2024-061 Rvs. Kadernota 2025

Gemeenteraad

Onderwerp Datum

Raadsvoorstel 2024-061

Kadernota 2025

28 mei 2024

Afdeling

Concerndirectie

E-mailadr es opst eller r.hunting@nieuwegein.nl Portefeuilleh ouder

Ellie Eggengoor

Onderwerp Kadernota 2025

Gevraagd besluit 1. Het college opdracht te geven: a) De uitgangspunten en ontwikkelingen, zoals beschreven in de Kadernota 2025, te verwerken in de begroting 2025 – 2028; b) Daarbij het beroep op de algemene reserve in 2025 tot een minimum te beperken;

Inleiding Jaarlijks stelt de raad in juli de kadernota vast. Met de kadernota worden de uitgangspunten voor de meerjarenbegroting bepaald. De begroting wordt in november door de raad behandeld. Wat eraan voorafging De kadernota 2025 is het eerste formele moment, sinds de behandeling van de begroting 2024, waarop wij met u kijken naar het financieel meerjarenperspectief voor de komende jaren. Dit is daarmee ook het moment om de stand van zaken met betrekking tot het traject sluitende meerjarenbegroting, dat wij naar aanleiding van de begroting 2024 zijn gestart, met u te delen. De afgelopen periode bent u op 2 momenten tussentijds geïnformeerd. De eerste keer per brief van 15 februari (2024-041) en de tweede keer per brief op 1 mei jongstleden (2024-126). De nu voorliggende kadernota 2025 bouwt voort op deze informatie.

Gewenst effect Met deze Kadernota wordt richting gegeven voor het opstellen van de meerjarenbegroting 2025 – 2028.

Bladnummer 2/5 Raadsvoorstel 28 mei 2024

Argumenten 1.1.a De Kadernota bevat de uitgangspunten voor de (meerjaren)begroting 2025-2028 De kadernota bevat de uitgangspunten en ontwikkelingen voor de (meerjaren)begroting. Het perspectief is gebaseerd op de laatste bekende gegevens over de algemene uitkering in de periode 2025-2028 (septembercirculaire 2023), aangevuld met de inschatting van de effecten uit de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk en het Centraal Economisch Plan (CEP) van maart 2024. 1.1.b De financiële positie is op dit moment goed, maar vraagt ook zorgvuldigheid Het effect van de Voorjaarsnota van het Rijk op het begrotingsjaar 2025 is groot. Het is de vraag of het tekort dat nu lijkt te ontstaan in dat jaar ook volledig opgelost kan worden. Hoewel de financiële positie ons in staat stelt hiervoor gebruik te maken van de inzet van reserves willen wij, met het oog op de verdere toekomst, het beroep daarop zoveel mogelijk beperken, door in aanloop naar de begroting 2025 te onderzoeken welke maatregelen er mogelijk zijn om kosten te verlagen of inkomsten te verhogen.

1.2

De Kadernota informeert uw raad over het traject sluitende meerjarenbegroting

Naast de kaderstelling voor de begroting 2025 bevat de Kadernota 2025 ook voortgangsinformatie over het traject sluitende meerjarenbegroting. Dit traject is gestart naar aanleiding van het op termijn verslechterende begrotingsperspectief. Met deze tussentijdse informatie krijgt u een beeld van de voortgang in dat traject.

Kanttekeningen 1.1.a Er blijven onzekerheden over de inkomsten uit het Gemeentefonds Gesprekken tussen het Rijk en gemeenten zijn al langere tijd gaande over de financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten. In de Voorjaarsnota 2024 heeft het demissionaire kabinet daar enkele conclusies uit getrokken en die zijn op hoofdlijnen verwerkt. De meicirculaire geeft naar verwachting meer duidelijkheid en zekerheid over de ontwikkeling van het accres van het Gemeentefonds en daarmee over een groot deel van onze inkomsten. Voorafgaand aan de raadsbehandeling van deze kadernota wordt u per brief geïnformeerd over de gevolgen van de meicirculaire 2024. 1.1.b het naar voren halen van maatregelen doorkruist de integrale afweging bij de Kadernota 2026. Het traject sluitende meerjarenbegroting is erop gericht u bij de Kadernota 2026 een pakket aan maatregelen voor te leggen dat ingezet kan worden om tot een sluitend meerjarenperspectief te komen. Die integrale bespreking in het voorjaar 2025 wordt doorkruist op het moment dat maatregelen naar voren worden gehaald om de begroting 2025 sluitend te maken.

Bladnummer 3/5 Raadsvoorstel 28 mei 2024

1.2 Het hoofdlijnenakkoord heeft ook gevolgen voor de gemeentelijke financiën Het hoofdlijnenakkoord dat op 16 mei jongstleden is gepresenteerd bevat maatregelen die van invloed zijn op de inkomsten en uitgaven van gemeenten. In de Kadernota wordt daar kort bij stilgestaan, maar de werkelijke effecten zijn nog niet in beeld. Zodra daar meer over bekend is wordt dit in het eerstvolgende P&C product verwerkt. 1.3 Incidenteel sluitend maken van de begroting 2025 is niet conform de eis van een sluitende (meerjaren)begroting. Wet- en regelgeving schrijven voor dat gemeenten een sluitende begroting dienen vast te stellen. Sluitend betekent in dit geval of een structureel sluitende begroting voor het jaar 2025, of uitzicht op structureel sluitende begroting in het meerjarenperspectief. Als de begroting voor het jaar 2025 met incidentele dekking sluitend wordt gemaakt voldoet deze niet aan die eis. Vandaar ook dat we de komende maanden blijven zoeken naar mogelijkheden om de tekorten terug te dringen. Overigens is het nog niet duidelijk hoe de toezichthouder om wil gaan met het feit dat gemeenten ineens met een aanvullende opgaven voor het begrotingsjaar 2025 zijn geconfronteerd. Daarover vindt momenteel overleg plaats tussen de toezichthouders en ministerie van BzK.

Financiële aspecten De voorliggende Kadernota 2025 bouwt voort op het financiële meerjarenbeeld dat ontstaat na verwerking van de begroting 2024-2027 en de eerste technische wijziging daarop. Daar hebben wij een inschatting van onze kant voor wat betreft de ontwikkeling van de algemene uitkering en de ontwikkeling van de lonen en prijzen aan toegevoegd. Daarmee ontstaat het volgende beeld: Algemene ontwikkelingen Saldo na 1e technische wijziging Ontwikkeling algemene uitkering Ontwikkeling rijksbijdrage hervormingsagenda jeugd Loon- en prijsontwikkelingen Ontwikkeling normeringssystematiek en opschalingskorting Ontwikkelingen 2028 Saldo algemene ontwikkelingen

-2.219

Saldo na algemene ontwikkelingen

-1.262

2025 957 -891

2026 -5.907 -1.355

2027 -4.705 -1.628

2028 -4.705 2.857

972

1.585

1.883

-2.603

-2.300

2.300

2.300

2.300

2.530

2.555

-2.060 -183

-3.377

-2.150

-4.888

-677

Dit beeld is het startpunt voor de ontwikkelingen die in de Kadernota per programma aan u worden voorgelegd. Voor de toelichting daarop verwijzen we naar de Kadernota zelf. Ook zijn de ontwikkelingen met betrekking tot de verbonden partijen in beeld gebracht. Alles bij elkaar ontstaat voor de meerjarenbegroting dan het volgende beeld:

Bladnummer 4/5 Raadsvoorstel 28 mei 2024 (bedragen x € 1.000) Saldo na algemene ontwikkelingen Saldo programma Bestuur en Dienstverlening Saldo programma Wonen en Economie Saldo programma Leefomgeving en Veiligheid Saldo programma Vrije tijd Saldo programma VEKOB Saldo programma Bedrijfsvoering Saldo Verbonden partijen Verwacht saldo kadernota 2025

Meerjarenbegroting 2025-2028 2025

2026

2027

2028

-1.262 -65 0 -35 0 -3.692 -199 284 -4.969

-3.377 -65 0 0 0 -3.682 -362 179 -7.307

-2.150 -65 0 0 0 -3.744 -362 212 -6.109

-4.888 -65 0 0 0 -3.744 -362 329 -8.730

Duidelijk wordt dat het beeld verder verslechtert. Met name de ontwikkelingen op het terrein van Jeugd en WMO hebben een grote impact. Terwijl ook de blijvend hoge kosten, na periode van hoge inflatie, zich in de begroting doorvertalen. Bij de behandeling van de begroting 2024 november vorig jaar hebben wij met u afgesproken een traject te starten dat moet leiden tot een pakket aan maatregelen waar u als raad bij de Kadernota 2026 keuzes uit kunt maken om tot een structureel sluitende begroting te komen. We zijn inmiddels volop bezig met partijen in de stad in dit traject, maar stellen vast dat de urgentie en opgave groter is geworden. Zeker nu ook het jaar 2025 niet langer met een positief saldo lijkt te sluiten. Tegelijkertijd hechten wij eraan het ingezette traject zorgvuldig en gestructureerd te doorlopen. Dat betekent dat we de tijd nemen zodat we met elkaar in het voorjaar 2025 zorgvuldig de integrale keuzes kunnen maken. Deze tijd vinden we door met name voor het jaar 2025 enkele maatregelen door te voeren. Zo zien wij in de jaarstukken 2023 enkele voordelen naar voren komen. Dat gaat dan bijvoorbeeld om de structureel hogere opbrengsten OZB die wij nu doortrekken naar 2025 en volgende jaren.

Daarnaast zijn de mogelijke inverdieneffecten in het programma Vitale Scholen (subsidies, bijdragen schoolbesturen en toepassen van restwaarden) verder in beeld gebracht en nu ook door te vertalen naar de ramingen. Het aflopen van de contracten met Citytec eind dit jaar leidt ertoe dat beheer en onderhoud van het areaal aan openbare verlichting flink goedkoper wordt. Verder zien wij al een aantal jaren dat er sprake is van onderuitputting van het BTW-compensatiefonds en dat dat vervolgens leidt tot een “nabetaling” aan gemeenten via de algemene uitkering. Gelet op het huidige financiële beeld stellen wij voor om hier op voorhand (voorzichtigheidshalve wel aflopend) rekening mee te houden. De cijfers voor 2025 zijn gebaseerd op de omvang van de gemeente die we voor dat jaar voorzien. Dat betekent dat de middelen die zijn gereserveerd (zie hoofdstuk 2) voor kostenstijgingen als gevolg van de groei van de stad voor het jaar 2025 kunnen worden ingezet ter dekking. Het tekort dat daarna in 2025 resteert onttrekken wij vooralsnog aan de algemene reserve. Dat is in onze ogen verdedigbaar omdat het naar voren halen van de wijziging in de normeringssystematiek voor de algemene

Bladnummer 5/5 Raadsvoorstel 28 mei 2024

uitkering zodanig laat in beeld is gekomen dat een tijdelijke oplossing, mede in het licht van het traject sluitende meerjarenbegroting, passend is. Desalniettemin blijven wij de komende maanden op zoek naar mogelijkheden om kosten terug te dringen of inkomsten te verhogen om de tekorten te verkleinen. Deze maatregelen leggen wij in de begroting 2025 aan u voor. Daarmee minimaliseren wij het beroep op de reserves. Als we deze posten dan betrekken in het actuele begrotingsbeeld dan ontstaat het volgende beeld: Technische maatregelen Saldo Kadernota voor maatregelen Areaaluitbreiding OZB besparingsmogelijkheden Vitale Scholen technische correcties na controles Onderuitputting BCF Overname areaal OV van Citytec Inzetten middelen groei van de stad 2025 Saldo voor resultaatbestemming Inzet Algemene reserve Nieuw saldo Kadernota 2025

2025 -4.969 350 0 pm 1.000 500 935 -2.184 2.184 0

2026 -7.308 350 0 0 800 500 0 -5.658 0 -5.658

2027 -6.109 350 139 255 600 500 0 -4.265 0 -4.265

2028 -8.731 350 139 255 400 500 0 -7.087 0 -7.087

Communicatie aspecten De kadernota 2025 wordt gelijktijdig met de jaarstukken 2023 en de jaarstukken grondbedrijf 2023 door ons vastgesteld en aan u aangeboden. Op het moment van aanbieden aan de raad wordt ook een persbericht uitgegeven. Nadere informatie uit de meicirculaire 2024 wordt zo spoedig mogelijk na bekend worden aan u nagezonden.

Uitvoering Na behandeling van de kadernota in de raad op 11 juli 2024 wordt de meerjarenbegroting 2025 verder opgesteld. Vaststelling daarvan is voorzien in de raadsvergadering van 7 november aanstaande.

Bijlagen 1.

Kadernota 2025

2.

Raadsbesluit

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester