2026-005 Rvs. Wijziging GR BghU

Gemeenteraad

Onderwerp Datum

Wijziging GR BghU

6 januari 2026

Raadsvoorstel

Afdeling E-mailadr es opst eller j.vanleeuwen@nieuwegein.

2026-005

nl Portefeuilleh ouder

Ellie Eggengoor

Onderwerp Wijziging GR BghU

Gevraagd besluit Een zienswijze op de wijziging van de gemeenschappelijke regeling BghU uit te brengen met als belangrijkste punten dat: a.

ingestemd kan worden met de omvorming van een bedrijfsvoeringsorganisatie naar een openbaar lichaam;

b. ingestemd kan worden met het voorstel dat HDSR en gemeente Utrecht vaste leden van het Dagelijks Bestuur worden; c.

ingestemd kan worden met het aanpassen van de stemverhouding in het Algemeen Bestuur.

Inleiding Aanleiding BghU heeft de afgelopen jaren regelmatig behoefte gehad aan meer directe bestuurlijke sturing. Met name om het bestuur dichter bij de organisatie te brengen en de rollen, taken en verantwoordelijkheden in de governance te verhelderen. Het Bestuur heeft geconcludeerd dat de vorm bedrijfsvoeringsorganisatie, waarbij er sprake is van één bestuurslaag, de gewenste nabijheid en rolscheiding onvoldoende mogelijk maakt. Een openbaar lichaam, waarin met een Algemeen en Dagelijks Bestuur wordt gewerkt, biedt wel de gewenste mogelijkheden. Daarom wenst het Bestuur van BghU de GR BghU om te vormen van een bedrijfsvoeringsorganisatie naar een openbaar lichaam, waarbij qua bevoegdheidsverdeling tussen het Algemeen Bestuur en het Dagelijks Bestuur wordt aangesloten op de gebruikelijke verdeling volgend uit de Wet gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast is dit moment benut om de regeling te actualiseren, waarbij de indeling van de gemeenschappelijke regeling logisch is herordend en artikelen zijn aangepast aan gewijzigde wet- en regelgeving, waaronder de Archiefwet. De structuur van een openbaar lichaam is het meest gebruikt bij gemeenschappelijke regelingen op het gebied van belastingsamenwerking.

Bladnummer 2/5 Raadsvoorstel 6 januari 2026

Juridische context Artikel 1 juncto 61 Wgr en artikel 50 van de vigerende gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap Utrecht 2020 beschrijven het proces dat moet worden doorlopen om een wijziging van de gemeenschappelijke regeling vorm te geven. Het bestuur heeft een voorstel gedaan door de ontwerp gemeenschappelijke regeling aan de colleges te zenden. Conform het juridisch kader zenden de colleges de ontwerp gemeenschappelijke regeling voor zienswijzen naar de vertegenwoordigende organen (gemeenteraden en het algemeen bestuur van het waterschap). Nadat de vertegenwoordigende organen hun zienswijzen kenbaar hebben gemaakt, zal het bestuur van BghU deze wegen. Na weging en eventuele aanpassing van de ontwerpregeling zendt het bestuur de gemeenschappelijke regeling wederom aan de colleges om, na verkregen toestemming van de raden en het algemeen bestuur van het waterschap, in te stemmen met de regeling. Beslistermijn De Wet gemeenschappelijke regelingen geeft de vertegenwoordigende organen 8 weken voor het indienen van een zienswijze. Het bestuur van de BghU heeft deze termijn verlengd tot 4 maart 2024 vanwege de vergaderplanning van de deelnemers. Wat er aan vooraf ging De raad is al eerder (2025-276) van het voornemen om een zienswijzeprocedure te doorlopen op de hoogte gebracht.

Gewenst effect Met het omvormen van BghU van een bedrijfsvoeringsorganisatie naar een openbaar lichaam wordt meer bestuurlijke nabijheid georganiseerd. Dat is in het kader van ‘good governance’ gewenst en beter passend bij de bedoeling van de Wet gemeenschappelijke regelingen.

Argumenten 1.a.1. Omvorming versterkt de bestuurlijke sturing op de BghU. Al meerdere jaren binnen het bestuur van de BghU wordt gewerkt met tijdelijke Stuurgroepen, Bestuurscommissies en andere hulpstructuren. Deze hulpstructuren hebben geholpen bij de verschillende uitdagingen die de BghU heeft gekend en zijn nog steeds gewenst om effectieve sturing op een excellente en betrouwbare dienstverlening mogelijk te maken. Tegelijkertijd is het wenselijk om deze hulpstructuren te formaliseren. De Wet Gemeenschappelijke Regelingen biedt hiervoor slechts één mogelijkheid: de omzetting naar een openbaar lichaam. Daarnaast leidt een openbaar lichaam tot meer structurele bestuurlijke nabijheid bij de BghU, en voorkomt daarmee complexe en stroperige besluitvorming in situaties dat het bestuur de organisatie wenst bij te sturen.

Bladnummer 3/5 Raadsvoorstel 6 januari 2026

Tot slot leidt een openbaar lichaam tot een betere rolscheiding tussen bestuurlijk opdrachtgever en eigenaar. Bij een bedrijfsvoeringsorganisatie zijn deze rollen in één bestuurder per deelnemer verenigd.

1.a.2. De rol van voorzitter wordt aangepast, alle deelnemers kunnen voorzitter BghU worden. Op dit moment kent de BghU een technisch voorzitter, die geen stemrecht heeft binnen het Bestuur. Binnen een openbaar lichaam is een dergelijke constructie niet mogelijk. Dit heeft te maken met de rol van de voorzitter binnen het openbaar lichaam. De Wet gemeenschappelijke regelingen bepaalt dat de voorzitter van een openbaar lichaam door en uit het Algemeen Bestuur moet worden aangewezen (onder meer Wgr art. 12, negende lid). Dat betekent dat de voorzitter per definitie onderdeel uitmaakt van het Algemeen Bestuur en binnen het Algemeen Bestuur ook stemrecht heeft. Het is daarbij volgens de Wgr niet mogelijk om één deelnemer door twee leden in het Algemeen Bestuur te laten vertegenwoordigen, waarbij één lid stemrecht heeft, en één lid niet. Daarom is in de ontwerp-GR opgenomen dat, conform de Wgr, het Algemeen Bestuur uit haar midden een voorzitter aanwijst. Dit is gebruikelijk bij gemeenschappelijke regelingen.

1.a.3. De organisatie BghU ondersteunt de ontwikkeling waarbij meer bestuurlijke nabijheid bij de eigen organisatie, en een verheldering van rollen, taken en verantwoordelijkheden wordt gecreëerd. Dit draagt bij aan de doelstelling van goede en betrouwbare uitvoering van de belastingtaken.

1.a.4. Het college legt de ontwerp GR BghU voor aan de gemeenteraad/ algemeen bestuur waterschap. In artikel 1 Wgr is vastgelegd hoe een wijziging van een gemeenschappelijke regeling plaatsvindt. Het voorleggen voor zienswijzen van een wijziging is een verplicht onderdeel van een regeling waaraan de raden/het algemeen bestuur van het waterschap niet zelf deelneemt.

1.b.1. Hiermee krijgen de HDSR en gemeente Utrecht een passende positie. Hierin is vastgelegd dat de twee grootste deelnemers, de gemeente Utrecht en het waterschap HDSR, vaste leden van het Dagelijks Bestuur worden. Dit doet recht aan het belang dat beide deelnemers hebben en de bijdrage die zij leveren aan BghU: zo levert de gemeente Utrecht (met afstand) de grootste bijdrage aan BghU en is het waterschap HDSR voor haar inkomsten volledig afhankelijk van de belastingopbrengsten die BghU realiseert. Met de voorgestelde stemverhouding is het mogelijk dat Utrecht én HDSR samen met een derde deelnemer in het Dagelijks Bestuur zitten. Dit betekent dat naast Utrecht en HDSR iedere overige deelnemer deel kan uitmaken van het Dagelijks Bestuur.

Bladnummer 4/5 Raadsvoorstel 6 januari 2026

1.c.1. De stemverhouding in de huidige GR is aangepast ten behoeve van de vorming van een Dagelijks Bestuur. Het DB mag geen meerderheid uitmaken in het AB en moet uit minimaal drie bestuursleden bestaan. Daarom is het noodzakelijk de stemverhoudingen aan te passen. Voorgesteld wordt de stemverhouding als volgt aan te passen:

De voorgestelde stemverhouding maakt mogelijk dat Utrecht, HDSR en minimaal één derde deelnemer het Dagelijks Bestuur kunnen vormen.

Kanttekeningen 1.a.1. Is een openbaar lichaam niet te zwaar voor een uitvoeringsorganisatie als de BghU? In de afgelopen jaren is gebleken dat meer bestuurlijke nabijheid wenselijk is. Het DB vergadert minimaal 4 maal per jaar, het AB 2 maal per jaar. Per saldo is de bestuurlijke drukte hiermee te overzien, terwijl de governance structureel beter is ingericht.

Financiële aspecten Het omzetten van een bedrijfsvoeringsorganisatie naar een openbaar lichaam zal niet leiden tot een stijging van bijdragen. De organisatie is recent door BghU versterkt met een directieadviseur. Er is momenteel al sprake van bestuurlijke hulpstructuren die vanuit de BghU worden gefaciliteerd. Het instellen van een Dagelijks Bestuur leidt daarmee slechts tot een zeer beperkte aanvullende behoefte aan ondersteunende capaciteit. Deze wordt vooralsnog binnen de bestaande organisatie opgevangen.

Communicatie aspecten Er is geen aanvullende communicatie voorzien.

Bladnummer 5/5 Raadsvoorstel 6 januari 2026

Uitvoering Nadat alle gemeenteraden en het algemeen bestuur van het waterschap in de gelegenheid zijn gesteld om zienswijzen in te dienen, weegt het bestuur van BghU de binnengekomen zienswijzen en bepaalt op basis hiervan of de gemeenschappelijke regeling aangepast dient te worden. Vervolgens wordt de (eventueel aangepaste) regeling voor toestemming en instemming aan de colleges en het dagelijks bestuur van het waterschap gezonden. De colleges en het dagelijks bestuur van het waterschap starten vervolgens de procedure voor toestemming en instemming en leggen de definitieve ontwerpregeling voor aan de raden en het algemeen bestuur van het waterschap. De raad/het algemeen bestuur beoordeelt in de procedure voor toestemming en instemming of aan hun wensen voldoende tegemoet gekomen is en of goed beargumenteerd is waarom een verzoek niet is verwerkt. Na verkregen toestemming van alle raden en het algemeen bestuur van het waterschap kan de regeling definitief gewijzigd worden door de colleges.

Bijlagen Bijlage 1 - Ontwerp GR BghU 2027 Bijlage 2 – Concept zienswijze wijziging GR BghU

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester