2025-288 Rvs. Ontsluiting City; De Knoop en AC Verhoefweg

Gemeenteraad

Onderwerp Ontsluiting City: De Knoop en AC Verhoefweg Datum

01-10-2025

Raadsvoorstel

Afdeling Ruimtelijk Domein Portefeuillehouder Marieke Schouten

2025-288

Onderwerp Ontsluiting City: De Knoop en AC Verhoefweg

Gevraagd besluit 1. Voor het verbeteren van de veiligheid en bereikbaarheid van halte Merwestein en het herinrichten van de infrastructuur en openbare ruimte als gevolg van de groei van de mobiliteitsstromen in dit gebied worden de volgende ingrepen voorgesteld: a) Het aanbrengen van een nieuw centraal stijgpunt (lift & trappen) en sloop van de oude trappen van halte Merwestein aan City- en Merwesteinzijde; b) De aanleg van nieuwe verharding t.b.v. weg-, voet- en fietsinfrastructuur aan City- en Merwestein zijde zoals wegen en fiets- en voetpaden en groen aan zowel City zijde als aan Merwesteinzijde; c)

De aanleg van openbaar groen aan City- en Merwesteinzijde;

d) Plankosten & onvoorziene kosten. 2. Hiervoor een krediet beschikbaar te stellen van € 3.342.000,- (ex BTW); 3. Voor het borgen van de ontsluiting van City West wordt voorgesteld om een volledige aansluiting (kruispunt met VRI’s) te realiseren op de AC Verhoefweg ter hoogte van de Borgstede met de volgende ingrepen; a) De aanleg van een nieuw volledig kruispunt voor autoverkeer ter hoogte van de kruising Borgstede – AC Verhoefweg; b) De aanleg van verkeerregelinstallaties om dit kruispunt verkeersveilig af te kunnen wikkelen; c)

Plankosten & onvoorziene kosten.

4. Hiervoor een krediet van € 780.000,- (ex BTW) beschikbaar te stellen; 5. De jaarlijkse kapitaallasten van beide kredieten ad € 146.763,- ten laste te brengen van de ‘middelen van de stad groeit mee’.

Inleiding Vanuit de ontwikkeling van City groeit de stad. Niet alleen qua aantal bewoners, maar ook qua mobiliteitsopgaven. Er worden nieuwe woningen ontwikkeld, maar ook nieuwe functies toegevoegd (zoals bijvoorbeeld de bioscoop) en ook nieuwe infrastructuur zoals de doorfietsroute IJsselstein –

Bladnummer 2/9 Raadsvoorstel 23 september 2025

Utrecht gerealiseerd. Deze groei - en gerelateerde opgaven - leiden tot benodigde aanpassingen in de infrastructuur, OV mobiliteit en openbare ruimte. Voor de verdere ontwikkeling van City, en daarmee de stad, is het van belang dat twee opgaven al op korte termijn worden aangepakt: De Knoop In 2018 heeft de gemeenteraad zich, middels motie M32, uitgesproken over een veiligere en betere verbinding van de wijk Merwestein met tramhalte Merwestein. De huidige tramhalte is niet altijd functioneel, niet representatief, geeft veiligheidsaandachtspunten en heeft de potentie om beter gebruikt te worden. Omwille van de ontwikkeling van de woningbouwontwikkeling Doorslagzone (leidend in dit gebied) is deze motie niet eerder opgepakt. De huidige trappen naar de tramhalte geven maar zeer beperkt sociale controle en een lift ontbreekt uberhaupt op dit moment. Aan Merwesteinzijde is een hellingbaan die door het groen loopt en door een gebied waar moeilijk sociale controle kan plaatsvinden. De aanleg van de langzaamverkeerbrug vanuit de ontwikkeling van City maakt het mogelijk om 1 centraal stijgpunt te realiseren direct gelegen aan de doorfietsroute. Dit geeft meer sociale controle (1 reizigersstroom) en een financieel beduidend efficientere oplossing.

Vanuit de groei van City, en de ontwikkeling van de Doorslagzone in het bijzonder, zijn in de GREX City financiële middelen opgenomen voor de aanleg van een langzaam verkeerbrug over de Doorslag om dit gebied te kunnen ontsluiten met Park Oudegein. Het is tevens een verbeterde langzaam verkeer verbinding van Merwestein met City. Dit laatste is niet alleen wenselijk, maar is vanuit de verschillende verkeerskundige onderzoeken ook naar voren gekomen als noodzakelijk. De brug maakt om die reden nadrukkelijk geen onderdeel uit van voorliggende kredietaanvraag. Er is een ontwerp gemaakt voor dit gebied, waarbij de nieuw aan te leggen Doorfietsroute IJsselstein-Utrecht samen met een nieuwe ontsluiting voor halte Merwestein leidend wordt. Dat vraagt tevens om het nieuw aanleggen van de autowegen, en voet- en fietsinfrastructuur in dit gebied.

Bladnummer 3/9 Raadsvoorstel 23 september 2025

Huidige situatie De Knoop

Toekomstige situatie De Knoop Ingrepen in dit gebied hebben hun uitwerking tot buiten het Zuidstedeviaduct. Zodoende is een projectgebied (‘de Knoop’) vastgesteld dat niet alleen sec het Zuidstedeviaduct omvat, maar ook deels de Tinnegieterstede, een deel van de Zoomstede, alsook een gebied aan Merwestein-zijde. Ten behoeve van de verknoping van de doorfietsroute en de tram wordt onder het Zuidstedeviaduct een plein aangelegd. De doorfietsroute buigt af van de Doorslag en maakt daarmee ruimte voor een plein met parkeermogelijkheden voor (deel)fietsen. Ook worden hier de stijgpunten gerealiseerd. Dat betekent

Bladnummer 4/9 Raadsvoorstel 23 september 2025

dat er een nieuwe weg gerealiseerd moet worden voor de verbinding ziekenhuis – City en voor de verbinding City – Zuidstedeweg. Er moet een nieuwe fietsinfrastructuur worden aangelegd die aansluit op de doorfietsroute en Merwestein en doorfietsroute en City. Langs de Doorslag komt een voetpad. Naast de te realiseren nieuwe infrastructuur is een kunstwerk en openbaar groen voorzien in dit gebied om de huidige stenen, kille ruimte onder en in de nabijheid van het Zuidstedeviaduct te verbeteren en daarmee de sociale veiligheid te vergroten. Het kunstwerk is eerder al gerealiseerd. Ontsluiting City West – AC Verhoefweg De stad groeit in City West de komende jaren met 800 nieuwe woningen. Samen met de huidige 53 woningen hebben deze 853 woningen een goede verkeersontsluiting nodig. De huidige ‘enkele’ ontsluiting (alleen rechtsafslaan mogelijk) blijkt niet voldoende te zijn om de toekomstige verkeersstromen adequaat af te handelen. Er dienen 2 ontsluitingen voor dit gebied beschikbaar te zijn of 1 volwaardige kruising i.p.v. de huidige ‘enkele’. Meerdere verkeerskundige onderzoeken tonen aan dat alleen een aansluiting ter hoogte van de Spoorstede – Ac Verhoefweg een optie geeft. Omdat een enkele aansluiting onvoldoende capaciteit geeft moet hier een volwaardig kruispunt gerealiseerd worden.

Huidige situatie AC Verhoefweg

Bladnummer 5/9 Raadsvoorstel 23 september 2025

Toekomstige situatie AC Verhoefweg Met de bewoners van Haagstede, het aanliggende woongebouw, heeft afstemming plaatsgevonden over deze locatie. De bewoners hebben aangegeven veel behoefte te hebben aan deze volwaardige kruising, maar hadden deze liever niet zo dichtbij gehad. Bij de realisatie zal zoveel mogelijk aandacht gegeven worden aan het voorkomen van overlast voor deze bewoners.

Gewenst effect Met het realiseren van 1 centraal stijgpunt (lift met trappen) aan City zijde wordt het mogelijk om een sociaal veilige bereikbaarheid voor de tramhalte te realiseren. Door de realisatie van een volwaardige ontsluiting voor City West wordt het mogelijk om dit nieuwe woongebied adequaat te ontsluiten. Ook wordt het voor bewoners mogelijk om direct linksaf te slaan en zo richting A2 of Houten te kunnen rijden.

Argumenten 1.1

Realisatie van De Knoop is noodzakelijk om de groei van de stad te accommoderen

De groei van de stad geeft een sterk stijgende fietsersstroom over de nieuwe DoorfietsRoute, een stijgende behoefte aan een fiets-OV overstappunt, een stijging van het autoverkeer en groeiende loopstromen a.g.v. de 2.500 nieuwe woningen in City (met naar verwachting ongeveer 4.500 nieuwe inwoners voor deze wijk). Verkeerskundige onderzoeken onderstrepen de noodzaak van een langzaam verkeer brug op de geprojecteerde locatie net aan de Noordzijde van het Zuidstedeviaduct.

Bladnummer 6/9 Raadsvoorstel 23 september 2025

1.2

Een centraal stijgpunt bij de Knoop is sociaal veiliger en efficiënter

Het realiseren van een nieuw centraal stijgpunt maakt het mogelijk om een veel sociaal veiligere situatie te creeeren voor reizigers en inwoners. Een centraal stijgpunt is daarnaast ook goedkoper. Bij stijgpunten op beide oevers verdubbelen de kosten. Met de aanleg van de nieuwe brug is dat ook niet noodzakelijk. 1.3

Overstappunt fiets-OV voor de Knoop

Het centrale stijgpunt is goed te realiseren op een plein, waarbij ook fietsparkeeroplossingen gerealiseerd kunnen worden waar de Doorfietsroute dan langs loopt. Zo kunnen fietsers hier overstappen op de tram. Op dit moment lopen ook verkenningen om hier deelfietsen te plaatsen. 1.4

Aansluiten bij ambities en doelstellingen uit NPLV voor de locatie De Knoop

In Merwestein staat de leefbaarheid en veiligheid onder druk. Inwoners hebben hier meerdere problemen rondom onderwijs, armoede, gezondheid, wonen en veiligheid. Voor deze wijken is het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). Door de omgeving rondom tramhalte Merwestein opnieuw in te richten en door de toegankelijkheid en veiligheid te verbeteren wordt bijgedragen aan een van de doelen uit het NPLV ‘We verbeteren de openbare ruimte: meer kwalitatief groen, vernieuwing straten en pleinen’. (Alhoewel dit project bijdraagt aan de genoemde doelstellingen is het niet mogelijk gebleken om hiervoor subsidie te krijgen). 3.1

Een volwaardige kruising op de AC Verhoefweg is noodzakelijk om City West te ontsluiten

Verkeersstudies geven aan dat de huidige enkelvoudige aansluiting onvoldoende is om het autoverkeer voor City West af te handelen als alle 853 woningen in dit gebied zijn gerealiseerd. Alternatieve toe- of uitgangen blijken niet haalbaar voor dit gebied. 5.1.

Beide opgaven, De Knoop en de AC Verhoefweg, komen voort uit de

groei van de stad Door de toename van het aantal inwoners (ongeveer 4500 in City), door nieuwe infrastructuur (doorfietsroute) en door de mobiliteitstransitie (fiets + OV in plaats van auto) zijn beide opgaven te kenmerken als ‘groei van de stad’ ingrepen.

Kanttekeningen 1.1

Voorgestelde investeringen voor De Knoop hangen sterk samen

De voorgestelde ingrepen zijn tot stand gekomen na intensieve analyses. De Knoop heet niet voor niets ‘De Knoop’. Er spelen veel ontwikkelingen die na de geschetste intensieve analyses maar tot 1 oplossingsrichting hebben geleid. Dat betekent dat ze (lift + trappen, aanpassing infrastructuur, langzaam verkeerbrug, etc) niet zonder elkaar kunnen functioneren. 1.2

Een ingreep bij de Doorslagbrug maakt voorliggend voorstel voor De Knoop nog steeds noodzakelijk

Bladnummer 7/9 Raadsvoorstel 23 september 2025

Eerder werd gesteld dat een ingreep bij de Doorslagbrug mogelijk de impact zou hebben dat de ingreep bij de Knoop niet noodzakelijk zou zijn. Verkeerskundig onderzoek geeft aan dat op beide locaties ingrepen nodig zijn. Het aandeel fietsverkeer gaat hard groeien en vraagt om voldoende oversteekmogelijkheden en een verfijning van het fietsnetwerk. 1.3

Toepassing lift bij De Knoop

Een lift is noodzakelijk om minder valide reizigers de mogelijkheid te bieden om op halte Merwestein de tram te nemen. Zoals aangegeven is de huidige hellingbaan niet voldoende sociaal veilig en voorzien wij geen alternatieve mogelijkheden anders dan een lift. Om problemen bij de lift te voorkomen zoals in City is een andere type lift geselecteerd die beter geschikt is om in de buitenruimte te staan. We handhaven de hellingbaan als backup, mocht onverhoopt de lift toch een keer uitvallen. 1.4

Afwikkeling fietsers in Merwestein effect op Brinkwal als gevolg van

aanpassing bij De Knoop De langzaamverkeerbrug zorgt in potentie voor meer fietsverkeer over de Vlietwal richting de Binnenwal. Momenteel is de oversteek bij de Binnenwal niet ingericht op een intensivering van het fietsverkeer. Belangrijk is om te monitoren of er door de toename van het aantal fietsers een spanningsveld ontstaat op de kruising Vlietwal/Binnenwal/Meerwal. 3.1

De volwaardige kruising op de AC Verhoefweg is al op korte termijn benodigd.

Er wordt op dit moment al druk gebouwd aan de eerste extra 230 woningen voor dit gebied. Voor de overige bouwblokken in dit gebied lopen de tenders al of de contractonderhandelingen. Dat betekent dat dit gebied over niet al te lange tijd al behoefte gaat krijgen aan het de nieuwe volwaardige kruising. Het ontwerp en de aanleg daarvoor kost tijd, waardoor op korte termijn helderheid benodigd is ten aanzien van de benodigde financiële middelen. 3.2

Er is geen alternatief beschikbaar voor deze aansluiting op de AC Verhoefweg

Alhoewel voor u het voorstel ligt om te investeren in een volledige aansluiting van de Borgstede op de AC Verhoefweg is er feitelijk weinig keuze. Zonder volledige aansluiting is City West niet te ontsluiten en vanuit de verkeerskundige onderzoeken is maar 1 optie haalbaar gebleken 5.1

Er wordt met deze opgaven, De Knoop en AC Verhoefweg, een groot beroep op de beschikbare middelen gedaan

Dit voorstel betreft de aanvraag van een groot investeringskrediet waarvan de (kapitaal)lasten gedekt worden uit de middelen voor de Stad groeit mee. Dat is, met een bedrag van € 147.000 meteen een fors beslag op die middelen. De kapitaallasten worden verwerkt in de jaarschijf van het jaar waarin deze worden gerealiseerd.

Bladnummer 8/9 Raadsvoorstel 23 september 2025

Financiële aspecten De Knoop Voor De Knoop is een krediet benodigd van 3,342 miljoen euro, ex BTW. Dit bedrag is voor alle genoemde investeringen, inclusief plankosten en onvoorzien, exclusief de kosten voor de nieuw aan te leggen brug. De kosten voor de nieuw aan te leggen brug zijn eerder al opgenomen in de GREX City. De toegezegde subsidies voor deze brug bedragen rond de 1 miljoen euro en staan ook opgenomen in de GREX City. Ontsluiting City West – AC Verhoefweg Voor de aanleg van de volwaardige kruising voor City West is een krediet benodigd van 780.000 euro, ex BTW. Dit bedrag is voor alle genoemde investeringen, inclusief plankosten en onvoorzien. Beide kredieten dienen geactiveerd te worden en wij stellen voor deze ten laste te brengen van de middelen voor de Stad groeit mee. Beide projecten zijn aanpassingen in de infrastructuur; aanpassingen die nodig zijn om de impact die de groei van de stad heeft op dit gebied aan te kunnen. De benodigde investeringen voldoen aan de gestelde criteria voor inzet van de middelen ‘de Stad groeit mee’ zoals die in de Kadernota 2026 zijn opgenomen, specifiek uit het deel bestemd voor mobiliteitsvraagstukken. Het gaat hierbij structureel om € 147.000 aan kapitaallasten en dekking uit de middelen voor de Stad groeit mee heeft geen effect op het begrotingssaldo.

Verwerking van deze dekking zal in de eerste technische wijziging van de begroting 2026 plaatsvinden. De kapitaallasten worden verwerkt in de jaarschijf van het jaar waarin deze worden gerealiseerd.

Communicatie aspecten De ingrepen voor De Knoop hebben effect op de reizigers die halte Merwestein gebruiken, voor bezoekers en personeel van het ziekenhuis, bezoekers City, fietsers en voetgangers en bewoners van de City Promenade (Doorslagzone) en aangelegen bebouwing aan Merwesteinzijde. Met deze doelgroepen zal uitgebreid gecommuniceerd worden in aanloop naar de realisatie en tijdens de realisatie. Deze communicatie zal zowel fysiek als digitaal plaatsvinden. De aanleg van de volwaardige ontsluiting voor City West heeft effect op bewoners in de directe omgeving van de ontsluiting en op automobilisten die gebruik maken van de AC Verhoefweg. De bewoners in de directe omgeving zijn geïnformeerd over de volwaardige ontsluiting. Zij hebben de mogelijkheid gekregen om tijdens een inloop hun vragen te stellen en aandachtspunten mee te geven voor de uitwerking. Met de bewoners zal zowel in aanloop als tijdens de uitvoering geïntensiveerd contact blijven. Met weggebruikers zal met name gecommuniceerd worden op basis van waarschuwings- en begeleidingsborden. De werkzaamheden zullen impact hebben op de bereikbaarheid. Er wordt uiteraard gestreefd naar een zo laag mogelijke impact van de werkzaamheden op die bereikbaarheid.

Bladnummer 9/9 Raadsvoorstel 23 september 2025

Voor beide onderdelen geldt dat de City-middelen ingezet worden, zoals buurtberichten de digitale nieuwsbrief en de website, om een breder publiek te bereiken dan alleen de direct betrokkenen.

Uitvoering Beide projecten zullen worden voorbereid en uitgevoerd door het projectteam van City. Daarmee is de samenhang met de overige werkzaamheden in City gewaarborgd, alsook de bewaking van de toegelichte uitgangspunten. Beide projecten zijn in voorbereiding al ondergebracht in dit team en zullen voor de verdere uitwerking en realisatie bij de desbetreffende projectleider blijven liggen. De realisatie van De Knoop zal al begin 2026 starten omdat de verknoping van de infrastructuur in dit gebied aan de nieuwe infrastructuur van City van groot belang is met de oplevering van de woontorens in de Doorslagzone. De uitvoering zal evenwel een wat langere doorlooptijd hebben door de benodigde aanbesteding en realisatie van de langzaamverkeerbrug. Om die reden wordt verwacht dat afronding van deze realisatie pas in 2027 zal plaatsvinden. De realisatie van de volledige aansluiting van City West moet uitgevoerd zijn voordat de woningen van het woonblok C5/Common Ground/ De Verbinder wordt opgeleverd in het voorjaar van 2027. De doorlooptijd van de realisatie zal enkele maanden bedragen.

Bijlagen 1.

Raadsbesluit De Knoop en AC Verhoefweg.

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester