2023-113 Rvs. Omgevingsprogramma klimaatadaptatie.pdf

Gemeenteraad

Onderwerp

Omgevingsprogramma klimaatadaptatie 2023 2026

Datum

4 april 2023

Raadsvoorstel

Afdeling

Ruimtelijke ontwikkeling

E-mailadr es opst eller l.vanmiltenburg@nieuwegei

2023-113

n.nl Portefeuilleh ouder

Marieke Schouten

Onderwerp Omgevingsprogramma klimaatadaptatie 2023-2026

Gevraagd besluit Wij stellen u voor: 1.

Het Omgevingsprogramma klimaatadaptatie 2023-2026 vast te stellen om te komen tot een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van de stad, behorende bij de programmalijnen:

2.

a.

uitvoeringsprojecten;

b.

juridische en beleidsinstrumenten;

c.

financiële instrumenten;

d.

samenwerkingsinstrumenten;

e.

communicatie & kennis instrumenten.

Hiervoor een investeringskrediet in 2024 van € 375.000, in 2025 van € 615.000 en 2026 van € 630.000 beschikbaar te stellen.

Inleiding In de omgevingsvisie Nieuwegein verstedelijkt en vergroent (2021-066) en in de visie klimaatadaptatie (2018-301) staat een heldere ambitie, namelijk dat Nieuwegein in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust is. De stad is dan zo ingericht dat de gevolgen van klimaatverandering zoals meer hitte, droogte, extreme neerslag en overstromingen goed kunnen worden opgevangen. Waar de omgevingsvisie en de visie klimaatadaptatie de ambities en keuzes voor een klimaatbestendige stad bevatten, is er voor de uitvoering het omgevingsprogramma klimaatadaptatie.

Gewenst effect We willen de stad zo inrichten dat de effecten van klimaatverandering goed kunnen worden opgevangen en dat inwoners, ondernemers en andere partners in de gemeente straks goed in staat zijn om met die verandering om te gaan

Bladnummer 2/5 Raadsvoorstel 28 maart 2023

Argumenten 1.1 Een omgevingsprogramma is een vereiste om de beleidsdoelen van de omgevingsvisie en visie klimaatadaptatie te verwezenlijken Het Omgevingsprogramma bevat negentien ’uitvoeringsprojecten en instrumenten die we in samenwerking met de andere partijen in de stad de komende vier jaar inzetten. Dit omgevingsprogramma is de opvolger van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie 2019-2022 (2018-301), dat inmiddels is uitgevoerd (zie hiervoor de bijlage van de startnotitie voor dit omgevingsprogramma: raadsbrief 2022-067). 1.2 Het omgevingsprogramma is nodig om reeds bereikte resultaten te versterken. De afgelopen jaren hebben we hard gewerkt om het nieuwe beleidsthema klimaatadaptatie gemeentebreed te laten landen in de werkprocessen. Het koppelen van klimaatadaptieve maatregelen in lopende uitvoeringsprojecten of gebiedsontwikkelingen is inmiddels gangbare praktijk. Op veel plekken in Nieuwegein zijn de resultaten zichtbaar zoals meer groen, groene gevels, nieuwe groeiplaatsen voor bomen of waterbergingen onder de weg of parkeerplaats. Dit nieuwe uitvoeringsprogramma maakt het mogelijk door te pakken op de ingeslagen weg. 1.3 In het omgevingsprogramma wordt aangesloten bij de regionale adaptatiestrategie van het Netwerk Water & Klimaat (raadsbrief 2021-030).

Tijdens de Avond van de Raad op 2 september 2021 heeft u de wens uitgesproken dat de zeven strategieën van deze adaptatiestrategie onderdeel worden van lokaal beleid. 1.4 Voor de totstandkoming van het omgevingsprogramma is een participatieplan opgesteld om de stakeholders te betrekken. De inwoners van Nieuwegein zijn betrokken via een online vragenlijst en een inspiratiesessie. Zij konden reflecteren op een conceptversie van het programma. Voor externe partijen zoals het waterschap, de provincie Utrecht, en het regionale Netwerk Water & Klimaat is op drie momenten een werksessie georganiseerd. De reacties van de bewoners en de andere partijen op de conceptversie van het omgevingsprogramma waren overwegend positief. Over het omgevingsprogramma heeft ook een dialoog met uw raad plaatsgevonden op 9 februari van dit jaar. De input tijdens deze avond en de reflecties van de andere betrokkenen is verwerkt in het Omgevingsprogramma, waardoor het een concreter document geworden is die meer tot de verbeelding spreekt. 1.5 en 2.1 In het omgevingsprogramma klimaatadaptatie wordt invulling gegeven aan de opgave om Nieuwegein klimaatbestendig te maken tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten.

In dit omgevingsprogramma wordt ervoor gekozen om voor de inrichting van de openbare ruimte zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande uitvoeringsprojecten en gebiedsontwikkelingen, bijvoorbeeld via het programma Betere Buurten. Daarnaast worden bewoners en andere partijen nadrukkelijk uitgenodigd en gestimuleerd om zelf aan de slag te gaan. Zo

Bladnummer 3/5 Raadsvoorstel 28 maart 2023

wordt de huidige subsidie voor groene daken uitgebreid met andere klimaatadaptieve maatregelen. Ook participeren andere overheden zoals provincie, waterschap en Netwerk Water & Klimaat financieel en organisatorisch in diverse projecten, zowel direct of middels het verstrekken van een subsidie. In de meerjarenplanning van de gemeentelijke begroting zijn middelen gereserveerd voor klimaatadaptatie. Het extra benodigd jaarlijks budget voor de nieuwe kapitaallasten en de nieuwe programma’s kunnen worden gedekt door deze middelen. Zie hiervoor tabel 2 onder de financiële aspecten.

Kanttekeningen 1.1 De nieuwe klimaatscenario’s van het KNMI zijn nog niet beschikbaar. Volgens de meest recente inzichten van de Verenigde Naties (IPCC) verandert het klimaat sneller dan voorzien. Het KNMI is daarom bezig nieuwe klimaatscenario’s op te stellen. Nadat deze beschikbaar zijn wordt in regionaal verband een nieuwe klimaatstresstest uitgevoerd (eind 2023/begin 2024). Dan is duidelijk wat de extra opgave als gevolg van de versnelde klimaatverandering voor onze regio inhoudt. Echter, door ons nu al te houden aan de provinciale prestatie-eisen voor de inrichting van de openbare ruimte wordt voldaan aan een klimaatbestendige inrichting. Duidelijk is dat de gevolgen van extreme neerslag niet altijd voorkomen kunnen worden. Dit wordt onderdeel van de risicodialoog die we met de stad voeren.

Financiële aspecten In het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie 2019-2022 bedraagt het totaal aan investeringen 1 mln. euro. Aanvullend hebben wij een subsidiebedrag van 175 k€ van het rijk ontvangen. In deze planperiode is in totaal 575 k€ van deze middelen besteed aan klimaatadaptieve maatregelen. Het restant krediet van €600.000 is verschoven naar 2023 omdat een aantal projecten in tijd waren verschoven. Voor dit jaar is nieuw krediet niet nodig. Voor de jaren 2024 tot en met 2026 worden in dit raadsvoorstel nieuwe investeringskredieten aangevraagd. Zie hiervoor beslispunt 2 en tabel 1. Deze kredieten zijn noodzakelijk omdat de investeringen nog niet zijn opgenomen in de meerjarenbegroting. In de meerjarenbegroting zijn wel exploitatiemiddelen opgenomen voor klimaatadaptatie. Voor de extra financiering van de kapitaallasten van de nieuwe investeringskredieten en het exploitatiebudget voor het nieuwe omgevingsprogramma’s zijn deze middelen toereikend. Dit raadsvoorstel is begrotingsneutraal. Zie hiervoor tabel 2. Het betreft middelen voor de volgende activiteiten: •

Voor reeds aangegane verplichtingen en lopende activiteiten zoals het hosten en actualiseren klimaatatlas, het plaatsen van peilbuizen en monitoren waterbergingen, communicatiemiddelen, onderzoeken, en rentelasten. En een exploitatiebudget voor de uitvoering van de nieuwe

Bladnummer 4/5 Raadsvoorstel 28 maart 2023

programma’s 4.2, 4.7 en 4.11 tot en met 4.18 van het omgevingsprogramma. •

De financiering van de subsidie voor de inwoners (programma 4.9) geschiedt uit de reservering in het coalitieakkoord 2022-2026 en de bestaande subsidiegelden van het matchingsfonds voor groene daken en duurzame bewonersinitiatieven.

•

De investeringen voor de programma’s Water circulair City (programma 4.5) en het meerjarenplan waterkwaliteit (programma 4.8) zijn geen onderdeel van dit omgevingsprogramma. Deze zijn onderdeel van de grondexploitatie voor City en de beheerplannen van het Openbaar Domein die nog aan u worden voorgelegd.

Hieronder vind u in tabel 1 de investeringen over de jaarschijven verdeeld en in tabel 2 het benodigde exploitatiebudget. Tabel 1: Investeringen voor de periode 2023-2026 (euro)

INVESTERINGEN Renovatieprojecten openbare ruimte BB Muntenplein BB Kerkveld Schoolplein Toonladder-Zuilenstein Grijs naar groen (programma 4.2) BB Muntenbuurt Rijnhuizen - Edisonbaan BB Gebouwendriften (deel) (ver)nieuwbouw school Doorslag Rijnhuizen - Dieselbaan BB Gebouwendriften (deel) (ver)nieuwbouw school Vreeswijk Rijnhuizen Coltbaan/Fultonbaan TOTAAL Investeringen Restant krediet 2019-2022 Benodigd extra investeringskrediet

2023

2024

2025

2026

140.000 60.000 175.000 25.000

150.000

150.000

150.000

160.000 225.000 40.000

160.000

160.000

165.000 100.000 40.000

400.000 400.000

575.000 200.000 375.000

615.000

150.000 50.000 120.000 630.000

615.000

630.000

Tabel 2: Financiën klimaatadaptatie voor de periode 2023-2026 (euro)

INVESTERINGEN Inrichting openbare ruimte (programma 4.1, 4.3, 4.4) Grijs naar groen (programma 4.2) LASTEN Kapitaallasten investeringen (4.1 t/m 4.4) exploitatiebudget TOTAAL BENODIGD Reservering exploitatiebudget meerjarenbegroting Totaal investeringskrediet (restant + nieuw)

2023

2024

2025

2026

400.000

415.000 160.000

455.000 160.000

470.000 160.000

2.000 164.500 166.500 167.300 575.000

15.000 134.500 149.500 170.700 615.000

31.000 129.500 160.500 173.300 630.000

93.500 93.500 142.200 400.000

Communicatie aspecten We werken volgens de afspraken uit de participatienota en participatieleidraad van de gemeente. Het vastgestelde omgevingsprogramma wordt digitaal gepubliceerd in het gemeenteblad van Nieuwegein op www.overheid.nl en ter inzage gelegd in het Stadshuis. Zie voor de communicatie, participatie en samenwerking met de stad voor de uitvoering van dit omgevingsprogramma met name de programma’s 4.12 t/m 4.17.

Bladnummer 5/5 Raadsvoorstel 28 maart 2023

Uitvoering Het ruimtelijk domein is intern opdrachtgever voor de uitvoering van dit programma. Hierbij maken we gebruik van de koppelkansen met andere projecten in de stad en de expertise van de verschillende projectleiders, adviseurs, beleidsmedewerkers, en communicatiemedewerkers. Voor de uitvoering van programma 4.2 (vergroenen van de stad) wordt een projectopdracht gegeven aan team realisatie van het Openbaar Domein. De uitvoering van het programma voor deze planperiode gebeurt binnen de bestaande personele capaciteit. Deze vullen we aan met inhuur van derden (binnen de bestaande middelen) en het aantrekken van trainees en stagiaires. Het uiteindelijke tempo van de uitvoer is mede afhankelijk van de beschikbare capaciteit. Zie verder voor de werkwijze hoofdstuk 5 van het omgevingsprogramma.

Bijlagen 1.

Omgevingsprogramma klimaatadaptatie 2023-2026.

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Frans Backhuijs

secretaris

burgemeester