2024-049 Rvs. Toetreding in Stedin Holding N.V.

Gemeenteraad

Onderwerp Aanschaf aandelen Stedin Datum

5 maart 2024

Raadsvoorstel

2024-049

Afdeling Ruimtelijk Domein E-mailadres opsteller ar.debree@nieuwegein.nl Portefeuillehouder

Marieke Schouten

Onderwerp Toetreding in Stedin Holding N.V.

Gevraagd besluit 1. Geen wensen en bedenkingen te uiten over de deelname van de gemeente Nieuwegein aan Stedin Holding N.V. door het kopen van aandelen voor het bedrag van € 1 miljoen

We zien dat er een maatschappelijke opgave ligt in het meehelpen oplossen van de netcongestie op het elektriciteitsnet. Het college wil toe treden tot Stedin de regionale beheerder van het elektriciteitsnet in de provincie Utrecht. Zo willen wij een maatschappelijke bijdrage leveren voor het oplossen van de netcongestie. Op grond van artikel 160 lid 2 van de Gemeentewet kan het college slechts besluiten tot deelneming in Stedin, indien dat in het bijzonder aangewezen moet worden geacht voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang. Op grond van artikel 7 van de Financiële beheersverordening gemeente Nieuwegein wordt de raad vooraf geïnformeerd over het voornemen en in de gelegenheid gesteld zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen voor zover het betreft niet bij de begroting vastgestelde “afzonderlijke” verplichtingen inzake investeringen groter dan € 500.000. Met dit raadsvoorstel stellen wij de raad in de gelegenheid zijn wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen.

Inleiding De elektrificering van Nederland heeft een hoge vlucht genomen. Met name de toename van het elektriciteitsgebruik en de opwekking van duurzame elektriciteit is flink toegenomen. Al deze elektrische stroom die wordt afgenomen of wordt teruggeleverd moet over hetzelfde elektriciteitsnet worden getransporteerd. Dit elektriciteitsnet kan de huidige transportstromen nog aan. Echter een grote toename van de transportcapaciteit kan het elektriciteitsnet niet verwerken. Op een groot deel van het Nederlandse

Bladnummer 2/7 Raadsvoorstel 5 maart 2024

elektriciteitsnet is daarom sprake van netcongestie. Doel van de netbeheerders van het landelijk en regionale elektriciteitsnet is te zorgen dat het elektriciteitsnet niet overbelast raakt door de toename van elektriciteitstransport en er storingen ontstaan die het elektriciteitstransport onderbreken. De landelijke netbeheerder TenneT en de regionale netbeheerders (voor de provincie Utrecht is dat Stedin) zijn bezig het elektriciteitsnet uit te breiden en/of te verzwaren. Deze uitbreiding / verzwaring is naar verwachting in 2030 gereed. Stedin is op zoek naar extra kapitaal om de uitbreidingen van het Stedin elektriciteitsnet te kunnen financieren. Stedin schat in dat zij hiervoor € 8 € 10 miljard nodig heeft. Stedin is de regionale netbeheerder voor elektriciteit en aardgas met name in de provincies Zeeland, Zuid-Holland en Utrecht. Alleen overheden mogen aandeelhouder worden in Stedin zoals vermeld in de statuten Stedin Holding N.V. artikel 5.6. De verdeling van aandeelhouders in Stedin is niet evenwichtig verspreid over het verzorgingsgebied van Stedin. Zo is in de provincie Utrecht alleen de gemeente Vijfheerenlanden aandeelhouder in Stedin en in de provincie Zeeland geen gemeente terwijl in de provincie Zuid-Holland 31 van Verzorgingsgebied Stedin

de 86 gemeenten aandeelhouder zijn in Stedin.

Wat er aan vooraf ging In augustus 2022 (2022-298) heeft Stedin een brief gestuurd aan het college met het verzoek tot een nadere verkenning van een aandeelhouderschap in Stedin. Met de uitgifte van aandelen wil Stedin haar eigen financiële positie versterken (kapitaal uit aandelen is eigen vermogen) om daarmee in totaal € 8 - € 10 miljard te kunnen lenen op de kapitaalmarkt. Met dit kapitaal kan het elektriciteitsnetwerk van Stedin dan toekomstbestendig worden gemaakt. Stedin heeft op basis van gemaakte analyses en scenarioberekeningen een kapitaalbehoefte van circa € 1,8 miljard voor de periode tot en met 2031. Met aankoop van extra aandelen in Stedin door overheden wordt het eigen vermogen van Stedin hoger en daardoor is de kredietwaardigheid van Stedin hoger. De door het Rijk toegezegde investering in het eigen vermogen van € 500 miljoen en de daarmee verkregen betere kredietbeoordeling, heeft geleid tot een reductie in de kapitaalbehoefte van ca. €600 miljoen. Er resteert echter nog steeds een wezenlijk deel namelijk € 700 miljoen van de kapitaalbehoefte die in de komende jaren ingevuld moet worden om het

Bladnummer 3/7 Raadsvoorstel 5 maart 2024

omvangrijke en meerjarige investeringsprogramma volledig te kunnen uitvoeren. Het Rijk heeft in 2023 onderhandeld met Stedin om voorwaarden te bedingen, daarbij ook rekening houdend met de belangen van provincies en gemeenten ; i)

het Rijk heeft voor een gunstige aandelenprijs onderhandeld,

ii)

het dividendbeleid is zodanig dat er ook bij lage winst relatief veel dividend wordt uitgekeerd en daarbij bij grote winst relatief minder dividend wordt uitgekeerd zodat er minder pieken in de dividenuitkeringen optreden

iii)

verbeterde governancerechten voor aandeelhouders op gebied van strategie en financieringsplannen. Op 23 december 2023, heeft Stedin een vervolgbrief gestuurd aan het college met het aanbod om tegen diezelfde voorwaarden als het Rijk aandeelhouder te worden van Stedin.

De huidige aandeelhouders bieden de opening aan andere overheden aandeelhouder te worden van Stedin tegen dezelfde waardering en voorwaarden als het Rijk heeft verkregen. De huidige aandeelhouderswaarde is op basis van meerdere waarderingsrapporten vastgesteld op € 3,7 miljard. Dit leidt tot een prijs per aandeel van € 781,54. Omdat de waardebepalingsdatum 1 januari 2023 is, wordt het dividend uit die periode 1 januari 2023 – 31 maart 2024 ook uitgekeerd aan de nieuw toetredende aandeelhouders. De nieuwe toetredende aandeelhouders delen daarmee in dat dividend dat over het boekjaar 2023 wordt uitgekeerd. Dit zijn geen preferente aandelen. Hieronder staat een overzicht van eerdere aan uw raad gezonden informatie aangaande de netcongestie en het mogelijke verzoek van Stedin aandeelhouder te worden. Datum Info aan raad Oktober 2021 raadsbrief 2021-434v April 2022 Raadsbrief 2022-182 Augustus 2022 Raadsbrief 2022-298 Oktober 2022 Avond voor de Stad Februari 2023 Juni 2023 Oktober 2023

Avond voor de Stad 2023-060v Raadsbrief 2023-213 Raadsbrief 2023-345

Korte inhoud Netcongestie provincie Utrecht voor teruglevering van elektriciteit Afkondiging netcongestie teruglevering grootschalig opwek Verzoek Stedin tot verkenning aandelenaanschaf Stedin Presentatie Tennet en Stedin hoe werkt elektriciteitsnet Informatie over publieke rolneming in warmte- en elektriciteitsnetwerk Brief van TenneT en Stedin aan de Energyboard provincie Utrecht Informerende brief o.a met Kamerbrief van Minister Jetten over netcongestie

Gewenst effect Bevorderen van de leveringszekerheid van elektriciteit via het elektriciteitsnet om daarmee de energietransitie naar een energieneutraal Nieuwegein mede mogelijk te maken.

Bladnummer 4/7 Raadsvoorstel 5 maart 2024

Argumenten 1.1

Hiermee ondersteunen we Stedin waarmee de leveringszekerheid van elektriciteit voor inwoners en bedrijven wordt verbeterd .

We zien dat er met de netcongestie een maatschappelijke opgave ligt die ons ook raakt. We willen aan het oplossen van de netcongestie onze bijdrage leveren. In 2021 heeft TenneT netcongestie afgekondigd voor invoeding van (duurzame) elektriciteit. In 2022 is dit ook afgekondigd voor afname van elektriciteit. Stedin heeft in oktober 2023 een aankondiging gedaan van congestie voor afname in zes gebieden van de provincie Utrecht. Het gaat voor Nieuwegein over het regionale station Oudenrijn die delen voedt van de gemeente Nieuwegein (2023-345). In deze gebieden is naast een capaciteitstekort op het landelijke net, nu ook een tekort op het regionale net. Dit betekent dat grootverbruikers uit deze gebieden die op de wachtlijst staan, pas transportvermogen kunnen krijgen als er ruimte is op zowel de netten van TenneT als Stedin. Het belangrijkste strategische argument voor dit voorstel is het toekomstbestendig maken van onze energie-infrastructuur. Dit houdt in uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk, het aanleggen van kabels en leidingen en bouwen van transformatorstations. 1.2

De provincie Utrecht heeft een plek in de aandeelhouderscommissie.

De provincie Utrecht krijgt een plek in de Aandeelhouderscommissie (AHC). In deze commissie wordt regelmatig gesproken met de Voorzitter van de Raad van Commissarissen en het Bestuur van Stedin. Investeringsopgaven, bedrijfsplannen en andere belangrijke strategische zaken worden in deze commissie besproken. Hoewel deze commissie geen stemrecht kent, is dit wel de plek waarin standpuntbepaling over en weer kan plaatsvinden voordat concrete voorstellen hun weg vinden naar de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Door aandeelhouder te worden krijgt de gemeente de vergaderstukken zoals de genoemde bedrijfsplannen en investeringsopgaven en heeft de gemeente Nieuwegein een stem naar de provincie Utrecht om haar standpunten o.b.v. de vergaderstukken mee te geven aan de Aandeelhouderscommissie. Er is maar een beperkt aantal plekken in de AHC, dit betekent dat de gemeente Nieuwegein zelf geen zitting kan nemen in de AHC. 1.3

De te betalen prijs per aandeel (€ 781,54) is door meerdere waarderingsspecialisten beoordeeld en marktconform bevonden.

Het Rijk heeft met Stedin langdurig onderhandeld om tot de huidige waardering per aandeel te komen. 1.4

Deelname van Nieuwegein zorgt voor minder asymmetrie in de spreiding van aandeelhouders in het Stedin verzorgingsgebied

In het verzorgingsgebied van Stedin voornamelijk de provincies Utrecht, ZuidHolland en Zeeland is in de provincie Utrecht alleen de gemeente Vijfheerenlanden aandeelhouder in Stedin. Zowel Stedin als de Aandeelhouderscommissie zien graag dat er meer balans is in de spreiding van aandeelhouders in het Stedin-verzorgingsgebied. Met deelname van Nieuwegein in Stedin kunnen wij samen met andere Utrechtse overheden via de provincie Utrecht de belangen van onze regio laten horen.

Bladnummer 5/7 Raadsvoorstel 5 maart 2024

Naast Nieuwegein doen in de provincie Utrecht nog zeven gemeenten mee aan deze aandelenkoop. Het gemiddelde bedrag waarvoor deze zeven gemeenten Stedin-aandelen kopen is € 1 miljoen. 1.5

De jaarlijkse rentekosten bedragen € 10.000 per jaar

De thans geldende rekenrente voor de gemeente Nieuwegein is 1%. Op basis van deze rekenrente bedragen de rentekosten dan € 10.000 per jaar. Tegenover de rentekosten staan er verwachte inkomsten van dividenduitkeringen. 1.6

De omvang van de investering is relatief beperkt

Elke euro helpt om eigen vermogen van Stedin te versterken waardoor er meer mogelijkheden zijn op de kapitaalmarkt. Deze investering van € 1 miljoen past binnen onze ratio van de begroting. De financiële ratio’s van de gemeente blijven ook na de investering in Stedin, structureel binnen de twee relevante signaalwaarden van de financiële indicatoren van de gemeente: 

De netto schuldquote (de verhouding tussen de schuldenlast en de totale lasten in de begroting) wijzigt vooralsnog niet omdat er sprake is van een liquiditeitsoverschot; Door deze investering stijgt wel de liquiditeitsbehoefte met € 1 miljoen, daar staat ook een bezit van € 1 miljoen aan aandelen tegenover. De totale schuldenlast is op dit moment € 178 miljoen, door dit besluit kan daar op termijn € 1 miljoen bijkomen. Het effect op de netto schuldquote is echter minimaal.



De solvabiliteit (verhouding tussen eigen vermogen en totaal vermogen) verandert door de relatief kleine toevoeging van de schuldenlast niet aangezien zowel het vreemd vermogen (toename van de schulden) als het totale vermogen (toename van het aandelen bezit) gelijk op loopt.

1.7

Het rendement is naar verwachting positief.

De kosten van het aantrekken van kapitaal zijn 1%, de interne rekenrente. De verwachting is dat het jaarlijkse dividend minimaal 1,4% - 2% bedraagt. Daarbij komt nog het positieve effect van de door de Autoriteit Consument en Markt toegestane tariefstijging waardoor de winst en dus het uit te keren dividend hoger kan worden. Het gaat over bedragen ter hoogte van enkele procenten van € 1 miljoen, dus tien- tot twintigduizend euro op jaarbasis. 1.8

We hebben een redelijke mate van zekerheid dat er jaarlijks dividend kan worden uitgekeerd

Rekening houdend met belangen van decentrale overheden is een mechanisme afgesproken waarbij zowel in financieel goede als minder goede jaren een redelijk rendement in de vorm van dividend wordt geboden. In de wettelijk afspraken over het netwerktarief door de Autoriteit Consument en Markt is vastgelegd dat investeerders in netwerkbedrijven een marktconform rendement op hun investering moeten kunnen realiseren.

Bladnummer 6/7 Raadsvoorstel 5 maart 2024

Kanttekeningen 1.1

De invloed van aandeelhouders is beperkt.

Een groot deel van de activiteiten van Stedin vallen in de gereguleerde taak die onder toezicht staat van de Autoriteit Consument en Markt. Daarmee heeft de reguliere aandeelhouder beperkt invloed op het uitvoeringsprogramma van Stedin. De aandeelhouderswaarde is bepaald op € 3,7 miljard. € 1 miljoen waarde aan aandelen is daarmee 0,03%. Met de aandelen waarden van andere toetreders wordt dit percentage lager. De invloed via aandelenwaarde van Nieuwegein op Stedin is zeer beperkt.

1.2

De uitkeringen van dividend betreffen geen gegarandeerde inkomsten, de gemeente Nieuwegein loopt hiermee een, weliswaar zeer beperkt, risico.

De door het Rijk onderhandelde voorwaarden bieden een goede kans om nu aan te sluiten maar behaalde resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst. 1.3

Er is geen reëel exit scenario de aandelen te verkopen

Er is geen vrije markt in Stedin aandelen, alleen overheden mogen aandeelhouder zijn. We kunnen er dus niet eenvoudig voor kiezen om uit deze investering te stappen. Dat is alleen mogelijk in overleg met andere aandeelhouder(s) of gemeenten die nog geen aandeelhouder zijn die de aandelen over wil(len) nemen. 1.4

Bij een stijgende rekenrente gaan de jaarlijkse kosten omhoog

Conform de regels van het Besluit Begroting en Verantwoording worden alle vaste activa jaarlijks belast met rente en afschrijving. De gehanteerde interne rente is op dit moment 1% maar dit kan in de loop der jaren oplopen. 1.5

De prijs van de aandelen kan in de loop van de tijd dalen, daarmee neemt ons bezit vermogen af.

Deze kans wordt erg klein ingeschat. De aandelenprijs wordt niet bepaald op de open aandelenmarkt maar via een speciaal waardebepalingsonderzoek. De prijs van de aandelen is dus niet via aandelenkoersen te volgen. 1.6

Stedin heeft onvoldoende kapitaal om netcongestie in 2030 opgelost te hebben

Stedin treft maatregelen om de netcongestie in haar regionale netwerk in 2030 opgelost te hebben. Zonder investering van onder meer de gemeente Nieuwegein in Stedin is er een groetere kans dat de netcongestie ook na 2030 nog aanwezig is vanwege onvoldoende kapitaal voor de benodigde investeringen om de netcongestie op te lossen. Door investering in Stedin verkleinen we de kans dat netcongestie langer duurt dan nu door Stedin en TenneT wordt ingeschat.

Financiële aspecten De jaarlijkse kosten gekoppeld aan deze aankoop van aandelen van € 1 miljoen betreffen de rentelasten van 1% ; derhalve € 10.000 per jaar. De aandelen worden opgenomen als financieel vast actief op de balans.

Bladnummer 7/7 Raadsvoorstel 5 maart 2024

Voor de dividendopbrengsten ramen wij (voorzichtigheidshalve) jaarlijks een bedrag van € 10.000. Hiermee is dit voorstel budgettair neutraal. De administratieve verwerking nemen wij op in de Bestuursrapportage 2024. Op dit moment heeft het besluit om aandelen te kopen geen impact op de schuldquote; Zodra Stedin meer aandelen verkoopt heeft dit naar rato impact.

Communicatie aspecten -

Uitvoering Clifford Chance LLP, de notaris van Stedin, zal op 19 april 2024 wanneer er geen bedenkingen vanuit uw raad kenbaar zijn gemaakt de toetreding van Nieuwegein tot Stedin formaliseren.

Bijlagen 1.

Brief van Stedin aan de niet-aandeelhoudende overheden in Utrecht

2.

Brief Stedin aan de Cornerstone Investors

3.

Brief AandeelhoudersCommissie aan de Cornerstone Investors

4.

Participatieovereenkomst tussen de gemeente[n] en provincie[s] als de investeerders en Stedin Holding N.V.

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester