen voor hergebruik. Mobiliteitsbeïnvloeding en CO₂‑effecten De verschuiving in mobiliteit ten opzichte van de referentiesituatie (2040) leidt tot beperkte veranderingen in CO₂‑emissies. Alternatieven 3, 5 en 6 laten een lichte afname van automobiliteit zien; de andere alternatieven een lichte toename. De verschillen zijn echter gering, waardoor alle alternatieven uiteindelijk een neutrale score krijgen op dit thema.

Het onderzoek laat daarmee zien dat naast hoogwaardige OV‑verbindingen eveneens aanvullend autoremmend beleid noodzakelijk is. Conclusie Duurzaamheid Wanneer de CO₂‑effecten van aanleg en gebruik worden gecombineerd, blijkt dat alle alternatieven een netto CO ₂‑emissie vertonen. Vooral alternatieven met langer ondergronds tracé (2, 4, 6) hebben de hoogste netto emissies. Alternatief 5 heeft de laagste netto CO₂‑emissie, gevolgd door alternatieven 3 en 6. De analyse maakt twee structurele conclusies zichtbaar: (1) ondergrondse infrastructuur is zeer CO ₂‑intensief en bepaalt in sterke mate de duurzaamheidsscore, en (2) OV‑aanleg alleen leidt onvoldoende tot een modal shift richting duurzame mobiliteit zonder aanvullend flankerend beleid. Verdere optimalisaties in materiaalgebruik, levensduur en ontwerp kunnen de milieu‑impact verlagen. 5.3.14 Klimaatadaptatie Deze effectnotitie beoordeelt de zes alternatieven op het gebied van klimaatadaptatie. Dit aspect wordt onderverdeeld in: wateroverlast, overstromingen, droogte en hitte. Wateroverlast In het studiegebied komen op meerdere locaties bestaande knelpunten voor wateroverlast voor, vooral in sterk verhard stedelijk gebied zoals de Europalaan, het Jaarbeursplein, de Overste den Oudenlaan en delen van Kanaleneiland.

Alle alternatieven leiden tot een afname van verhard oppervlak ter hoogte van de Europalaan door het vervallen van de busbaan, wat de waterdoorlatendheid in dit gebied vergroot. Het belangrijkste onderscheid tussen alternatieven ontstaat bij Westraven: alternatieven 2, 4 en 6 zijn hier ondergronds voorzien en kunnen daardoor lokaal een lichte verbetering geven doordat er minder hinder ontstaat van waterophoping rond infrastructuur. Op de Waterlinieweg neemt in alternatieven 1 t/m 4 de hoeveelheid verhard oppervlakte toe door de extra busstrook bij verkeersplein Laagraven en de nieuwe halte Galgenwaard bij de Herculeslaan. Dit kan lokaal leiden tot verslechtering van waterafvoer, vooral in lagergelegen delen. In alternatieven 5 en 6 worden geen infrastructurele maatregelen getroffen dus treedt geen effect op. Overstromingen De overstromingskans wordt volledig bepaald door de regionale waterveiligheid en is in 2050 zeer klein door versterking van de waterkeringen. De gevolgen van een doorbraak blijven echter groot, met waterdieptes van meer dan een meter in grote delen van het gebied. Alle alternatieven omvatten ondergrondse delen die bij een overstroming vollopen, waardoor het onderscheidend vermogen tussen alternatieven gering is. Alternatief 3 heeft weliswaar een verhoogde ligging over het Amsterdam-Rijnkanaal, maar ook hier blijft de ondergrondse component bepalend.

De alternatieven scoren daarom gelijkwaardig en neutraal. Droogte Droogte gerelateerde risico’s spelen vooral in bodemdalingsgevoelige gebieden zoals Rijnsweerd, USP en delen van Nieuwegein. De Merwedelijn en Tram 22 hebben hier weinig directe raakvlakken. De Waterlinieweg (waar in alternatieven 1 t/m 4aanpassingen worden | 5.4 | Aanlegkosten gedaan) doorkruist wel bodemdalingsgevoelige zones, maar zonder ingrepen in het maaiveld die het effect verergeren. | Op basis van de ontwerpen van de zes alternatieven is een SSK-raming Alle alternatieven profiteren van de afname van verharding op de | van de investeringskosten gemaakt. Voor de raming zijn de Europalaan, waardoor infiltratie toeneemt. Hierdoor worden alle | eenheidsprijzen en kengetallen aangevuld | met beschikbare alternatieven | positief beoordeeld. | prijsinformatie. Om de alternatieven zo goed als mogelijk met elkaar te kunnen vergelijken zijn alle gehanteerde uitgangspunten en methodes Hitte | gelijk gehouden tussen de alternatieven. In de tabel hieronder zijn de Het stedelijk hitte-eilandeffect is sterk in het studiegebied, met | investeringskosten weergegeven voor de maatregel | Merwedelijn gevoelstemperaturen van meer dan 45 °C op warme dagen. Bomen | (inclusief Tram Kanaleneiland) en de bouwstenen Bus Waterlinieweg + spelen een cruciale rol bij het temperen van hittestress.

Omdat bij alle | Tram 22 (maatregelen Oost ). Een uitgebreide uiteenzetting en uitleg over alternatieven | bomen moeten wijken, kent dit thema een negatief effect. | de kostenraming is te vinden in de bijbehorende kostennotitie. Er ontstaan wel verschillen in de mate van impact: | Probabilistische Investeringskosten (€ mln.) * • | Alternatieven 3 en 4 kennen door de extra werkzaamheden in Nieuwegein en langs het kanaal een grotere aantasting van | Alt. | Merwedelijn | Maatregelen | Test- en | Totaal bomenrijen. | Oost | proefbedrijf • | Alternatieven 5 en 6 raken minder bomen doordat maatregelen aan de Waterlinieweg, USP en Tram 22 | ontbreken. | Alt. 1 | € 1.477 | € 124 | € 48,5 | € 1.649,5 Conclusie Klimaatadaptatie | Alt. 2 | € 1.731 | € 124 | € 48,5 | € 1.903,5 De klimaatadaptieve effecten van de alternatieven liggen dicht bij elkaar. | Alt. 3 | € 1.976 | € 124 | € 48,5 | € 2.148,5 Voor wateroverlast en overstromingen is de invloed gering en neutraal. Droogte laat in alle alternatieven een positief beeld zien door afname van | Alt. 4 | € 1.948 | € 124 | € 48,5 | € 2.120,5 verhard oppervlak. Hittestress verslechtert bij alle alternatieven | door verlies aan bomen, met een iets grotere impact bij alternatieven 3 en 4. | Alt. 5 | € 1.477 | N.v.t.

| € 48,5 | € 1.525,5 In de totale beoordeling komen alle zes alternatieven uit op een neutraal eindoordeel, met beperkte onderlinge verschillen die geen Alt. 6 | € 1.731 | N.v.t. | € 48,5 | € 1.779,5 doorslaggevende invloed hebben op het thema klimaatadaptatie. * De | ramingen voor de Merwedelijn zijn probabilistisch doorgerekend (P=85) met een volledig onafhankelijke simulatie. De geactualiseerde raming voor de Merwedelijn is opgesteld met januari 2025 als prijspeil, exclusief BTW. 5.4.1 | Risico’s Bij het opstellen van de kostenraming voor de aanleg zijn potentiële risico’s die zich gedurende de uitvoering van het project kunnen voordoen, zorgvuldig meegenomen. In de raming is een standaard Verkenningenrapport | en planMER | / MIRT | Verkenning OV | en | Wonen | VKA | / Definitief | ` | 109 Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief ` 110 percentage opgenomen voor risico’s, maar daarnaast is voor een aantal specifieke risico’s is een extra reservering opgenomen. Hierdoor kunnen mogelijke financiële tegenvallers in de toekomst goed worden opgevangen. Niet alle risico’s treden in alle Alternatieven op. De tabel hieronder geeft een overzicht van de opgenomen risico’s en de alternatieven waarin deze voorkomen. Risico Gevolg Komt voor in? Het alignement tussen de A12 en de P+R / nieuwe brug is onhaalbaar.

Raakvlak tracé met P+R Westraven; P+R moet gesloopt worden en elders gerealiseerd. Alt. 3 en 5 Uitvoeringscomplexiteit van bouwen onder viaduct A12: Bestaande funderingen worden aangetast. Aanvullende maatregelen moeten genomen worden om schade aan het bestaande viaduct te voorkomen. Alt. 2, Alt. 4, Alt. 6 Buitendienststelling van SUNIJ voor bouw ter hoogte van Westraven en Europalaan duurt langer dan gedacht. Veroorzaakt langere stremming van de SUNIJ-lijn en aansluiting Remise. Alle Schade aan bus onderdoorgang en belendingen door bouw van verdiepte ligging nabij het Anne Frankplein Aanvullende maatregelen moeten genomen worden om schade aan bus onderdoorgang/belendingen te voorkomen/herstellen Alle Aanvullende maatregelen nodig voor geluid en trillingen in Beatrixgebouw Meer aanvullende maatregelen nodig voor goede fasering en geluids- en trilling arme uitvoering Alle Aanwezige WKO putten die verplaatst moeten worden Verplaatsen blijkt zeer complex Alle Conflicten met ondergrondse obstakels Ondergrondse obstakels moeten verwijderd/verplaatst worden Alle Huidige ARK-Brug (Jutphasebrug) is niet toereikend (zoals geluid in relatie tot ontwikkeling) Meer constructieve aanpassingen nodig aan bestaande ARK-Brug Alt.

4 Tracédeel bij Europaplein moet overdekt worden uitgevoerd Bouwwerk wordt gezien als tunnel, waardoor toepassing van tunnelveiligheidssystemen noodzakelijk wordt, incl. de daar bijkomende kosten Alle 5.5 Operationele kosten Naast de aanlegkosten heeft het realiseren van de maatregelen impact op de operationele kosten. Deze bestaan uit twee verschillende kostencomponenten: directe en indirecte kosten. De directe kosten bestaan uit kosten voor de diensteregeling en zijn een saldo van omzet (OV-gebruik) en kosten (bijvoorbeeld personeel) voor het uitvoeren van dienstregeling. De indirecte kosten bestaan uit kapitaallasten van het trammaterieel en beheer- en onderhoudskosten voor zowel materieel als infrastructuur. De alt ernatieven zijn vergeleken met de situatie in 2040 waarin het OV- gebruik in de regio sterk toeneemt. Hierdoor is extra OV-capaciteit nodig in de referentiesituatie 2040. Met name het aantal in te zetten bussen stijgt sterk, wat resulteert in diverse knelpunten. Voor tramlijn 22 betekent dit dat extra businzet nodig is om de vervoervraag van en naar het USP op te vangen. Het gevolg is een structurele stijging van de exploitatiesubsidie met circa € 20 miljoen per jaar voor de regio Utrecht (concessie U-OV). Mer wedelijn in combinatie met USP-maatregelen (alternatieven 1 t/m 4) In de alternatieven wordt meer ingezet op tram en minder op de bus.

Daarbij wijzigen routes en worden nieuwe haltes gerealiseerd. Deze wijzigingen hebben gevolgen voor de verschillende kostencomponenten van het OV -systeem. Een belangrijk effect betreft de dienstregelingskosten. Deze nemen in alle alternatieven af ten opzichte van de referentie 2040, door de inzet van meer trams en minder bussen. De verschillen tussen de alternatieven zijn beperkt; alternatieven 3 en 4 laten daarbij het gunstigste resultaat zien. Een belangrijke verklaring hiervoor is de trambediening van Galecopperzoom en het verder beperken van businzet. Daart egenover staat dat de keuze voor een tramsysteem en de aanleg van nieuwe infrastructuur structurele financiële consequenties met zich meebrengt. Zo is de aanschaf van nieuw trammaterieel noodzakelijk. In alternatieven 3 en 4 liggen deze kapitaalkosten hoger, omdat voor het rijden van hogere frequenties meer trams nodig zijn. Dit werkt ook door in de beheer- en onderhoudskosten van het trammaterieel, die evenredig toenemen met het aantal voertuigen. De kosten voor beheer en onderhoud van de infrastructuur liggen in de | Structurele effecten Ov-systeem (€ mln. per jaar) verschillende alternatieven relatief dicht bij elkaar. In alternatieven 3 en 4 zijn de infrastructurele maatregelen omvangrijker.

Bij alternatief 3 liggen | Kostensoort | Alt 1 | Alt 2 | Alt 3 | Alt 4 | Alt 5 | Alt 6 de onderhoudskosten van de infrastructuur het laagst doordat er veel bestaand spoor wordt opgeheven en er minder nieuw tramspoor wordt | Dienstregelingskosten | 15,8 | 15,5 | 18,2 | 18,4 | 15,0 | 14,9 aangelegd. In alternatief 4 liggen de kosten het hoogst omdat er het meest tramspoor wordt toegevoegd en minder spoor wordt verwijderd. | Kapitaallasten materieel | -3,8 | -3,8-4, 8 | -5, 3 | -3, 3 | -3, 8 Bij optelling van de verschillende kostencomponenten heeft alternatief 3 | Beheer & onderhoudskosten | 3,2 | -3,2 -4, 2 | -4, 6 | -2, 7 | -3, 2 het meest gunstige resultaat. Dit wordt verklaard door lagere Trammaterieel | - dienstregelingskosten ten opzichte van alternatieven 1 en 2 en door een | Beheer & onderhoudskosten | 2, 0 | -2, 0 | -1,8 | -2, 4 | -1,9 | -2,0 efficiënter tramnetwerk ten opzichte van alternatief 4 (lagere beheer- en | Traminfrastructuur | - onderhoudskosten en minder benodigd trammaterieel). | Beheer & onderhoudskosten | 0,8 | -0,8 | -0,8 | -0,8 | n.v.t. | n.v.t. Overige infrastructuur | - Totaal | € 6,0 | € 5,7 | € 6,6 | € 5,4 | € 7,0 | € 5,8 Merwedelijn zonder US | P-maatregelen (alternatie | ven 5 en 6) De verschillen tussen de situatie met en zonder de USP-maatregelen zijn | Naast de structurele kosten zijn er ook incidentele kosten (zie tabel klein.

Zonder maatregelen is er meer businzet nodig wat de dienstregeling | hieronder). Deze hebben betrekking op de aanloopfase bij de start van de duurder maakt. Tegelijkertijd is het OV van/naar USP minder aantrekkelijk | nieuwe tramlijn. Een deel van de reizigers bestaat uit bestaande OV- en is er minder reizigersgroei. Hierdoor is er ook minder uitbreiding nodig. | gebruikers die bij de ingebruikname van de Merwedelijn direct Het minder vaak kunnen rijden met de tram naar USP heeft ook gevolgen | overstappen op de tram. Daarnaast trekt de nieuwe tramlijn extra reizigers voor de traminzet in Kanaleneiland. De inzet van kortere trams is dan niet | aan. Deze zogenoemde trambonus komt naar verwachting geleidelijk tot mogelijk omdat deze trams doorrijden naar USP en de capaciteit daar | stand tijdens een ingroeiperiode van enkele jaren. In deze periode liggen nodig is. Zonder USP | -maatregelen is er minder nieuwe infrastructuur en | de dienstregelingskosten tijdelijk hoger. Deze aanloopkosten worden geen toename van B&O-kosten voor bus en andere infra-aanpassingen | geraamd op circa € 2 mln. en zijn voor alle alternatieven gelijk. (categorie: overige infrastructuur). Dit zorgt onder de streep tot een | klein | Verder is een test- en proefbedrijf noodzakelijk voorafgaand aan de start voordeel t.o.v. andere alternatieven. | van de reguliere exploitatie.

De eerder opgestelde ramingen hiervoor zijn geïndexeerd en komen uit op € 48,5 mln. Deze kosten vallen | binnen het Resultatentabel | project onder van de investeringskosten | (zie 5.4). Hieronder staan de structurele kosten per alternatief weergegeven. Een positief effect betekent minder uitgaven dan in de referentiesituatie 2040. | Incidentele kosten Ov-systeem (€ mln.) Een negatief (-) e | ffect betekent extra uitgaven. Kostensoort | Alt 1 | Alt 2 | Alt 3 | Alt 4 | Alt 5 | Alt 6 Aanloopkosten dienstregeling | -2 | -2 | -2 | -2 | -2 | -2 Verkenningenrapport en planMER | / MIRT | Verkenning OV | en | Wonen | VKA | / Definitief | ` | 111 5.6 Effecten MKBA | Kosten en maatschappelijke effecten (€ mln.) De MKBA laat zien dat in geen van de combinaties van de beoogde ov- | Alt 1 | Alt 2 | Alt 3 | Alt 4 | Alt 5 | Alt 6 maatregelen de baten de kosten overstijgen. De alternatieven zorgen weliswaar voor flinke baten, maar deze zullen naar verwachting de | Directe effecten | € 450 | € 345 € 580 | € 425 | € 234 | € 140 benodigde investeringen en andere kosten niet overstijgen. Alle | Indirecte alternatieven hebben een negatief kosten-batensaldo en hebben | een | effecten | € 22 | € 17 | € 27 | € 20 | € 11 | € 6 B/K-ratio < 1 (0,3– | 0,4). | Externe effecten | € 306 | € 293 | € 310 | € 297 | € 438 | € 432 De uitkomsten van de MKBA zijn robuust.

Er zijn verschillende gevoeligheidsanalyses uitgevoerd waarbij gevarieerd is met aannames | Totale effecten | € 777 | € 655 | € 917 | € 742 | € 683 | € 578 die van invloed zijn op de omvang van belangrijke kosten en baten. De | Totale kosten | -€ 1.766 | -€ 2.069 | -€ 2.313 | -€ 2.343 | -€ 1.576 | -€ 1.912 richting van de uitkomsten verandert niet bij de gewijzigde aannames. Alternatief 5 is het economisch meest gunstig omdat het de laagste totale | BK-saldo | -€ 989 | -€ 1.415 | -€ 1.396 | -€ 1.601 | -€ 893 | -€ 1.334 kosten kent (en daarmee het minst negatieve kosten-b atensaldo), | BK-ratio | 0.4 | 0.3 | 0.4 | 0.3 | 0.4 | 0.3 ondanks lagere baten. Alternatief 4 scoort het minst goed door een combinatie van hoge kosten en (relatief) lagere baten dan alternatief 3. De investeringskosten vormen veruit de grootste kostenpost en variëren aanzienlijk tussen de alternatieven. De verschillen worden vooral veroorzaakt door de kosten van de Merwedelijn (incl. Tram 5.7 | Conclusies effectbeoordeling Kanaleneiland). De kosten van de Merwedelijn vormen het grootste deel van de totale investeringskosten. Deze zijn het laagst in alternatieven 1 | In de tabel op de volgende pagina | wordt een overzicht gegeven van de en 5 en het hoogst in alternatief 3. | geaggregeerde scores die uit elke effectbeoordeling | naar voren komen.

De kosten van de andere maatregelen (Tram 22, Bus Waterlinieweg en | De belangrijkste verschillen | tussen de zes alternatieven worden in de USP) zijn gelijk in alternatieven 1-4 en zijn niet opgenomen in | laatste kolom kort toegelicht. alternatieven 5 en 6. Een uitgebreide onderbouwing van de cijfers is te | In de tabel is te zien | dat alle alternatieven eigen voor- en nadelen kennen. vinden in de MKBA-rapportage. | Het is daarom van belang om niet alleen een objectieve beoordeling te In lijn met de richtlijnen voor MKBA is er geen koppeling gemaakt met het | doen, maar eveneens een waardeoordeel | te geven over welke aspecten aantal woningen en arbeidsplaatsen die worden ontwikkeld in samenhang | zwaarder wegen dan anderen. met de Merwedelijn. | Dit gebeurt in het volgende hoofdstuk, waarin het voorkeursalternatief wordt voorgesteld en deze keuzes worden beargumenteerd. Verkenningenrapport | en planMER | / MIRT Verkenning OV | en | Wonen | VKA | / Definitief | ` | 112 Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief ` 113 Effect Onderscheidende verschillen tussen de alternatieven t.o.v. referentiesituatie A1 A2 A3 A4 A5 A6 Doelbereik + + + + 0 0 Alternatieven 3 & 4 hebben sterkste doelbereik (incl. maatregelen USP, nieuwe woongebieden, halte Galecopperzoom, hoge capaciteit); 5 & 6 missen USP-maatregelen en hebben daardoor minder doelbereik.

Alternatieven 1 en 2 zitten daar tussenin. Toekomstvastheid + + + + + + Alle alternatieven verbeteren t.o.v. de referentiesituatie. Technische haalbaarheid & maakbaarheid - - - - - - De grootste uitdagingen maken deel uit van alle alternatieven. Alternatieven 3 en 4 zijn iets complexer vanwege langer tracé en kruising met het Amsterdam-Rijnkanaal . Bereikbaarheid & Verkeersveiligheid + + + + 0 0 Alternatieven 1 en 2, en in nog iets hogere mate 3 & 4 scoren het best: kortere routes, hogere frequenties, robuuster netwer k. 5 & 6 minder positief (geen frequentie verhoging lijn 22, geen USP ‑maatregelen). Trillingen -- -- -- -- -- -- Zowel exploitatie als bouwfase negatief impact op trillingen, maar mitigeerbaar in vervolgstappen, eindscore is tussen de alternatievenniet onderscheidend. Geluid 0 0 0 0 0 0 Marginaal verschil met de referentiesituatie omdat verkeersgeluid maatgevend is. Alternatief 3 scoort lokaal beter in Galecop (booggeluid verdwijnt), 1,2, 3 en 4 veroorzaken geluidstoename bij Pelikaanstraat/Vaartsestraat ( door hogere frequentie). Luchtkwaliteit 0 0 0 0 0 0 Nergens toename van normoverschrijdingen. Marginale verschillen tussen alternatieven Ruimtelijke Kwaliteit 0 0 + - + + Zowel positieve impact als negatieve impact binnen de alternatieven zelf. Geaggregeerd biedt a lternatief 3 meeste ontwikkelkansen en ruimtelijke kwaliteit.

Alternatieven 5 en 6 tasten kwaliteit in Utrecht Oost niet aan. Alternatief 4 scoort minder gunstig in Nieuwgein. Externe Veiligheid 0 0 0 0 0 0 Geen impact of onderscheid; geen nieuwe kwetsbare functies, geen mitigatie nodig. Gezondheid 0 0 0 0 0 0 Alle alternatieven scoren voldoende; 5 & 6 licht gunstiger (geen geluidknelpunten, geen doorsnijding UNESCO), maar dit is niet onderscheidend in eindoordeel. Uitvoeringshinder - -- - -- - -- In alle alternatieven substantiële hinder, met name alternatieven 2, 4 en 6 vanwege het langere ondergrondse tracé. Zwaarste effecten rond Europaplein–Europalaan Zuid, Overste den Oudenlaan, Beneluxlaan. In 5 en 6 geen hinder op USP, maar op geheel is dit marginaal Bodem - -- - -- - -- In alle alternatieven vergelijkbaar, maar vanwege langere ondergrondse ligging van 2, 4 en 6 scoren deze negatiever. Water - - - - - - Geen onderscheid tussen alternatieven. V erstoring WKO is aanwezig in alle alternatieven; nadere uitwerking nodig. Archeologie & Cultuurhistorie - - - - 0 0 Impact op archeologie is groot, 5 en 6 scoren gunstiger op cultuurhistorie (geen raakvlakken in 5 en 6 met UNESCO op USP). Ecologie & Natuur - - -- -- - - Grootste effecten treden op ten westen van Amsterdam-Rijnkanaal en in Utrecht Oost. Daarom scoren 3 en 4 het minst gunstig; 5 en 6 gunstigst.

Duurzaamheid -- -- -- -- -- -- Alle alternatieven veroorzaken netto CO₂‑emissie (met name door ondergrondse aanleg). Kortere ondergrondse tracés (1, 3 en 5) scoren daarom iets minder negatief, maar niet voldoende om onderscheidend te kunnen zijn. Klimaatadaptatie 0 0 0 0 0 0 Zowel positieve effecten op waterinfiltratie en droogte, als negatieve impact op hittestress. Waterveiligheid neutraal. Per saldo scoren alle alternatieven neutraal en zijn de verschillen marginaal. Investeringskosten + 0 - - + + De investeringskosten voor 3 en 4 zijn het hoogste ; alternatieven 1 en 2 significant lager vanwege korter tracé. Alternatieven 5 en 6 kennen de laagste investeringskosten vanwege ontbreken maatregelen Utrecht Oost. Operationele kosten + + ++ + ++ + Het effect op de toekomstige OV -exploitatiekosten is voor alle alternatieven positief, waarbij alternatieven 3 en 5 het meest gunstig scoren. ` 114 6 Het Voorkeursalternatief Op basis van alle voorgaande beslissingen en beoordelingen wordt in dit hoofdstuk het voorkeursalternatief voorgesteld. Wat is het voorkeursalternatief? Het voorkeursalternatief bes taat uit een snelle verdiept gelegen tramverbinding (de Merwedelijn) van halte Utrecht Centraal tot en met de halte Kanaleneiland-Z uid en een zoekgebied tussen de halte Kanaleneiland -Zuid en Westraven.

Het VKA geeft invulling aan de doelstellingen “Het beter bereikbaar maken per OV van nieuwe woon- en werklocaties in Utrecht Zuidwest en Nieuwegein in 2030 en verder” en “Het voorkomen van overbelasting rond Utrecht Centraal". Er zijn voldoende financiële middelen beschikbaar om het VKA te realiseren. Halte Utrecht Centraal Een soepele en snelle overstapbeweging op trein en bus is van groot belang voor een goed functionerende tramhalte. Daarom is bij Utrecht Centraal een ondergrondse halte aan de Jaarbeurszijde onder het Beatrixgebouw voorzien. Deze haltelocatie noodzaakt tot het (deels) slopen van het Beatrixgebouw. Voor het Beatrixgebouw bestaan al langer ideeen voor herontwikkeling. In het vervolg van de planvorming worden deze idee ën samen met de inpassing van de halte verder uitgewerkt. De halte kan direct worden gekoppeld aan het nieuwe gebouw, de stationshal en het busstation. Dit zorgt voor optimale overstapbewegingen en daarmee hoog doelbereik (aantallen reizigers). De halte is technisch maakbaar en scoort goed op OV-k waliteit en op ruimtelijke kwaliteit. Om dez e redenen heeft deze halte bij de U Ned partijen het grootste draagvlak. Tracé ongelijkvloers in verdiepte ligging Om de toekomstige woningbouwambitie mogelijk te kunnen maken is op termijn een tramfrequentie van 24x per uur nodig.

Een frequentie van 24x per uur rijden is alleen mogelijk als het tracé tussen Utrecht Centraal en de kruising met de A12 ongelijkvloers is, omdat de tram en het overige verkeer ( voetgangers, fiets en auto) elkaar anders te veel in de weg zitten. Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief Om aantrekkelijke reistijden te realiseren moet de snelheid optimaal zijn (70 km/u), waarvoor een ongelijkvloerse oplossing nodig is. E en tram in een verdiepte ligging is een ongelijkvloerse oplossing die past binnen het beschikbare budget en bestuurlijk draagvlak heeft. De verdiepte ligging is technisch maakbaar en te combineren met de halte bij het Beatrixgebouw. Bij het Europaplein is het mogelijk om de tram Kanaleneiland met een hellingbaan aan te sluiten op de Merwedelijn. Daarnaast biedt een verdiepte ligging mogelijkheden tot flexibiliteit bij de passage van de A12. Ook is de verdiepte ligging te combineren met zowel de nieuwe als de bestaande brug over het Amsterdam -Rijnkanaal, wat flexibiliteit biedt in relatie tot definitieve keuzes over het tracé ten zuiden van de halte Kanaleneiland-Z uid. Aanvullend hierop biedt de verdiepte ligging de mogelijkheid tot een gefaseerde aanleg van de Merwedelijn tot de halte Kanaleneiland-Zuid of tot en met de halte Westraven. Vanwege deze redenen heeft een verdiepte ligging de voorkeur.

Verdiepte ligging deels overdekt en deels open Over de exacte ligging en inpassing van de Merwedelijn wordt in de volgende fase uitgewerkt. Vertrekpunt voor de planuitwerking is een verdiepte ligging die voor ongeveer 70% overdekt en voor ongeveer 30% open is tussen Utrecht Centraal en de A12. Ter hoogte van Utrecht Centraal loopt de overdekte verdiepte ligging onder de Jaarbeursboulevard door richting het Anne Frankplein. Op de straat behouden voetgangers, fietsers en automobilisten daardoor voldoende ruimte. Na het Anne Frankplein vervangt de tram in een verdiepte ligging de huidige busbaan op de Europalaan tot aan Europaplein. Langs de Europalaan-Zuid tot aan de passage met de A12 bij Westraven ligt de verdiepte ligging in het midden van de weg tussen de rijr ichtingen. Ten zuiden van het Anne Frankplein is de verdiepte ligging over langere stukken open. Om kruisend verkeer mogelijk te maken is de verdiepte ligging op een aantal plaatsen overdekt, waardoor oversteken voor voetgangers, fietsers en automobilisten mogelijk wordt. Met deze combinatie van overdekte en open verdiepte ligging met oversteekmogelijkheden is een afweging gemaakt om een balans te vinden tussen kosten, bereikbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en maakbaarheid.

Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief ` 115 Haltes ondergronds Tussen Utrecht Centraal en Westraven komen twee of drie ondergrondse haltes. Het precieze aantal hangt af van het veiligheidsconcept (vluchtroutes als een tram ondergronds stil komt te staan), de uitwerking van verstedelijkingsplannen nabij het tracé en technische (on)mogelijkheden. Over de exacte locaties van deze haltes wordt op dit moment geen besluit genomen. De eer ste mogelijke halte ligt onder de Overste den Oudenlaan tussen Transwijk Noord en de Nieuwe Defensie. Vanaf daar volgt het tracé de Europalaan. De volgende mogelijke halte is onder de Europalaan tussen Transwijk Zuid en de Merwedekanaalzone (deelgebied 5). Verder naar het zuiden heeft de Merwedelijn nog een halte Kanaleneiland-Zuid bij de huidige Woonboulevard en Merwedekanaalzone deelgebied 6. Deze haltes zijn allen ondergronds, en verbeteren de bereikbaarheid van zowel de bestaande als de toekomstige gebiedsontwikkelingen. In alternatief 6 is ook de halte Westraven ondergronds, waar deze in alternatief 5 nog op maaiveld blijft liggen. Tr am Kanaleneiland sluit aan op halte Kanaleneiland-Zuid De Tram Kanaleneiland blijft tussen Utrecht Centraal en Kanaleneiland- Zuid rijden volgens het bestaande tracé (SUNIJ-lijn), met als uitgangspunt dezelfde frequentie als nu: acht keer per uur in beide richtingen.

Daarmee blijft ook een verbinding met USP in tact. De Tram Kanaleneiland zakt voor het Europaplein via een hellingbaan onder de grond om op de ondergrondse halte Kanaleneiland-Zuid aan te sluiten. De effectbeoordeling van het voorkeursalternatief Uit de effectbeoordeling van de alternatieven blijkt dat alle alternatieven hun eigen voor- en nadelen hebben. Bij de keuze voor het VKA zijn met name doelbereik, investeringskosten en flexibiliteit naar de toekomst van invloed geweest. Daarnaas t zijn de specifieke onderwerpen waarop een verdiepte ligging minder goed scoort (technische maakbaarheid, uitvoeringshinder, trillingen, ruimtelijke kwaliteit, bodem, water, ecologie en duurzaamheid) aspecten die onvermijdelijk zijn bij een dergelijk omvangrijk project ofwel onderwerpen zijn waarvoor in de planuitwerking extra aandacht nodig is. Het is bijvoorbeeld goed mogelijk om in de planuitwerking mitigerende maatregelen uit te werken om trillingen en uitvoeringshinder te verminderen. Of ecologische impact te beperken of te compenseren. De effecten op bodem, water en duurzaamheid zijn door de omvang van het project maar zeer beperkt te mitigeren. Zoekgebied ten zuiden van halte Kanaleneiland-Zuid Met de keuze voor dit voorkeursalternatief wordt een eerste belangrijke stap gezet voor het mogelijk maken van de gebiedsontwikkelingen in Groot Merwede en Rijnenburg.

In de toekomst moet de tram vanaf Westraven worden doorgetrokken via de Galecopperzoom naar Rijnenburg. Daar is nu nog geen budget voor. Voor het doortrekken van de Merwedelijn zijn twee opties: via een nieuwe brug of via de bestaande brug over het Amsterdam-Rijnkanaal. De wijze van passeren van de A12 is bepalend voor het gebruik van de nieuwe of de bestaande brug. Uit de ontwerpen blijkt immers dat een onderdoorgang van de A12 op maaiveld nodig is om met een haalbaar hellingspercentage een nieuwe brug te kunnen bereiken. Vanuit een verdiepte ligging onder de A12 is dat niet mogelijk. In dat geval dient de bestaande brug gebruikt te worden. Met de keuze voor dit voorkeursalternatief blijft er daarmee flexibiliteit rond de passage van de A12, om in de vervolguitwerking te kunnen kiezen wat de voorkeur heeft: bovenkomen uit de verdiepte ligging ten noorden ofwel ten zuiden van de A12, zodat de keuze voor de brug in samenhang met de nog te ontwikkelen stedenbouwkundige plannen voor Westraven en Galecopperzoom kan worden gemaakt. Voordat hier over beslist kan worden is verdere planvorming nodig. Daarom worden momenteel mogelijke tracés voor het doortrekken van de Merwedelijn nader onderzocht.

Maatregelen USP zijn geen onderdeel van het voorkeursalternatief Voor het verbeteren van de bereikbaarheid van USP en om de groei van Utrecht Oost mogelijk te maken zijn de samenwerkende partijen het eens over een pakket aan maatregelen. Door dit pakket wordt het USP beter en robuuster bereikbaar met het OV. Het pakket bestaat uit: Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief ` 116 • Maatregelen voor de frequentieverhoging van Tram 22, inclusief maatregelen om dit mogelijk te maken. • Maatregelen om de busverbindingen over de Waterlinieweg naar USP te verbeteren, inclusief een nieuwe bushalte Galgenwaard. Voor dit maatregelenpakket is onvoldoende budget beschikbaar. Het pakket maakt daarom geen onderdeel uit van het voorkeursalternatief. Er wordt hiermee geen invulling gegeven aan de doelstelling “ Het beter bereikbaar maken per OV van USP”. Ten aanzien van het doel “Voorkomen overbelasting bij Utrecht Centraal” blijven enkele knelpunten aan de oostkant bestaan. De U Ned partijen blijven daarom actief zoeken naar mogelijkheden om in de toekomst een pakket maatregelen uit te voeren om deze doelstellingen alsnog te verwezenlijken.

Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief ` 117 Figuur 6-1: Het voorkeursalternatief: een verdiepte ligging met halte Beatrixgebouw; met de optie voor een nieuwe brug ofwel de bestaande brug handhaven. Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief ` 118 7 Vervolg De samenwerkende overheden hebben een financiële bijdrage aan het project toegezegd. Met deze toezegging is zicht op 100% financiering van het voorkeursalternatief voor de planuitwerking en de realisatie. De afspraken over financiering en samenwerking worden vastgelegd in een bestuursovereenkomst, die na het nemen van de Voorkeursbeslissing wordt bekrachtigd. Hierna start de planuitwerking die ongeveer drie jaar duurt. 7.1 De planuitwerkingsfase Het doel van de planuitwerking is om de voorkeursbeslissing verder uit te werken tot een projectbeslissing. Hierin wordt de scope van het project, de realisatieperiode, de bekostiging en de rolverdeling tussen partijen vastgesteld. De planuitwer king bevat op hoofdlijnen de volgende stappen en werkzaamheden: • Uitwerken Voorkeursalternatief in een bouwtechnisch ontwerp inclusief spoor- en halteontwerp, aantal en locatie van de haltes, ontwerp openbare ruimte, verleggen kabels en leidingen en tijdelijke maatregelen.

• Opstellen van het juridisch-planologisch kader (zoals aanpassing Omgevingsplan), inclusief nader onderzoek naar de effecten voor milieu en leefomgeving. • Uitwerking grondverwer vingsstrategie en gesprekken over grondverwerving. • Uitwerking van hoe de uitvoering wordt aanbesteed (strategie voor contracteren en gaat plaatsvinden. • Voorbereiding aanbesteding trammaterieel en opstellen eisen voor het test- en proefbedrijf • Ook tijdens de planuitwerking speelt participatie, samenspraak en samenwerking met de omgeving, een belangrijke rol in het proces. Na de proj ectbeslissing volgt de aanlegfase die ongeveer tien jaar duurt. De volgende s tap voor de invulling van het zoekgebied Parallel aan de planuitwerkingsfase wordt onderzocht of het de voorkeur heeft om het Amsterdam-Rijnkanaal met een nieuwe of de bestaande trambrug te passeren. En wordt eveneens onderzoek uitgevoerd naar het behouden of weghalen van de snelwegaansluiting A12 Kanaleneiland. De volgende s tap van Westraven naar Galecopperzoom en Rijnenburg Voor het deel van de Merwedelijn tussen Westraven, de Galecopperzoom en Rijnenburg is het voornemen om met de samenwerkende partijen een nieuwe MIRT-verkenning te starten. De uitkomst van het onderzoek naar de nieuwe of bestaande trambrug en snelwegaansluiting A12 Kanaleneiland wordt ingebracht in de nieuwe MIRT -verkenning.

Daarnaast wordt de inpassing en voorkeursroute naar Rijnenburg onderzocht. Om een MIRT-verkenning voor het doortrekken van de Merwedelijn naar Galecopperzoom en Rijnenburg te starten is voldoende budget nodig. Dit budget is op dit moment nog niet beschikbaar. 7.2 Aandachtspunten planuitwerking en leemten in kennis In de verdere planuitwerking is het belangrijk om rekening te houden met aandachtspunten en leemten in kennis die in de verdiepingfase binnen het voorkeursalternatief zijn geïdentificeerd. De belangrijkste aandachtspunten worden hieronder toegelicht. Private gronden Een deel van de gronden waar het tracé van de Merwedelijn is gepland, is niet in handen van publieke partijen. Het merendeel van deze gronden is eigendom van Koninklijke Jaarbeurs (vol eigendom of in erfpacht uitgegeven). Voor de verdere planuitwerking wordt ingezet op een constructieve en intensieve samenwerking met Jaarbeurs en andere betrokken partijen om tot tijdige en minnelijke grondverwerving te komen. Indien minnelijke verwerving niet tot het beoogde resultaat leidt, kan de gemeente of provincie, binnen de wettelijke kaders en na een zorgvuldige ` 119 belangenafweging, overgaan tot het toepassen van haar bevoegdheid tot onteigening ten behoeve van realisatie van het publieke belang. Bodemenergiesystemen In de ondergr ond van de gemeenten Utrecht en Nieuwegein bevinden zich bodemenergiesystemen.

Het t racé van de Merwedelijn kruist meerdere van deze zogenaamde WKO -bronnen, vo oral in het gebied rond het Utrecht Centraal en de Jaarbeurs. Hierdoor ontstaat het risico op een fysiek co nflict t ussen de WKO-bron, o f het bij behorende invloedsgebied, en de Merwedelijn. Ook bestaat het geva ar dat nabijgelegen WKO-bronnen minder goed gaan functioneren. Dit kan betekenen dat br onnen verplaatst m oeten worden of dat hun werking afneemt. Op dit m oment bestaan er nog te veel onzekerheden om een goede inschatting t e kunnen maken hoe de ef fecten en mitigerende maatregelen er precies uitzien. Dit moet in de planni ng- en studiefase verder worden onderzocht. Voor dit risico is een reservering opgenomen in de kostenraming. Uitvoeringshinder De bouw van de M erwedelijn zal aanzi enlijke overlast ve roorzaken. Tijdens de realisatie zullen diverse locaties langdurig beïnvloed worden, waarbij vo etgangers, f ietsers, t rams, bussen en auto's in grote hinder ku nnen ondervinden. De omvang van de hinder in het gehele gebied moet nader worden onderzocht, evenals mogelijke maatregelen om de impact te beperken. Daarnaast geldt het zo veel als mogelijk operationeel houden van de SUNIJ-lijn als een belangrijk uitgangspunt. In het gebied tussen Europaplein en de aansluiting op de remise bevinden zich enkele complexe conflictpunten waar de Merwedelijn raakt aan de bestaande SUNIJ-lijn.

Op deze locaties moeten mogelijk ontwerpoptimalisaties worden uitgevoerd om lange buitendienststellingen te beperken. Toch blijft er een risico dat deze buitendien stellingen langer duren dan gepland. Dit risico is daarom meegenomen als risicoreservering in de kostenraming. Busonderdoorgang Anne Frankplein Het inpassen van de t ram in een verdiepte ligging vormt een complexe technische uitdaging tussen de busonderdoorgang bij het Anne Verkenningenrapport en planMER / MIRT Verkenning OV en Wonen VKA / Definitief Frankplein en de bebouwing aan de Ru Parélaan. Door de beperkte afstand tussen de funderingen van zowel de onderdoorgang als de aangrenzende gebouwen bestaat het risico dat de stabiliteit van deze constructies wordt beïnvloed door de aanleg van de Merwedelijn. Deze complexe ruimtelijke opgave is mitigeerbaar door middel van mogelijke ontwerpaanpassingen. Het bijbehorende risico is gedeeltelijk opgenomen als reservering in de kostenraming. OV-n etwerk binnen Nieuwegein Het OV -netwerk binnen Nieuwegein verandert van opzet . Met de ingebruikname van de Merwedelijn krijgt de tram een belangrijkere rol binnen Nieuwegein met korte reistijden en een snelle overstap bij Utrecht Centraal. De routes van buslijnen binnen, van en naar Nieuwegein gaan hierdoor ook veranderen. D eze nieuwe netwerkopzet verbetert de bereikbaarheid voor veel inwoners, maar niet voor iedereen.

Met name aan de randen van Nieuwegein, waar tramhaltes minder goed bereikbaar zijn, krijgen bewoners en bezoekers soms te maken met een langere reisafstand of een extra overstap. Dit is een belangrijk aandachtspunt in het kader van inclusiviteit, vooral voor kwetsbare groepen. Inzet is om de bestaande haltes in dienst te houden. Bij start van de nieuwe vervoerconcessies in 2035 wordt het OV-netwerk verder vormgegeven en gekeken naar een zo goed mogelijke invulling van het OV-netwerk voor zoveel mogelijk reizigers en verschillende doelgroepen. Geluid en trillingen Het realiseren van een eindhalte onder het Beatrixgebouw brengt potentiële uitdagingen met zich mee op het gebied van geluid en trillingen, mede gezien de huidige functie van het gebouw als theater. Het tramsysteem veroorzaakt door stalen wielen op stalen rails zowel trillingen als geluid, welke via de kolommen naar het gebouw worden overgedragen. Dit effect is ongewenst, waardoor de toepassing van speciale geluiddempende spoorconstructies noodzakelijk kan zijn. Aangezien een deel van het Beatrixgebouw waarschijnlijk zal moeten worden gesloopt, kunnen bij nieuwbouw geluidsbeperkende maatregelen worden gerealiseerd. Daarnaast is de toekomstige bestemming van het gebouw nog niet vastgesteld, wat ertoe leidt dat het risico op overlast mogelijk kleiner is. Voor dit risico is in de kostenraming een reservering opgenomen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://nieuwegein.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/72a2f3d7-b6cd-4ed4-9c27-17837a4cbe56?agendaItemId=c96512b9-ddf8-44ad-b730-58b02d68f76a