2023-200 Bijlage 3 FINAL - Accountantsverslag gemeente Nieuwegein 2022
Tekst van het document
2023-200 Bijlage 3
Voeg hier een gemeente specifieke foto in NB: Foto selecteren → Picture Format → Drop Shadow Rectangle
Accountantsverslag 2022 Gemeente Nieuwegein 5 juli 2023
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Nieuwegein T.a.v. Jan Karens, griffier Postbus 34 3430 AA NIEUWEGEIN Datum
5 juli 2023 Ons kenmerk
2307B96FFE/RR Behandeld door
Monique van Doornum RA 088 288 1727 mvanduist@deloitte.nl Jesper van Koert MSc RA 088 288 2306 jvankoert@deloitte.nl
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Nieuwegein. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Nieuwegein. Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Nieuwegein hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nieuwegein. Bij deze jaarrekening hebben wij op 5 juli 2023 een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 16 maart 2023 en met ons auditplan, dat in augustus 2022 is besproken in uw auditcommissie. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie Wij hebben onze concept rapportage op 14 juni 2023 besproken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie, en hebben daarbij ook uw vragen beantwoord.
De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw directie portefeuillehouder financiën, met de directie, en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V. Was getekend: Jesper van Koert MSc RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is een zogenoemde affiliate van Deloitte NSE LLP en maakt onderdeel uit van het internationale netwerk van Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
10
Bevindingen jaarrekening
12
•
De financiële positie van uw gemeente
13
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
18
Interne beheersing
25
•
26
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
27
•
28
Overige aangelegenheden
Bijlagen
29
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
30
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
31
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
32
•
Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022
33
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
39
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 3
Bestuurlijke samenvatting
2307B96FFE/RR/4
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 2.415.000 respectievelijk € 7.245.000.
Welke verbeteringen zien wij?
Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd:
Belangrijke aandachtspunten
Controleproces
Bestuurlijke samenvatting
•
De verantwoording over de SiSa-bijlage is verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Ondanks een sterke toename van het aantal regelingen (32 in 2022 ten opzichte van 22 in 2021) is het controleproces goed verlopen.
•
De gemeente Nieuwegein besteedt op een goede manier aandacht aan de thema’s fraude en integriteit door het uitvoeren van zelfscans en het melden van integriteitsonderzoeken, en treedt daarover tijdig met ons in contact.
•
Er is sprake van een aanbestedingsfout, het totaal hiervan bedraagt ca. € 0,12 mln.
Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •
Uw budgetrecht ten aanzien van investeringen kan verder worden verbeterd. Kredietoverschrijding(en) vinden plaats en worden bij de jaarrekeningcontrole gemeld waardoor deze meewegen in ons oordeel.
•
Daarnaast is er sprake van een viertal overschrijdingen in de lasten van de programma’s en is er sprake van een relatief hoog resultaat. Wij blijven uw aandacht vragen voor de totstandkoming van de begroting.
•
Bij de start van de controle waren de jaarstukken nagenoeg gereed, het controledossier was gereed. Hiermee is de lijn van het afgelopen jaar verder gevolgd.
•
Wij hebben onze samenwerking met de ambtelijke organisatie en het controleproces verder verbeterd door tijdens de interimcontrole de meeste steekproeven uit te zetten en door begin 2023 een voorcontrole uit te voeren. Deze inspanningen hebben bijgedragen aan een tijdiger en efficiënter controleproces.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/5
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Financiële positie
Interne beheersing
Kwaliteit verslaggeving
Bestuurlijke samenvatting
•
De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten opzichte van 2021.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2022 bedraagt € 48,9 miljoen (2021: € 30,5 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Nieuwegein onderkende en aanwezige risico’s van € 11,7 miljoen (2021: € 8,7 miljoen).
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een relatief hoog voordelig rekeningresultaat 2022 ad € 9,0 miljoen (2021: voordelig € 11,9 miljoen).
•
Op basis van de interim-controle 2022 hebben wij een managementletter en boardletter verstrekt. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u gedeeld. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Wij trekken samen met uw gemeente op in het proces van het digitaliseren van de interim- en jaarrekeningcontrole. Tijdens onze controle zetten wij hiertoe diverse tools in.
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen, zijn onderbouwd, redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/6
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Grondexploitatie
Sociaal domein
•
Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2022 versus de schattingen in de jaarrekening 2021 geanalyseerd (‘backtesting’). Hierbij zien we dat de mate van realisatie voor sommige complexen achterblijft op de begroting, daarvoor is de begroting bijgesteld.
•
Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2022 € 7,2 miljoen winst genomen op de grondexploitaties (2021 € 5,6 miljoen). Deze winstname ziet geheel toe op het complex Het Klooster.
•
Binnen het sociaal domein worden diverse interne controles uitgevoerd, echter voor de verantwoording in de jaarrekening wordt nog gesteund op de controleverklaringen van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de zorgaanbieders. Eventuele onzekerheden die voortkomen vanuit die verantwoordingen en controleverklaringen tellen derhalve mee in de onzekerheden voor de controle van de gemeente Nieuwegein.
•
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft evenals in voorgaande jaren een controleverklaring met beperking bij de PGB-verantwoordingen 2022 verstrekt. De totale PGB-bestedingen (€ 0,7 miljoen) zijn als onzeker aangemerkt.
•
Naast de PGB-bestedingen heeft de accountant van de RBL (de uitvoerende partij voor de Zorg in Natura (ZiN)) onzekerheden geconstateerd binnen de bestedingen van de WMO en Jeugd. Deze bedragen voor 2022 € 0,3 miljoen.
Naleving van de Europese aanbestedingsregels
Uit de controle 2022 zijn rechtmatigheidsfouten gebleken. Deze fout bedraagt ca € 0,12 miljoen, is daarmee beperkt in omvang en hiermee wordt de lijn voortgezet binnen de gemeente, dat het aantal rechtmatigheidsfouten beperkt blijft.
Begrotingsrechtmatigheid
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening (paragraaf 3.4.1). Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. De geconstateerde overschrijdingen (lastenkant) zijn formeel onrechtmatig (programma’s 2,4, 5 en 6) maar wegen niet mee in ons oordeel. De overschrijdingen worden deels gecompenseerd door hogere baten. Verder is er sprake van hogere lasten door aanpassingen in de voorzieningen van de grondexploitaties (City en Mooi Rijnhuizen). Deze extra lasten waren niet bekend voor het einde van het jaar. Deze hebben dan geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Een begrotingsoverschrijding op één investeringskredieten is onrechtmatig en wegen mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Echter is de omvang van deze overschrijding (€ 0,195 miljoen) is beperkt en raakt derhalve eveneens niet de strekking van onze controleverklaring.
Realiteitsgehalte begroting
Uit het overzicht van baten en lasten over 2022 blijken afwijkingen c.q. volumeverschillen op met name de baten en saldi. Het gerealiseerde saldo op programmaniveau is € 9,0 miljoen hoger dan begroot. Dit verschil wordt vooral veroorzaakt door aan aantal baten die in de decembercirculaire zijn toegezegd. Deze baten zien toe op bijdrage voor opvang Oekraïners en bijdrage in de energielasten. Voor de andere programma’s ligt de realisatie in lijn met de begroting (na wijziging).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/7
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Speerpunten auditcommissie
Uw auditcommissie heeft ons de volgende aandachtspunten meegegeven: •
Rechtmatigheidsverantwoording.
•
Verbonden partijen – Dit ziet toe op de actualisatie van de nota verbonden partijen, in het licht van veranderde wetgeving, zoals bijvoorbeeld de wet gemeenschappelijke regelingen.
•
Budgetrecht – Dit ziet toe op de ontwikkeling van de toenemende prijzen waardoor er mogelijk hogere dan begrote uitgaven ontstaan. Hierbij is het belangrijk in welke mate de raad hiervan op de hoogte wordt gehouden.
Over deze punten hebben wij reeds in onze boardletter gerapporteerd. Frauderisicoanalyse
Wij hebben geconstateerd dat uw gemeente een actief beleid heeft ten aanzien van fraude en integriteit. Zo is er sprake van een frauderisicoanalyse die jaarlijks wordt geactualiseerd. In deze frauderisicoanalyse wordt de diverse onderdelen gewogen op basis van impact en omvang. Verder is er sprake van een jaarlijks integriteitsrapportage dat wordt uitgebracht op basis van integriteitsmeldingen die afgelopen jaar zijn gegaan binnen de gemeente. Wij hebben vastgesteld dat u op een adequate wijze opvolging geeft aan integriteitsmeldingen. Tijdens onze controle over 2022 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/8
2307B96FFE/RR/9 2307B96FFE/RR/9
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2022, dat op 15 december 2022 ter kennisgeving is vastgesteld door de gemeenteraad.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Toelichting uitgebreide controleverklaring De controleverklaring bij de jaarrekening heeft een belangrijke maatschappelijke functie. Daarin geeft de accountant namelijk weer of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de resultaten en financiële positie, en of de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Gebruikers van jaarrekeningen hebben aangegeven behoefte te hebben aan meer inzicht in de door de accountant ter zake uitgevoerde werkzaamheden. Dit heeft in combinatie met een wijziging van de Nadere Voorschriften Controleen Overige Standaarden (de voorschriften voor het uitvoeren van een accountantscontrole) geresulteerd in een uitgebreidere tekst van de controleverklaring bij uw jaarrekening 2022. Hierin doen wij in het hoofdstuk ‘Informatie ter ondersteuning van ons oordeel’ aanvullend verslag over onze controleaanpak voor frauderisico’s, naleving van wet- en regelgeving, en de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Nieuwegein hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Nieuwegein uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij hebben deze niet-gecorrigeerde controleverschillen opgenomen in Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen. Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2022, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2022. Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (hoofdstuk: ‘Analyse begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat er € 0,16 miljoen aan kredietoverschrijdingen meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel.
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT.
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2022, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd. Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/10
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Nieuwegein Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zuster- en/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’ in de jaarrekening 2022. De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/11
Bevindingen jaarrekening
2307B96FFE/RR/12
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2022 bedraagt € 11,9 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 2,9 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 circa € 9,0 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2022
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
93,6
86,1
83,2
98,3
Tussentijdse resultaatbestemming
2,9
-/- 4,4
-/- 4,9
-/- 9,9
Gerealiseerd resultaat
9,0
11,9
7,8
-/- 5,1
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
11,9
7,5
2,9
-/- 15,1
Eigen vermogen per 31 december
105,5
93,6
86,1
83,2
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 circa 29,3% van het balanstotaal (ultimo 2021: 31,2% van het balanstotaal) en is iets verslechterd ten opzichte van 2021. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bij: onttrekkingen aan reserves
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Totale baten
241,6
Totale lasten
-/- 229,7
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
11,9
Af: stortingen in reserves
-/- 11,8 9,0
Saldo mutaties reserves
-/- 2,9
Gerealiseerd resultaat
9,0
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/13
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 11,9 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 3,6 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2022 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 9,0 miljoen.
Het grote gerealiseerde totaalsaldo baten en lasten in 2022 wordt grotendeels verklaard door de grootste voordelen ten opzichte van de begroting na wijziging op de volgende programma’s: • •
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 20 10 (10) (20) 2019
10
Algemene dekkingsmiddelen: € 4,8 miljoen.
5
De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
2021
2022
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen)
Versterking eigen kracht, Ondersteuning en bescherming: € 3,0 miljoen.
In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging.
2020
(5) (10)
(15) 2019
2020
2021
2022
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 15 10 5 (5) (10) 2019
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2020
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/14
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Nieuwegein (begroot en werkelijk over de periode 2019-2022) Solvabiliteit
40%
8%
30%
6%
20%
4%
10%
2%
0%
Solvabiliteit
Grondexploitatiequote
De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.
0% 2019
2020
Begroot
2021
2022
2019
Werkelijk
2020
Begroot
Netto schuldquote
2021
2022
Werkelijk
Structurele exploitatieruimte
100%
8% 6% 4% 2% 0% -2% -4%
80% 60% 40% 20% 0% 2019
2020
Begroot
Bestuurlijke samenvatting
2021
2022
Werkelijk
2019
2020
Begroot
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2021 Werkelijk
2022
Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken.
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/15
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2022 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 9,0 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. Om inzicht te krijgen in de mate waarin uw organisatie in staat is om het gerealiseerde resultaat te voorspellen, hebben wij het resultaat volgens begroting afgezet tegen het gerealiseerde resultaat volgens de jaarrekeningen 2021 en 2022. Het rekeningresultaat over 2022 wijkt, net als voorgaande boekjaren, af van het begrote rekeningresultaat (na wijziging). Dit komt met name door de hogere realisatie van de baten op de programma’s versterking eigen kracht, ondersteuning en bescherming en algemene dekkingsmiddelen ten opzichte van de begroting na wijziging. Dit hangt samen met extra gelden die zijn ontvangen voor de opvang van Oekraïners (versterking eigen kracht, ondersteuning en bescherming ), extra compensatie energietoeslag en compensatie corona (algemene dekkingsmiddelen). Deze extra middelen zijn pas bij de decembercirculaire toegekend. Meer informatie over de afwijkingen ten opzichte van de begroting treft u aan in hoofdstuk 1.3.1 van de jaarstukken 2022.
Wij vragen uw blijvende aandacht om verdere oorzaken van de afwijkingen zijn en te bezien of hiermee in de begroting(swijzigingen) 2023 rekening kan worden gehouden. Verderop in ons verslag gaan wij nader in op de begrotingsrechtmatigheid. Daarbij vragen wij tevens aandacht voor het tijdig opstellen en verwerken van begrotingswijzigingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen) 15 10 5 (5) (10) Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 250 240 230 220 210 200 190 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022
240
Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen)
230 220 210 200
190 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/16
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2022; de ratio weerstandsvermogen is met 0,7 toegenomen
Uw weerstandscapaciteit van € 48,9 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 11,7 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.
Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 48,9 miljoen (2021: € 30,5 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 11,7 miljoen (2021: € 8,7 miljoen). Ten opzichte van 2021 is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met € 3,0 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) 60 50 40 30 20 10 -
2019
2020
2021
2022
Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 5,00 4,00
3,00 2,00 1,00 2019
Interne beheersing
2020
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/17
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2022 ad € 15 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2023 e.v. nog te realiseren baten ad € 108,5 miljoen en lasten ad € 88,6 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2022 gaat het om 13 individuele projecten. De gemeente Nieuwegein schat ultimo 2022 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 39,3 miljoen bedraagt (2021: € 34,6 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is voor een bedrag van € 21,0 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie.
Het resterende deel van deze verliesvoorzienig van € 18,6 is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording.
Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot 5 P’s:
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
•
•
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten.
Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 20,00 15,00 10,00 5,00 2019
2020
2021
2022
Ontwikkeling boekwaarde
Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1 miljoen) 150
100 50 2019
2020
2021
2022
Nog te realiseren baten Nog te realiseren lasten
Uit deze figuren blijkt dat de boekwaarde en/of de geraamde baten en lasten van de bouwgronden in exploitatie in 2022 is toegenomen.
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/18
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.
Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2022 voor € 7,2 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2021: € 5,6 miljoen).
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
•
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties
Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grootste risico’s (op dit moment) van grondexploitaties toeziet op stijgende bouwkosten. Wij hebben de grondexploitaties beoordeeld. Bij enkele plannen hebben wij geconstateerd dat de realisatie van kosten en opbrengsten achterblijven op de ramingen. Wij adviseren om in 2023 uw grondexploitatieprojecten nader te actualiseren en te beoordelen of baten en lasten waar in de berekening rekening mee gehouden wordt nog gerealiseerd gaan worden.
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/19
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2022 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Wel merken wij op dat de parameters welke gehanteerd zijn door uw gemeente voor de indexatie niet overeenkomen met de parameters vanuit de externe bronnen welke wij hanteren. De bronnen wij als benchmark toepassen, leiden tot een hogere indexatie van kosten en dit blijkt ook uit de meest recente CBS ontwikkelingen. Vanwege het feit dit een schatting is welke betrekking heeft op toekomstige ontwikkelingen van kostenstijging binnen de grondexploitatie classificeren wij dit als schattingsonzekerheid binnen uw voorraad onderhanden werk en brengen dit als aandachtspunt onder uw aandacht. Wij adviseren om de kostenontwikkelingen nauwlettend in de gaten te houden en waar nodig (tussentijds) bij te sturen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/20
2307B96FFE/RR/21 2307B96FFE/RR/21
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Wij hebben in de figuur hiernaast de programma’s met lastenoverschrijdingen opgenomen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wonen en economie (programma 2), overschrijding ca € 1,6 mln.
•
Vrije tijd (programma 4) overschrijding ca € 0,16 mln.
•
Versterking eigen kracht (programma 5) overschrijding ca € 0,6 mln.
•
Bedrijfsvoering (programma 6) overschrijding ca € 0,08 mln.
•
De overschrijdingen relateren deels aan hogere opbrengsten. Anderzijds zijn er extra lasten die niet voor het einde van het jaar bekend waren. De geconstateerde kostenoverschrijdingen wegen niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel en heeft derhalve geen invloed op de controleverklaring.
Kredietoverschrijdingen -
Bedrijfsvoering
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV.
1
Versterking eigen kracht
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
• 2
Vrije tijd
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Er is sprake van overschrijdingen voor vier programma’s te weten;
Lastenoverschrijdingen (x € 1 miljoen)
Wonen en economie
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de inhoudelijke toelichting per programma in het jaarverslag en naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het paragraaf 3.4.1 in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2022.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. Vanuit onze controlewerkzaamheden hebben wij een overschrijding van kredieten vastgesteld van € 0,195 miljoen. Dit blijft onder de materialiteitsgrens en heeft derhalve geen invloed op de strekking van de controleverklaring
Bijlagen
2307B96FFE/RR/22
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. Wij hebben vastgesteld dat uw organisatie voor 2022 de frauderisico’s heeft geactualiseerd. Dit past tevens in het beleid van de organisatie om de frauderisicoanalyse jaarlijks te actualiseren.
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.
Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw ambtelijke organisatie. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/23
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
Naleving van de Europese aanbestedingsregels Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties.
Sociaal domein | Zorg in Natura Als onderdeel van onze jaarrekeningcontrole hebben het sociaal domein gecontroleerd. De totale besteding voor Zorg in Natura (ZiN) voor WMO en Jeugd in 2022 bedraagt ca € 29 miljoen en voor PGB afgerond € 0,7 miljoen.
De gemeente Nieuwegein heeft de uitvoering van de zorg in natura uitbesteed aan de gemeenschappelijke Wij constateren over 2022 onrechtmatigheden door het regeling RBL (Regionale backoffice Lekstroom). De niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. De accountant van de RBL heeft haar controle begin juni omvang van de onrechtmatigheid bedraagt € 122K. Deze afgerond en gerapporteerd over haar bevindingen. onrechtmatigheid heeft betrekking op de inhuur van een Vanwege het ontbreken van toereikende medewerker. Gezien de omvang van het bedrag heeft dit verantwoordingen en controleverklaringen van de geen gevolgen voor de strekking van de zorgaanbieders en haar accountants, is een resterende controleverklaring. onzekerheid aanwezig in de bestedingen WMObestedingen van € 0,05 miljoen (2021 € 0,04) en bij de Uw gemeente heeft interne maatregelen genomen om bestedingen jeugdzorg is een onzekerheid van onrechtmatigheden te constateren. Ondanks de € 0,3 miljoen (2021: € 0). getroffen maatregelen kan uw gemeente in de praktijk, door de complexiteit van de materie en regelgeving, Sociaal domein | PGB-bestedingen nieuwe onrechtmatigheden toch niet volledig De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de voorkomen. Sociale Verzekeringsbank (SVB).
De accountant van de Geraamde opdrachtwaarden kunnen worden SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGBoverschreden of contracten kunnen onrechtmatig verantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2022 een worden verlengd. Het waarborgen van de volledigheid controleverklaring met beperking verstrekt. De PGBvan het contractenregister kan de onrechtmatigheden bestedingen over 2022 bedragen circa € 0,7 miljoen mogelijk nog verder terugdringen. (2021: € 0,9 miljoen). Wij dringen echter wel aan op het doorvoeren van verbeteringen. Ook adviseren wij u dringend om de huidige niet-rechtmatige contracten nader te analyseren om ervoor zorg te dragen dat de geconstateerde onrechtmatigheden voorkomen kunnen worden.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Voorzieningen Voor de voorziening groot onderhoud maakt de gemeente gebruik van beheerplannen om de dotaties van de voorziening voor de komende jaren in te schatten. De onderhoudsvoorzieningen voor 2022 zijn gebaseerd op onderhoudsvoorzieningen die reeds in 2019 zijn vastgesteld. Voor bepaling van de voorzieningen voor 2022 is ook uitgegaan van de prijsstellingen zoals deze destijds zijn bepaald. Hierdoor wordt er geen rekening gehouden met de mogelijke hogere lasten. Uw organisatie heeft aangegeven momenteel bezig te zijn met beheerplannen voor de komende 4 jaar. Wij adviseren om ook bij langdurige beheerplannen een jaarlijkse inschatting te maken van te realiseren kosten.
Sisa | M&O-beleid Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk (M&O) beleid voor de Tozo-regeling. Wij stellen vast dat de GR WIL een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne beheersmaatregelen, zoals de controle achteraf, en de wijze waarop men gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Wij hebben vastgesteld dat het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste. Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/24
Interne beheersing
2307B96FFE/RR/25
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwgein
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2022
Managementletter 2022, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2022 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze managementletter 2022. In de managementletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2022 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity behoeft verdere aandacht Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan.
Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
De IT-omgeving en een adequate opzet en werking daarvan nemen een steeds dominantere plaats in binnen uw organisatie, met het oog op een betrouwbare geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarmee krijgt de IT ook een dominantere positie in onze controleaanpak en -uitvoering. Aangezien nog geen IT-audit is uitgevoerd op de getroffen geautomatiseerde beheersingsmaatregelen, hebben wij voor onze jaarrekeningcontrole 2022 géén gebruik kunnen maken van de door uw gemeente getroffen geautomatiseerde beheersingsmaatregelen in applicaties, omdat die direct afhankelijk zijn van de betrouwbare en continue werking van de IT-omgeving. Uw organisatie heeft in 2021 een interne IT-audit opgestart voor boekjaar 2022, waarvan de uitvoering in het voorjaar 2022 is gestart. Dit is verder gecontinueerd in 2022. Wij hebben begrepen dat uw streven is de rapportage voor eind juni naar de raad (en ons als accountant) te sturen. Deze interne IT-audit geeft geen inzicht in de General IT controls (GITC’s) voor boekjaar 2021. Om alsnog voldoende zekerheid te krijgen hebben wij aanvullende gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Uit deze controlewerkzaamheden volgen geen bijzonderheden.
Zoals opgenomen in de managementletter 2022 komen wij in het accountantsverslag terug op de volgende twee onderwerpen; Sociaal domein | (informatievoorziening) Betreft de opvolging vanuit tussentijdse informatievoorziening vanuit de RBL. Uw organisatie heeft aangegeven dat de informatievoorziening vanuit de RBL goed loopt. Er vinden periodieke gesprekken plaats en ontvangt uw gemeente periodiek rapportages met prognose van jeugd en WMO voorzieningen. De rapportages worden besproken tussen RBL en de financiële en beleidsafdelingen binnen de gemeente. Omgevingsvergunningen Ten tijde van de interim controle 2022 hebben wij geconstateerd dat een structurele toets van de bouwkosten ontbreekt. In plaats hiervan hanteert uw gemeente een risico gerichte controleaanpak, waarbij de aandacht uitgaat naar de grotere dossiers. Wij hebben vastgesteld dat de uitgevoerde controle van de bouwkosten zichtbaar vast ligt in de applicatie Squit. Hiermee is een deel van de bevinding door u organisatie opgelost.
Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor beschreven. Wij hebben wel geconstateerd dat de organisatie momenteel verdere stappen maakt met het verder professionaliseren van de automatiseringsomgeving.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/26
Overige aangelegenheden
2307B96FFE/RR/27
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Overige aangelegenheden Samenvatting overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties
Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nieuwegein een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons bij het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/28
Bijlagen
2307B96FFE/RR/29
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 100.000. Aard van de controleverschillen
Rechtmatigheid Getrouwheid
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
N.v.t.
N.v.t.
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout:
N.v.t.
N.v.t.
Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout:
N.v.t.
N.v.t.
(Sub)totaal getrouwheidsfouten
€0
€0
Rechtmatigheidsfouten: • Europese aanbestedingsfouten • Begrotingsrechtmatigheid: kredietoverschrijdingen
€ 122.000 € 195.500
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.): Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
N.v.t.
Overige rechtmatigheidsfouten
N.v.t.
Totaal rechtmatigheidsfouten
€ 317.500
•
Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2022 en het normenkader rechtmatigheid 2022, dat op 15 december 2022 is vastgesteld door de gemeenteraad.
•
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
2307B96FFE/RR/30
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Nieuwegein
Bijlage A2 – Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle groter dan de rapporteringstolerantie van € 100.000. Aard van de onzekerheden