2026-126 Rvs. Zienswijze ontwerp programmabegroting ODU 2027

Gemeenteraad

Onderwerp Datum

Ontwerp Programmabegroting 2027 ODU

4 juni 2026

Raadsvoorstel

2026-126

Afdeling

TVL

E-mailadr es opst eller f.vanwalbeek@nieuwegein.

nl Portefeuilleh ouder

Marieke Schouten

Onderwerp Ontwerp Programmabegroting ODU 2027

Gevraagd besluit 1. Een zienswijze in te dienen bij het dagelijks bestuur van de ODU waarbij de raad van Nieuwegein de ODU verzoekt om: a) Zich in te zetten voor een maximale kostenstijging van 2,5% in de Programmabegroting 2027, zoals omschreven in de brief d.d. 05-022026 van de Utrechtse gemeenten, en b) De uitdagingen en risico’s voor de startperiode en vervolg in kaart te brengen en deze helder te omschrijven in de begroting.

Inleiding Per 1 januari 2026 zijn de activiteiten van de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Utrecht overgedragen aan de Omgevingsdienst Utrecht (ODU). De Ontwerp Programmabegroting 2027 ODU is de eerste programmabegroting in een regulier jaar na afronding van de samenvoeging. In 2026 wordt veel tijd en energie geïnvesteerd in het samenbrengen van mensen, systemen, werkwijzen en cultuur. Het leggen van een stevig organisatorisch en financieel fundament was daarbij de eerste prioriteit. Tegelijkertijd is de ODU hun maatschappelijke opdracht onverminderd blijven uitvoeren. In 2027 wil de ODU de blik nadrukkelijker weer meer naar buiten richten en stappen zetten in de doorontwikkeling van de organisatie. Dat betekent: verder professionaliseren, investeren in kwaliteit en innovatie, en inspelen op maatschappelijke opgaven zoals de energietransitie, circulaire economie, milieucriminaliteit en natuur- en milieubescherming. Dit is vormgegeven in de Programmabegroting 2027 van de ODU die tevens ook de Kadernota vormt.

Bladnummer 2/5 Raadsvoorstel 4 juni 2026

De begroting laat een stijging van de deelnemersbijdrage zien van 2,9%. Op 5 februari 2026 hebben de Utrechtse gemeenten een brief naar alle gemeenschappelijke regelingen gestuurd met het verzoek tot kostenbeheersing en besparing. Hierin is verzocht tot een maximale kostenstijging van 2,5%. Op grond van de gemeenschappelijke regeling ODU worden de gemeenteraden/Provinciale Staten gelegenheid geboden om een zienswijze in te dienen op het programmabegroting 2026 ODU. Aan de raad wordt voorgesteld om een zienswijze in te dienen bij de ODU met het verzoek dat zij zich moet inzetten voor een maximale kostenstijging van 2,5% in de Programmabegroting 2027.

Wat er aan vooraf ging De gemeente Nieuwegein maakt sinds 2014 deel uit van de omgevingsdienst Regionale uitvoeringsdienst (RUD) Utrecht (2013-428). De RUD Utrecht is een gemeenschappelijke regeling van 11 gemeenten en de provincie Utrecht. Het basistakenpakket VTH-taken is sinds juli 2014 door Nieuwegein ondergebracht bij de RUD Utrecht. In 2024 is gestart met een samenvoeging met de andere omgevingsdienst in het Utrechtse, de ODRU. Op 18 september 2025 heeft de raad toestemming verleend om toe te treden tot de Omgevingsdienst Utrecht (2025-212). Het college heeft op 30 september definitief ingestemd met toetreding tot de gemeenschappelijke regeling ODU per 1 januari 2026.

Gewenst effect Eén robuuste omgevingsdienst in de provincie Utrecht die vanuit kennis en kunde inspeelt op maatschappelijke ontwikkelingen. Deze Omgevingsdienst Utrecht bereikt beter haar doelen, draagt bij aan een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving. Daarbij levert zij een gelijk speelveld op voor inwoners en bedrijven voor de hele provincie Utrecht.

Argumenten 1.1

In de ontwerp Programmabegroting 2027 ODU wordt richting gegeven aan de ambities, prioriteiten en financiële kaders

De ODU kiest in 2027 voor een meerjarige ontwikkelkader waarin de volgende onderwerpen in de komende jaren nader worden uitgewerkt: •

Sturen op maatschappelijke opgaven richtinggevend voor de risicogerichte uitvoering. Denk hierbij aan onderwerpen als gezonde leefomgeving, duurzaamheid en transitie, milieucriminaliteit en ondermijning.

•

Landelijke uniformiteit en robuustheid. Het landelijk programma Versterking VTH-stelsel is een richtpunt. Ook moet de ODU moet per 1 april 2026 voldoen aan de robuustheidscriteria.

•

Regionale samenwerking en solidariteit: milieuvraagstukken vragen om een gezamenlijke regio-brede aanpak. Dit zijn onderwerpen als

Bladnummer 3/5 Raadsvoorstel 4 juni 2026

zeer zorgwekkende stoffen (ZZS), indirecte lozingen en milieu in het omgevingsplan. •

Innovatie en ontwikkeling: de ODU investeert in digitalisering en data gedreven werken. In 2027 wordt ingezet in onder meer digitalisering van werkprocessen en slimme data-analyse.

1.2

De ODU voldoet sinds 1 april 2026 aan alle landelijke robuustheidscriteria

De zes criteria voor omgevingsdiensten zijn kort samengevat dat ze: 1. Een bepaalde minimale omvang hebben; 2. Werken volgens de kwaliteitscriteria voor VTH; 3. Inzetten op innovatie met daarbij een innovatieagenda en bijpassend budget; 4. Een financiële buffer hebben; 5. Informatiegestuurd werken; 6. Aansluiten bij de identiteit van hun werkgebied. In 2027 wordt deze basis bestendigd via een: •

Stabiele formatie en deskundige personele bezetting;

•

Uniforme procesvoering en één VTH-zaaksysteem;

•

Versterkte informatiepositie via business intelligent en data gedreven werken;

• 1.3

Een passende reservepositie met een ratio weerstandsvermogen. In de Ontwerp programmabegroting 2027 zijn bezuinigingen gerealiseerd voor circa € 750.000

In de Ontwerpbegroting verwijst de ODU naar de september circulaire gemeentefonds 2025. De gemiddelde stijging van de deelnemersbijdragen bedraagt 2,9%, terwijl de gewogen prijsontwikkeling op basis van de septembercirculaire voor de ODU uitkomt op circa 4,6%. Daarmee blijft de ODU circa 1,7% onder de autonome kostenontwikkeling. 1.4

Daarnaast wordt verzocht om de uitdagingen en risico's in kaart te brengen

In het Algemeen Bestuur van de ODU van 27 maart 2026 is gesproken over de mogelijke uitdagingen en risico’s van de ODU en dat deze nog niet genoeg in kaart zijn gebracht. De raad verzoekt de ODU om ook inzichtelijk te maken welke uitdagingen en risico's er zijn in deze opstartperiode en vervolg en deze helder te omschrijven.

Kanttekeningen 1.1

Het opstellen van de ontwerp Programmabegroting 2027 ODU ruim voor de start van het begrotingsjaar 2027 kan door ontwikkelingen leiden tot aanpassingen

De ODU stelt jaarlijks ruim van tevoren de ontwerp Programmabegroting 2027 ODU voor dat begrotingsjaar op. Deze ontwerp Programmabegroting ODU wordt opgesteld met de kennis en ervaring van het moment van opstellen.

Bladnummer 4/5 Raadsvoorstel 4 juni 2026

Daarom is het lastig om ontwikkelingen in de begroting te verwerken. Deze lange voorbereidingstijd komt doordat de ODU de Programmabegroting 2027 ODU Utrecht voor het komende jaar op 1 augustus bij het Ministerie moet hebben ingediend. 1.2

Bij niet voorziene grote ontwikkelingen en/of milieucalamiteiten kan de bijdrage hoger uitvallen

Wanneer op jaarbasis het aantal afgesproken DVO-uren wordt overschreden met 10% of meer, vindt er tevens een herrekening plaats van de vaste bijdrage. Dit is ook de werkwijze op dit moment. Door monitoring en prioritering houden we dit risico beperkt. 1.3

Vanaf 2027 valt de bijdrage van de provincie Utrecht voor regionale en gezamenlijke opdrachten weg

Voor de voormalige RUD-deelnemers (waaronder Nieuwegein) zijn de uren voor de regionale en gezamenlijke opdrachten vanaf 2026 nieuw. De provincie heeft in 2026 deels bijgedragen om continuïteit te borgen. Dit gaat om 1,1% van het aantal uren zoals wordt afgesproken in het DVO. De bijdrage is eenmalig en wordt gezien als een ingroeimodel.

Financiële aspecten De bijdrage van de gemeente Nieuwegein stijgt van € 689.412 in 2026 naar € 719.670 in 2027. De stijging heeft te maken met de voorgestelde kostenverhoging van 2,9%. Daarnaast valt de bijdrage van de provincie aan regionale en gezamenlijke opdrachten in 2027 weg. In 2026 stelde de provincie eenmalig extra middelen beschikbaar voor de dekking van de stijging in de bijdragen van de voormalig RUD-deelnemer voor de afspraak over de regionale en gezamenlijke opdrachten. In de Programmabegroting 2027 heeft hiervoor een correctie op het DVO-uren plaatsgevonden. De effectieve stijging van de bijdrage per deelnemer is daardoor voor sommige deelnemers hoger dan 2,9%. De bijdrage 2027 past in de begroting van Nieuwegein. Het college is op 31 maart akkoord gegaan met de Intentieovereenkomst Grip op indirecte lozingen in de provincie Utrecht. Hierdoor stijgt de bijdrage voor de ODU met € 25.000. Dit bedrag wordt opgenomen in de Kadernota 2027.

Communicatie aspecten Het algemeen bestuur van de ODU ontvangt het raadsbesluit en zienswijzebrief per mail.

Uitvoering De ODU heeft op 27 maart 2026 het ontwerp Programmabegroting 2027 ODU aan onze griffie gestuurd met het verzoek bij een zienswijze deze zienswijze uiterlijk 19 juni 2026 in te dienen zodat het algemeen bestuur van de ODU de

Bladnummer 5/5 Raadsvoorstel 4 juni 2026

programmabegroting 2027 ODU in haar vergadering van 10 juli 2026 kan vaststellen.

Bijlagen 1

Raadsbesluit ontwerp Programmabegroting 2027 ODU

2

Zienswijze ontwerp Programmabegroting 2027 ODU

3

Aanbiedingsbrief ontwerp Programmabegroting 2027 ODU

4

Ontwerp Programmabegroting 2027 ODU

5

Brief d.d. 05-02-2026 van Utrechtse gemeenten met verzoek tot kostenbeheersing en -besparing

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester