2023-043 Rvs. Regioplan Beschermd Wonen U16 en maatschappelijke opvang.pdf

Gemeenteraad

Onderwerp Regioplan Beschermd Wonen U16 2023 -2028 Datum

Raadsvoorstel

2023-043

31 januari 2023

Afdeling MO E-mailadres opsteller l.petter@nieuwegein.nl Portefeuillehouder

Guido Bamberg

Onderwerp Regioplan Beschermd Wonen U16 2023 - 2028

Gevraagd besluit 1. Onder het voorbehoud van instemmende besluitvorming door de raad van Utrecht, stellen we het Regioplan Beschermd Wonen U16, als kader voor de samenwerking in de U16 rondom Beschermd Wonen voor de jaren 2023 tot met 2028, vast. Inleiding Het bieden van beschermd wonen en maatschappelijke opvang aan inwoners met een psychische kwetsbaarheid is sinds 2015 een taak die voortkomt uit de Wmo. Deze taak is in de U16 regio nu nog belegd bij centrumgemeente Utrecht. Vanaf 1 januari 2024 worden de taken en de financiële middelen voor beschermd wonen door-gedecentraliseerd naar de afzonderlijke gemeenten. Deze doordecentralisatie is door het Rijk al enkele keren uitgesteld maar het is nu zeker dat deze per 1 januari 2024 doorgaat. Voor een goede overdracht en het maken van faire afspraken is het belangrijk om regionale samenwerkingsafspraken te maken. Dit is ook een verplichting die door het Rijk is opgelegd. Het Regioplan Beschermd Wonen, dat wij nu aan u voorleggen, bevat kaders voor de 16 Utrechtse gemeenten (U16) om samen te blijven werken aan de ambitie zoals geformuleerd in de eerder vastgestelde Regionale koers Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen zoals die in 2017 door de samenwerkingspartners ondertekend is.

Als U16 regio omarmen we de visie Dannenberg en werken we in gezamenlijkheid aan de transitie en transformatie van Beschermd Wonen (in het vervolg BW). Transformatie Veel inwoners met psychische problematiek geven aan dat zij het liefst in hun eigen omgeving werken aan hun herstel. Daarom organiseren we als gemeenten de zorg en begeleiding voor deze kwetsbare inwoners bij voorkeur zo lokaal mogelijk, dichtbij huis. Dit draagt bij aan hun herstel en vergoot hun mogelijkheden om mee te doen.

Bladnummer 2/5 Raadsvoorstel 31 januari 2023

Transitie In het regioplan BW U16 bereiden we ons voor op de doordecentralisatie door afspraken te maken over financiële solidariteit, hoe om te gaan met risico’s en overschotten en om tekorten zoveel als mogelijk te voorkomen. En uiteraard staan behoud van continuïteit en kwaliteit van zorg voor mensen in de U16 voorop. Daarom kiezen we ervoor om de voorzieningen gezamenlijk te blijven financieren en daarnaast zo veel mogelijk ruimte te maken voor lokale ontwikkeling. Om dit te kunnen doen wordt in het Regioplan voorgesteld dat alle 16 gemeente de BW rijksbudgetten, die zij vanaf 2024 ontvangen, samenvoegen tot één U16 BW budget. Gevolgen voor (financiële) afspraken in de U16 Het uitstel van de invoering van het objectief verdeelmodel tot 2024 betekent dat Utrecht als centrumgemeente in 2023 nog steeds de volledige Rijksbijdrage ontvangt voor Beschermd Wonen, en daarmee blijft Utrecht als centrumgemeente in 2023 verantwoordelijk voor alle cliënten. Utrecht houdt daarmee dus ook regie op de inkoop, financiën en backoffice. De inkoopafspraken over beschermd wonen voorzieningen blijven intact totdat blijkt dat er minder behoefte is. In het licht van de doordecentralisatie creëert Utrecht in 2023 alvast meer ruimte voor de gemeenten in de U16 om de transformatie te versnellen.

Sturen op aanbieders middels accountgesprekken zal Utrecht in 2023 dan ook al samen met de regio gaan vormgeven. Voor de periode 2024 tot en met 2028 zal de rol van Utrecht veranderen naar de rol van gastheergemeente. Vanaf dat moment zijn we als U16 gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk voor Beschermd Wonen. In de Samenwerkingsovereenkomst staan de juridische afspraken beschreven. Het Uitvoeringsprogramma bevat de praktische vertaling van de doelstellingen van het Regioplan.

Gewenst effect Door afspraken te maken over de verdeling van de financiële middelen en het concretiseren van de rollen en taken in de samenwerking kunnen U16 gemeenten de zorg en ondersteuning dichtbij inwoners goed (blijven) organiseren en de ontwikkeling richting zo zelfstandig mogelijk thuis blijven stimuleren.

Argumenten 1.1 Door het Regioplan U16 Beschermd Wonen vast te laten stellen voldoen we aan de Norm van Opdrachtgeverschap. Volgens de landelijke Norm van Opdrachtgeverschap Beschermd Wonen hebben we als gemeenten in de U16 de verplichting onze samenwerking en de financiële kaders voor de komende jaren vast te leggen. 1.2. De in het regioplan U16 Beschermd Wonen opgestelde financiële afspraken zorgen ervoor dat de zorg gecontinueerd wordt, we een betrouwbare partner zijn voor zorgaanbieders en dat er ruimte is voor lokaal maatwerk zodat we verder kunnen inzetten op herstel en ‘ambulantisering’.

Bladnummer 3/5 Raadsvoorstel 31 januari 2023

Door uit te gaan van de huidige inkoopcontracten kunnen we zorgcontinuïteit blijven bieden aan onze inwoners en zijn we een betrouwbare opdrachtgever richting de zorgaanbieders. In de contracten hebben we wel geborgd dat op termijn de contracten overgenomen kunnen worden door lokale gemeenten en/of Wmo-regio’s. Vanuit de afspraken over financiële ruimte voor lokaal maatwerk kunnen we de beweging naar meer ambulante begeleiding en/of het voorkomen van instroom met onze aanbieders gaan maken. Deze beweging komt uiteindelijk ten goede aan herstel. 1.3 De langere doorlooptijd van intensieve samenwerking is nodig om te zorgen dat kwetsbare inwoners goed ondersteund blijven. In de kaders voor samenwerking zoals vermeld in het Regioplan wordt gesproken over een langere periode (2023-2028) van samen doen en samen sturen. Aan de ene kant staan we achter de uitgangspunten van de doordecentralisatie en willen we als gemeente verantwoordelijk zijn voor de zorg en ondersteuning voor onze eigen inwoners. Aan de andere kant zien we ook dat het organiseren van 24-7 zorg een complexe infrastructuur vraagt, wat een regio of een gemeente (nu nog) niet goed alleen kan oppakken. We willen elkaar niet op voorhand loslaten en gaan voor een duurzame samenwerking, waarbij we (veel meer dan nu) gezamenlijk sturen op de uitvoering van zorg en het zorglandschap.

Zodat we de 24-uurs zorg overal beschikbaar houden voor hen die dat nodig hebben.

Kanttekeningen 1.1 Door, voor een langere periode, de taken nog gezamenlijk uit te voeren krijgen we als regiogemeente geen mogelijkheid om bepaalde taken toch meer in Lekstroomverband of lokaal verband te organiseren We staan voor een duurzame samenwerking met de U16 gemeenten en aanbieders. Waarbij we met elkaar inzetten op de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis en verdere ontwikkelingen naar het zo zelfstandig mogelijk wonen . Deze beweging is reeds ingezet en zien we terug in de cijfers. Tegelijkertijd zijn we ook nog volop aan het leren en ontwikkelen. Daarom willen we de samenwerking elke twee jaar evalueren, waardoor het mogelijk is om deze afspraken gezamenlijk bij te stellen. De eerste evaluatie vindt plaats in het eerste kwartaal van 2024. Daarmee zijn we op tijd voor eventuele wijzigingen in contracten en inkoopafspraken richting aanbieders. Het prematuur overnemen van taken, zoals de inkoopcontracten en/of budgetverantwoordelijkheid, brengt risico’s met zich mee ten aanzien van de dekking van kosten, voldoende schaalgrootte in relatie tot een dekkend aanbod e.d. Op termijn kan wel de overweging worden gemaakt om op basis van goede analyses (b.v. van een ideale schaalgrootte) een deel van de (minder zware) voorzieningen lokaal te gaan organiseren om zo ook de aansluiting te vinden bij de lokale context en ontwikkelingen.

Bladnummer 4/5 Raadsvoorstel 31 januari 2023

Financiële aspecten Met de invoering van het woonplaatsbeginsel in 2024 worden gemeenten inhoudelijk en financieel verantwoordelijk voor nieuwe cliënten. Elke gemeente ontvangt op basis van het objectieve verdeelmodel het budget om zorg en ondersteuning te realiseren. De gemeente Utrecht blijft het budget voor bestaande cliënten ontvangen. Conform dit Regioplan verzoeken de 15 gemeenten aan Utrecht om ook in 2024 namens hen op te treden als gastheergemeente. Hierdoor blijft gemeente Utrecht vanaf 2024 als gastheergemeente verantwoordelijk voor het uitvoeren van de taken rondom Beschermd Wonen. Dit betekent dat, u, als raad, door goedkeuring van dit regioplan akkoord gaat met de overheveling van het eigen BW-budget aan de gemeente Utrecht vanaf 2024. Alle gemeenten voegen het objectieve BW budget dat zij vanaf 2024 ontvangen, samen met het historische budget dat Utrecht gastheergemeente ontvangt. Op die manier ontstaat het collectieve BW budget van de U16. Het collectieve BW budget van de U16 voor de jaren 2023 en 2024 ziet er als volgt uit:

Collectieve budget U16 BW 2023 (historisch) 2024 (historisch en objectief budget)

€ 88.594.837 € 88.529.076

In de samenwerkingsovereenkomst is opgenomen dat in 2023 en 2024 budget beschikbaar komt voor Uitvoeringskosten en Lokaal Maatwerk. Voor de regio Lekstroom komt in 2023 en 2024 beschikbaar voor uitvoeringskosten: Beleid 2023 € 91.000 2024 € 182.00

Toegang 2023 € 182.000 2024 € 182.000

Voor de regio Lekstroom komt in 2023 en 2024 beschikbaar voor lokaal maatwerk:

Gemeente

2023

2024

Nieuwegein

€ 166.494

€ 1.238.156

Houten

€ 129.790

€ 825.511

IIsselstein

€ 86.218

€ 487.657

Lopik

€ 37.428

€ 221.143

Vijfheerenlanden

€ 151.622

€ 854.372

Totaal

€ 571.553

€ 3.626.839

Bladnummer 5/5 Raadsvoorstel 31 januari 2023

Communicatie aspecten In februari wordt er voor de raden uit de U16 gemeenten een informatieve bijeenkomst gehouden over het regioplan U16 Beschermd Wonen. De bestuurders van de U16 gemeenten worden ook uitgenodigd in februari voor een bijeenkomst rondom de besluitvorming raden. We informeren de raad periodiek over de voortgang zowel inhoudelijk als financieel. Op die manier kunnen zij volgen wat de voortgang is op de doordecentralisatie van Beschermd Wonen.

Uitvoering Alle regio’s starten gefaseerd met het lokaal uitvoeren van de toegang voor nieuwe cliënten (vraagveheldering en onderzoek). Vanuit het plan van aanpak BW Toegang Lekstroom werken we sinds 1 december 2022 toe naar 1 april 2023 waarbij de capaciteit van de projectgroep Toegang BW is georganiseerd en er wordt geworven naar invulling van het expertteam Lekstroom BW. Vanaf 1 april 2023 gaan we aan de slag met de inrichting van de toegang zodat 1 juli 2023 gestart kan worden.

Bijlagen Bijlage 1: Regioplan U16 Beschermd Wonen Bijlage 2: De samenwerkingsovereenkomst Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang regio U16 2023-2028 Bijlage 3: Uitvoeringsprogramma U16 2023 – 2024 Bijlage 4: Advies van de Adviesraad Sociaal Domein Bijlage 5: De reactie op het advies van de Adviesraad Sociaal Domein

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Frans Backhuijs

secretaris

burgemeester