2025-317 Rvs. Toetreding als aandeelhouder van HVC NV

Gemeenteraad

Onderwerp Toetreden als aandeelhouder van NV HVC Datum

Raadsvoorstel

4 november 2025

Afdeling E-mailadres opsteller m.chin@nieuwegein.nl

2025-317

Portefeuillehouder

Marieke Schouten

Onderwerp Toetreding als aandeelhouder van HVC NV

Gevraagd besluit Beslispunt 1. Geen bedenkingen te uiten over de deelname van de gemeente Nieuwegein als aandeelhouder van NV HVC (HVC), met inachtneming van de verplichting om a.

garant te staan voor de leningen van HVC naar rato van het aantal aandelen HVC dat de gemeente verwerft (ca. 2%), en

b.

huishoudelijk restafval (fijn en grof) en gft te verwerken door HVC na afloop van de huidige verwerkingscontracten van de GR AVU,

en onder de voorwaarden dat c.

verwerking van de overige afvalstromen ultimo 2027 geborgd is, en

d.

due diligence-onderzoeken niet leiden tot bezwarende bevindingen.

Inleiding De ambitie van Nieuwegein is om energieneutraal te zijn in 2040 (2017-272 en 2025-191), dit onder meer te realiseren door uitbreiding van collectieve warmte zoals beschreven in de Transitievisie Warmte (2021-399). Sindsdien wordt in Nieuwegein verkend hoe duurzame en betaalbare warmtenetten zijn te realiseren. Parallel hieraan heeft het rijk gewerkt aan de Wet collectieve warmte (Wcw) die naar verwachting in januari 2026 in werking treedt en gemeenten meer taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden toedeelt om de warmtetransitie te sturen.

Bladnummer 2/9 Raadsvoorstel 28 oktober 2025

Het wetsvoorstel geeft het college van burgemeester en wethouders bijvoorbeeld de bevoegdheid een warmtebedrijf voor een gebied – de warmtekavel – aan te wijzen, en dit aangewezen warmtebedrijf te belasten met de uitvoering van een dienst van algemeen economisch belang (warmtelevering). Het wetsvoorstel vereist een publiek integraal verantwoordelijk warmtebedrijf, dat wil zeggen: een publiek meerderheidsbelang en integrale verantwoordelijkheid voor continuïteit en kwaliteit van warmtelevering inclusief de daarvoor benodigde productie/inkoop, transport en levering van warmte. Als alternatief voor een warmtebedrijf kent het wetsvoorstel ook een warmtegemeenschap die in eigendom is van de gebruikers en collectieve warmte levert aan maximaal 1500 aansluitingen. In Nieuwegein beoogt het burgerinitiatief WarmVreeswijk een warmtegemeenschap te worden in Vreeswijk. Om aan de wettelijke eis te voldoen ten aanzien van een publiek integraal verantwoordelijk warmtebedrijf oriënteerde Nieuwegein zich op de mogelijkheden en hierbij zijn de opties UWO en HVC nader onderzocht. Het UWO (Utrechts Warmteondersteuningsbedrijf) betreft een voorgenomen samenwerking van de Provincie Utrecht, EBN - de beoogde investeringspartner van het Rijk voor collectieve warmte - en NetVerder - de warmtedochter van Stedin.

Het UWO beoogt Utrechtse gemeenten te ondersteunen bij het oprichten van een eigen warmtebedrijf. In goed onderling overleg met het UWO is geconcludeerd dat de organisatie zich nog in de vormende fase bevindt en dat het onderzoek voortgezet wordt als het voor zowel UWO als Nieuwegein opportuun is in het licht van de warmtetransitie. HVC is sinds de oprichting in 1991 een 100% publiek bedrijf en heeft ervaring met integrale verantwoordelijkheid voor collectieve warmte. Kenmerkend voor HVC is dat aandeelhouders geen kapitaal hoeven te storten, anders dan de nominale waarde van de aandelen, maar in plaats daarvan verplicht zijn garant te staan voor de leningen van HVC. Ook dient verwerking van fijn en grof huishoudelijk restafval en GFT te worden belegd bij HVC. Deze verplichting is terug te voeren op het ontstaan van HVC; acht gemeenten die gezamenlijk een nieuwe afvalverbrandingsinstallatie en composteerinstallatie realiseerden. In dit voorstel belichten we argumenten voor en kanttekeningen bij toetreding tot HVC.

Bladnummer 3/9 Raadsvoorstel 28 oktober 2025

Wat er aan vooraf ging Uw raad is eerder als volgt geïnformeerd over de energietransitie: 

Routekaart Nieuwegein energieneutraal in 2040 (2017-272)



Transitievisie Warmte Nieuwegein (2021-399)



Raadsinformatiebrieven (2022-271, 2023-248 en 2024-236)



Omgevingsprogramma Energietransitie (2025-191)



Avonden voor de Stad over rolneming in warmtenetten (2025-097 en 2025-250)

Gewenst effect Aardgasvrij en energieneutraal worden in lijn met de routekaart ‘Nieuwegein energieneutraal in 2040’.

Argumenten 1.1

HVC is een publiek integraal warmtebedrijf. HVC is een 100% publiek bedrijf in handen van gemeenten en waterschappen. Daarmee voldoet het aan de vereisten van de (concept)Wet collectieve warmte (publiek meerderheidsbelang en integraal verantwoordelijk voor warmte). Het jaarverslag is publiek toegankelijk: jaarverslag 2024. Om aandeelhouder te worden investeert Nieuwegein eenmalig 3.730 euro voor de aankoop van 82 aandelen, ongeveer 2% van het totaal (het aantal aandelen berekent HVC op basis van het aantal inwoners en afvalvolume van Nieuwegein). HVC keert geen dividend uit maar wel jaarlijks een garantstellingsprovisie op grond van een besluit van de aandeelhoudersvergadering in 2007.

1.2

HVC draagt bij aan de warmtetransitie van Nieuwegein. Op de weg naar ‘Nieuwegein energieneutraal in 2040’ is collectieve aardgasvrije warmtevoorziening een belangrijke component. HVC heeft kennis van en 20 jaar ervaring met het ontwerpen, realiseren en leveren van collectieve warmte en beschikt over de middelen om collectieve warmtenetten te financieren op de benodigde schaal voor Nieuwegein.

1.3

We gaan met HVC direct aan de slag met het warmteprogramma. Het warmteprogramma, de nieuwe wettelijke naam voor transitievisie warmte, beschrijft welke warmteoplossingen beschikbaar komen in wijken en buurten en wanneer. Het draagt bij aan het handelingsperspectief voor inwoners en het is volgens het conceptBesluit gemeentelijke instrumenten warmtetransitie verplicht per 31 december 2026. Snel starten is dus belangrijk en als we aandeelhouder zijn, gaan we samen met HVC aan de slag. Daarmee borgen we een goede overdracht van programma naar ontwerp en uiteindelijk realisatie.

Bladnummer 4/9 Raadsvoorstel 28 oktober 2025

1.4

Nieuwegein zit mede aan het stuur. Duurzaamheid, betaalbaarheid en leveringszekerheid van collectieve warmte staan voorop. Bepalend voor deze aspecten zijn het initiële ontwerp, aanleg, onderhoud en verbetering van netten gedurende de levensduur. Dit vindt projectmatig plaats en Nieuwegein werkt schouder-aan-schouder met HVC bij het definiëren en besturen van deze projecten. Nieuwegein heeft een bepalende stem omdat HVC alleen investeert in projecten die Nieuwegein ook zelf wil en omdat Nieuwegein deelneemt aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders die projectinvesteringen vanaf tien miljoen euro goedkeurt.

1.5

Bij HVC staan collectiviteit en publieke waarden voorop. Dit komt door de ontstaansgeschiedenis (acht gemeenten die de handen ineensloegen) en de groei tot inmiddels 52 Nederlandse gemeenten en 8 waterschappen als aandeelhouders. HVC werkt alleen voor aandeelhouders op het gebied van grondstoffen en duurzame energie. Publieke waarden blijken onder meer uit de programmatische aanpak, transparantie van business cases en acceptatie van lange terugverdientijden. Deze waarden maken warmtenetten mogelijk omdat dan de kosten gedurende de decennialange technische en economische levensduur worden terugverdiend.

Bladnummer 5/9 Raadsvoorstel 28 oktober 2025

1.6

HVC scoort goede rapportcijfers op de beoordeelde aspecten. Partner _ * 9_ Kwaliteit/Risico's

_ * 7_ _ * 5_

Een toelichting op de aspecten en de wijze waarop de scores tot Investering deelneming stand zijn gekomen is opgenomen in de

_ * 3_ Governance/Besturing

bijlage. Kennis & ervaring De scores zijn

_ * 1_

uiteindelijk alleen aan HVC toegekend zodat Realisatiekracht een vergelijking met

Investering warmtenet Snelheid

een andere kandidaat hier niet uit blijkt.

Dankzij de intensieve samenwerking met HVC voor dit onderzoek bleek het partnership en de goede samenwerking in de praktijk. De financiële investering voor deelneming is bescheiden en de investeringen voor warmtenetten (en overige projecten) neemt HVC volledig op zich. De realisatiekracht van HVC blijkt uit de warmtenetten die zij al gerealiseerd hebben en aan het realiseren zijn. Tot slot is de governance/besturing geborgd zoals betoogd bij argument 1.4. 1.7

HVC financiert projecten en operatie (in plaats van Nieuwegein). HVC financiert zelf de projecten en operatie met eigen en vreemd vermogen. Wel staat elke aandeelhouder naar rato van het aantal aandelen dat hij bezit garant voor dat deel van het totaal van de leningen die HVC heeft lopen. Als HVC niet aan haar financiële verplichtingen kan voldoen nemen alle aandeelhouders naar rato de verplichtingen over. Aandeelhouders ontvangen jaarlijks de bij argument 1.6 genoemde garantstellingsprovisie, een vergoeding voor de garantstelling. Deze bedraagt 1% van het bedrag waar de aandeelhouder garant voor staat. In 2025 bedroeg het totaal van leningen ca. 550 miljoen euro. 2% van de aandelen correspondeert dan met een garantstelling van ca. 11 miljoen euro. De garantstellingsprovisie bedraagt dan 110.000 euro.

1.a.1

Garantstelling voor HVC heeft een laag risico. De garantstelling voor de leningen van HVC voor Nieuwegein kan oplopen tot ca. 19 miljoen euro. Het risico is echter beperkt, want HVC heeft de publieke waarden van HVC vertaald naar behoudend financieel beleid. HVC stuurt op solvabiliteit, borgt dat de kasstroom de rentelast overtreft (zodat de inkomsten voldoende zijn om de rentelasten te betalen), beschikt over omvangrijke activa en is een sterk gediversifieerd bedrijf (risicospreiding). Nieuwegein schat het risico van deze garantie laag in. Binnen het weerstandsvermogen van Nieuwegein is nog voldoende ruimte ter afdekking van dit risico. Deze garantstelling zal worden meegenomen in de jaarlijkse risicoanalyse.

Bladnummer 6/9 Raadsvoorstel 28 oktober 2025

1.b.1

HVC verwerkt drie grote afvalstromen van aandeelhoudende gemeenten. Momenteel regisseert de AVU de verwerking van de Nieuwegeinse afvalstromen. AVU, HVC en Nieuwegein hebben overlegd over de verwerking en RMN (Reinigingsbedrijf Midden Nederland) is geconsulteerd over operationele effecten op de afvalinzameling. De huidige afvalverwerkingscontracten kunnen worden uitgediend. Vanaf 2029 is het juridisch en logistiek mogelijk de drie grote afvalstromen om te buigen voor verwerking door HVC. Wel is er een kanttekening te plaatsen bij de impact op de AVU (zie 1.2).

1.c.1

Nieuwegein blijft aangesloten bij de AVU voor verwerking van negen andere afvalstromen. Daarvoor kan Nieuwegein blijven deelnemen in de AVU en Nieuwegein hecht daar ook waarde aan. Nieuwegein is in gesprek met AVU over visie en ambitie op het gebied van afvalverwerking en circulariteit en de gemeenschappelijkheid daarin binnen de AVU. Ultiem kan sprake zijn van uittreding in welk geval de uittreedsom te overzien is en, belangrijker nog, er op voorhand meerdere alternatieven zijn om verwerking van de overige afvalstromen goed te beleggen.

1.d.1

Due diligence-onderzoeken geen reden om niet toe te treden. De gemeente Utrecht overweegt ook toetreding tot HVC en heeft due diligence-onderzoeken uitgevoerd naar HVC op juridisch en financieel vlak. De resultaten zijn nog niet formeel bekend maar de conclusies worden nog dit jaar formeel gedeeld met Nieuwegein. De eerste signalen wijzen erop dat er geen bezwarende bevindingen zijn.

Bladnummer 7/9 Raadsvoorstel 28 oktober 2025

Kanttekeningen 1.1

Als je aandeelhouder bent leidt dit ook tot verplichtingen. De risico’s van deze verplichtingen zijn, vanwege de geringe omvang van onze deelname, zeer beperkt.

1.2

Verbranden van afval voor collectieve warmte is niet duurzaam. Voor de warmtelevering in de huidige warmtenetten van HVC vertegenwoordigt restwarmte van afvalverbranding nog maar 20% van het totaal en dit percentage neemt af. De warmte van de afvalverbranding wordt nu onder meer gebruikt voor het drogen van slib, het ‘afval’ dat de waterschappen inbrengen, en de productie van elektriciteit uit stoom. Voorts maakt HVC zich hard voor het terugdringen van het afvalvolume van aandeelhouders met het oog op circulariteit en duurzaamheid. Desalniettemin eist HVC dat de eerdergenoemde afvalstromen ter verwerking aangeboden worden aan HVC.

1.3

HVC mag geen warmte/koeling leveren aan warmtegemeenschappen. Enerzijds omdat een (toekomstige) warmtegemeenschap geen aandeelhouder is van HVC noch kan worden (want een energiegemeenschap is geen publieke partij), en anderzijds omdat de wet de governance van warmtegemeenschappen reguleert en bepaalde samenwerkingsvormen uitsluit. HVC werkt conform haar missie en visie alleen voor aandeelhouders. Wel kan HVC op verzoek van een aandeelhouder haar expertise inzetten en zo bijdragen aan besluitvorming van een aandeelhouder over de aanwijzing van een warmtegemeenschap.

1.b.1

Ombuigen van drie grote afvalstromen heeft impact op de GR AVU. AVU heeft een positieve grondhouding ten opzichte van de verandering zoals toegelicht bij argument 1.b.1. Wel zal het Algemeen Bestuur van de AVU zich naar verwachting buigen over de berekening van de jaarlijkse bijdrage van deelnemers (momenteel gebaseerd op het volume van deze drie afvalstromen) en zeggenschap als deelnemers niet alle afvalstromen aanbieden aan de AVU.

1.b.2

Impact op inzameling. Voor inwoners blijft de afvalinzameling zoals het was. De RMN zamelt afval in en vanaf 2029 wordt het ingezamelde afval gereden naar en afgeleverd bij de overslaglocatie van HVC. HVC bepaalt de komende tijd de precieze locatie; er zijn vier opties waarbij de rijafstanden en aanrijdtijden vergelijkbaar zijn met de huidige situatie. RMN heeft bevestigd dat van deze opties de ligging vergelijkbaar of gunstiger is zodat de veranderingen voor Nieuwegein goed te overzien zijn en naar verwachting niet tot hogere kosten zullen leiden.

Bladnummer 8/9 Raadsvoorstel 28 oktober 2025

1.b.3

Impact op afvalstoffenheffing. Afvalstoffenheffing bestaat uit meerdere componenten waaronder gemeentelijke beleidskosten, inzamelingskosten en verwerkingskosten. De verwerkingskosten van drie afvalstromen door HVC vertegenwoordigen een deel van de afvalstoffenheffing. HVC is een publiek bedrijf dat geen winstoogmerk heeft en als uitgangspunt heeft om voor haar aandeelhouders een stabiele en collectieve prijsontwikkeling na te streven. Alle aandeelhouders betalen hetzelfde tarief voor de verwerking van de afvalstromen en betalen eenzelfde (verevenings)tarief voor overslag en transport van deze stromen ongeacht de afstand tot de verwerkingslocatie(s). Stabiliteit: Bij HVC is het uitgangspunt een stabiele tariefontwikkeling en een indexering conform CPI. Hierdoor blijken de HVC-tarieven door de jaren heen stabieler dan verwerkingstarieven van marktpartijen die sterker fluctueren door marktomstandigheden. In een benchmark blijkt dat de afvalstoffenheffing van HVC-gemeenten de laatste 5 jaar minder hard stijgt dan bij vergelijkbare gemeenten (west-Nederland, zelfde hoogbouwklassen).

Bladnummer 9/9 Raadsvoorstel 28 oktober 2025

Financiële aspecten Het bedrag om de aandelen te verwerven bedraagt minder dan 4.000 euro en wordt gedekt vanuit budget Energietransitie (product Duurzaamheid in de Programmabegroting). Het risico dat geldschieters gebruik gaan maken van de gemeentelijke garantie wordt door ons als laag ingeschat. Het bedrag van de jaarlijkse garantstellingsprovisie (geraamd op € 110.000 per jaar) wordt verwerkt in de eerste technische begrotingswijziging 2026.

Communicatie aspecten Aansluitend aan de raadsvergadering informeren we HVC, AVU, RMN en de gemeente Utrecht.

Uitvoering We gaan over tot het kopen van de aandelen ervan uitgaande dat de due diligence-onderzoeksresultaten positief zijn. We continueren de gesprekken met AVU, HVC en RMN over de afvalstromen. We starten met HVC aan de ontwikkeling van het warmteprogramma.

Bijlagen A. Vragenlijst HVC

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester