2023-358 Rvs. Omgevingsprogramma Nieuwegein Gezond

Gemeenteraad

Onderwerp Omgevingsprogramma Nieuwegein Gezond Datum

31 oktober 2023

Raadsvoorstel

Afdeling

2023-358

E-mailadres opsteller m.vandeven@nieuwegein.n

Maatschappelijke Ontwikkeling l

Portefeuillehouder

Marieke Schouten

Onderwerp Omgevingsprogramma Nieuwegein Gezond.

Gevraagd besluit 1. Het omgevingsprogramma Nieuwegein Gezond 2024-2026 vast te stellen met daarin als belangrijkste elementen: a) focus op preventieve maatregelen gericht op de gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving vanuit een brede kijk op gezondheid; b) focus op buurtgerichte programma’s met daarbij accent op jeugd en jongeren en urgentie verlenen aan die gebieden en groepen met de grootste gezondheidsachterstanden; c)

versterken van de samenwerking met en van partners in de stad;

d) gezondheid te zien als integraal onderwerp dat raakvlakken heeft met alle beleidsdomeinen.

Inleiding Een goede gezondheid vinden we één van de belangrijkste dingen in ons leven en als gemeente zetten we ons in voor de gezondheid van onze inwoners. In het omgevingsprogramma Gezondheid; Nieuwegein Gezond 2024-2026, geven we richting aan hoe we van Nieuwegein een gezondere stad willen maken. We willen gezondheid bevorderen door leefstijl en leefomgeving met elkaar te verbinden. We bundelen de krachten, bestuurlijk, ambtelijk en vooral ook met de inwoners van de stad en partners in de stad, om samen een beweging op gang te brengen naar een gezond en vitaal Nieuwegein. Een stad waar inwoners (nog) beter in hun vel zitten en zich gezond(er) voelen.

Gewenst effect Een stad waarin inwoners langer leven en gelukkig zijn en zoveel mogelijk regie over hun eigen gezondheid en leven hebben met gelijke kansen.

Bladnummer 2/5 Raadsvoorstel 31 oktober 2023

Argumenten 1.1 De Adviesraad Sociaal Domein Nieuwegein heeft een positief advies gegeven voor het omgevingsprogramma Nieuwegein Gezond. De aandachtspunten uit het advies zijn allen overgenomen. 1.2 Een omgevingsprogramma is een vereiste om de beleidsdoelen van de omgevingsvisie, het gezondheidsbeleid en het Integraal Zorgakkoord (IZA) te verwezenlijken. Het omgevingsprogramma omvat de volgende ambities, welke onderverdeeld zijn naar gezonde leefstijl en gezonde leefomgeving: Gezonde leefstijl 1. Gezond gewicht hebben, behouden en bevorderen 2. Middelengebruik voorkomen, verminderen en stoppen 3. Mentale gezondheid versterken Gezonde leefomgeving 4a. Sociale leefomgeving die bijdraagt aan gezondheid 4b. Fysieke leefomgeving die bijdraagt aan gezondheid Met deze ambities draagt het omgevingsprogramma bij aan het verwezenlijken van de beleidsdoelen van de omgevingsvisie, het gezondheidsbeleid en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Dit omgevingsprogramma beschouwen we ook als lokale nota Gezondheidsbeleid. Hiermee voldoen we aan de plicht een

nota over het gemeentelijke gezondheidsbeleid vast te stellen zoals bedoeld in artikel 2 van de Wet publieke gezondheidszorg. 1.3 Het omgevingsprogramma is nodig om reeds bereikte resultaten te versterken De afgelopen jaren hebben we eraan gewerkt om gezondheid van inwoners te verbeteren. Onder andere door gezondheid gemeentebreed te laten landen in divers beleid. Het koppelen van gezondheidsmaatregelen in projecten of gebiedsontwikkelingen vraagt blijvende aandacht. Dit nieuwe omgevingsprogramma maakt het mogelijk integraal door te pakken op de ingeslagen weg en bevat uitvoeringsprojecten die we in samenwerking met inwoners, samenwerkingspartners en de gemeente in de stad de komende jaren inzetten. 1.4 Door het omgevingsprogramma kunnen we wijkgerichte aanpak doorvoeren De gezondheidsverschillen tussen mensen en buurten/wijken in Nieuwegein zijn groot. Gezondheid hangt sterk samen met de sociaal-economische positie (SEP) van mensen. Dit zien we ook terug in Nieuwegein. Dit vraagt om integrale samenwerking die buurt- of wijkgericht is en ongelijke investeren voor gelijke kansen, omdat de problematiek niet stadsbreed gelijk is. Om stapeling van gezondheidsverschillen over de jaren te voorkomen, leggen we de focus binnen de doelgroep op jeugd en jongeren. Daarbij houden we oog voor een gezonde basis voor iedereen.

Bladnummer 3/5 Raadsvoorstel 31 oktober 2023

1.5 Het omgevingsprogramma draagt bij aan het bevorderen van de inrichting van een gezonde sociale en fysieke leefomgeving en het versterken van de sociale basis in wijken en buurten. Dit zijn thema’s uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA1) waarin we preventieve gezondheid voor jeugd en jongeren goed kunnen verbinden met doelstellingen uit het integraal jeugdbeleid en het programma leefbaarheid en veiligheid. Hiermee gaan we gezamenlijk, het beste voor de inwoner op gezondheidsgebied realiseren door integraal te werken, vanuit de inwoner, de partners in de stad en de gemeente. Één middel daarvan is de gezondheidsagenda per wijk. Hierbij denken inwoners actief mee over de invulling van de gezondheid in de wijk. Hiermee zoeken wij de samenwerking, ten gunste van de gezondheid van de inwoners op, tussen inwonersnetwerken, inwonersinitiatieven, ondernemers in de stad, eerstelijns professionals, welzijnsprofessionals in de wijk en tot slot de gemeenten.

1.6 en 2.1 Het omgevingsprogramma wordt gedragen/onderschreven door stakeholders/partners uit de stad Participatie bij de totstandkoming van dit omgevingsprogramma heeft plaats gevonden doordat de inwoners van Nieuwegein zijn betrokken, door integreren van de opgehaalde informatie bij de bestaande participatief ontwikkelde beleidsstukken, zoals omgevingsvisie, Lokaal Preventie Akkoord, Lokaal Sport Akkoord en opgehaalde input vanuit de Avond voor de Stad d.d. 9 februari 2023. Daarnaast zijn inwoners, ondernemers, ketenpartners, maatschappelijke organisaties betrokken door middel van het gezamenlijk opstellen gezondheidsagenda's in verschillende wijken en via de invulling van de pijler gezondheid in Betere Buurten. De reacties van de stakeholders op de conceptversie van het omgevingsprogramma waren overwegend positief. De input en de reflecties van de stakeholders zijn verwerkt in het Omgevingsprogramma, waardoor het een concreter document geworden is die meer tot de verbeelding spreekt. 1.7 In het omgevingsprogramma wordt invulling gegeven aan de opgave om Nieuwegein gezonder te maken tegen verantwoorde maatschappelijke kosten. In dit omgevingsprogramma wordt ervoor gekozen om zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande uitvoeringsprojecten en gebiedsontwikkelingen, bijvoorbeeld via het programma Betere Buurten en het programma Leefbaarheid & Veiligheid.

Daarnaast worden bewoners en andere partijen nadrukkelijk uitgenodigd en gestimuleerd om zelf aan de slag te gaan.

1 Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is ondertekend door VNG, VWS, ZN en GGD GHOR Nederland. Het akkoord omvat afspraken over het bereiken van een gezonde generatie in 2040: weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis.

Bladnummer 4/5 Raadsvoorstel 31 oktober 2023

Kanttekeningen 1.1 Uitvoering van de projecten kan vertraging oplopen door het niet direct kunnen vinden van de juiste professionals c.q. vrijwilligers om het project uit te voeren. De huidige arbeidsmarkt bemoeilijkt het vinden van de juiste medewerkers, veel partners merken dit. Daarnaast zien we een toenemende vraag naar vrijwilligers. 1.2 De Inspraakverordening Nieuwegein is niet toegepast, omdat op andere wijze wordt voorzien in participatie. Op grond van de Inspraakverordening kan ervoor worden gekozen om inwoners via die verordening te laten participeren bij besluitvorming. Bij de totstandkoming van het Omgevingsprogramma is echter al op andere wijze voorzien in participatie. Dit wordt hieronder toegelicht. Om die reden is ervoor gekozen om de Inspraakverordening in dit geval niet afzonderlijk toe te passen. Als uitgangspunt is de participatienota “Samen met de Stad” van september 2021 gehanteerd. Bij de totstandkoming van de Omgevingsvisie, Lokaal Preventie Akkoord en het Lokaal Sport Akkoord is ruimschoots door inwoners geparticipeerd. De input uit die procedures is ook nu weer meegenomen in de ontwikkeling van het omgevingsprogramma. Daarnaast is input verkregen vanuit de Avond voor de Stad op 9 februari 2023.

Verder zijn inwoners, ondernemers, ketenpartners en maatschappelijke organisaties bij de besluitvorming betrokken door middel van het in verschillende wijken gezamenlijk opstellen van gezondheidsagenda's en via de invulling van de pijler gezondheid in Betere Buurten. Alle verkregen input is verwerkt in het Omgevingsprogramma. Het omgevingsprogramma is in concept voorgelegd aan partners en aan de Adviesraad Sociaal Domein. Deze reacties waren overwegend positief en zijn verwerkt in dit door stakeholders gedragen omgevingsprogramma.

Financiële aspecten Implementatie van dit voorstel past binnen de bestaande financiële kaders 2024-2026. Alle kosten zijn opgenomen in de begroting en een deel van de kosten worden gedekt door overige baten zoals, GALA, Regiodeal en ZONmw. De jaren na 2026 zijn op financieel gebied onzeker en afhankelijk van meerdere factoren. Om de ambities van het omgevingsprogramma te realiseren is het gewenst om na 2026 blijvend te investeren in gezondheid. Via de VNG is een lobby namens alle gemeenten in Nederland richting het Rijk opgestart om meer financiële zekerheid na 2026 te bieden.

Bladnummer 5/5 Raadsvoorstel 31 oktober 2023

Financiën omgevingsprogramma Gezondheid 2024 tot en met 2026 Lasten

2024

2025

2026

Uitvoering Gezond en Actief Leven Akkoord Jogg (overig subsidie gezondheid) Uitvoering gezondheidsagenda AED's Uitvoering regiodeal, project maximaal gezond Subsidie ZON MW gezondheidsverschillen Subsidie Sport: Geinsgeluk, Chris & Voorkom, AA-groep, Rode Kruis etc. GGDRU Zorg4Nieuwegein Onvoorzien

€ 849.810 € 15.000 € 95.000 € 10.000 € 45.000 € 50.000

€ 849.810 € 15.000 € 45.000 € 10.000 €0 €0

€ 658.500 € 15.000 € 45.000 € 10.000 €0 €0

€ 150.000 € 2.300.000 € 17.500 € 27.500

€ 150.000 € 2.350.000 € 12.000 € 23.000

€ 150.000 € 2.400.000 € 12.000 € 13.000

Totale Lasten

€ 3.559.810 € 3.454.810 € 3.303.500

Communicatie aspecten We werken volgens de afspraken uit de participatienota en participatieleidraad van de gemeente. Het vastgestelde omgevingsprogramma wordt digitaal gepubliceerd in het gemeenteblad van Nieuwegein op www.overheid.nl en ter inzage gelegd in het Stadshuis.

Uitvoering We maken gebruik van de koppelkansen met projecten in de stad en de expertise van de verschillende professionals en inwoners. De uitvoering van het programma voor deze planperiode gebeurt binnen de bestaande personele capaciteit.

Bijlagen 1.

Omgevingsprogramma Nieuwegein Gezond

2.

Advies Adviesraad Sociaal Domein Nieuwegein

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Marijke van Beukering-Huijbregts

secretaris

burgemeester