2023-186 Rvs. Begroting 2024 en jaarrekening 2022 WIL.pdf

Gemeenteraad

Onderwerp

Werk en Inkomen Lekstroom: zienswijze op de begroting 2024 en reactie op het jaarverslag 2022.

Datum

9 mei 2023

Raadsvoorstel

Afdeling

2023-186

E-mailadr es opst eller d.steba@nieuwegein.nl

Maatschappelijke Ontwikkeling

Portefeuilleh ouder

Ellie Eggengoor

Onderwerp Werk en Inkomen Lekstroom: zienswijze op de begroting 2024 en reactie op het jaarverslag 2022.

Gevraagd besluit 1. Ten aanzien van de begroting 2024 van WIL een zienswijze kenbaar te maken met als kern dat de uitgangspunten en effecten, zoals opgenomen in de begroting worden onderschreven en dat de raad onder voorwaarden kan instemmen met de nieuwe inrichting van de informatievoorziening. 2. Het financiële effect van de begroting 2024 van WIL ten opzichte van de gemeentebegroting 2024 van Nieuwegein ad € 175.500 (voordelig) te verwerken in de gemeentebegroting. 3. Ten aanzien van het jaarverslag 2022 in te stemmen met de bijgevoegde reactie,

inhoudende dat de raad -alles overwegende- tevreden is met de resultaten.

Inleiding Begroting 2024 Krachtens art. 27 van de Gemeenschappelijke Regeling Werk en Inkomen Lekstroom (GR WIL) moet WIL de begroting aanbieden aan de raden voor een zienswijze. Na de afgelopen 3 jaar een sobere begroting te hebben ingediend, met in het vooruitzicht 2 begrotingswijzigingen waarin de kosten scherper konden worden gespecificeerd, heeft WIL ditmaal op verzoek van de raden de kosten, die ingecalculeerd kunnen worden, opgenomen in de begroting. Het voordeel is dat ook de begroting 2024 van onze gemeente financieel vollediger en robuuster is. Daarnaast blijft er voldoende ruimte voor de raad om invloed uit te oefenen via de Raadsinformatieavond (in mei) en het Kaderstellend Raadsdebat (in oktober 2023). Jaarverslag 2022 Krachtens de Gemeenschappelijke Regeling WIL (art. 33.1) moet WIL haar conceptjaarstukken voor 14 april ter kennisgeving opsturen naar de raden van de

Bladnummer 2/7 Raadsvoorstel 9 mei 2023

Lekstroomgemeenten. De raden hoeven geen zienswijze in de dienen. Desalniettemin is het belangrijk om goed te kijken naar de prestaties van WIL, vanwege haar grote maatschappelijke belang. Om deze reden dienen we altijd een reactie in. De conceptjaarstukken worden begin juli 2023 in de vergadering van het Algemeen Bestuur vastgesteld.

Gewenst effect •

Een deskundige uitvoering van de wet- en regelgeving rondom de Participatiewet en aanpalende wet- en regelgeving, met voldoende aandacht voor het sociaaleconomische welbevinden van de klant.

•

Een transparante en planmatige besteding en verantwoording van de gemeentelijke middelen.

Argumenten 1.1 Alle bekende wijzigingen zijn verwerkt in de begroting De begroting 2024 is met €33 mln bijna €500.000 hoger dan de begroting 2023 (inclusief de 1 e begrotingswijziging1). In de begroting is rekening gehouden met de (reeds bekende) loon- en prijsindexaties, de uitkeringsindexatie (10%), alsook de vastgestelde structurele en incidentele begrotingswijzigingen, waarmee de raad begin 2023 heeft ingestemd (zie p. 27 van de begroting voor de samenvatting van deze begrotingswijziging). 1.2 Kwaliteit van de dienstverlening staat voorop, ook bij een eventuele stijging van het aantal klanten. In de begroting ’24 gaat WIL uit van een afname van het aantal uitkeringsgerechtigden (-44 in Nieuwegein, p. 28). Echter, als dit significant verandert, ten gevolge van bv. een stijging van het aantal vluchtelingen, zal WIL primair de dienstverlening op peil houden, evt. met inhuur. Pas in tweede instantie wordt gekeken naar andere opties, zoals langere doorlooptijden voor aanvragen. (p. 6) Dit is belangrijk voor de raad, die vaker heeft aangegeven dat de kwaliteit van de dienstverlening voorop staat. Wel verzoeken wij WIL om voorzichtig te budgetteren met het oog op de ontwikkelingen in onze gemeentebegroting. 1.3 Instemming met sobere, minder frequente rapportagevorm WIL doet in de bijlage bij de begroting een voorstel om te komen tot een herijking van de informatievoorziening.

Het voorstel houdt in dat er minder kwartaalrapportages zullen zijn en dat er minder cijfers zullen worden gepresenteerd. Sinds de oprichting in 2013 heeft WIL op verzoek van de raden steeds meer sturingsgegevens gegenereerd. Zeker in de beginjaren hebben de raad en het college deze cijfers gebruikt om de processen in de gewenste richting te sturen.

1

In de 1e begrotingswijziging stond voor ICT een bedrag van €150.000 opgenomen. Op p. 27 en 29 van de begroting 2024 geeft WIL aan dat ze met de helft van dit bedrag (d.i. €75k) dit ICT-traject kan uitvoeren, omdat er ook inverdieneffecten zijn .

Bladnummer 3/7 Raadsvoorstel 9 mei 2023

Inmiddels verkeert WIL in rustiger vaarwater en zijn er nieuwe vormen van communicatie ontstaan. Hierbinnen past een sobere en minder frequente rapportagevorm. Daarom kan de raad instemmen met de nieuwe structuur. 2.1 De begroting 2024 van WIL is €175.500 lager dan de raming in onze gemeentebegroting 2024. Het bedrag in de jaarschijf 2024 van de gemeentebegroting 2024 is hoger dan de begroting van WIL. Deze situatie levert voor 2024 en verder een voordeel op van per saldo € 175.000) binnen onze begroting (zie verder de § financiën). 3.1 De meeste streefcijfers zijn behaald. Het jaarverslag is eveneens compact en helder geschreven. Positief is dat WIL aandacht besteedt aan enkele taken die recentelijk binnen de raad veel aandacht hebben gekregen, zoals het technisch ontzorgen van statushouders, handhaving (p. 8 en 9; beide taken verliepen niet geheel voorspoedig), de begeleiding van gedupeerden van de kinderopvang toeslagenaffaire (p. 19) en de energietoeslag (p. 21).

Kanttekeningen 1.1 Voorziene, doch thans niet te kwantificeren wijzigingen, worden opgenomen in de 1e begrotingswijziging 2024. Naast de voorziene en kwantificeerbare ontwikkelingen, blijft er nog een categorie over die niet duidelijk is op dit moment. Dit geldt voor bijvoorbeeld: •

de tweede loonindexatie in 2023 (p. 26);

•

de halvering van de termijn voor minnelijke en wettelijke schuldenregelingen van 36 naar 18 maanden, wat een intensivering betekent van het werk van de consulenten (p. 6);

•

de decentralisatie van maatschappelijke opvang en beschermd wonen (MO/BW), die kan resulteren in o.a. hogere bijzondere regelingen en uitvoeringskosten (p. 15);

•

ten slotte is er ook de Sociale Werkvoorziening (SW): ook hier zal er sprake zijn van een begrotingswijziging met in ieder geval een verschuiving tussen de werkvelden SW, beschut en Banenafspraakbanen (voorheen de garantiebanen); het is nog onduidelijk of deze wijziging budgettair neutraal zal zijn of dat de kosten verhoogd zullen worden (p. 19).

Over de nog onbekende vraagstukken wordt de raad graag op de hoogte gehouden. 1.2 Nadere condities t.a.v. de kernprestatie indicatoren. De raad kan instemmen met de herijking van de informatievoorziening, maar vanwege het grote maatschappelijke belang van WIL, blijft overeind dat de raad over voldoende informatie moet beschikken om te kunnen sturen op de prestaties. Dat impliceert: •

een weloverwogen basisset aan sturingsgegevens, die voldoende is om de kwaliteit van de dienstverlening te monitoren en borgen;

•

voldoende wendbaarheid binnen de organisatie van WIL om op korte termijn te kunnen voldoen aan incidentele uitvragen vanuit de raad, het college en de organisatie;

•

naast eendimensionale statistieken, ook periodieke analyses en evaluaties van projecten/business cases, van interne procedures en van recente en nieuwe wetten en beleid;

Bladnummer 4/7 Raadsvoorstel 9 mei 2023

•

voor enkele Kernprestatie Indicatoren (KPI’s) geldt dat de waarden lang geleden, tijdens de (nadagen van de) economische crisisjaren en binnen de strenge kaders van de Participatiewet, zijn vastgesteld. Nu de informatievoorziening wordt herijkt, zou het goed zijn om ook de waarden van de KPI’s kritisch tegen het licht te houden en -daar waar er ruimte is- ambitieuzer te formuleren, dan wel soepeler in lijn met de herziening van de Participatiewet;

•

overigens zijn garantiebanen en deeltijdwerk niet opgenomen in genoemd kpioverzicht in de bijlage. Deze vallen onder het lokale werkteam. Wij zullen over deze cijfers rapporteren in onze eigen gemeentelijke planning en controldocumenten.

Financiële aspecten Begroting 2024. De begroting 2024 van WIL past binnen de jaarschijf 2024 van de gemeentebegroting 2024. In 2024 en verder is in het meerjarenperspectief een te hoge loon- en prijsindexering toegepast, die nu ruimte biedt voor dekking. Dit levert voor 2024 een structureel voordeel op van per saldo € 175.000 (zie ook tabel 2a-2c in de bijlage ‘Bijlage bij de financiële paragraaf’) en loopt op naar € 826.000 in 2027. Dit verwerken wij in de Kadernota. Ten opzichte van de WIL-begroting 2023 stijgt de begroting echter met €486.000, zie tabel 1a-1c in de bijlage ‘Bijlage bij de financiële paragraaf’. Deze stijging heeft te maken met: -

prijsindexering van 2,4% (p. 5, 26);

-

de loonindexering van 4,2% (€300k). Dit percentage is gebaseerd op de inschatting in de septembercirculaire van het Rijk; hierin is de stijging van de cao 2023 niet geheel verwerkt. De nieuwste cao is derhalve niet geheel verwerkt in de begroting van WIL, temeer omdat ten tijde van de opstelling van de begroting de nieuwe cao nog niet was vastgesteld (p. 5, 26);

-

de regelingskosten (+ €182k). Met name bij inkomensondersteuning is de stijging van ruim €300k fors; dit heeft echter niet te maken met een disproportionele toename van het aantal klanten, maar met een technische bijstelling van de begroting naar de werkelijke kosten. Overigens is de kans op een daadwerkelijke stijging van de kosten voor inkomensondersteuning (waaronder bijzondere bijstand) reëel, zie de vorige paragraaf m.b.t. MO/BW. Bij de regelingskosten is het voorts opvallend dat de kosten van de bijstand (zie kolom ‘Inkomen’) lager zijn, ondanks de indexering van de uitkeringen met 10%. Dit heeft te maken met de geprognosticeerde afname van het aantal klanten met 44 (van 1.269 in 2023 naar 1.225 in 2024, zie p. 28).

Jaarverslag 2022. Het jaar 2022 lijkt gunstig af te sluiten voor Nieuwegein met een positief saldo van €500.000, zie de Bijlage bij de financiële paragraaf, §II. In werkelijkheid zat er tussen de rijksinkomsten voor de bijstandsuitkeringen2 (€17,2 mln) en de uitgaven (€18,9 mln) een negatief verschil van €1.670.631. Dit negatieve verschil is reeds verwerkt in de jaarrekening van de gemeente.

2

De BUIG: Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten

Bladnummer 5/7 Raadsvoorstel 9 mei 2023

WIL heeft ons ook het goedkeurende verslag van de accountant toegestuurd. Indien er behoefte aan is, kunt u dit opvragen.

Communicatie aspecten Het verzoek van WIL is om uiterlijk 25 juni 2023 een zienswijze in te dienen, zodat het Algemeen Bestuur in juli 2023 een besluit kan nemen. Deze reactietermijn vormt geen probleem.

Uitvoering N.v.t.

Bijlagen 1. Bijlage bij de financiële paragraaf. 2. Raadsbesluit 3. Conceptzienswijze op de begroting 2024 4. Reactie op het jaarverslag 2022. 5. Meerjarenbegroting 2024-2027 en aanbiedingsbrief van WIL 6. Jaarverslag 2022 en aanbiedingsbrief van WIL

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Frans Backhuijs

secretaris

burgemeester

Bladnummer 6/7 Raadsvoorstel 9 mei 2023

Bijlage bij de financiële paragraaf.

I Begroting 2024 1. De begroting van WIL is in 2024 €486.000 hoger dan in 2023. De begroting van WIL is in 2024 bijna een half miljoen hoger dan in 2023 (zie deeltabel 1.c, onderste regel, laatste kolom). Deze stijging heeft vooral te maken met de loonstijgingen ten gevolge van de cao (zie laatste kolom bij 1.c: €300.000) en de stijging van de minimaregelingen (zie 3e cijferkolom bij 1.c: eveneens €300.000). Zoals aangegeven in de § financiële aspecten, heeft de stijging te maken met een technische bijstelling van de begroting naar de werkelijke kosten. Een paar jaar geleden werd de begroting vaak één jaar vooruit geïndexeerd, met als resultaat dat er een steeds groter gat ontstond in de meerjarenraming. De afgelopen jaren was WIL bezig dit gat te dichten. Vergelijking begroting WIL, 2024 met jaarschijf 2023, onderdeel Nieuwegein 1.a Begroting 2023 na Bedrijfsbegr. wijziging, aandeel Inkomen Werk Ink. Onderst. voering Nieuwegein: Regelingskosten

19.656.000

Begr. wijziging regelingen

1.848.000

Subtotaal regelingen Uitvoeringskosten (bruto)

1.141.000

21.504.000 1.141.000 1.144.000

1.499.000

1.787.000

Totaal 0

22.584.000

-44.955

1.803.045

1.742.045

0 24.387.045

1.258.000

3.956.000

7.857.000

89.910

112.388

202.298

1.144.000 1.499.000

1.347.910

4.068.388

8.059.298

Totaal B '23 (incl. Begr.Wijz.)

22.648.000 2.640.000

3.089.955

4.068.388 32.446.343

1.b Begroting 2024, aandeel Nieuwegein

Inkomen

Werk

Regelingskosten

21.384.544

1.141.000

2.044.000

Uitvoeringskosten (bruto)

1.216.000

1.596.000

1.340.000

22.600.544 2.737.000

3.384.000

Begr. wijziging uitvoering Subtotaal uitvoeringskst.

Totaal 1.c Verschil: '24 -'23 Regelingskosten Uitvoeringskosten (bruto) Verschil B'23 - B'24

Inkomen

Ink. Onderst.

Werk

Ink. Onderst.

Bedrijfsvoering

Totaal 24.569.544

4.211.000

8.363.000

4.211.000 32.932.544 Bedrijfsvoering

Totaal

-119.456

0

301.955

0

182.499

72.000

97.000

-7.910

142.612

303.702

-47.456

97.000

294.045

142.612

486.201

+/+ = hogere kosten; -/- = lagere kosten.

2. Effect op gemeentebegroting 2024 De begroting van WIL is €175.500 lager dan jaarschijf 2024 in de meerjarenbegroting van Nieuwegein, zie hieronder in deeltabel 2.c, laatste cel. De kosten voor BUIG in de 1 e cijferkolom worden neutraal gebudgetteerd, wat betekent dat wij er fictief vanuit gaan dat we net zoveel rijksbudget krijgen als dat WIL zal uitgeven (de kostendaling van €8.800 in tabel 1c bij ‘Inkomen’ is slechts een boekhoudkundige aframing). Het neutraal budgetteren doen wij omdat het in dit stadium

Bladnummer 7/7 Raadsvoorstel 9 mei 2023

nog onduidelijk is hoe hoog het rijksbudget is dat Nieuwegein zal ontvangen. Pas in oktober 2024 krijgen wij definitief uitsluitsel over het budget vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Vergelijking jaarschijf '24 in de begroting Nieuwegein met de begroting '24 van WIL. 2.a Begroting 2024 Nieuwegein

Inkomen

Werk

Ink. Onderst.

Regelingskosten Uitvoeringskosten (netto, na aftrek btw) Totaal Nieuwegein, netto

21.393.800

2.b Begroting 2024 WIL

Inkomen

Regelingskosten Uitvoeringskosten (netto, na aftrek btw: €280k) Totaal WIL (netto)

21.385.000

1.141.000

2.099.000

1.216.000

1.596.000

1.340.000

22.601.000

2.737.000

3.439.000

2.c Mutatie Begroting 2024 Nieuwegein

1.186.600

Bedrijfs-

Totaal

voering

1.998.500

24.578.900 8.305.600 32.884.500

Inkomen*

Regelingskosten

Werk

Ink. Onderst.

Werk

-8.800

Ink. Onderst.

-45.600

100.500

Bedrijfsvoering

Aftrek btw (inschatting)

Totaal 24.625.000

4.211.000

-279.000

4.211.000

-279.000 32.709.000

Bedrijfsvoering

8.084.000

Totaal 0

46.100

Uitvoeringskosten (bruto)

-221.600

Verschil WIL - Ng +/+ = hogere kosten; -/- = lagere kosten. * De aframing van €8.800 op Inkomen betreft slechts een boekhoudkundige aframing op BBZ.

-175.500

II Jaarverslag Het jaarverslag lijkt af te sluiten met een positief saldo van ruim €500.000. Wel waren er negatieve saldi op de taakvelden Inkomensondersteuning (dit kwam door o.a. hogere uitgaven op bijzondere bijstand) en Sociale Werkvoorziening (SW, o.a. door hogere kosten voor personeel en arbodienst).

Totaal kosten gemeente Nieuwegein Inkomen Werk Inkomensondersteuning Uitvoeringskosten Totaal kosten DVO Sociale Werkvoorziening (SW) Totaal incl. SW

123.965 p. 12 410.596 p. 16 -68.395 p. 20 72.184 p. 24 538.350 -29.428 p. 25 508.922

Hoewel het saldo op ‘Inkomen’ positief lijkt, was er uiteindelijk wel sprake van een omvangrijk tekort van €1.823.907 op de bijstandsuitkeringen (het tekort is iets lager na aftrek van het positieve saldo op de loonkostensubsidie), omdat de rijksinkomsten geen gelijke tred hielden met de uitgaven.

Gesplitst

Beschikking Jaarrekening

Verschil

Bijstand LKS

16.456.038 777962

18.279.945 624.686

-1.823.907 153.276

Totaal

17.234.000

18.904.631

-1.670.631