2025-006 Rvs. Geactualiseerde begroting 2025, kaders begroting 2026 en langere termijn toekomstscenario's VRU

Gemeenteraad

Onderwerp

Kaders begroting 2026 en geactualiseerde begroting 2025

Datum

7 januari 2025

Raadsvoorstel 2025-006

Afdeling

TVL

E-mailadr es opst eller k.otten@nieuwegein.nl Portefeuilleh ouder

Marijke van BeukeringHuijbregts

Onderwerp Geactualiseerde begroting 2025, kaders begroting 2026 en langere termijn toekomstscenario’s Veiligheidsregio Utrecht (VRU).

Gevraagd besluit 1. Een zienswijze in te dienen bij het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU), met de strekking dat de gemeente Nieuwegein instemt met de kaders begroting 2026 en geactualiseerde begroting 2025. 2. De VRU te verzoeken, op basis van het financiële perspectief van de gemeenten, om bij het uitwerken van de toekomstscenario’s de focus te leggen op scenario’s die een kostenstijging waar mogelijk voorkomen, dan wel een besparing kunnen opleveren.

Inleiding In de kadernota VRU 2026 zijn de financiële effecten van de loon- en prijsaanpassing en de actualisatie van de verdeelsleutel (ijkpuntscores gemeentefonds) opgenomen. Dit leidt tot een verlaging van de gemeentelijke bijdrage in 2025 ten opzichte van de vastgestelde begroting 2025. Voor 2026 leidt de reguliere loon- en prijsaanpassing tot een stijging van de bijdrage. De afgelopen jaren heeft onze regio, maar ook de gemeente Nieuwegein een aanzienlijke groei doorgemaakt, waarbij we zien dat de regio en ook onze eigen gemeente zich verder blijft ontwikkelen. Tegelijkertijd worden de risico’s waar we voor staan groter en complexer. Bijvoorbeeld als gevolg van netcongestie, klimaatverandering, verduurzaming en als gevolg van geopolitieke spanningen. Dit leidt tot de vraag hoe de veiligheidsregio in de toekomst kan meegroeien met de toenemende risico’s en veranderende behoeften van de gemeenten en tegelijkertijd rekening houdt met de financiële draagkracht van de gemeenten.

Bladnummer 2/6 Raadsvoorstel 7 januari 2025

In dit licht zijn de afgelopen periode toekomstscenario’s ontwikkeld om de benodigde investeringen en besparingsopties in kaart te brengen. Deze toekomstscenario’s worden nog nader uitgewerkt, maar ter informatie wel alvast met de raden gedeeld door deze als bijlage mee te sturen. De VRU stelt de gemeenten in de gelegenheid om een zienswijze over de onderliggende stukken naar voren te brengen. Alle zienswijzen worden betrokken bij het opstellen van de ontwerpbegroting 2026 en de geactualiseerde begroting 2025. Voordat het algemeen bestuur de begroting 2026 definitief vaststelt, wordt deze voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden. De gemeente heeft daarmee tweemaal de gelegenheid om invloed uit te oefenen op de begroting van de VRU.

Wat eraan voorafging Met het oog op de verwachte daling van de inkomsten uit het gemeentefonds ('ravijnjaar') is in de zienswijzen van gemeenten d.d. 25 januari 2024 op de begroting 2025 van de VRU gevraagd om rekening te houden met de financiële situatie van de gemeenten door de stijging van de gemeentelijke bijdrage te beperken of om besparingsopties in kaart te brengen. Specifiek werd in de begroting 2025 gesproken over scenariovorming om keuzes te maken wat wel kan en wat niet kan bij de plannen die gemaakt worden. In haar zienswijze heeft de gemeenteraad van Nieuwegein destijds expliciet verzocht om de voorgestelde scenario’s daadwerkelijk te ontwikkelen om bestuurlijke keuzes te kunnen maken. Daarnaast is verzocht om ook binnen de eigen begroting van de VRU te zoeken naar mogelijkheden om stijgende kosten op te vangen. De gemeentelijke adviseurs zijn op 25 november 2025 voorafgaand aan de verzending van de stukken geïnformeerd over de kaders begroting 2026 en de geactualiseerde begroting 2025. Deze stukken zijn vervolgens in het Algemeen Bestuur van 2 december 2024 besproken. Het Algemeen Bestuur bestaat uit alle burgemeesters van de provincie Utrecht.

Gewenst effect Zorgen dat een financiële gezonde Veiligheidsregio Utrecht uitvoering kan geven aan een adequate risico- en crisisbeheersings- en brandweerorganisatie en daarmee bijdragen aan een veilige leefomgeving in Nieuwegein.

Argumenten 1.1

Kadernota en geactualiseerde begroting zijn gebaseerd op indexering.

In de kadernota 2026 zijn alleen de financiële effecten verwerkt vanuit loonen prijsontwikkelingen, bijstellingen vanuit de ijkpuntscores en de Brede doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR). In afwachting van de verdere

Bladnummer 3/6 Raadsvoorstel 7 januari 2025

bespreking van de toekomstscenario’s is in de voorliggende kadernota 2026 geen verhoging van de gemeentelijke bijdrage opgenomen.

2.1 De toekomstscenario's geven een goed beeld van de uitdagingen en keuzes waar we de komende periode voor staan. De toekomstscenario's zijn opgebouwd langs 3 pijlers: ‘op orde', ‘op koers’ en ‘op kop’. Bij het uitwerken van de toekomstscenario’s zal de komende periode onderzoek gedaan worden naar het doorbelasten van kosten die samenhangen met dienstverlening vanuit de VRU. Hiermee kijkt de VRU niet alleen waar bezuinigd kan worden en waar extra investeringen nodig zijn, maar ook waar extra inkomsten gegenereerd kunnen worden. Er wordt meer tijd genomen voor de bespreking en onderbouwing van de voorliggende scenario’s. Dit maakt dat in de voorliggende kadernota 2026 geen verhoging van de gemeentelijke bijdrage is opgenomen op basis van deze scenario’s. Zowel ambtelijk als bestuurlijk zullen we als gemeente aangesloten blijven bij de doorontwikkeling van de toekomstscenario’s.

Kanttekeningen 1.1. Nadeelcompensatie neemt naar verwachting nog verder af voor de gemeente Nieuwegein In 2015 is een nieuw financieringsmodel ingevoerd door de VRU op basis van ijkpuntscores van het gemeentefonds. Deze verandering zorgde bij deelnemende gemeenten voor voordelen of nadelen ten opzichte van de situatie hieraan voorafgaand. Destijds is door middel van een compensatiesystematiek het effect voor de nadeelgemeenten gedeeltelijk opgevangen door de voordeelgemeenten. De gemeente Nieuwegein was een nadeelgemeente en kreeg zodoende compensatie voor een deel van de gemeentelijke bijdrage. Op basis van de huidige ijkpuntscores blijkt dat het nadeel inmiddels minder groot is dan in 2015. In 2025 is de compensatie aan de gemeente Nieuwegein al gehalveerd. De verwachting is dat in 2026 deze vorm van compensatie verder wordt afgebouwd wat leidt tot een hogere gemeentelijke bijdrage. 2.1 De toekomstscenario's geven inzicht in toekomstige financiële risico’s en kansen die nog niet zijn opgenomen in de financiële raming Op dit moment wordt er nog geen verhoging van de gemeentelijke bijdrage gevraagd op basis van de geschetste scenario’s. Echter, met de aankondiging dat de inspanningen uitgaan naar het beperken van kostenstijgingen, moet wel rekening worden gehouden met stijging van de gemeentelijke bijdrage.

Voor het uitwerken van de toekomstscenario’s zijn verschillende ambitieniveaus geschetst die verband houden met het voorbereiden en uitvoeren van wettelijke en opgedragen taken van de VRU. Op dit moment is bij de uiteenzetting van de scenario’s het onderscheid tussen wettelijke en opgedragen taken niet specifiek uiteengezet. Een onderscheid hierbij kan van meerwaarde zijn bij de verdere ontwikkeling van deze scenario’s.

Bladnummer 4/6 Raadsvoorstel 7 januari 2025

Daarnaast heeft het bestuur opdracht gegeven een aanvullend scenario te ontwikkelen dat zich richt op een beperktere stijging van de gemeentelijke bijdrage, met als doel de nullijn de komende jaren zoveel mogelijk te handhaven. Aangezien investeringen door externe factoren onvermijdelijk zijn, zal dit scenario ingrijpende voorstellen bevatten die impact hebben op de primaire taken van de VRU.

Financiële aspecten In de kadernota 2026 zijn alleen de financiële effecten verwerkt vanuit loonen prijsontwikkelingen en bijstellingen vanuit de ijkpuntscores en de Brede doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR). Deze leiden voor zowel 2025 als 2026 tot een mutatie in de verwachte deelnemersbijdrage. In 2025 neemt de bijdrage af met € 113.000. Dit hangt hoofdzakelijk samen met de loonontwikkeling; doordat de huidige cao nog doorloopt tot 1 augustus 2025 wordt hierin nog geen stijging verwacht als gevolg van indexatie. Verwacht wordt dat in de nieuwe CAO rekening wordt gehouden met de loonontwikkeling zoals opgenomen in de septembercirculaire 2024. Hiermee is dit voordeel incidenteel. Daarnaast ontvangt de VRU een hoger bedrag vanuit het Rijk in de vorm van een specifieke uitkering (de BDur) dan ingeschat, Daarmee kan de deelnemersbijdrage voor gemeenten worden verlaagd. Ook dit betreft een incidenteel voordeel. Voor 2026 wordt de gemeentelijke bijdrage geschat op basis van het uitgangspunt in 2025, vermeerderd met de verwachte loon -en prijsindexcijfers. De verwachte gemeentelijke bijdrage wordt op basis van deze kadernota € 4.743.000. In de meerjarenbegroting 2025-2028 van de gemeente Nieuwegein is al enige rekening gehouden met de indexatie van deze bijdrage, echter komt deze niet volledig overeen.

De gevraagde bijdrage vanuit de VRU is € 51.000 hoger dan waarmee nu rekening is gehouden in de begroting. Zie ook onderstaande tabel. Begroot (NWG)

Bijgesteld beeld

Verschil

2025

€ 4.555.000

€ 4.442.000

- € 113.000

2026

€ 4.692.000

€ 4.743.000

€ 51.000

Zoals onder de kanttekening vermeld, kunnen de ontwikkelde toekomstscenario’s gevolgen hebben voor de benodigde bijdrage vanaf 2027. Daarnaast wordt de gemeente Nieuwegein waarschijnlijk geconfronteerd met een verdere afbouw van de nadeelcompensatie. De wijze van compensatie is gebaseerd op de ijkpunten. Dit maakt dat wij als gemeente ook meer geld ontvangen vanuit de algemene uitkering. Destijds is de afspraak gemaakt dat het hier een tijdelijke regeling betreft. Echter is niet afgesproken wanneer deze afbouw zou plaatsvinden.

Bladnummer 5/6 Raadsvoorstel 7 januari 2025

Inmiddels is deze vorm van compensatie met ingang van 2025 gehalveerd, op dit moment resteert nog € 110.000. In de afgelopen jaren is het relatieve aandeel van de gemeente Nieuwegein in de VRU afgenomen. Dit was bij de kadernota en begroting 2025 aanleiding om deze compensatie gedeeltelijk af te bouwen. Hoewel niet concreet verwerkt, wordt verdere afbouw van dit compensatiemechanisme waarschijnlijk betrokken bij de begroting van 2026, wat een nadelig effect heeft op de hoogte van de bijdrage voor Nieuwegein.

Communicatie aspecten De gemeenten worden in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze over de algemene financiële en beleidsmatige kaders naar voren te brengen. Alle zienswijzen worden betrokken bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2026 en de geactualiseerde begroting 2025. De ontwerpbegroting wordt vervolgens voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden. De toekomstscenario’s worden op dit moment ter informatie gedeeld. Om eventuele vragen of opmerkingen over de toekomstscenario’s te bespreken, organiseert de VRU een Webinar op 13 januari 2025. Een aparte uitnodiging is hiervoor naar de griffie gestuurd. Tijdens het Webinar zal de VRU ook ingaan op de initiatieven die zij samen met de gemeenten nemen om de veerkracht en weerbaarheid van de samenleving te versterken.

Uitvoering •

Voor de bespreking van de bestuurlijk richtinggevende keuzes uit de toekomstscenario’s en de uitkomsten van de bestuurlijke opdrachten wordt een planning opgesteld voor 2025. Deze maand wordt een ambtelijke bespreking georganiseerd. Het is de planning om tijdens de vergadering van het algemeen bestuur van 24 maart 2025 de toekomstscenario’s te bespreken met daarbij het aanvullende scenario om met een beperkte stijging van de gemeentelijke bijdrage de komende jaren op de nullijn uit te komen).

•

De zienswijzen van gemeenteraden worden betrokken bij de uiteindelijke keuze die gemaakt worden.

•

Gemeenten worden verzocht om hun reacties uiterlijk 10 maart 2025 kenbaar te maken aan het Algemeen Bestuur van de VRU.

•

De zienswijzen worden besproken in de vergadering van het algemeen bestuur op 24 maart 2025 bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2026 en geactualiseerde begroting 2025.

•

De ontwerpbegroting wordt voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden, waarna het algemeen bestuur de begroting 2025 op 7 juli 2025 vaststelt.

Bladnummer 6/6 Raadsvoorstel 7 januari 2025

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief gemeenten Kaders begroting 2026 2. Kaders begroting 2026 en geactualiseerde begroting 2025 3. Toekomstscenario’s VRU

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

Secretaris

burgemeester