2023-398 Rvs. Kaders begroting 2025 en geactualiseerde begroting 2024 VRU

Gemeenteraad

Onderwerp Kaders begroting 2025 en geactualiseerde

begroting 2024 Datum

Raadsvoorstel

2023-398

5 december 2023

Afdeling: TVL E-mailadres opsteller k.otten@nieuwegein.nl Portefeuillehouder

Marijke van BeukeringHuijbregts

Onderwerp Kaders begroting 2025 en geactualiseerde begroting 2024 Veiligheidsregio Utrecht (VRU).

Gevraagd besluit 1. Een zienswijze in te dienen bij het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Utrecht (VRU), met de strekking dat de gemeente Nieuwegein instemt met de kaders begroting 2025 en geactualiseerde begroting 2024. 2. De VRU te verzoeken om rekening te houden met de financiële situatie van de gemeente. De voorgestelde scenario’s daadwerkelijk te ontwikkelen om bestuurlijke keuzes te kunnen maken en ook binnen de eigen begroting te zoeken naar mogelijkheden om stijgende kosten op te vangen.

Inleiding De veiligheidsregio (VRU) heeft de kaders voor de begroting 2025 en een geactualiseerde begroting 2024 aan de gemeenten voorgelegd. De voorliggende kaders voor 2025 en de geactualiseerde begroting 2024 hebben effecten op de gemeentebegroting. Om de financiële effecten te betrekken bij de gemeentebegroting, worden gemeenten zo vroeg mogelijk geïnformeerd door de VRU. Ondanks de inspanningen van de VRU om zoveel mogelijk ontwikkelingen binnen de eigen begroting op te lossen, is een stijging van de gemeentelijke bijdrage op dit moment onvermijdelijk. Zo zorgt de groei van het aantal inwoners in de regio ervoor dat versterking van de brandweerzorg noodzakelijk is. Daarnaast is zoals elk jaar sprake van een reguliere loon- en prijsaanpassing. Binnen de financiële kaders zijn ontwikkelingen en risico’s opgenomen die (op termijn) van invloed kunnen zijn op de gemeentelijke bijdrage.

Bladnummer 2/5 Raadsvoorstel 5 december 2023

De gemeenten worden in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze over de algemene financiële en beleidsmatige kaders naar voren te brengen. Alle zienswijzen worden betrokken bij het opstellen van de ontwerpbegroting 2025 en de geactualiseerde begroting 2024. Voordat het algemeen bestuur de begroting 2025 definitief vaststelt, wordt deze voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden. De gemeente heeft daarmee tweemaal de gelegenheid om invloed uit te oefenen op de begroting van de VRU.

Gewenst effect Zorgen dat een financiële gezonde Veiligheidsregio Utrecht uitvoering kan geven aan een adequate risico en crisisbeheersings- en brandweerorganisatie en daarmee bijdragen aan een veilige leefomgeving in Nieuwegein.

Argumenten 1.1 Expliciete besluitvorming is nodig voordat gemeentelijke bijdragen verhoogd worden In de financiële kaders zijn ontwikkelingen en risico’s opgenomen die op termijn een financieel effect kunnen hebben. Hoewel de omvang en timing nog niet duidelijk zijn, wordt hiermee in een zo vroeg mogelijk stadium het bestuur en de gemeente geïnformeerd. Zonder expliciete besluitvorming door het bestuur zal dit niet leiden tot een verhoging van de gemeentelijke bijdrage. Het gaat hierbij onder andere om ontwikkelingen die in de Bestuursagenda VRU 2024-2027 staan beschreven. De bestuursagenda VRU 2024-2027 is op 3 juli 2023 door het algemeen bestuur van de VRU vastgesteld en gaat vanaf 2024 in. Op 22 juni 2023 heeft de gemeenteraad van Nieuwegein ingestemd met de bestuursagenda VRU 2024-2027. 1.2. Investering is vereist om het huidige veiligheidsniveau te handhaven De groei van inwoners in de regio zorgt ervoor dat vanuit de basisbrandweerzorg een stap extra gezet moet worden om bij incidenten overal op tijd te kunnen zijn en te voldoen aan de wettelijk vastgestelde opkomsttijden voor de brandweer. Dit vraagt om een extra investering. Daarnaast staat de VRU op dit moment, maar ook de komende jaren, voor een aantal uitdagingen wat om andere oplossingen vraagt: veranderingen in het type en de duur van crises, natuurbrand-bestrijding en de huisvesting.

Voor deze ontwikkelingen wordt de bijdrage nu niet verhoogd. Zodra bekend is wat de verwachte kosten hiervoor zijn, onderzoekt de VRU wat mogelijk is in het kader van nieuw voor oud. Zo zal onderzocht worden of het mogelijk is om een deel van de kosten op te vangen binnen de begroting. Mocht dit niet passen binnen de huidige kaders, dan wordt binnen de begrotingscyclus een voorstel voor het bestuur gemaakt. 2.1 Onzekerheid vanaf 2026 vraagt om besluitvorming aan de voorkant Het is onbekend hoeveel geld vanaf 2026 vanuit het Rijk naar de gemeente Nieuwegein zal gaan. Gesproken wordt over een zogenaamd “ravijnjaar”. Deze situatie geldt voor alle gemeenten. Vandaar het verzoek om rekening te

Bladnummer 3/5 Raadsvoorstel 5 december 2023

houden met de financiële positie van de gemeente. Scenariovorming helpt hierbij keuzen te maken wat wel kan en wat niet kan bij de plannen die gemaakt worden.

Kanttekeningen 1.1. Nadeelcompensatie neemt mogelijk nog verder af vanaf 2026 In 2015 is een nieuw financieringsmodel ingevoerd door de VRU op basis van ijkpuntscores van het gemeentefonds. Deze verandering zorgde bij deelnemende gemeenten voor voordelen of nadelen ten opzichte van de situatie hieraan voorafgaand. Toentertijd is door middel van een compensatiesystematiek het effect voor de nadeelgemeenten gedeeltelijk opgevangen door de voordeelgemeenten. De gemeente Nieuwegein was een nadeelgemeente en krijgt zodoende compensatie voor een deel van de gemeentelijke bijdrage. Op basis van de huidige ijkpuntscores blijkt dat het nadeel inmiddels minder groot is dan in 2015. Dit wordt gecorrigeerd en leidt tot een hogere gemeentelijke bijdrage met ingang van 2025. Ook over de resterende compensatie zal gesproken worden. Dit is nog geen onderdeel van de kaders voor 2025, eventuele verdere afbouw van de nadeelcompensatie zal onderdeel uitmaken van de kaders voor de begroting 2026. 2.1

Financiële situatie gemeenten

Aan de deelnemende gemeenten wordt een verhoging van de gemeentelijke bijdrage gevraagd die ook doorwerkt naar de jaren 2026 en verder. Dit staat op gespannen voet met de onzekere financiële vooruitzichten voor gemeenten (“ravijnjaar” 2026). De noodzaak om te blijven investeren in veiligheid aan de ene kant, en financiële druk bij VRU en gemeenten aan de andere kant, vraagt om duidelijke (bestuurlijke) keuzes. De VRU heeft toegezegd toe te werken naar het beschrijven van een aantal scenario’s. Scenariovorming maakt het mogelijk om bestuurlijke keuzes te maken met bijbehorende financiële effecten.

Financiële aspecten Zowel de begrotingswijziging 2024 als de kaders begroting 2025 van de VRU laten een stijging van de verwachte gemeentelijke bijdrage zien, respectievelijk € 119.000 en € 316.000 ten opzichte van de huidige gemeentelijke begroting. Dit hangt hoofdzakelijk samen met de loon- en prijsindexatie. Deze is hoger dan waar bij de uitgangspunten van de begroting 2024 van de VRU (voorjaar 2023) rekening mee werd gehouden. Daarnaast vraagt de groei van inwoners in de regio ook om meer brandweerzorg en bijbehorende gelden om dit mogelijk te maken. Een gedeelte van deze kostenstijgingen kan door de VRU worden opgevangen binnen haar eigen begroting, maar het meeste komt ten laste van de deelnemers.

Bladnummer 4/5 Raadsvoorstel 5 december 2023

Verder vervalt vanaf 2025 een gedeelte van de nadeelcompensatie die Nieuwegein de afgelopen jaren heeft ontvangen. Dit zorgt voor een hogere bijdrage in zowel 2025 als daarna. Deze vorm van compensatie is in 2015 vastgesteld op basis van voordelige/nadelige effecten als gevolg van een nieuwe financieringsmethodiek en de toenmalige verhouding van de deelnemende gemeenten (de voordeelgemeenten compenseren de nadeelgemeenten via de gemeentelijke bijdrage). In de afgelopen jaren is het relatieve aandeel van de gemeente Nieuwegein in de VRU afgenomen. Dit leidt ertoe dat ook deze nadeelcompensatie afneemt. Dit is in eerdere jaren niet gebeurd dat zorgde voor een hogere compensatie dan reëel. Nu wordt deze correctie alsnog doorgevoerd. Het gevolg voor de gemeentelijke bijdrage is een structurele stijging van € 118.000 per jaar vanaf 2025. Begroot

Bijgesteld beeld

Verschil

2024

€ 4.084.000

€ 4.203.000

€ 119.000

2025

€ 4.239.000

€ 4.555.000

€ 316.000

Op basis van de bijgestelde begroting 2024 en de kadernota 2025 van de VRU worden de bovenstaande gemeentelijke bijdragen verwacht voor 2024 en 2025. Zoals in de tabel is te zien, is er in de huidige gemeentelijke begroting rekening gehouden met een lager bedrag, wat een nadeel oplevert in 2024 en 2025. De effecten van de loon- en prijsindexatie worden indirect gecompenseerd door een toename van inkomsten uit het gemeentefonds (onderdeel brandweer en rampenbestrijding). De hogere bijdrage 2024 zal middels de eerste technische wijziging 2024 in de gemeentelijke begroting worden verwerkt. Het effect vanaf 2025 landt in de kadernota 2025. De ijkpuntscores van het Gemeentefonds voor het onderdeel Brandweer en Rampenbestrijding vormen de basis voor de verdeling van de bijdrage per gemeente voor het gezamenlijk basistakenpakket (GBTP). De ijkpuntscores worden alleen gebruikt om de verdeling tussen de gemeenten onderling te berekenen. Voor Nieuwegein heeft een zeer minieme ontwikkeling binnen de ijkpuntscores plaatsgevonden (+0,004%), het percentage op 2 decimalen blijft ongewijzigd. Deze zorgt dan ook niet voor een toename van de bijdrage.

Communicatie aspecten De gemeenten worden in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze over de algemene financiële en beleidsmatige kaders naar voren te brengen. Alle zienswijzen worden betrokken bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2025 en de geactualiseerde begroting 2024. De ontwerpbegroting wordt vervolgens voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden.

Bladnummer 5/5 Raadsvoorstel 5 december 2023

Uitvoering 

Op 30 oktober 2023 zijn de gemeentelijke adviseurs voorafgaand aan de verzending van de stukken geïnformeerd over de kaders begroting 2025 en de geactualiseerde begroting 2024.



De kaders begroting 2025 en de geactualiseerde begroting 2024 zijn besproken in het Algemeen Bestuur van 6 november 2023. Het Algemeen Bestuur bestaat uit alle burgemeesters van de provincie Utrecht.



Gemeenten worden verzocht om hun reacties uiterlijk 6 februari 2024 kenbaar te maken aan het Algemeen Bestuur van de VRU.



De zienswijzen worden besproken in de vergadering van het algemeen bestuur op 25 maart 2024 bij de behandeling van de ontwerpbegroting 2025 en geactualiseerde begroting 2024.



De ontwerpbegroting wordt voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden, waarna het algemeen bestuur de begroting 2025 op 8 juli 2024 vaststelt.

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief gemeenten Kaders begroting 2025 2. Kaders begroting 2025 en geactualiseerde begroting 2024

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester