2025-351 Rvs. Sturingsstrategie gemeenteraad van Nieuwegein op gemeenschappelijke regelingen

Gemeenteraad

Onderwerp

Sturingsstrategie gemeenteraad van Nieuwegein op gemeenschappelijke regelingen

Datum

14 november 2025

Raadsvoorstel 2025-351

Afdeling

Griffie

E-mailadr es opst eller f.cornelisse@nieuwegein.nl Portefeuilleh ouder

Griffie

Onderwerp Op 19 juni 2025 heeft de raad de wens uitgesproken om in samenhang met de actualisatie van de Nota Verbonden Partijen om een sturingsstrategie op te stellen om meer grip te krijgen op de verbonden partijen. Met dit voorstel wordt invulling gegeven aan deze wens.

Gevraagd besluit 1. De sturingsstrategie vast te stellen, met als belangrijkste onderdelen: a.

Een onderlinge prioritering van gemeenschappelijke regelingen, waarbij WIL, GGDrU, VRU en RMN hoge prioriteit krijgen, de ODU prioriteit midden en BghU en SGL lage prioriteit krijgen;

b. Volgende periode twee raadsleden als raadsrapporteurs te benoemen per hooggeprioriteerde gemeenschappelijke regeling; c.

In de huidige raadsperiode betrokkenheid van woordvoerders bij raadsplatforms, informatiebrieven en overige instrumenten door te zetten;

d. Steun voor het instellen van, en deelname aan, gemeenschappelijke raadsadviescommissies bij hooggeprioriteerde GR’en; e.

Gerichter organiseren van informatieavonden over GR’en bij complexe dossiers;

f.

Verduidelijken rol auditcommissie als controleur P&C-cyclus van GR’en;

g. De afspraak om deze sturingsstrategie aan het eind van de volgende raadsperiode te evalueren en, indien nodig, te herzien.

Inleiding De gemeente belegt steeds meer taken bij verbonden partijen, samenwerkingsverbanden samen met andere overheden die specifieke taken voor de opdrachtgevers uitvoeren. Intussen loopt ruim een kwart van de begroting via verbonden partijen, waarvan het overgrote deel via gemeenschappelijke partijen. Toch ervaren raadsleden weinig grip op de keuzes die in GR’en worden gemaakt, waar het college wel direct aan de bestuurstafel zit en zodoende invloed kan uitoefenen.

Bladnummer 2/4 Raadsvoorstel 6 november 2025

Het is van belang dat raadsleden voldoende kennis over, en grip op, het werk van de gemeenschappelijke regelingen houden om zo te kunnen toetsen of de uitgevoerde taken voldoende bijdragen aan het behalen van de Nieuwegeins doelen en binnen de kaders van het Nieuwegeins beleid worden uitgevoerd. Daarom is er een rekenkameronderzoek uitgevoerd, resulterend in het rapport ‘Grip op gemeenschappelijke regelingen’. Bij de behandeling daarvan is motie M92 aangenomen, die oproept tot het opstellen van een sturingsstrategie verbonden partijen, nu resulterend in een sturingsstrategie gemeenschappelijke regelingen. Parallel aan deze strategie is ook de Nota Verbonden Partijen geactualiseerd die de algemene kaders geeft voor het aangaan en monitoren van samenwerkingen via verbonden partijen.

Gewenst effect •

De raad is beter aangehaakt bij gemeenschappelijke regelingen (informatiepositie)

•

De raad heeft meer invloed op gemeenschappelijke regelingen;

Argumenten 1.1 Hiermee geven we uitvoering aan motie M92 De raad heeft bij de behandeling van het rekenkamerrapport ‘Grip op Gemeenschappelijke Regelingen’ aangegeven dat zij nieuwe afspraken wil maken over de manier waarop de raad stuurt op verbonden partijen. Met deze sturingsstrategie wordt aan die wens invulling gegeven. 1.2 Hiermee is de raad beter aangehaakt bij gemeenschappelijke regelingen Bij de voorbesprekingen over dit onderwerp bleek dat er behoefte is vanuit de raad om beter aangehaakt te worden bij het werk van de GR’en. ‘Aangehaakt zijn’ betekent: beter ingelezen in het werk van de GR en betere toegang tot informatie, weten wanneer welke beslissing van de raad gevraagd wordt en wanneer welk raadsinstrument in te zetten. Om dit te bewerkstelligen bouwt deze strategie voort op instrumenten die nu al ingezet worden en introduceert de strategie ook een aantal nieuwe instrumenten, waaronder de rol van raadsrapporteur, informatiebrieven van college voor alle hooggeprioriteerde GR’en en ook scherpere kaders die richting geven aan de vraag of en wanneer het nuttig is om een informatieavond vanuit een GR te organiseren, bijvoorbeeld als er complexe dossiers op tafel komen. 1.3 Hiermee vergroot de raad haar invloed op de samenwerkingen Het tweede doel van deze strategie is dat de raad beter kan sturen op de keuzes die in de samenwerkingen worden gemaakt.

Dit gaat om invloed: hoe kunnen raadsleden actief bijsturen op de uitvoeringskeuzes in een GR. Een belangrijk onbenutte route hierin is om meer in te zetten op samenwerking tussen gemeenteraden onderling. Discussies over het beleid van de GR vinden nog te veel in de gemeenteraad zelf plaats, maar als er contact tussen raadsleden van verschillende raden zou plaatsvinden kan er ook onderling worden geschakeld over moties, amendementen en andere instrumenten.

Bladnummer 3/4 Raadsvoorstel 6 november 2025

Simpel gezegd: een signaal wat door meerdere raden wordt afgegeven staat sterker, en die kans wordt nu nog niet benut. 1.4 De nieuwe rol van gemandateerde raadsrapporteurs is een stuk duidelijker en krachtiger dan de huidige rol van contactpersonen; Misschien wel het belangrijkste instrument uit deze strategie is het raadsrapporteurschap: vertegenwoordigers die met een mandaat vanuit de raad zullen rapporteren over het werk en het beleid van de GR’en. Volgens dit voorstel zal de raad bij aanvang van de nieuwe raadsperiode twee raadsleden per hooggeprioriteerde gemeenschappelijke regeling uit haar midden tot rapporteur benoemen (nu dus acht in totaal). Die zullen als brug tussen de raad en de gemeenschappelijke regeling gaan optreden, bijvoorbeeld door zich nauwgezet te verdiepen in het werk van de GR en zodoende als vraagbaak voor het werk van de GR te fungeren voor de hele raad. Ook staan de raadsrapporteurs aan de lat om bij GR-bestuursvergaderingen aan te schuiven (in het publiek), en als eerste conceptzienswijzen vanuit het college te toetsen op bijvoorbeeld de uitvoering van de vastgestelde kaders van het Nieuwegeins beleid en het halen van de doelen van deze raadsperiode.

Op dit moment werkt de raad nog met informele contactpersonen vanuit de woordvoerders op een bepaald dossier, maar die werken nog zonder vastomlijnde taakomschrijving en dat brengt veel onduidelijkheid met zich mee. De insteek van deze strategie is dat raadsrapporteurs meerwaarde kunnen bieden van de raad als deze met een vastomlijnd mandaat hun verantwoordelijkheid kunnen uitdragen: dan kunnen rapporteurs expert worden op het gebied van GR, kennisdrager, wat hen positie geeft in de raad, en dan is het voor raadsleden ook duidelijker hoe ze de kennis van rapporteurs kunnen benutten. 1.5 De sturingsstrategie is flexibel ingestoken en maakt keuzes welke instrumenten we voor welke GR willen inzetten d.m.v. onderlinge prioritering Er zitten ook verschillen tussen alle gemeenschappelijke regelingen: niet alle GR’en vereisen dezelfde mate van aandacht en inzet vanuit de raad. Daarom is er in dit voorstel ook een onderlinge prioritering opgenomen, waaruit volgt welke instrumenten de raad voor welke GR wil hanteren. Deze prioritering en de instrumenteninzet is flexibel, wat betekent dat de raad kan beslissen om bijvoorbeeld meer instrumenten in te zetten als urgente kwesties spelen of als er ‘verhoogde dijkbewaking’ nodig is, zoals wellicht straks bij de fusies van de Utrechtse Omgevingsdiensten.

Kanttekeningen 1.1 De rol van raadsrapporteur vraagt verhoogde inzet uit de raad Om de rol van raadsrapporteur goed uit te oefenen vraagt dat wel een mate van tijdsinvestering van raadsleden die deze taak op zich nemen, gemiddeld voorzien op zo’n 6 uur per maand. Naast hun reguliere raadswerk wordt van hen ook gevraagd om bestuursvergaderingen van GR’en (overdag) en reguliere informatieavonden bij te wonen, om extra stukken te lezen, vragen te stellen aan ambtenaren van GR’en en om te overleggen met collega-

Bladnummer 4/4 Raadsvoorstel 6 november 2025

rapporteurs uit andere gemeenteraden. Met twee raadsrapporteurs per hooggeprioriteerde GR en vier hooggeprioriteerde GR’en betekent dit dat er aan de raad wordt gevraagd om acht rapporteurs te leveren. Hier tegenover staat dat de raad kan besluiten een vaste vergoeding in te stellen voor het raadsrapporteurschap in de aankomende wijzigingen van de verordening rechtspositie.

Financiële aspecten Bij vaststelling van deze strategie heeft het voorstel geen financiële consequenties. Wel voorzien we dat mogelijke wijzigingen in de vergoedingen van raadsleden financiële consequenties met zich meebrengen. Die zullen bij de wijzigingen in de verordeningen in februari inzichtelijk worden gemaakt.

Communicatie aspecten Niet van toepassing

Bijlagen 1.

Concept sturingsstrategie gemeenschappelijke regelingen gemeente

Nieuwegein

Het presidium,

Jan Karens

Tom Verhoeve

griffier

voorzitter