2025-126 Bijlage 2 Begeleidende brief rapport Gemeenschappelijke Regelingen

Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Stadsplei n 1 3431 LZ IBAN: NL49 BNGH 0285 0043 87 BIC: BNGHNL2G

www.nieuwegein.nl

2025-126 Bijlage 2

Contactpers oon Telefoon

Annemarijn Oudejans

14 030

E-mail a.oudejans@nieuwegein.nl

Gemeenteraad Nieuwegein

Datum

Postbus 1

Onderwerp Aan bieding

3430 AA NIEUWEGEIN

Rekenkamerrapport

9 april 2025

Gemeenschappelijke Regelingen

Geachte leden van de raad, In opdracht van de Rekenkamer heeft onderzoeksbureau Unravelling onderzoek gedaan naar de gemeenschappelijke regelingen waaraan Nieuwegein deelneemt. Het onderzoeksrapport treft u hierbij aan. In deze brief leest u de belangrijkste conclusies uit het rapport Grip op gemeenschappelijke regelingen en de daaruit voortvloeiende aanbevelingen van de Rekenkamer. Grip op de gemeenschappelijke regelingen

De huidige Nota verbonden partijen dateert uit 2015 en is niet meer actueel, onder andere door wijzigingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) en het ontbreken van de Belastingsamenwerking gemeenten en hoogheemraadschap Utrecht (BghU) en Stedin. De rekenkamer heeft, mede op grond van suggesties uit de raad, besloten tot dit onderzoek. De betrokkenheid en invloed van de gemeenteraad verschilt sterk per gemeenschappelijke regeling. Met name bij de BghU is de bestuurlijke en ambtelijke afstand groot, mede door het ontbreken van een duidelijke dagelijks bestuur (DB)/algemeen bestuur (AB)-structuur en een beperkte beleidsvrijheid. De oprichting van een stuurgroep vormt een stap in de richting van versterking van de grip. Bij Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) daarentegen is de betrokkenheid van de gemeente groot, mede vanwege het financiële belang en de vertegenwoordiging in zowel het AB als DB, hoewel ook hier uitvoering en naleving van afspraken een punt van zorg blijven. De GGD regio Utrecht (GGDrU) bevindt zich qua grip in een tussengebied: beleidsmatig is er weinig ruimte vanwege wettelijke taken, maar op maatwerkonderdelen ervaart de gemeente enige sturingsruimte. Dit leidt tot de volgende aanbeveling: 1.

Actualiseer en versterk het beleidskader voor verbonden partijen ▪ Werk de Nota verbonden partijen uit 2015 bij en breng deze in lijn met de gewijzigde Wgr (2022) en de huidige bestuurlijke realiteit. ▪ Besteed in de nieuwe nota nadrukkelijk aandacht aan strategische doelen, risicobeheersing, evaluatieafspraken en exitstrategieën. ▪ Maak per regeling concreet wat het bestuurlijk, financieel en beleidsmatig belang is voor de gemeente Nieuwegein en wat dit vraagt van de raad.

Bladnummer

2/3

Kenmerk Onderwerp

Aanbieding Rekenkamerrapport Gemeenschappelijke Regelingen

Informatievoorziening aan de gemeenteraad en sturing De informatievoorziening aan de gemeenteraad is wisselend van kwaliteit en sluit lang niet altijd aan bij de behoefte aan beknopte, tijdige en sturingsgerichte informatie. Hierdoor ervaart een derde van de raadsleden de informatiepositie als onvoldoende, een derde van de raad heeft geen uitgesproken mening en slechts het resterende derde deel vindt de geleverde informatie voldoende. De raad toont op onderdelen groeiende interesse, zoals blijkt uit het toenemend aantal zienswijzen en moties. De raad stuurt soms op detailniveau of op bedrijfsvoering, maar geeft in mindere mate invulling aan de kaderstellende en controlerende taak op hoofdlijnen. De rekenkamer doet op dit gebied de volgende aanbeveling: 2. Investeer in een toegankelijke en sturingsgerichte informatievoorziening ▪ Stel per regeling formats op voor raadsinformatie, met beknopte samenvattingen, duiding van ontwikkelingen, en expliciete koppeling aan gemeentelijk beleid. ▪ Zorg voor tijdige afstemming van de P&C-cyclus van de gemeente en de regelingen, zodat de raad invloed kan uitoefenen op kaderstellende momenten. ▪ Gebruik raadsinformatiebrieven en presentaties strategisch en structureel, met een duidelijke afzender, doel, kernboodschap en sturingsgerichte informatie.

Samenwerking tussen gemeenten Er zijn eerste stappen gezet in het verbeteren van de samenwerking tussen gemeenten, onder meer door de inzet van een raadsadviseur regionale samenwerking (zie paragraaf 3.5 van het rapport) en de oprichting van raadsplatforms. Deze ontwikkelingen zijn veelbelovend, maar staan nog in de kinderschoenen. Het ontbreekt nog aan structurele en geformaliseerde samenwerking tussen gemeenteraden om gezamenlijke invloed uit te oefenen op gemeenschappelijke regelingen, wat met name bij regelingen met veel deelnemende gemeenten, zoals de GGDrU, essentieel is. De rekenkamer doet op dit vlak de volgende aanbeveling: 3. Stimuleer en structureer regionale samenwerking tussen gemeenteraden ▪ Gebruik de raadsadviseur regionale samenwerking als spilfiguur om kennisdeling, gezamenlijke zienswijzen en agendering te stimuleren. ▪ Ondersteun actief het functioneren van de raadsplatforms, onder andere door contactpersonen te benoemen en terugkoppeling te borgen richting de raad. ▪ Onderzoek of en bij welke regelingen een regionale raadsadviescommissie van meerwaarde kan zijn, zeker bij regelingen met veel deelnemers zoals GGDrU of Veiligheidsregio Utrecht (VRU).

Bladnummer

3/3

Kenmerk Onderwerp

Aanbieding Rekenkamerrapport Gemeenschappelijke Regelingen

Inzet instrumenten door gemeenteraad

De gemeente Nieuwegein heeft op hoofdlijnen haar governance en informatievoorziening met betrekking tot de gemeenschappelijke regelingen op orde, maar er zijn belangrijke verbeterpunten om de grip van de gemeenteraad te versterken. De gemeenteraad beschikt in theorie over een breed scala aan instrumenten om invloed uit te oefenen, mede dankzij de wijziging van de Wgr per 1 juli 2022. In de praktijk blijkt echter dat deze instrumenten nog onvoldoende structureel en effectief worden ingezet. Het raadsrapporteursmodel (zie paragraaf 3.4.3 van het rapport) een kansrijk instrument om de grip van de raad te versterken, mits zorgvuldig ingericht en gedragen door de raad. Eerdere pogingen faalden vanwege gebrek aan draagvlak en politieke tegenstellingen, maar recente signalen uit de raad wijzen op hernieuwde interesse. Ten behoeve van de inzet van instrumenten door de gemeenteraad en het raadsrapporteursmodel doet de rekenkamer de volgende aanbeveling: 4. Versterk de positionering en rolopvatting van de gemeenteraad ▪ Introduceer (opnieuw) het raadsrapporteursmodel, mits de raad dit voldoende breed ondersteunt en dit gefaciliteerd kan worden door griffie en accounthouders. ▪ Organiseer periodiek een conferentie over de gemeenschappelijke regelingen en de rol van raadsleden bij de regelingen, inclusief de werking van het instrumentarium en de grenzen aan de sturingsmogelijkheden.

▪ Organiseer laagdrempelige, niet-besluitvormende bijeenkomsten over complexe dossiers, zodat raadsleden inhoudelijk kunnen verdiepen zonder politiekbestuurlijke druk. Deze brief bevat een beknopte weergave van de bevindingen uit het rapport. De Rekenkamer beveelt de raad dan ook van harte aan het lezenswaardige rapport Grip op gemeenschappelijke regelingen in zijn geheel te lezen, aangezien dit een duidelijk inzicht geeft in het functioneren van gemeenschappelijke regelingen, met een focus op BghU, GGDrU en WIL. Met vriendelijke groet, Namens de Rekenkamer Nieuwegein, Marcel van den Heuvel Angelique Hubens Tom Koppe