2023-258 Bijlage 6 SOK Mobiliteitsplan Nijpelsplantsoen d_d_ 12 januari 2023

2023-258 Bijlage 6

Mobiliteitsplan ONTWIKKELING NIJPELSPLANTSOEN 12-01-2023

Voor u ligt het mobiliteitsplan voor de ontwikkeling van het Nijpelsplantsoen in Nieuwegein. In dit mobiliteitsplan wordt allereerst aandacht besteed aan de parkeerbehoefte, volgend uit gemeentelijk parkeerbeleid. Vervolgens wordt ingegaan op de wijze waarop Woonin in dit ontwikkelstadium voorziet invulling te geven aan deze parkeerbehoefte. De mobiliteitsbehoefte aan het Nijpelsplantsoen is gedurende de afgelopen decennia veranderd. En deze zal ook de komende jaren verder verduurzamen onder invloed van de gezamenlijke ambitie van Woonin en de gemeente Nieuwegein. De mobiliteitsaanpak die hieraan bijdraagt is hieronder uiteengezet. Dit resulteert uiteindelijk in een globale parkeerbalans ten behoeve van de nieuwe ontwikkeling van het Nijpelsplantsoen.

DE ONTWIKKELING Samen met de gemeente Nieuwegein heeft Woonin een toekomstplan ontwikkeld voor het Nijpelsplantsoen. De galerijen van de flats aan het Nijpelsplantsoen worden al een tijdje verstevigd met zogeheten ‘betonstempels’. Dat komt doordat er constructieve veiligheidsproblemen zijn. Met het plan zorgt Woonin ervoor dat de huidige woningen worden verduurzaamd, de galerijen worden vervangen en extra woningen worden toegevoegd. In het voorgestelde plan wordt één flat gesloopt. De andere drie flats krijgen groot onderhoud. Op de plek van de gesloopte flat komen ongeveer 160 nieuwe huurwoningen. Er komen daarmee ongeveer 70 extra woningen op de plek van de te slopen flat. Daarnaast is het plan om op een kavel naast de flats ongeveer 40 nieuwe sociale huurwoningen te bouwen. Het gehele complex bestaat in de toekomstige situatie uit 360 sociale huurappartementen en 110 lage middenhuur appartementen. Zie ter illustratie figuur 1 voor de totale ontwikkeling.

Figuur 1: ontwikkeling Nijpelsplantsoen

Het plangebied ligt aan de rand van het centrum van Nieuwegein (City), waardoor alle primaire voorzieningen (en meer) voor de bewoners op loopafstand liggen. Hier vindt men ook de uitstekende

2 openbaar vervoerverbindingen naar het centrum van Utrecht. Daarnaast is het plangebied aangesloten op het fietsnetwerk van (de regio) Utrecht. Een korte geschiedenis en visie op de toekomst Met de eerste oplevering van het Nijpelsplantsoen begin jaren ‘70 was een stuk moderne stedenbouw toegevoegd aan de nieuwe gemeente Nieuwegein. Het ontwerp bood door de gestapelde bouw veel ruimte voor groen, maar vooral ook voor parkeergelegenheid. De kosten voor autobezit daalden in die periode en het niveau van de algehele welvaart nam sterk toe. De economie kenmerkte zich door verdergaande schaalvergroting waardoor het woon- werkverkeer toenam. De functies wonen, werken en recreëren raakten steeds meer gescheiden. Beide maakten dat steeds meer mensen zich op dagelijkse basis over grotere afstanden verplaatsten. In deze periode steeg het autobezit en -gebruik explosief. De auto symboliseerde toen de toegenomen vrijheid, vooruitgang en stijgende welvaart. Nu, 50 jaar later, zien we ook de onbedoelde bijwerkingen van die ontwikkeling, onder andere in de vorm van dagelijkse files, luchtvervuiling, onveiligheid en ruimtebeslag. Inmiddels willen we steden waarin het vooral prettig is te verblijven. De openbare ruimte wordt steeds meer ‘teruggegeven’ aan de wandelaar en fietser. We proberen wonen, werken en recreëren weer dicht bij elkaar te brengen, zodat verplaatsingen minder nodig worden.

En als verplaatsen toch nodig is, dan hebben lopen en fietsen de logische voorkeur. Voor de langere afstanden worden investeringen gedaan in hoogwaardig openbaar vervoer en deelmobiliteit. Voldoende beschikbare laadpalen dichtbij woningen maken de elektrische auto aantrekkelijk. Het bezit en gebruik van de fossiel aangedreven privé auto wordt per saldo relatief onaantrekkelijker en ook minder noodzakelijk. Het Nijpelsplantsoen is zeer centraal gelegen en grenst aan Nieuwegein City. Alle noodzakelijke voorzieningen en meer zijn op loop en fietsafstand. Het plangebied is goed ontsloten op het regionale fietsnetwerk. Er is sprake van toegankelijk hoogwaardig openbaar vervoer op loopafstand waarmee de stad Utrecht en de bredere omgeving zeer goed bereikbaar zijn. In de context van de jaren 70 was autobezit voor de bewoners van het Nijpelsplantsoen nog een logische keus. In de huidige context echter is dat gemiddeld genomen veel minder het geval. Sommige bewoners zullen nog steeds een afhankelijkheid van de auto ervaren. Maar voor een steeds grotere groep zullen de alternatieven aantrekkelijker zijn geworden. Zoals in de jaren ’70 het Nijpelsplantsoen ‘klaar’ was voor de toekomst, zo wil Woonin dit in de huidige tijd weer bewerkstelligen.

Het Nijpelsplantsoen is dan opnieuw ‘klaar’ voor de toekomst, nu op een duurzame manier die past bij de huidige denkbeelden over mobiliteit, autobeziten gebruik.

SAMENHANGEND MOBILITEITSBELEID Binnen het stedenbouwkundig plan dat door Woonin is ontwikkeld, wordt uitwerking gegeven aan de groene en duurzame ambities die zowel Woonin als gemeente Nieuwegein hebben rondom het Nijpelsplantsoen. Mobiliteit kan slimmer, meer ruimtebesparend en schoner worden. Een aantrekkelijk en groen woongebied vraagt ook om ‘minder blik op straat’. Bestaande parkeernormen zijn veelal gebaseerd op een historische parkeervraag. In de praktijk zorgt minder aanbod van parkeerplaatsen vaak ook voor een lagere vraag. We rijden immers vaak met de auto niet omdat het moet, maar omdat het kan. Samenhangend beleid is essentieel voor het functioneren van goed inpaste mobiliteit. Hierin trekt Woonin samen met de gemeente op en straks ook met de bewoners (checken of en hoe ze dat willen). Door naar hen te luisteren verkleinen we de kans te zwaar te leunen op ontwerp en vergroten we de kans op een gezonde adoptie van nieuwe mobiliteit. Door bewoners mee te laten denken over de inrichting van mobiliteit en leefruimte ontstaat een momentum en draagvlak voor verandering.

3 Belangrijk uitgangspunt voor het samenhangend mobiliteitsbeleid voor het Nijpelsplantsoen is het gegeven dat het Nijpelsplantsoen qua locatie en functioneren samenvalt met Nieuwegein City. De centrale ligging, de beschikbaarheid van mobiliteitsvoorzieningen en de centrumparkeergarage op loopafstand zorgt ervoor dat het Nijpelsplantsoen qua parkeren en mobiliteit een vergelijkbaar regime kan gaan krijgen als Nieuwegein City. Enige uitzondering is dat het hier een bestaande situatie betreft, waarbij de aanleg van ondergrondse parkeervoorzieningen niet mogelijk is. Bij de nieuwbouw op/bij Flat 1 is de aanleg van een gebouwde parkeervoorziening financieel niet haalbaar en vanuit leefbaarheid niet wenselijk. Ander uitgangspunt is dat, vanwege de samenhang met omliggende gebieden en verschillende verantwoordelijkheden dit mobiliteitsplan afhankelijk is van de samenwerking tussen verschillende partijen: - Woonin voor de vastgoedontwikkeling en aanbod van deelmobiliteit - Woonin voor informatie aan huurders en beheer - Gemeente voor parkeerbeleid/tarieven en handhaving hiervan - Gemeente voor inrichting openbare ruimte en het opzetten van een governance model voor deelmobiliteit. Mobiliteitsvisie 2030 In 2021 heeft Nieuwegein haar mobiliteitsvisie 2030 opgesteld.

De mobiliteitsvisie is een vervolg op het gemeentelijk mobiliteitsplan uit 2014 en is afgestemd met de ontwerp omgevingsvisie. In de mobiliteitsvisie maakt Nieuwegein richtinggevende keuzes over de toekomstige mobiliteit en bereikbaarheid binnen en van/naar Nieuwegein. Het STO(m)P principe is een belangrijk uitgangspunt in de mobiliteitsvisie van Nieuwegein. Het STO(m)P principe houdt in dat bij de inrichting van een stad de auto niet langer centraal staat, maar dat eerst vanuit de voetganger (Stappen), de fietser (Trappen), OV en Mobility as a Service (MaaS, dit is het via slimme diensten combineren van allerlei vormen van vervoer, om snel van A naar B te reizen) wordt gedacht. Als laatste wordt de Privé-auto meegenomen in de inrichting. De mobiliteitsvisie van Nieuwegein heeft zich onder meer vertaald in het regionale ontwikkelingsprogramma Uned, waarmee een grote impuls wordt gegeven aan het verbeteren van fietsinfrastructuur en het openbaar vervoernetwerk in Nieuwegein. Door deze impuls verbetert de bereikbaarheid voor de fiets en openbaar vervoer. Dit zorgt er mede voor dat de behoefte aan het gebruik van een (privé) auto wordt teruggedrongen. Stappen De voorzieningen in Nieuwegein City en openbaar vervoerhaltes liggen voor de bewoners van het Nijpelsplantsoen op loopafstand (ongeveer 500meter).

Om het lopen en verblijven in de buitenruimte te bevorderen, wordt de openbare buitenruimte onder regie van de gemeente aantrekkelijker gemaakt door het aanleggen van meer groen en aantrekkelijke loop- en wandelroutes. Door de bouwvolumes van flat 1 op te delen verbetert de doorwaadbaarheid van het Nijpelsplantsoen. De verbeterde looproutes komen tevens ten goede aan een beter gebruik van de verschillende parkeerterreinen. Fietsparkeren Het Fietsgebruik vormt een belangrijk element in de huidige en de toekomstige mobiliteit van de bewoners van het Nijpelsplantsoen. Allereerst zullen de huidige fietsers beter worden ondersteund door de fietsen en de fietsparkeerplaatsen beter bereikbaar te maken. De nieuw te bouwen appartementengebouwen worden voorzien van gemeenschappelijke inpandige fietsenstallingen. Deze zijn snel en comfortabel te bereiken. De gemeente Nieuwegein heeft geen eigen beleid over hoe

4 collectieve fietsvoorzieningen eruit zouden moeten zien. Woonin wil hiervoor het addendum over fietsparkeren bij woningbouw van de gemeente Utrecht toepassen. In dit addendum wordt beschreven wat de richtlijnen zijn voor het succesvol toepassen van zo’n collectieve inpandige fietsenstalling. Een aansprekend voorbeeld hiervan is dat de gemeenschappelijke bergruimtes rechtstreeks vanaf de weg bereikbaar zullen zijn via het aansluitende terrein of een gemeenschappelijke verkeersruimte. De bergruimte is dan vanuit de openbare ruimte bereikbaar via 1 deur en de loopafstand is geminimaliseerd. Bij de inrichting van deze fietsenstallingen wordt ook extra gelet op aspecten als sociale veiligheid en een prettig verblijfsklimaat. Dit alles in overleg met gemeente en politie. Om het fietsgebruik verder te bevorderen is in het ontwerp aandacht voor het principe ‘zien fietsen, doet fietsen’. Als mensen zien hoe anderen genieten en profijt hebben van het fietsen, leidt dit tot ‘sociale feedback’ waardoor de stap naar fietsgebruik voor anderen kleiner wordt. Daarnaast zet Woonin zich in om bewoners van het Nijpelsplantsoen bewust te maken van de meerwaarde van actieve mobiliteit. Er worden informatieavonden georganiseerd en e-bike probeeracties opgezet om bewoners kennis te laten maken met nieuwe vormen van actieve mobiliteit.

In de openbare ruimte zal een logische verbinding worden gelegd met de snelfietsroute die langs het Nijpelsplantsoen oploopt. Dit zal de gemeente in haar ontwerp van de openbare ruimte op zich nemen. Huidige gebruik parkeercapaciteit Uit onderzoek blijkt dat de huidige parkeercapaciteit op het Nijpelsplantsoen niet altijd volledig wordt benut (bron: rapport Parkeerdrukmeting Nijpelsplantsoen Nieuwegein). Het meest oostelijk gelegen parkeerterrein vormt hierop een uitzondering. Met name op drukke momenten waarbij veel publiek naar Nieuwegein City trekt, is de parkeerdruk daar hoog. Dit komt doordat zij gebruikmaken van de parkeerplaatsen die zijn bedoeld voor bewoners aan het Nijpelsplantsoen. Parkeren voor bewoners Het parkeerregime van Nieuwegein City wordt van toepassing verklaard voor het Nijpelsplantsoen. Omdat het hier een bestaande situatie betreft, zal dit gefaseerd gaan. Allereerst wordt het oneigenlijk gebruik van de parkeerplaatsen door bezoekers van Nieuwegein City tegengegaan. De gemeente zal hiervoor haar tarieven voor het straatparkeren op het Nijpelsplantsoen verhogen, zodat het tarief hoger wordt dan in de parkeergarages van Nieuwegein City. Daarnaast krijgen bezoekers van bewoners de mogelijkheid om tegen gereduceerd tarief te parkeren in de gemeentelijke parkeergarage (loopafstand 500-800meter).

De spreiding van parkeergedrag over de parkeerterreinen van het Nijpelsplantsoen om de druk op de meest oostelijke parkeerterreinen te verlichten wordt gestimuleerd. Dit door foutparkeren op de meest oostelijke parkeerterrein te ontmoedigen (door materiaalgebruik en ontwerp), comfortabele wandelroutes naar de andere parkeerterreinen aan te leggen en de verkeerskundige routing in het inrichtingsplan te onderzoeken en evt. te verbeteren. Er komt een afbouwregeling voor de bewonersvergunningen bij wisseling van bewoners. Bestaande bewoners houden hun huidige vergunningen. Voor nieuwe bewoners is een lichte wijziging nodig. Waarschijnlijk kan met een beperking in aantallen voertuigen al worden volstaan.

5

Inzetten op deelmobiliteit Deelmobiliteit wordt steeds vaker ingezet om de behoefte aan een privé-auto verder te verlagen. Bij nieuwe ontwikkelingen wordt daarom steeds vaker gekozen om deelauto’s onderdeel te maken van de ontwikkeling. Een deelauto stimuleert efficiënt gebruik van de beschikbare mobiliteit. Daarnaast vervangt 1 deelparkeerplaats gemiddeld 4 reguliere parkeerplaatsen. Dat betekent dat met 6 deelauto’s al 24 reguliere parkeerplaatsen kunnen worden vervangen. De deelauto’s kunnen in eerste instantie exclusief beschikbaar worden gesteld aan bewoners van het Nijpelsplantsoen. Bewoners maken gezamenlijk gebruik van één reserveringssysteem waarmee zij te allen tijde de beschikbaarheid hebben over een deelauto. In totaal wil Woonin rondom de woningen in het Nijpelsplantsoen 10 deelauto’s plaatsen. De deelmobiliteitvloot kan naar behoefte verder uitgebreid worden met deelfietsen en deelbakfietsen. Ook kan het type voertuig naar behoefte worden gewijzigd (bv. in de beginfase juist een bestelbusje, zodat bewoners hiermee naar de bouwmarkt kunnen rijden). Om bewoners kennis te laten maken met deze vorm van mobiliteit worden kortingsacties en communicatie- campagnes opgezet. Woonin neemt hiertoe het initiatief.

Figuur 2: voorbeeld aanbod deelmobiliteit bij nieuwbouw in Breda. Bron: Hely

6

REALISTISCHE PARKEERBEHOEFTE De gemeente Nieuwegein en Woonin willen het Nijpelsplantsoen duurzaam ontwikkelen en hebben hier gezamenlijke ambities op geformuleerd. In deze paragraaf lichten we toe hoe Woonin invulling wenst te geven aan de parkeervraag en op welke wijze met een lagere parkeernorm toch op een goede manier invulling kan worden gegeven aan de mobiliteitsbehoefte en de parkeervraag.

Basis parkeerbehoefte Door de gemeente Nieuwegein zijn parkeerkencijfers vastgesteld waarmee de parkeerbehoefte van een nieuwe ontwikkeling inzichtelijk kan worden gemaakt. In onderstaande tabel is de basis parkeervraag voor auto’s opgenomen. In deze berekening is nog geen rekening gehouden met eventuele corrigerende mobiliteitsmaatregelen of een aangepaste parkeernorm. Woningtype

Segment

Aantal woningen

Parkeernorm bewoners

Parkeernorm bezoekers

Behoefte

Appartement

Sociale huur

360

0,7

0,2

324 pp

Appartement

Middenhuur

110

0,8

0,2

110 pp

Totaal

434 pp

Huidig beschikbare parkeercapaciteit In de bestaande situatie zijn in totaal 351 parkeerplaatsen beschikbaar voor bewoners en bezoekers van de appartementen aan het Nijpelsplantsoen. Uit onderzoek blijkt dat de huidige parkeerdruk op het Nijpelsplantsoen niet zorgt voor overlast (bron: rapport Parkeerdrukmeting Nijpelsplantsoen Nieuwegein). Uitzondering hierop vormt het meest oostelijk gelegen parkeerterrein. Op zaterdagen en ander moment dat er veel publiek naar Nieuwegein City trekt, is hier de parkeerdruk hoog. Dit is nadelig voor de bewoners van de appartementen aan het Nijpelsplantsoen, zij kunnen op die momenten hun voertuigen niet goed kwijt. Aangescherpt flankerend parkeerbeleid zorgt ervoor dat deze parkeerlocatie minder aantrekkelijk wordt voor andere doelgroepen dan de bewoners.

7 Geplande parkeercapaciteit In de toekomstige situatie is Woonin voornemens om een groot deel van deze bestaande parkeerplaatsen te behouden en voor de nieuwbouwkavel (kavel 5) inpandig parkeercapaciteit te realiseren. De totale toekomstige parkeerruimte voor de appartementen aan het Nijpelsplantsoen is weergegeven in onderstaande tabel.

Berekening realistische parkeerbehoefte Gegeven de beschreven maatregelen en acties, wordt nu een realistische parkeerbehoefte opgesteld. Daarbij zijn de berekeningen van de eerder uitgevoerde Goudappel-studie maatgevend (zie ook basisparkeerbehoefte). Voor de bestaande bouw gaan we hier uit van minimale veranderingen in mobiliteitsgedrag en -gebruik. De enige wijziging die hier speelt is de aangescherpte parkeerregulering voor bezoekers (-0,1). Voor de nieuwbouw laten we de aanwezigheid van hoogwaardig openbaar vervoer en fietsvoorzieningen meespelen. Hiervoor kan een mindering van 15% in rekening worden gebracht. Dit percentage wordt vaker gebruikt bij gemeentes over heel Nederland. Uit landelijk onderzoek blijkt dat het autobezit in sociale en middenhuur onder de richtlijn zit. Onderzoek van Woonin bevestigt dit. Bovendien wordt in een deel van de woningen een kwetsbare doelgroep gehuisvest conform de afspraken uit het ‘plan van aanpak huisvesting en ondersteuning kwetsbare doelgroepen’. Deze doelgroep heeft een aanzienlijk lager autobezit en parkeerbehoefte. Dit passen we uitsluitend toe op de nieuwbouw met een afslag van -0,2. In een eerder onderzoek (parkeren en verkeer in Nijpelsplantsoen Nieuwegein) van Woonin is een passende parkeernorm 0,2 parkeerplaats opgenomen voor het bezoekersparkeren.

Met alle bovengenoemde activiteiten en maatregelen, wordt gesteld dat het voor bezoekers minder aantrekkelijk

8 wordt om naar het Nijpelsplantsoen met de auto te komen. Hierdoor kan worden volstaan met een opslag op de parkeernorm van 0,1 ipv 0,2 voor bezoekers van de bestaande bouw. Veel gemeentes hanteren de norm “1 deelauto vervangt 3 tot 4 gewone auto’s”, tot een maximum van 15%. Woonin wil op het Nijpelsplantsoen in totaal 10 deelauto’s plaatsen. Deze vervangen in totaal maximaal 40 gewone auto’s. Aangezien de deelauto’s ook een parkeerplaats in beslag nemen, is de parkeerbehoefte hiermee 30 plaatsen minder. Dit komt overeen met de genoemde 15%. Om alle aanwezige parkeerlocaties optimaal te benutten, worden de looproutes tussen de verschillende parkeerplaatsen en woonlocaties optimaal in de buitenruimte opgenomen. Bovenstaande resulteert in een voorgestelde parkeernorm van 0,4 parkeerplaats per woning bij de nieuwbouw. De norm is hoger dan de norm die wordt gehanteerd in Nieuwegein City. Dit resulteert in de volgende cijfers:

De realistische parkeerbehoefte van 305 parkeerplaatsen past binnen het beschikbare aantal van 323 parkeerplaatsen. Er is zelfs nog wat ruimte beschikbaar om eventuele overloop te kunnen faciliteren.

Toekomst Mobiliteitsbehoefte en -gebruik zijn aan het veranderen. Omdat we nog niet kunnen weten hoe dit er over 10 jaar uitziet, moeten plannen in een robuust ruimtelijk raamwerk worden opgebouwd, waarin flexibiliteit aanwezig is om blokken en functies in te passen. Het mobiliteitsvraagstuk moet in termen van fysieke functies kunnen variëren in de tijd en ruimte Parkeervoorzieningen voor auto’s en fietsen en het aanbod van deelmobiliteit kunnen zodoende (letterlijk) meebewegen met de transitie, waarbij uiteraard niet is uitgesloten dat de komende jaren nieuwe concepten succesvol worden geïmplementeerd. Als dit er bijvoorbeeld toe leidt dat de komende 10 jaar het autobezit sterk terugloopt en het fietsgebruik sterk toeneemt dan kan de inrichting van de huidige parkeerplaatsen worden heroverwogen, door bijvoorbeeld het creëren van extra groen langs de singel.