2025-353 Rvs. Bomen toevoegen aan het omgevingsprogramma Natuur in de stad

Gemeenteraad

Onderwerp Bomen toevoegen aan het omgevingsprogramma

Natuur in de stad Datum

Raadsvoorstel

18 november 2025

Afdeling E-mailadres opsteller m.lunshof@nieuwegein.nl

2025-353

Portefeuillehouder

John van Engelen

Onderwerp Bomen toevoegen aan het omgevingsprogramma Natuur in de stad

Gevraagd besluit 1. De volgende kaders voor de aanvulling met het onderdeel bomen in het omgevingsprogramma Natuur in de stad 2023-2033 vast te stellen: a.

Bomen een integraal onderdeel te maken van ruimtelijke ontwikkelingen;

b.

Het vaker op kunnen leggen van een herplantplicht door verlaging van de boomwaarde (het opleggen van een herplantplicht vanaf een boomwaarde van 42 punten in plaats van vanaf een boomwaarde van 68 punten).

Inleiding Door het onderdeel bomen toe te voegen in het omgevingsprogramma Natuur in de stad beschikken we over één integraal beleid voor groen en bomen. Het Boombeschermingsplan Nieuwegein 2019 wordt nu ook geïntegreerd in het omgevingsprogramma, in lijn met de omgevingswet. Eerder lag de focus door beperkte tijd op al het andere groenbeleid omdat de natuur niet kan wachten. Er was al wel een boombeschermingsplan, daarom waren bomen nog niet opgenomen. Het Boombeschermingsplan Nieuwegein 2019 vervalt zodra de bomenverordening naar verwachting in juni 2026 wordt vastgesteld. Bomen en groen zijn aparte groepen als het gaat om beheren en groeiwijze, maar gezien hun functies en belang voor de leefomgeving onlosmakelijk met elkaar verbonden. Naast het gevraagde besluit benadrukken wij graag dat de gemeente de juiste koers is ingeslagen aangaande: 

Onderzoeken van de 1-20-300 leidraad (als afgeleide van de 3-30-300 leidraad): 1 goede boom voegt meer toe dan meerdere kleine. In plaats van zicht op 3 bomen, zicht op 1 grote(re) boom, 20% in plaats van 30% van een wijk bedekt met bladerdek en maximaal 300 meter loopafstand tot een groen gebied van tenminste 1 hectare groot. Het onderzoeken van deze evenals de 3-30-300 leidraad is opgenomen het

Bladnummer 2/5 Raadsvoorstel 16 september 2025

in maart 2024 vastgestelde omgevingsprogramma Natuur in de Stad als activiteit (zie 5.3-13.); 

Blijvend in te zetten op het vergroenen van tuin door tweejaarlijks zaailingen uit de openbare ruimte uit te delen tijdens een hiertoe te organiseren moment.

Wat er aan vooraf ging 

Bij de kadernota 2022 werd motie 253 ‘Betere bescherming van bomen voor betere klimaatadaptatie’ aangenomen.



In 2023 stelden we het omgevingsprogramma Natuur in de Stad 20232033 op, in maart 2024 is dit programma vastgesteld.



In aanloop naar de evaluatie van het boombeschermingsplan Nieuwegein 2019 vond op 7 december 2023 een Avond voor de Stad plaats: Agenda Nieuwegein - Avond voor de Stad - Gildenborchzaal donderdag 7 december 2023 20:30 - 22:45 - iBabs Publieksportaal



Op 17 oktober 2024 bespraken we met u het boombeschermingsplan Nieuwegein 2019: Agenda Nieuwegein - Avond voor de Stad Raadzaal donderdag 17 oktober 2024 20:00 - 23:00 - iBabs Publieksportaal.



Van 11 april 2025 tot en met 9 mei 2025 heeft het ontwerp omgevingsprogramma Natuur in de stad – Aanvulling onderdeel Bomen (herkenbaar aan blauwe teksten ingevoegd in het reeds vastgestelde omgevingsprogramma) ter inzage gelegen. Hierop zijn geen officiële zienswijzen ingediend.



Op 8 oktober 2025 hielden we een inwonersavond om met inwoners in gesprek te gaan over het bepalen van de boomwaarde en het afwegen van het verwijderingsbelang.



Op 16 oktober 2025 bespraken we met u de toevoeging bomen in het Omgevingsprogramma Natuur in de stad, Motie 253 “Betere bescherming van bomen voor een betere klimaatadaptatie” en het bepalen van de boomwaarde en afweging van het verwijderingsbelang: Agenda Nieuwegein - Avond voor de Stad - Gildenborchzaal donderdag 16 oktober 2025 20:30 - 22:45 - iBabs Publieksportaal

Gewenst effect Het behouden (al dan niet door een boom te verplanten) en (her)planten van de juiste bomen in Nieuwegein zodat de kwaliteit van de leefomgeving verbetert op het gebied van biodiversiteit en tegelijk bijdraagt aan klimaatadaptatie.

Argumenten 1.1 Door bomen ruimte te geven in ontwikkelingen dragen we bij aan een gezondere en toekomstbestendigere stad. Door rekening te houden met de grootte die jonge bomen uiteindelijk moeten worden wordt voorkomen dat gezonde bomen gekapt moeten worden omdat zij te groot zijn geworden voor hun standplaats. Bomen vanaf 30 jaar en

Bladnummer 3/5 Raadsvoorstel 16 september 2025

ouder dragen optimaal bij aan een gezondere leefomgeving en zijn daarom essentieel in onze stad. 1.2 Door toepassing van de Landelijke Bomennorm bij ontwikkelingen dragen we bij aan klimaatadaptatie. In een stedelijke omgeving zijn bomen onmisbaar in het opnemen van water, CO2 en afgeven van zuurstof en bieden van schaduw. De Landelijke Bomennorm geeft hiervoor een minimaal kroonvolume van 2,2 m3 aan per m2. Door deze norm toe te passen dragen we bij aan de leefbaarheid en klimaatadaptatie. Voor de bestaande wijken geldt dat het gemiddeld boomkroonvolume nu 2,03m3 per m2 is. (Om in die wijken de norm te behalen zouden 3854 grote bomen geplant moeten worden.) 1.3 Door vaker bomen te herplanten behouden we minimaal het huidige aantal bomen. Het huidige aantal bomen behouden is noodzakelijk als het gaat om een gezondere leefomgeving en klimaatadaptatie. Door vaker herplant op te leggen voorkomen we dat het aantal bomen vermindert. Dit afwegingskader waarmee de boomwaarde wordt bepaald treedt in werking wanneer er een kapverzoek wordt ingediend en heeft een weegschaalwerking tussen boomwaarde en verwijderingsbelang. Bij bezwaar en beroep helpt dit afwegingskader om bomen te beschermen. Als er toch gekapt mag worden, moeten bomen vaker worden herplant. Deze ‘vernieuwde’ herplantplicht gaat direct in na vastelling van dit raadsbesluit.

Na vaststelling van de bomenverordening en bijlage M (boomwaardebepaling) en N (verwijderingsbelang) wijzigen de paramaters voor met name de boomwaardebepaling. Hierom zullen na de vaststelling boomwaarden opnieuw worden bekeken en zullen, naar verwachting, meer bomen een minimale waarde van 42 punten krijgen.

Kanttekeningen 1.1a Door bomen niet als integraal onderdeel op te nemen bij ontwikkelingen is het moeilijk om ze te behouden als zij hun uiteindelijke formaat bereiken. Te grote bomen kunnen dermate overlast veroorzaken in buurten dat zij door bezwaren van inwoners gekapt moeten worden. Terwijl juist een boom op zijn uiteindelijke grote optimaal bij kan dragen aan onze leefomgeving. Het enkel ruimte hebben voor kleine/jonge bomen betekent dat er onvoldoende CO2 omgezet kan worden naar o.a. zuurstof, de bomen onvoldoende water kunnen opvangen bij bijvoorbeeld piekbuien en de bomen ook beperkt schaduw kunnen leveren. 1.1b We hebben steeds minder bomen als herplant niet vaker wordt opgelegd. Wanneer herplant van bomen bij kap niet (vaak genoeg) gedaan wordt, wordt het aantal bomen steeds minder. Het gevolg van minder bomen is minder opname van CO2, minder wateropnemend vermogen door bomen en minder schaduw op hete dagen. Dit is nadelig voor de gezondheid van plant, dier en ons als inwoners.

Bladnummer 4/5 Raadsvoorstel 16 september 2025

Financiële aspecten Voor het uitvoeren van de 3-30-300 (of 1-20-300), ook gerelateerd aan de Landelijke Bomennorm, zijn geen financiële middelen beschikbaar. Er kunnen nog wel 100 bomen worden geplant met de middelen die deze raadsperiode nog beschikbaar zijn in relatie tot de 3-30-300 leidraad. Om een indicatie te geven van de benodigde middelen: Voor het planten van 2.000 bomen van de 1e grootte (grootste bomen) is €1.200.000,-- nodig. (€600,-- voor het planten van een boom en €35.—per jaar voor het onderhoud van een boom). Dit brengt een jaarlijkse kapitaallasten met zich mee van ruim € 30.000 (afschrijving € 30.000 p.j en tot € 5000 rentelasten). Het is niet mogelijk om overal bomen van de 1e grootte te planten, in de uitvoering moet gekeken worden naar welke grootte op welke locatie past en hoeveel kleinere bomen er nodig zijn om evenveel bij te dragen aan de leefomgeving als 1 grote boom kan. Vanuit het Burgerakkoord (voorstel 5.1.4) wordt ook de wens uitgesproken om te werken aan de 3-30-300 leidraad. Er zal gewerkt moeten worden aan geschikte plantlocaties, ook voor bomen geldt dat de drukte in de bodem een uitdaging vormt bij het zoeken naar de juiste plantlocaties. Bij het opstellen van de nieuwe beheerplannen wordt meegenomen of aanvullende middelen voor meer bomen gevraagd kunnen worden.

Communicatie aspecten In het omgevingsprogramma Natuur in de Stad staat in hoofdstuk 1 op welke wijze de participatie voor de totstandkoming van dit omgevingsprogramma is ingericht. We werken volgens de afspraken uit de participatienota en participatieleidraad van de gemeente. Na vaststelling van de toevoeging met het onderdeel bomen in het Omgevingsprogramma Natuur in de stad 2023-2033 zal de nieuwe versie online worden gezet op de website en gepubliceerd worden op overheid.nl. Na de vaststelling en publicatie van de bomenverordening wordt het boombeschermingsplan 2019 verwijderd.

Uitvoering Het openbaar domein is intern opdrachtgever voor de uitvoering van dit programma. Hierbij maken we gebruik van de koppelkansen met andere projecten in de stad en de expertise van verschillende projectleiders, adviseurs, beleidsmedewerkers en communicatiemedewerkers. De uitvoering van dit programma wordt begeleid door medewerkers van het openbaar domein. Zo zorgen we dat de biodiversiteit en klimaatadaptatie op de juiste momenten de juiste aandacht krijgen. Bij het opstellen van de nieuwe beheerplannen die ingaan in 2028 wordt onderzocht hoe we verder invulling gaan geven aan de leidraad 3-30-300/1-20-300 en de Landelijke bomennorm. Het uiteindelijke tempo van de uitvoering is mede afhankelijk van de beschikbare capaciteit en financiële middelen.

Bladnummer 5/5 Raadsvoorstel 16 september 2025

Bijlagen 1.

Omgevingsprogramma Natuur in de Stad 2023-2033 toevoeging onderdeel bomen;

2.

Leeswijzer toevoeging onderdeel bomen

3.

Raadsbesluit onderdeel bomen in omgevingsprogramma Natuur in de Stad burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester