Document · PDF

2024-160 Bijlage 3 bij brief accountant Accountantsverslag Nieuwegein 2023_def

Raadsvergadering 11 juli 2024, gemeente NieuwegeinBij agendapunt: Jaarrekening 2023 gemeente Nieuwegein10.015 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

2024-160

Accountantsverslag 2023 Gemeente Nieuwegein, 27 juni 2024

Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Nieuwegein Postbus 1 3430 AA NIEUWEGEIN Onderwerp Accountantsverslag 2023 Datum 27-06-2024 Ons kenmerk 2406E03BA3 Behandeld door Stephan da Costa 088 288 6523 stedacosta@deloitte.nl

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2023 van de gemeente Nieuwegein. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2023 van de gemeente Nieuwegein. De jaarrekening 2023 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nieuwegein. Bij deze jaarrekening hebben wij op 27-06-2024 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging d.d. 28-11-2023 en met ons auditplan, dat op 23-08-2023 is besproken in uw auditcommissie. Wij hebben het concept van dit accountantsverslag ambtelijk besproken met het directieteam op 16-05-2024, met het college op 21-05-2024 en met de auditcommissie tijdens de vergadering van 12-06-2024. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

Monique van Doornum-van Duist 088 288 1727 mvanduist@deloitte.nl Jesper van Koert 088 288 2306 jvankoert@deloitte.nl

Jesper van Koert MSc RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen

• Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle

• Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2023

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2023

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe.

Categorie

Onderwerp

Observatie en/of aanbeveling

Algemeen

1. Controleverklaring

1. Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring bij de jaarstukken 2023. Wij kijken positief terug op de samenwerking met de organisatie en de oplevering.

2. Rechtmatigheid

2. Het college heeft in zijn rechtmatigheidsverantwoording wel rechtmatigheidsfouten gerapporteerd die uitkomen boven de verantwoordingsgrens.

3. Fraude

3. De gemeente heeft een actuele frauderisicoanalyse opgesteld.

1. Financiële positie

1. De financiële positie is ten opzichte van vorig jaar verbeterd.

2. Realiteitsgehalte begroting

2. Het realiteitsgehalte van de begroting is verbeterd ten opzichte van vorig jaar.

3. Begrotingsrechtmatigheid

3. Vanwege de rechtmatigheid waar het college vanaf 2023 verantwoording over aflegt, zijn de spelregels rondom de begrotingsrechtmatigheid gewijzigd. Hierdoor kan de indruk ontstaan dat er in 2023 (veel) meer sprake is van begrotingsafwijkingen, terwijl dit in voorgaande jaren ook aan de orde was. Met de nieuwe systematiek is dit beter zichtbaar geworden (onder andere in de rechtmatigheidsverantwoording).

Sociaal domein

1. Jeugd en Wmo

1. Ten aanzien van Wmo en Jeugd (niet PGB) is er sprake van een onzekerheid ad € 0,5 miljoen.

Grondexploitatie

1. Schattingen

1. De grondexploitaties zijn getrouw weergegeven, zoals blijkt uit onze controlewerkzaamheden en de inzet van specialisten van Deloitte Real Estate.

2. Voorziening

2. De gemeente Nieuwegein heeft haar voorziening geactualiseerd en heeft deze in overeenstemming gebracht met de verwachte negatieve resultaten per grondexploitatie.

Financiën

1. Analyse aan de hand van 1. De financiële positie is gezond, stabiel en in de afgelopen jaren verbeterd. Speerpunten benchmarkgegevens auditcommissie 2. De lastendruk voor de gemeente Nieuwegein is relatief laag. (ook toegelicht in 2. Takenvergelijking met andere gemeenten 3. Het actualiseren van de frauderisicoanalyse is nog een aandachtspunt. management3. Status frauderisicomanagement letter)

IT-omgeving (ook 1. General IT controls toegelicht in managementletter)

1. Zorg voor een adequate opzet en implementatie, en borg de effectieve werking van general IT controls (algemene IT-beheersingsmaatregelen) op uniforme basis. Besteed specifiek aandacht aan gebruikers- en rechtenreview, toewijzen, het muteren en afsluiten van accounts, en functiescheiding.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2023

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

Welke verbeteringen zien wij?

Welke aandachtspunten zien wij?

Frauderisicoanalyse

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.

•

De voor fouten en onzekerheden gehanteerde materialiteit bedraagt € 2,6 miljoen, respectievelijk € 7,7 miljoen.

•

Naast onze opdrachtbevestiging zijn het Bado en het controleprotocol dat door uw raad is vastgesteld op 28-11-2023 bepalend (geweest) voor onze controle.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college heeft in zijn rechtmatigheidsverantwoording fouten gerapporteerd die boven de verantwoordingsgrens uitkomen.

•

Vanwege de rechtmatigheid waar het college vanaf 2023 verantwoording over aflegt, zijn de spelregels rondom de begrotingsrechtmatigheid gewijzigd. Hierdoor kan de indruk ontstaan dat er in 2023 (veel) meer sprake is van begrotingsafwijkingen, terwijl dit in voorgaande jaren ook aan de orde was. Met de nieuwe systematiek is dit beter zichtbaar geworden (onder andere in de rechtmatigheidsverantwoording).

•

In de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt 1 % van de lasten, respectievelijk € 100.000.

•

Wij hebben de conclusies van het college betrokken in ons getrouwheidsoordeel, waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd: •

Er hebben slechts relatief beperkte overschrijdingen van de lasten plaatsgevonden binnen de programma’s. Hiermee constateren wij een verbetering in het realiteitsgehalte van de begroting.

•

De gemeente Nieuwegein besteedt op een goede manier aandacht aan de thema’s fraude en integriteit, en treedt daarover tijdig met ons in contact.

•

De aanbestedingsfouten zijn relatief beperkt. Het totaal aan aanbestedingsfouten bedraagt 0,3 miljoen. Dit is in lijn met vorig jaar.

Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •

Het aanleveren van controle-informatie en onderbouwingen. Hierbij vragen wij specifieke aandacht voor het voldoende toelichten en onderbouwen van de jaarrekeningposten.

•

Aandacht voor de evaluatie van het eerste jaar van de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij dient naar onze mening prioriteit gegeven te worden aan het actualiseren van de spelregels inzake begrotingsrechtmatigheid die gelden voor de raad en het college.

•

Een aandachtspunt is het realiseren van uw investeringsagenda 2024 en verder. In 2023 zijn de geplande investeringen nagenoeg gerealiseerd. Vanwege het fors toegenomen geplande investeringsvolume zien wij hierin voor de toekomst een belangrijk aandachtspunt.

•

Via interne controles besteedt uw gemeente passende aandacht aan de onderwerpen fraude en integriteit. Uw gemeente actualiseert nu ieder jaar de interne frauderisicoanalyse. Wij hebben vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. U heeft in het afgelopen jaar één integriteitsmelding ontvangen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen •

De financiële positie ultimo 2023 is verbeterd ten opzichte van 2022.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2023 bedraagt € 57,4 miljoen (2022: € 48,9 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan het door de gemeente Nieuwegein onderkende bedrag aan aanwezige risico’s van € 13,8 miljoen (2022: € 11,7 miljoen).

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen begroting en realisatie, en kent een relatief hoog voordelig rekeningresultaat over 2023 ad € 6,1 miljoen (2022: voordelig € 9,0 miljoen).

Realiteitsgehalte begroting

•

Uit het overzicht van baten en lasten over 2023 blijken afwijkingen c.q. volumeverschillen in zowel de lasten, baten als saldi. Het gerealiseerde saldo op programmaniveau is € 8,0 miljoen hoger dan begroot. Het verschil wordt met name veroorzaakt door lagere baten en lasten op Wonen en Economie (programma 2, - € 1 miljoen), hogere baten op Leefomgeving en Veiligheid (programma 3, + € 1 miljoen), programma 5 (Versterking eigen kracht, Ondersteuning en Bescherming, + € 3,5 miljoen) en een hogere algemene uitkering (+ € 4,3 miljoen). De realisatie van de andere programma’s ligt in lijn met de begroting na wijziging.

Kwaliteit verslaggeving

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Bij processen waarvoor wij dat nodig achtten, hebben wij specialisten betrokken. Dit betrof de post grondexploitatie.

Financiële positie

Wij onderkennen in het kader van de kwaliteit en transparantie van de jaarstukken de volgende aandachtspunten:

•

De kwaliteit van de toelichtingen en analyses behoeft verbetering. Oorzaakanalyses ontbreken vaak nog. Verschillen worden veelal cijfermatig verklaard, waarbij in de meeste gevallen niet duidelijk wordt waardoor de afwijking is veroorzaakt en of deze al dan niet eerder was te voorzien.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Interne beheersing

Sociaal domein

Grondexploitatie

•

Op basis van de interim-controle 2023 hebben wij geconstateerd dat er geen sprake is van belangrijke leemtes in uw interne beheersing voor de financiële verslaggeving. Wel doen wij aanbevelingen ter verdere versterking van de interne-beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn op 13-12-2023 besproken in de auditcommissie. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

•

Wij hebben in 2023 een IT-audit uitgevoerd, waarover wij op 21-11-2023 aan uw ambtelijke organisatie hebben gerapporteerd in de managementletter. Vanwege de conclusie van de IT-audit konden wij tijdens onze controle 2023 niet zonder meer steunen op de IT-omgeving en (informatie uit) de applicaties. Wij hebben daarom (extra) gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Hierbij zijn geen afwijkingen geconstateerd.

•

Binnen het sociaal domein worden diverse interne controles uitgevoerd. Toch wordt voor de verantwoording in de jaarrekening nog gesteund op de controleverklaringen van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de zorgaanbieders. Eventuele onzekerheden die voortkomen uit die verantwoordingen en controleverklaringen tellen derhalve mee in de onzekerheden ten aanzien van de controle van de gemeente Nieuwegein.

•

Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s) overeenkomstig voorgaand jaar als onzeker aanmerken. Deze onzekerheid bedraagt € 0,6 miljoen. Daarnaast onderkennen wij in de geleverde zorg in natura (jeugd) een onzekerheid van € 0,3 miljoen en voor Wmo een onzekerheid van € 0,2 miljoen. Dit komt door het – vooralsnog – ontbreken van (goedgekeurde) verantwoordingsinformatie door zorginstellingen.

•

Voor de grondexploitaties hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2023 versus de schattingen in de jaarrekening 2022 geanalyseerd (‘backtesting’). Bij deze analyse hebben wij ook gebruikgemaakt van de beoordeling van het prijzenboek door een ingeschakelde externe deskundige.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Speerpunten auditcommissie

Overig

Uw auditcommissie heeft ons de volgende aandachtspunten meegegeven: •

Analyse aan de hand van benchmarkgegevens: opgenomen in boardletter.

•

Takenvergelijking met anderen gemeenten: opgenomen in boardletter.

•

Status frauderisicomanagement: opgenomen in boardletter.

•

Zie bijlagen A1 tot en met 3 bij dit accountantsverslag, waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen, onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Bevindingen jaarrekening

Accountantsverslag 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2023 bedraagt € 7,9 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 1,8 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2023 circa € 6,1 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2023 circa 35,2% van het balanstotaal (ultimo 2022: 29,3% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2022. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat.

Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming. Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Eigen vermogen (x € 1 miljoen)

2023

2022

2021

2020

Eigen vermogen per 1 januari

105,5

93,6

86,1

83,2

Tussentijdse resultaatbestemming

-/- 1,8

2,9

-/- 4,4

-/- 4,9

Gerealiseerd resultaat

6,1

9,0

11,9

7,8

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

7,9

11,9

7,5

2,9

Eigen vermogen per 31 december

113,4

105,5

93,6

86,1

Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)

Totale baten

250,0

Totale lasten

-/- 242,1

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

7,9

Af: stortingen in reserves

-/- 14,5

Bij: onttrekkingen aan reserves

12,7

Saldo mutaties reserves

1,8

Gerealiseerd resultaat

6,1

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2023 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 7,9 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 0,7 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 15

De jaarrekening 2023 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 6,1 miljoen.

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht.

5 2020

2021

2022

2023

Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 6 4 2 -

(2) (4) 2020

2021

2022

2023

Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 15 10 5 2020

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

2021

2022

Interne beheersing

2023

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Nieuwegein (begroot en werkelijk over de periode 2020-2023)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. De stijging is veroorzaakt door een toegenomen voorraadpositie (Rijnhuizen-Noord en Kindcentrum Vreeswijk). De betekenis hiervan is dat de gemeente kosten gemaakt heeft die nog terugverdiend moeten worden door verkopen. Nettoschuldquote

30%

25%

20%

15%

4% 3%

10%

2020

Hoe hoger de schuld, hoe hoger de nettoschuldquote. De nettoschuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

Structurele exploitatieruimte

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

2020

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

Structurele exploitatieruimte

Nettoschuldquote

Bij het beoordelen van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, aangezien wordt gekeken naar de structurele baten en lasten, die worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en het aflossen van leningen) te dekken. In uw geval is sprake van een negatieve exploitatieruimte over 2023. Het voordelige jaarrekeningresultaat over 2023 ad € 6,1 miljoen wordt voornamelijk veroorzaakt door incidentele meevallers, waaronder de hogere algemene uitkering ad € 4,3 miljoen. Het structurele evenwicht van baten en lasten in de komende jaren blijft een aandachtspunt, mede door de onzekere jaren die volgen (ravijnjaar).

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

35%

100%

3% 2%

80%

1% 60%

40%

-1% -2%

20%

-3%

-4% 2020

Bestuurlijke samenvatting

2021

2022

Begroot

Werkelijk

Bevindingen jaarrekening

2023

2020

Interne beheersing

2021

2022

Begroot

Werkelijk

2023

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs. realisatie (x € 1 miljoen)

De jaarrekening 2023 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 6,1 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad de financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren.

15 10 5 (5) (10)

De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realisatie ligt in lijn van de begroting.

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken

Begroting 2021

Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2023 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben in het kader van onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken, vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de hierin opgenomen toelichtingen en analyses.

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Baten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 260 240

Vooruitblik 2024 en verder

220

De voorgaande tabellen en analyses laten een positieve uitkomst voor uw gemeente zien. Wel is het hierbij belangrijk om te letten op de ontwikkeling van de financiële positie in de komende jaren (waaronder het ravijnjaar).

200 180 Begroting 2021

Realisatie 2021

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Realisatie 2023

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 300 200 100 Begroting 2021

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Realisatie 2021

Bevindingen jaarrekening

Begroting 2022

Realisatie 2022

Begroting 2023

Interne beheersing

Realisatie 2023

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beide zijn gemuteerd in 2023; de ratio weerstandsvermogen is toegenomen. Beschikbare weerstandscapaciteit

70 60 50 40

De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 57,4 miljoen (2022: € 48,9 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.

30 20

Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is voor de belangrijkste risico’s een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 13,8 miljoen (2022: € 11,7 miljoen). Ten opzichte van 2022 is hiermee sprake van een toename. Uw weerstandscapaciteit van € 57,4 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 13,8 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

10 2020

2021

Benodigde weerstandscapaciteit

2022

2023

Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit

4,50 4,00 3,50 3,00 2,50 2,00 1,50 1,00

0,50 2020

2021

2022

2023

Ratio weerstandscapaciteit

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 is het college verplicht in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen, waarin het zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief de begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen, is opgenomen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ van het jaarverslag. Verantwoordings- en rapportagegrens Via het controleprotocol heeft de gemeenteraad de verantwoordings- en rapportagegrens vastgesteld. Het college heeft de verantwoordingsgrens gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en bij het trekken van de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college, waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten en de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’. Het actualiseren van de financiële beheersverordening is momenteel nog onderhanden bij uw organisatie. Voor een goede invulling van de rechtmatigheidsverantwoording is het van belang om de afspraken met de gemeenteraad te formaliseren.

Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijken onrechtmatigheden die de verantwoordingsgrens te boven gaan. Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht in het normenkader 2023. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld op 23-11-2023. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’.

Begrotingscriterium

Voorwaardencriterium

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. De financiële beheershandelingen die ten grondslag liggen aan de baten, lasten en balansmutaties dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen heeft geautoriseerd. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting.

Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan het uitvoeren van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur.

De gemeenteraad en het college moeten nog afspraken maken over situaties waarin lastenoverschrijdingen weliswaar onrechtmatig maar wel acceptabel zijn (lastenoverschrijdingen zijn en blijven onrechtmatig, maar zijn onder voorwaarden acceptabel, wat betekent dat het college deze niet hoeft toe te lichten in de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’). Wij hebben vastgesteld dat het college specifieke werkzaamheden heeft uitgevoerd ten aanzien van het begrotingscriterium, namelijk een controle op programmaoverschrijdingen en een controle op kredietoverschrijdingen. Momenteel zijn er nog geen vastgestelde financiële beheersverordeningen waarin de evaluatie van de begrotingsrechtmatigheid is vastgelegd. Het concept ligt klaar en zal in juni 2024 door de raad worden vastgesteld. Vanwege de rechtmatigheidsverantwoording zijn de spelregels rondom begrotingsrechtmatigheid gewijzigd. Hierdoor kan de indruk ontstaan dat er in 2023 (veel) meer sprake is van begrotingsafwijkingen, terwijl dit in voorgaande jaren ook aan de orde was. Met de nieuwe systematiek is dit beter zichtbaar geworden (bijvoorbeeld in de rechtmatigheidsverantwoording).

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hierbij om het geven van invulling aan de ruimte die het BBV biedt voor de eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, en het omgaan met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. De voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden evenmin opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslagen bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen, met als gevolg dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening. Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben wij onderstaand nader toegelicht, inclusief de wijze waarop het college deze in zijn werkzaamheden heeft betrokken.

Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op het naleven van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. Op basis hiervan is voor € 0,3 miljoen aan aanbestedingsfouten geconstateerd.

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Rechtmatigheidsverantwoording Wij constateren over 2023 een relatief lage omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van € 0,3 miljoen (2022: € 0,1 miljoen). Uw gemeente heeft nog een aantal belangrijke vervolgstappen te zetten. De fouten richten zich met name op het volgende onderdeel: •

De onrechtmatigheden hadden vooral betrekking op de inhuur van personeel en in het bijzonder op de verlenging van inhuuropdrachten. Wij blijven uw aandacht vragen voor deze specifieke inhuur. Uw gemeente heeft hiervoor een oplossing gevonden in de vorm van een marktplaats voor inhuur, maar deze is niet altijd gebruikt. Wij dringen aan op herstel van dit type aanbestedingen.

Het bedrag aan onrechtmatigheden over 2023 van € 24,3 miljoen heeft vrijwel geheel betrekking op fouten met betrekking tot de begrotingsrechtmatigheid, terwijl maar een klein deel betrekking heeft op aanbestedingsfouten. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Sociaal domein Sociaal domein | PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGB-verantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2023 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGB-bestedingen over 2023 bedragen circa € 0,6 miljoen (2022: € 0,7 miljoen). Sociaal domein | Jeugdzorgkosten

De jeugdzorgkosten bestaan uit de kosten voor de lokale en regionale jeugdzorg. Het uitvoeren van de regionale jeugdzorg is door uw gemeente belegd bij de Regionale Backoffice Lekstroom (hierna: RBL), onderdeel van de gemeente Houten. In lijn met de landelijke trend zijn de kosten voor jeugdzorg in de afgelopen jaren (fors) gestegen, waarbij wordt verwacht dat deze ontwikkeling ook in de komende jaren nog doorzet. Op basis van de controle van de RBL is voor de gemeente Nieuwegein een onzekerheid geconstateerd van € 0,3 miljoen voor Jeugd en € 0,2 miljoen voor Wmo. Deze onzekerheden hebben betrekking op het ontbreken van de toereikende verantwoordingen en controleverklaringen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •

De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is niet alleen vanwege het saldo ultimo 2023 ad € 17,8 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2024 e.v. nog te realiseren baten ad € 76,0 miljoen en lasten ad € 100,8 miljoen. Deze nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij het afsluiten van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is, en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van de grondexploitaties dient de gemeente per individueel project te bepalen of zij de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, kan terugverdienen. Ultimo 2023 gaat het om 12 individuele projecten. De gemeente Nieuwegein schat ultimo 2023 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 12,6 miljoen bedraagt (2022: € 39,3 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is geheel in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie.

Het resterende deel van deze verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces inzake de waardering van de voorraad onderhanden werk

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen, en dus naar bouwcapaciteit, is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

•

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

20 15 10 5

2020

De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.

2021

2022

2023

Ontwikkeling boekwaarde

Parameters: zijn de parameters voor kosten- en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen) 150

Analyse grondexploitaties

Uit nevenstaande figuren blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in 2023 is toegenomen.

100

De belangrijkste oorzaak hiervan is de ontwikkeling van de complexen Rijnhuizen-Noord en Kindcentrum.

50 2020

De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen)

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2021

Nog te realiseren baten

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

2022

2023

Nog te realiseren lasten

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Tijdens onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen bij het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor de kosten- en opbrengstenstijgingen en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij de volgende vragen in overweging genomen: •

•

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, of deze onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen; met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en met de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2023 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld. Daarmee is tevens beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeenten voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion’-methode (POCmethode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.

Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2023 voor € 3,6 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2022: € 7,2 miljoen). Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en van de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, aangezien de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt. Dit type projecten is hierdoor (financieel gezien) gevoeliger voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat het schatten van de kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.

Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties City, Het Klooster en Blokhoeve de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn, waarbij wij de grondexploitatie City voor onze controle op deelcomplexniveau hebben geanalyseerd en – waar wij dat noodzakelijk achtten op grond van onze professionele oordeelsvorming – hebben geselecteerd voor nadere controle.

Voor deze (deel)projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en hebben wij de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. Gezien de verhoogde complexiteit van bepaalde onderdelen van de grondexploitatie City, hebben wij ook specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2023 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •

Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.

•

Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de in de grondexploitaties gehanteerde uitgangspunten.

•

Externe deskundigen heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.

•

Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken planen civiele kosten.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2023 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2023 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.

Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Tijdens onze controle vragen wij u jaarlijks om inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten als gevolg van fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij eerder gerapporteerd over fraude en integriteit, en over de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. De afdeling interne controle heeft het bestaan en de werking van de huidige beheersmaatregelen niet getoetst maar heeft de bruto/nettoweging gebaseerd op informatie uit gesprekken. In de frauderisicoanalyse zijn aanvullende beheersingsmaatregelen genoemd. Het verdient aanbeveling om de beheersingsmaatregelen als genoemd in de frauderisicoanalyse te toetsen op hun bestaan en werking.

Daarnaast is het aan te bevelen dit zowel centraal als decentraal te monitoren. Het risico bestaat namelijk dat bepaalde risico's op centraal niveau mogelijk niet aan de oppervlakte komen.

Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met een vertrouwenspersoon die is verbonden aan uw organisatie. Er is sprake van één integriteitsmelding die betrekking heeft op belangenverstrengeling. Onze conclusie is dat uw gemeente op adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne-beheersingsmaatregelen inzake de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Interne beheersing

Accountantsverslag 2023

Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing op basis van de controle over boekjaar 2023

Managementletter/boardletter 2023, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2023 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens.

Voor onze inhoudelijke bevindingen en de resterende aanbevelingen inzake de betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking verwijzen wij kortheidshalve naar onze managementletter/boardletter 2023.

Voor de bevindingen naar aanleiding van de interim-controle verwijzen wij naar onze boardletter 2023 d.d. 21-11-2023. In de boardletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstelen controleproces van de jaarrekening 2023 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover het opvolgen hiervan en/of onze controle hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. De betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving, inclusief cybersecurity verdienen nadere aandacht Wij hebben in 2023 een IT-audit uitgevoerd, waarover wij op 21-11-2023 aan uw ambtelijke organisatie hebben gerapporteerd in de managementletter. Vanwege de conclusie van de IT-audit konden wij tijdens onze controle 2023 niet zonder meer steunen op de IT-omgeving en (informatie uit) de applicaties. Wij hebben daarom (extra) gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht, waaronder detailcontroles. Hierbij zijn geen afwijkingen geconstateerd. Ondanks de bovengenoemde omstandigheden, zijn wij bij de jaarrekeningcontrole in staat geweest data-analyse in te zetten als onderdeel van de controleaanpak voor de memoriaalboekingen.

De data-analyse is hierbij gebruikt om een diepgaande en risicogerichte analyse uit te voeren op deze in opzet meer risicovolle boekingen. Door de inzet van data-analyse hebben wij de met gegevensgerichte werkzaamheden te onderzoeken populatie memoriaalboekingen sterk kunnen reduceren in vergelijking met 2022. Dit illustreert het belang en de toegevoegde waarde van een betrouwbare ITomgeving als basis voor de inzet van data-analyse. © 2024. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

Bijlagen

Accountantsverslag 2023

A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 100.000 Aard van de fouten

Getrouwheid

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode

n.v.t.

Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode:

Totaal getrouwheidsfouten

•

n.v.t.

Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele niet-geconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

A2 - Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de onzekerheden groter dan de rapporteringstolerantie van € 100.000. Aard van de onzekerheden

Getrouwheid

•

Onzekerheid Wmo en Jeugd (excl. PGB)

€ 448.849

•

Onzekerheid Wmo en Jeugd (PGB)

€ 606.523

Totaal onzekerheden in de controle getrouwheid

•

€ 1.055.372

Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere onzekerheden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen.

Toelichting

Bron van de toelichtingsvereiste

Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen

N.v.t.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheidsoordeel bij de jaarrekening 2023 en over onze conclusies ten aanzien van de rechtmatigheid van de SiSa-bijlage 2023. Tevens nemen wij onderstaand de fouten en onzekerheden op van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen op. Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of er, en zo ja welke, financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.

Code

SiSa-regeling

Fout of onzekerheid

Financiële omvang Toelichting

A14B

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, (gewelddadig) extremisme en terrorisme in 2022

n.v.t.

€0

n.v.t.

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

n.v.t.

€0

n.v.t.

A17

Regeling specifieke uitkering voorkomen georganiseerde en ondermijnende jeugdcriminaliteit

n.v.t.

€0

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.

€0

n.v.t.

C100

Regeling kansrijke wijk

n.v.t.

€0

n.v.t.

C105

Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls

n.v.t.

€0

n.v.t.

C31

Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen

n.v.t.

€0

n.v.t.

C32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

n.v.t.

€0

n.v.t.

C55

n.v.t.

€0

n.v.t.

C62

Aanpak energiearmoede Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire

n.v.t.

€0

n.v.t.

C75B

Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden)

n.v.t.

€0

n.v.t.

Specifieke uitkering woningbouwimpuls

n.v.t.

€0

n.v.t.

C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

n.v.t.

€0

n.v.t.

Subtotaal

€0

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 Code

SiSa-regeling

Fout of onzekerheid

Subtotaal

Financiële omvang Toelichting €0

C94

Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma

n.v.t.

€0

n.v.t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19-gerelateerde onderwijsvertragingen

n.v.t.

€0

n.v.t.

D19

Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden

n.v.t.

€0

n.v.t.

D22

Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters

n.v.t.

€0

n.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

n.v.t.

€0

n.v.t.

E104

Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur

n.v.t.

€0

n.v.t.

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

n.v.t.

€0

n.v.t.

E81

Regeling specifieke uitkering OV-ambassadeurprojecten 2022

n.v.t.

€0

n.v.t.

E85

Tijdelijke regeling specifieke uitkeringen intelligente verkeersregelinstallaties

n.v.t.

€0

n.v.t.

F28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

n.v.t.

€0

n.v.t.

G10

Wet inburgering_gemeentedeel 2023 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

G12 Subtotaal

€0

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 Code

SiSa-regeling

Fout of onzekerheid

Subtotaal

Financiële omvang Toelichting €0

G12A

Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar 2022

G13

Besteding/baten onderwijsroute_gemeentedeel 2023

n.v.t.

€0

n.v.t.

G13

Bestedingen/baten overige voorzieningen_gemeentedeel 2023

n.v.t.

€0

n.v.t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2023

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_totaal 2022 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet_totaal 2022 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_gemeentedeel 2023

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

G12 G12A

G2A G2A G3 G3 G3 Subtotaal

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2023

B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2023 Code

SiSa-regeling

Fout of onzekerheid

Subtotaal

Financiële omvang Toelichting €0

BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2023

n.v.t.

€0

n.v.t.

€0

n.v.t.

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004_gemeentedeel 2023 BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T-1 (exclusief BOB)_totaal 2022 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T-1 (exclusief BOB)_totaal 2022

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Nieuwegein&id=637b64b0-b2fe-4ffb-a1e8-59a7ea2f4cf0