2024-016 Rvs. Omgevingsprogramma Natuur in de Stad

Gemeenteraad

Onderwerp Datum

Omgevingsprogramma Natuur in de stad

16 januari 2024

Raadsvoorstel

Afdeling E-mailadr es opst eller a.hoppezak@nieuwegein.nl

2024-016

Portefeuilleh ouder

John van Engelen

Onderwerp Omgevingsprogramma Natuur in de stad 2023-2033.

Gevraagd besluit 1. Het college op te dragen het omgevingsprogramma Natuur in de stad 2023-2033 vast te stellen en daarmee de kaders voor het groenbeleid over te nemen. De belangrijkste onderdelen zijn: a.

Nadruk op bijdragen aan de biodiversiteit;

b. Bijdragen aan klimaatadaptatie; c.

Betrekken van verschillende belanghebbenden;

d. De komende 3 jaar het effect van de maatregelen monitoren.

Inleiding In de omgevingsvisie Nieuwegein verstedelijkt en vergroent (2021-066) staat een heldere ambitie; namelijk dat Nieuwegein een fijne en groene stad is met een levendig centrum. In september 2022 is de motie Bloemetjes en Bijtjes aangenomen. Hierin nog eens wordt benadrukt dat de ‘natuur niet kan wachten’ en dat de biodiversiteit ernstig onder druk staat. De stad moet zo ingericht zijn dat deze bijdraagt aan een gezondere leefomgeving; daarbij is groen onontbeerlijk. Waar de omgevingsvisie en het groenstructuurplan 2017 ambities en keuzes aangeven voor een fijne en groene stad is er voor de uitvoering het omgevingsprogramma Natuur in de stad. De looptijd is gezet op 10 jaar. Dat heeft alles te maken met de tijd die groen nodig heeft zich te ontwikkelen. Groen moet kunnen groeien voordat je de resultaten van maatregelen goed waar kunt nemen, pas na een paar jaar zie je de effecten van de meeste maatregelen. Het is dan ook noodzakelijk de maatregelen langere tijd voort te zetten en te monitoren. Het omgevingsprogramma dat voor je ligt is een uitgebreid document. Om te bepalen hoe we optimaal willen bijdragen aan de biodiversiteit is het eerst nodig te weten hoe onze gemeente is ontstaan en met welke (a-)biotische factoren we te maken hebben. Dit hebben we ook opgenomen in dit omgevingsprogramma.

De genoemde doelen en maatregelen geven een invulling aan de ingezette ambities in de Omgevingsvisie en het

Bladnummer 2/4 Raadsvoorstel 16 januari 2024

Groenstructuurplan, we stellen geen nieuwe kaders voor beleid, maar geven een gerichte uitvoering aan die ambities. Wat eraan vooraf ging In 2017 is het Groenstructuurplan voor de gemeente vastgesteld; hierin het de basis neergezet voor het groen en het NatuurNetwerkNieuwegein aangegeven. Vooruitlopend op een natuurbeleidsplan zijn enkele onderzoeken uitgevoerd ten aanzien van de wettelijke taken natuurbescherming en de maatschappelijke taken ten aanzien van de biodiversiteit. Het Groenstructuurplan 2017 en de rapporten zijn toegevoegd als bijlagen. In september 2022 is motie 15 Bloemetje en Bijtjes aangenomen. Hierin is aangegeven een natuurbeleidsplan op te stellen en vooruitlopend daarop alles in het werk te stellen de biodiversiteit te verbeteren. In 2023 zijn er twee avonden georganiseerd met de raad: •

6 april 2023: Avond voor de Stad - Raadzaal (royalcast.com)

•

28 september 2023: Avond voor de Stad - Raadzaal (royalcast.com)

Dit omgevingsprogramma geeft tevens een verdere uitwerking aan de omgevingsvisie Nieuwegein verstedelijkt en vergroent en de ambities uit de meerjarenbegroting 2024 - 2027

Gewenst effect Het zodanig inrichten van de stad dat de kwaliteit van onze leefomgeving verbetert op het gebied van biodiversiteit en tegelijk bijdraagt aan klimaatadaptatie.

Argumenten 1.1 Hiermee borgen we het groenbeleid voor de komende jaren. Door het omgevingsprogramma Natuur in de stad 2024-2033 vast te laten stellen borgen we de koers voor groen tot en met 2033. Betrokkenen kunnen de koers inzien, deze volgen en hierbij aansluiten. Er is eenduidigheid in de te volgen koers. 1.2 In het omgevingsprogramma Natuur in de stad wordt invulling gegeven aan de opgave om in Nieuwegein de biodiversiteit te verbeteren tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten. In dit omgevingsprogramma wordt ervoor gekozen om voor de inrichting/omvorming van de openbare ruimte zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande uitvoeringsprojecten en gebiedsontwikkelingen, bijvoorbeeld via het programma Betere Buurten. Daarnaast worden bewoners en andere partijen nadrukkelijk uitgenodigd en gestimuleerd om zelf aan de slag te gaan. 1.3 Het omgevingsprogramma Natuur in de stad 2023-2033 borgt de ingezette koers om bij te dragen aan klimaatadaptatie. We zetten in op het verbeteren van de biodiversiteit en bijdragen aan klimaatadaptatie. Dat geldt zowel voor openbaar terrein als particulier terrein. De maatregelen die we uitvoeren zijn hierop gericht. Met voorlichting en educatie geven we uitleg, creëren we draagvlak en inspireren we derden om zelf ook bij te dragen.

Bladnummer 3/4 Raadsvoorstel 16 januari 2024

1.4 Hiermee kunnen we effecten waarnemen van de maatregelen en indien nodig deze bijstellen. De maatregelen die we nemen in het omgevingsprogramma hebben als doel bij te dragen aan de biodiversiteit. Elders beproefde maatregelen geven geen garantie op hetzelfde effect in Nieuwegein. Om het effect van de maatregelen uit het omgevingsprogramma Natuur in de stad te kunnen meten en te weten of zij daadwerkelijk bijdragen tot het verbeteren van de biodiversiteit is monitoring noodzakelijk.

Kanttekeningen 1.1 Zonder monitoring is het effect van maatregelen niet meetbaar. Monitoring is noodzakelijk om een minimaal inzicht te krijgen van de effecten van de maatregelen die we uitvoeren. Zonder monitoring bestaat het risico dat we niet tijdig waarnemen (en aansluitend maatregelen kunnen bijstellen) dat gewenste c.q. verwachtte effecten uit blijven. Hierdoor zal de gewenste verbetering van de biodiversiteit langer uitblijven.

Financiële aspecten In de meerjarenplanning van de gemeentelijke begroting zijn middelen gereserveerd voor groenonderhoud. Deze middelen zijn grotendeels toereikend om uitvoering te geven aan het omgevingsprogramma Natuur in de stad 2023-2033. De maatregelen in bijlage J vallen hier buiten, daarvoor wordt in de komende jaren duidelijk of en hoeveel budget daarvoor nodig is (paragraaf 6.2). Zodra dit bekend is zullen we dit via het eerstvolgende P&C

document aan je voorleggen. De komende 3 jaar voeren wij een basale monitoring uit om het effect van maatregelen te meten. Voor deze monitoring, welke zowel bureau als veldwerk betreft, vragen we een bedrag van €10.000 per jaar (2024, 2025 en 2026), te dekken uit de reguliere begroting. Voor 2027 evalueren we de behaalde resultaten en inzichten en of de wijze van monitoren afdoende is. Aanvullend hebben we voor de komende jaren een subisidiebedrag van totaal tenminste €319.000 van de Provincie ontvangen voor het Soortenmanagementplan (SMP) (dit bedrag is voor uitgaven SMP tot aan 2028). Daarnaast dragen woningcorporaties €46.000 bij aan het SMP en is er binnen de begroting ook €46.000 beschikbaar. Het SMP en de bijdrage van c.q. samenwerking met de woningcorporaties maken onderdeel uit van de pijler Beschermen (hoofdstuk 3 en paragraaf 5.2). In 2024 zullen ook de bestekken voor Nieuwegein noord en west opnieuw aanbesteed gaan worden. De nieuwe aanbesteding voor Nieuwegein oost en zuid vond al eerder plaats en is gedaan via een nieuwe constructie. We werken volgens een zogenoemde ‘bouwteamconstructie’; waarbij aannemer en opdrachtgever meer samenwerken en de aannemer zelf ook initiatieven voor legt ten aanzien van het onderhoud en het verbeteren van de biodiversiteit. Deze werkwijze komt ten goede van ‘Natuur in de stad’, maar is geen direct gevolg van dit omgevingsprogramma.

De aanbesteding voor Nieuwegein noord

Bladnummer 4/4 Raadsvoorstel 16 januari 2024

en west zal op een zelfde manier worden uitgevraagd. De verwachting is daarbij dat het bestek noord en west duurder zal worden. Dit zal verwerkt worden in de begroting van 2025.

Communicatie aspecten We werken volgens de afspraken uit de participatienota en participatieleidraad van de gemeente. Het vastgestelde omgevingsprogramma wordt digitaal gepubliceerd in het gemeenteblad van Nieuwegein op www.overheid.nl en ter inzage gelegd in het Stadshuis. Zie voor de communicatie, participatie en samenwerking met de stad voor de uitvoering van dit omgevingsprogramma met name de pijler Betrekken.

Uitvoering Het openbaar domein is intern opdrachtgever voor de uitvoering van dit programma. Hierbij maken we gebruik van de koppelkansen met andere projecten in de stad en de expertise van de verschillende projectleiders, adviseurs, beleidsmedewerkers en communicatiemedewerkers. De uitvoering van dit omgevingsprogramma wordt begeleid door een programmamanager. De programmamanager zorgt voor de uitvoering van het omgevingsprogramma en zorgt ook dat de juiste lijnen gelegd geworden zodat iedereen op de hoogte is van de doelen en maatregelen in dit omgevingsprogramma. Zo zorgen we dat de biodiversiteit en klimaatadaptatie op de juiste momenten de juiste aandacht krijgen.

Bijlagen 1.

Concept omgevingsprogramma Natuur in de stad 2023-2033.

2.

Groenstructuurplan 2017

3.

3 rapporten van bureau Ecogroen

4.

Raadsbesluit

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester