2025-126 Rvs Rekenkameronderzoek 'Grip op Gemeenschappelijke Regelingen'

Gemeenteraad

Onderwerp

Rekenkameronderzoek 'Grip op Gemeenschappelijke Regelingen'

Datum

Raadsvoorstel 2025-126

7 mei 2025

Afdeling G riffie E-mailadr es opst eller a.oudejans@nieuwegein.nl Portefeuilleh ouder

Presidium

Onderwerp Rekenkameronderzoek ‘Grip op Gemeenschappelijke Regelingen’

Gevraagd besluit 1. De volgende aanbevelingen van de Rekenkamer over te nemen: a.

Actualiseer en versterk het beleidskader voor verbonden partijen;

b. Investeer in een toegankelijke en sturingsgerichte informatievoorziening;’ c.

Stimuleer en structureer regionale samenwerking tussen gemeenteraden

d. Versterk de positionering en rolopvatting van de gemeenteraad

Inleiding Het onderwerp Gemeenschappelijke Regelingen is door verschillende fracties bij de Rekenkamer aangedragen. Het onderzoek betreft het doeltreffend en doelmatig grip houden op de afspraken met de gemeenschappelijke regelingen. De grip op acht gemeenschappelijke regelingen wordt in kaart gebracht, waarbij een focus ligt op de BghU, de GGDrU en de WIL. In dit onderzoek is er ook aandacht voor de huidige en nieuwe Nota verbonden partijen, die deels in samenhang met dit rapport met de raad wordt behandeld.

Gewenst effect Vanuit het college is positief gereageerd op het onderzoek en de daaruit voortvloeiende aanbevelingen. De Rekenkamer beoogt met de aanbevelingen een waardevolle bijdrage te leveren aan het versterken van de grip op gemeenschappelijke regelingen en concrete aanknopingspunten te bieden voor het voeren van het gesprek over sturing, evaluatie en samenwerking.

Bladnummer 2/4 Raadsvoorstel 7 mei 2025

Argumenten Op basis van de onderzoeksresultaten heeft de Rekenkamer vier aanbevelingen gedaan. Deze staan onder het beslispunt opgesomd. De aanbevelingen zijn gebaseerd op de onderzoeksresultaten. Ad 1. Aanbevelingen a, b, c, d Argument bij 1a. De huidige Nota verbonden partijen dateert uit 2015 en is niet meer actueel, onder andere door wijzigingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en het ontbreken van de Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap Utrecht (BghU) en Stedin. Met name bij de BghU is de bestuurlijke en ambtelijke afstand groot, mede door het ontbreken van een duidelijke dagelijks bestuur (DB)/algemeen bestuur (AB)-structuur en een beperkte beleidsvrijheid. De oprichting van een stuurgroep vormt een stap in de richting van versterking van de grip. Bij Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) daarentegen is de betrokkenheid van de gemeente groot, mede vanwege het financiële belang en de vertegenwoordiging in zowel het AB als DB. Hier blijven echter ook zorgen over uitvoering en naleving van afspraken. De GGD regio Utrecht (GGDrU) bevindt zich qua grip in een tussengebied: beleidsmatig is er weinig ruimte vanwege wettelijke taken, maar op maatwerkonderdelen ervaart de gemeente enige sturingsruimte. Daarom wordt aanbevolen om het beleidskader voor verbonden partijen te actualiseren en te versterken. Argument bij 1b.

De informatievoorziening aan de gemeenteraad is wisselend van kwaliteit en sluit lang niet altijd aan bij de behoefte aan beknopte, tijdige en sturingsgerichte informatie. Hierdoor ervaart een derde van de raadsleden de informatiepositie als onvoldoende, een derde van de raad heeft geen uitgesproken mening en slechts het resterende derde deel vindt de geleverde informatie voldoende. De raad toont op onderdelen groeiende interesse, zoals blijkt uit het toenemend aantal zienswijzen en moties. De raad stuurt soms op detailniveau of op bedrijfsvoering, maar geeft in mindere mate invulling aan de kaderstellende en controlerende taak op hoofdlijnen. Geadviseerd wordt om te investeren in een toegankelijke en sturingsgerichte informatievoorziening. Argument bij 1c. Er zijn eerste stappen gezet in het verbeteren van de samenwerking tussen gemeenten, onder meer door de inzet van een raadsadviseur regionale samenwerking en de oprichting van raadsplatforms. Deze ontwikkelingen zijn veelbelovend, maar staan nog in de kinderschoenen. Het ontbreekt nog aan structurele en geformaliseerde samenwerking tussen gemeenteraden om gezamenlijke invloed uit te oefenen op gemeenschappelijke regelingen, wat met name bij regelingen met veel deelnemende gemeenten essentieel is. Aanbevolen wordt om de regionale samenwerking tussen gemeenteraden te stimuleren en te structureren. Argument bij 1d.

De gemeente Nieuwegein heeft op hoofdlijnen haar governance en informatievoorziening met betrekking tot de gemeenschappelijke regelingen

Bladnummer 3/4 Raadsvoorstel 7 mei 2025

op orde, maar er zijn belangrijke verbeterpunten om de grip van de gemeenteraad te versterken. De gemeenteraad beschikt in theorie over een breed scala aan instrumenten om invloed uit te oefenen, mede dankzij de wijziging van de Wgr per 1 juli 2022. In de praktijk blijkt echter dat deze instrumenten nog onvoldoende structureel en effectief worden ingezet. Het raadsrapporteursmodel is een kansrijk instrument om de grip van de raad te versterken, mits zorgvuldig ingericht en gedragen door de raad. Eerdere pogingen faalden vanwege gebrek aan draagvlak en politieke tegenstellingen, maar recente signalen uit de raad wijzen op hernieuwde interesse. Ten behoeve van de inzet van instrumenten door de gemeenteraad en het raadsrapporteursmodel wordt daarom aanbevolen om de positionering en de rolopvatting van de gemeenteraad te versterken.

Kanttekeningen Algemeen Het college gaat aan de slag met de actualisatie van de Nota verbonden partijen. Een van de eerste stappen daartoe is een dialoog met de raad over deze actualisatie en inventariseren welke aspecten de raad in de nieuwe nota terug wil zien. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de resultaten uit het rekenkameronderzoek, maar ook van de mogelijkheden die de gewijzigde Wgr en de Notitie verbonden partijen van de commissie BBV bieden. Ad 1.a Kanttekening bij 1a. Het college geeft aan zich blijvend in te zetten voor tijdige evaluaties en tussentijdse reflecties. Daarbij wordt bij voorkeur niet op exitstrategieën gericht, maar op de leerdoelen. Op dit moment vindt een evaluatie van de U10-samenwerking plaats die vanuit dit perspectief is ingestoken. Ad 1.b Kanttekening bij 1b. Het college zoekt een balans tussen het gewenste maatwerk en de praktische en daarmee ook efficiënte uitvoerbaarheid als het gaat om het opstellen van formats per regeling. Hier wordt niet alleen ambtelijk naar gekeken, maar ook bekeken vanuit de zijde van de ontvangers. Eenduidigheid heeft ook zijn voordelen. Er wil voorkomen worden dat veranderingen in de loop der tijd of een bijzondere gebeurtenis direct tot aanpassingen in het format moet leiden. Ad 1.c Kanttekening bij 1c.

Het college is gaarne bereid om met de raad hierover in gesprek te gaan, ook vanuit de rol als bestuurder bij een verbonden partij. De inzichten die dat met zich meebrengt kunnen in dat gesprek mogelijk van meerwaarde zijn. Ad 1.d Kanttekening bij 1d. Het college is ook hierover gaarne bereid met de raad in gesprek te gaan.

Bladnummer 4/4 Raadsvoorstel 7 mei 2025

Financiële aspecten Bij het organiseren van bijeenkomsten, zoals conferenties, kan gemeentelijke capaciteit gemoeid zijn.

Communicatie aspecten Niet van toepassing.

Uitvoering Het college en de raad krijgen opdrachten tot uitvoering.

Bijlagen 1.

Bijlage 1 Rekenkamerrapport ‘Grip op Gemeenschappelijke Regelingen’

2.

Bijlage 2 Begeleidende brief rapport Gemeenschappelijke Regelingen

3.

Bijlage 3 Bestuurlijke reactie rapport ‘Grip op Gemeenschappelijke Regelingen’

4.

Bijlage 4 Nawoord ‘Grip op Gemeenschappelijke Regelingen’

Het presidium van de gemeente Nieuwegein,

Jan Karens

Tom Verhoeve

griffier

voorzitter