2023-395 Rvs. Koers Sociaal Domein - Vitaal en Verbonden

Gemeenteraad

Onderwerp Datum

Raadsvoorstel 2023-395

Koers Sociaal Domein

28 november 2023

Afdeling

Maatschappelijke Ontwikkeling

E-mailadr es opst eller p.nugteren@nieuwegein.nl Portefeuilleh ouder

Guido Bamberg

Onderwerp Koers Sociaal Domein – Vitaal & Verbonden

Gevraagd besluit 1. De Koers Sociaal Domein – Vitaal en Verbonden vast te stellen, waarbij we inzetten op: - het behouden en versterken van de gemeenschapszin; - het vergroten van de bestaanszekerheid; - het zorgen voor toekomstbestendige zorg en ondersteuning. 2. In te stemmen met tussentijdse evaluaties door middel van een tweejaarlijks evaluatiegesprek met de raad op basis van de actuele data uit de Monitor Sociale Kracht Nieuwegein en kwalitatieve data uit verhalen van inwoners en partners.

Inleiding De Koers Sociaal Domein geeft een visie op de sociale kracht in Nieuwegein in 2040. En voor welke opgaven we staan om dit te verwezenlijken. De gemeente heeft de wettelijke verantwoordelijkheid om te zorgen voor informatie en advies aan en ondersteuning, hulp en zorg voor onze inwoners op het gebied van participatie, maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp en publieke gezondheidszorg. Deze gemeentelijke verantwoordelijkheid is vastgelegd in een vijftal wetten: de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet, Participatiewet, Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de Wet publieke gezondheid. Om te sturen door de domeinen heen is een overkoepelende beleidsvisie nodig. De vernieuwde koers is een overkoepelend document dat richting geeft aan de uitvoering van alle wettelijke taken, programma’s en projecten voor

Bladnummer 2/6 Raadsvoorstel 9 november 2023

het sociaal domein van Nieuwegein. Het geeft richting aan zowel het beleid als de uitvoering. Zodat we weten dat wát we doen, bijdraagt aan wat de stad nodig heeft. Het kan ons daarmee ook helpen bij het maken van keuzes en het stellen van prioriteiten. Vanaf 2015 tot eind 2021 hebben wij in het sociaal domein gewerkt met de Transformatieagenda Sociaal Domein. Met als doel de nieuwe verantwoordelijkheden op gebied van de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet en Wet passend onderwijs goed vorm te geven, dwars door bestaande schotten en beleidsdomeinen heen. Om hiermee een passend ondersteuningsaanbod te bieden voor die bewoners die dit nodig hebben en de kracht van bewoners te versterken. Deze agenda is in 2021 afgerond en daarna geëvalueerd. De vernieuwde koers bouwt voort op het fundament van de transformatieagenda. En doet dit met de blik op het héle sociaal domein, in tegenstelling tot de transformatieagenda die vooral was gericht op het goed implementeren van de genoemde wetten. Wat ging hieraan vooraf? Uw raad is actief betrokken geweest bij de totstandkoming van de Koers Sociaal Domein – Samenwerken aan sociale kracht in Nieuwegein. Ook partners in de stad en inwoners hebben actief hun inbreng geleverd aan de koers. Op 19 januari 2023 hebben we u tijdens een Avond voor de Stad geïnformeerd over de eerste uitkomsten van deze gesprekken en hebben we hierover het gesprek gevoerd.

Vervolgens bent u op 8 juni 2023 tijdens een tweede Avond voor de Stad via stellingen geïnformeerd en geconsulteerd over belangrijke opgaven die spelen in het sociaal domein. Tijdens deze avond spraken we met u over het beperken van de kosten van Jeugdhulp, het voorkomen van wachtlijsten in het kader van de Wmo en de Jeugdwet en welke prioriteiten u zou willen stellen. Ook hebben wij in de zomer van 2023 advies gekregen van de Adviesraad Sociaal Domein over de belangrijkste opgaven voor de vernieuwde koers. Wij hebben dit advies meegenomen in de voorliggende koers. In januari 2024 heeft u tijdens een informerende Avond voor de Stad verdiepende vragen kunnen stellen over de koers en bent u met elkaar het gesprek aangegaan over de uitgangspunten.

Gewenst effect Het geven van richting voor de lange termijn aan het handelen van de gemeente samen met bewoners en partners in de stad rondom de sociale leefomgeving in Nieuwegein.

Argumenten 1.1

Hiermee realiseren we een integraal aanbod voor inwoners.

Bladnummer 3/6 Raadsvoorstel 9 november 2023

De Koers Sociaal Domein biedt een solide basis om een integraal aanbod voor bewoners te realiseren.

1.2

Samenhang tussen beleidsthema’s en relatie met regionaal beleid.

De Koers Sociaal Domein brengt samenhang tussen beleidsthema’s en is een overkoepelend documenten. Dit is belangrijk om effectief te werken en om versnippering te gaan. En om te kunnen werken vanuit de leefwereld van inwoners, in plaats van de verschillende beleidsdomeinen en bijbehorende (rijks)financiering. De koers geeft richting aan waar die verschillende thema’s elkaar kunnen versterken en welke keuzes kunnen worden gemaakt bij botsende belangen. 1.3

De koers is opgesteld samen met de stad en samenwerkingspartners.

In verschillende sessies hebben we gesproken met partners in de stad en inwoners. We hebben de informatie uit onderzoeken en data met trends en ontwikkelingen als startpunt genomen voor deze gesprekken. Ook de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) is betrokken geweest bij deze gesprekken en wij hebben hen daarnaast om advies gevraagd over de koers. De adviezen hebben we gebruikt bij het schrijven van de Koers. 1.4

Actuele ontwikkelingen zijn meegenomen.

Er gebeurt al veel in Nieuwegein dat past in de vernieuwde koers. Dat komt omdat afgelopen periode beleidsstukken parallel zijn opgesteld, waarbij over en weer beïnvloeding heeft plaatsgevonden. Dit maakt dat bijvoorbeeld het armoedebeleid, het Deltaplan Laaggeletterdheid en het binnenkort vast te stellen beleidskader Jeugd en het omgevingsprogramma Gezondheid aansluiten op de ambities in de koers. In de koers zijn de uitgangspunten van deze nog vast te stellen beleidsdocument al zoveel mogelijk meegenomen. En brengen we ze in samenhang door ze te koppelen aan het houden van grip op het leven door bewoners. Ook sluit de koers aan bij ontwikkelingen in het kader van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), waar bijvoorbeeld de noodzaak van domein overstijgend werken om de zorg betaalbaar en beschikbaar te houden benadrukt wordt. 2.1

Tweejaarlijks een evaluatiegesprek.

Omdat de Koers Sociaal Domein een lange looptijd heeft, is het wenselijk een maal in de twee jaar een evaluatiegesprek te voeren met betrokken partijen waaronder met de gemeenteraad. Bij het gebruik van verhalen van inwoners wordt rekening gehouden met het waarborgen van hun privacy.

Kanttekeningen 1.1

In het behalen van onze ambities zijn we sterk afhankelijk van onze

partners en inwoners. In het sociaal domein werken we veel samen met maatschappelijke partners en inwoners zoals welzijnsorganisaties, de bibliotheek sportverenigingen en bewonersinitiatieven. Samenwerking is van grote waarde, maar hier zit ook

Bladnummer 4/6 Raadsvoorstel 9 november 2023

een afhankelijkheidsrelatie in. Door onder andere sterk relatiemanagement en goede afspraken sturen we zoveel mogelijk hierop. 1.2

In het sociaal domein zijn we afhankelijk van veel factoren.

Het behalen van onze ambities en het invullen van de pijlers van de koers is afhankelijk van veel factoren waar wij als lokale overheid niet altijd grip op hebben. Voorbeelden hiervan zijn: oorlogen waardoor meer vluchtelingen naar Nieuwegein komen, tekorten aan arbeidskrachten in de gespecialiseerde zorg waardoor wachtlijsten ontstaan. 1.3

Veranderingen volgen elkaar snel op.

Met de Koers Sociaal Domein zetten we in op een visie voor de lange termijn tot 2040. We sluiten hierbij aan bij de looptijd van de omgevingsvisie en duiden hiermee het belang van koersvastheid in het sociale domein. Een kanttekening die we daarbij moeten maken is dat het sociaal domein is de laatste jaren erg in beweging. Het rijksbeleid verandert vaak en daarmee ook de regels voor de uitvoering voor gemeenten. Het is niet zeker dat de huidige visie houdbaar is tot 2040. Mogelijk moeten we tussentijds bijsturen.

Financiële aspecten Vooralsnog vindt uitvoering van de opgaven van de koers binnen de bestaande middelen plaats. We streven naar meer preventie en minder kosten voor geïndiceerde zorg (Wmo en Jeugdzorg). Hieronder de verdeling van de kosten in het sociaal domein in 2023.

Bladnummer 5/6 Raadsvoorstel 9 november 2023

De andere kant op werkt de koers ook als toetsingskader: als er minder financiële middelen beschikbaar komen, gebruiken we de ambities/pijlers als criteria bij de afweging om bepaalde zaken juist wel of niet te doen: dit afhankelijk van de mate waarin ze bijdragen aan de realisatie van de ambitie.

Communicatie aspecten Na de eerdere sessies in het najaar van 2022 en het voorjaar van 2023 is een conceptversie van de Koers Sociaal Domein is aan alle betrokkenen gestuurd om te toetsen of we de opgehaalde input goed hebben vertaald. De reacties die hierop zijn gekomen zijn verwerkt in het voorliggende document. Adviesraad Sociaal Domein De Adviesraad Sociaal Domein (ASD) heeft op 7 juli jl. een ongevraagd advies uitgebracht op een eerste concept van de Koers Sociaal Domein. Dit advies twee delen; de realisering van goede voorzieningen voor ALLE inwoners en ten tweede voorzieningen voor DIE inwoners die in hun bestaanszekerheid bedreigd zijn en daarom extra risico’s lopen. Wij zijn blij met dit advies en hebben in een antwoordbrief een puntsgewijze reactie geformuleerd waarin we ingaan op de aanbevelingen van de ASD. Deze brief vind u in de bijlage van dit voorstel. De Koers Sociaal Domein zal na vaststelling aan alle relevante partners in de stad worden toegestuurd. En zal in gesprekken met partners worden gebruikt als onderlegger voor het maken van afspraken over de uitvoering in de komende jaren. In het maken van nieuwe subsidieafspraken zal de Koers Sociaal Domein leidend zijn.

Uitvoering In de Koers Sociaal Domein – Vitaal & Verbonden, staan de lange termijn ambities van de gemeente Nieuwegein voor het sociaal domein omschreven. Deze vormen de basis voor andere beleidsinstrumenten die meer gericht zijn op de uitvoering: de omgevingsprogramma’s, beleidsplannen en subsidies. Zoals het omgevingsprogramma Nieuwegein Gezond en het beleidskader Jeugd. De monitoring van de vernieuwde koers vindt op diverse manieren plaats. Zo worden via de P&C-cyclus in de programmabegroting keuzes gemaakt voor het komende jaar, zowel op inhoudelijke prioriteiten als de financiële vertaling en vindt de verantwoording plaats in de jaarrekening. De Koers Sociaal Domein Vitaal en Verbonden, geeft de richting aan tot 2040. Om de koers over die periode actueel te houden, zullen wij niet wachten tot het einde van de looptijd, maar tussentijds monitoren middel van op basis van de actuele data uit de Monitor Sociale Kracht Nieuwegein en kwalitatieve data uit verhalen van inwoners en partner. Hierover voeren wij tweejaarlijks een evaluatiegesprek

Bladnummer 6/6 Raadsvoorstel 9 november 2023

met onder andere de gemeenteraad. In 2030 zal een overall evaluatie plaatsvinden.

Bijlagen -

Koers Sociaal Domein

-

Advies Adviesraad Sociaal Domein.

-

Brief met reactie op het advies ASD.

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering

secretaris

burgemeester