2024-126 Br. college aan raad dd 01-05-24 over Voorjaarsnota Rijk

Postbus 1 3430 AA Bezoekadres Stadsplein 1 3431 LZ IBAN: NL49 BNGH 0285 0043 87 BIC: BNGHNL2G

www.nieuwegein.nl

2024-126 Contactpersoon Telefoon

Harry Harkema

14 030

E-m ail gemeente@nieuwegein.nl

Gemeenteraad Nieuwegein

Datum

1 mei 2024

Kenmerk

OPF

Zaaknummer Berichtnummer

Ond erwerp

Voorjaarsnota Rijk

Geachte leden van de raad, Recent is de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk verschenen, waarin ook een aantal belangrijke financiële ontwikkelingen voor gemeenten is opgenomen. Vanwege het grote effect daarvan op het perspectief van de gemeente, infomeren wij u hierover in deze brief, vooruitlopend op het gesprek over de financiële ontwikkelingen, dat wij met u willen voeren in aanloop naar de kadernota 2025. Vervroeging nieuwe normeringsystematiek Eerder heeft het Rijk besloten de normeringssystematiek van de algemene uitkering met ingang van 2026 te wijzigen. In plaats van de koppeling aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven (“trap op-trap af”) wordt een koppeling gelegd met de hoogte van het bruto binnenlands product (bbp). Dit geeft een meer stabiele ontwikkeling van de algemene uitkering doordat het gemeentefonds niet meer rechtstreeks wordt verlaagd bij lagere rijksuitgaven of ombuigingen van het Rijk. Maar het betekent ook dat het gemeentefonds niet meer meegroeit met de intensiveringen van het Rijk. Het kabinet besluit nu om de nieuwe systematiek al in 2024 door te voeren. Dat leidt tot een verlaging van de algemene uitkering voor gemeenten, die voor 2024 volledig en voor 2025 voor ongeveer de helft wordt gecompenseerd. Gevolg hiervan is dat de algemene uitkering voor Nieuwegein in 2025 met € 2,3 mln. daalt.

Vervallen opbouw opschalingskorting vanaf 2026 Het demissionaire kabinet heeft besloten om de opbouw van de opschalingskorting met ingang van 2026 te schrappen. Deze korting was ingevoerd door het kabinet Rutte II in 2015 op basis van het voornemen om alle gemeenten op te schalen tot 100.000+ gemeenten. Over een periode van 10 jaar werd daarbij een oplopende korting op het gemeentefonds opgenomen tot een bedrag van € 975 mln. in 2026. De opschaling zelf is niet van de grond gekomen, maar de korting is de eerste jaren wel doorgevoerd tot een bedrag van € 300 mln. (voor Nieuwegein € 1,0 mln). Vanwege de coronacrisis is de opbouw in 2020 gestopt. Toch hield het kabinet tot nog toe vast aan het doorvoeren van de volledige korting in 2026. In de voorjaarsnota is nu besloten de korting op de stand van 2019 te houden en de resterende € 675 mln. niet meer te korten op het gemeentefonds. Voor Nieuwegein leidt dit ertoe dat het ravijn vanaf 2026 ongeveer € 2,3 mln. minder diep wordt.

Bladnummer

2/3

Kenmerk Ond erwerp

Voorjaarsnota Rijk

Nieuwe bekostiging deel WMO vanaf 2026 Onder meer door de vergrijzing stijgen de kosten van de WMO harder dan de vergoedingen daarvoor via het Gemeentefonds die in de toekomst meebewegen met het bbp. Hierdoor ontstaat de komende jaren een toenemend tekort. Voor de financiële gevolgen hiervan is vanaf 2026 een jaarlijks oplopend bedrag gereserveerd in de Voorjaarsnota. Voor Nieuwegein moet gedacht worden aan een bedrag van € 250.000 in 2026 tot € 1 mln. in 2029. De verdeling over de gemeenten hangt af van de besluitvorming over een nieuwe bekostigingssystematiek, waarmee in de toekomst beter kan worden aangesloten bij de stijgende kosten van de WMO. Verdere ontwikkeling gemeentefonds Met deze Voorjaarsnota is de langslepende discussie over de opschalingskorting beëindigd. Het gedeelte dat al eerder was gekort op het gemeentefonds, komt niet terug. Dit kabinet kan verder geen maatregelen meer nemen met betrekking tot de het gemeentefonds. De verdere ontwikkeling hangt af van de onderhandelingen over een nieuwe regering. De VNG heeft de problemen, die bij gemeenten ontstaan door de lagere algemene uitkering vanaf 2026, ingebracht in die onderhandelingen. Het is nog niet duidelijk hoeveel prioriteit de onderhandelende partijen hieraan geven tussen de vele andere onderwerpen die daar op tafel liggen.

Effect op bestuursrapportage 2024 Omdat de gemeenten in 2024 worden gecompenseerd voor de aanpassing van de normeringsystematiek heeft deze voorjaarsnota voor dit jaar geen budgettair effect. De aanpassingen uit de Voorjaarsnota worden verwerkt in de meicirculaire van het gemeentefonds. Naast de aanpassing van de normeringssystematiek worden er daarin voor 2024 geen grote wijzigingen verwacht. Eventuele mutaties verwerken wij in de bestuursrapportage. Effect op kadernota 2025 In februari hebben wij u per brief geïnformeerd over het verwachte perspectief voor de jaren 2025-2028. Als rekening wordt gehouden met het meerjarige saldo uit de 1e technische wijziging en het verwachte effect van deze voorjaarsnota (dat nog concreet verwerkt wordt in de meicirculaire) ontstaat nu een nieuw meerjarenbeeld.

Bladnummer

3/3

Kenmerk Ond erwerp

Voorjaarsnota Rijk

De belangrijkste ontwikkeling uit de Voorjaarsnota is dat nu ook het jaar 2025 een negatief beginsaldo laat zien. Voor het jaar 2026 en verder neemt het nadeel van het ravijn iets af ten opzichte van de eerdere raming, maar het beginsaldo blijft negatief. In aanloop naar de kadernota 2025 zullen wij u hierover verder informeren en ook een beeld geven van de andere ontwikkelingen die van invloed zijn op het meerjarenperspectief voor de jaren 2025 tot en met 2028.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester