2023-013 Rvs. Begrotingswijziging 2023 en kaderbrief 2024 Werk en Inkomen Lekstroom.pdf

Gemeenteraad

Onderwerp

Werk en inkomen Lekstroom: begrotingswijziging 2023 en kaderbrief 2024.

Datum

10 januari 2023

Raadsvoorstel

2023-013

Afdeling E-mailadr es opst eller D.steba@nieuwegein.nl Portefeuilleh ouder

Ellie Eggengoor

Onderwerp Werk en inkomen Lekstroom: begrotingswijziging 2023 en kaderbrief 2024.

Gevraagd besluit 1.a Ten aanzien van de begrotingswijziging 2023 van Werk en inkomen Lekstroom (WIL) een zienswijze kenbaar te maken met als kern dat u kunt instemmen met de financieel-beleidsmatige voorstellen, inhoudende de verhoging van de uitkeringsnorm met 10%, de uitvoering van de pilot Bewindvoering, de extra inzet op HR, de investeringen in ICT en financiele ruimte om personeel in te huren indien nodig; 1.b Ten aanzien van de kaderbrief 2024 van WIL een zienswijze kenbaar te maken inhoudende dat u kunt instemmen met de genoemde financiële en beleidsmatige kaders voor de diverse ontwikkelingen (waaronder de inflatie- en loonindexatie, de risico-opslag op de uitkeringen en de aanpassing van de Participatiewet), maar dat u daarnaast inzicht wilt in onder andere de achtergrond van de debiteuren bij WIL; 2.a Het financiële effect van de begrotingswijziging 2023 ad €157.343 (nadelig) te verwerken in de 1e eerste technische (begrotings)wijziging 2023 (1e TW 2023). 2.b De financiele consequenties van de Kaderbrief 2024 van € 335.000 te verwerken in de gemeentelijke Kadernota 2024. Kosten die later bekend worden, worden opgenomen in de uitwerking naar de begroting 2024.

Inleiding In dit tweeledige voorstel wordt ingegaan op de volgende voorstellen van WIL: 1.a De begrotingswijziging 2023: Met de begrotingswijziging 2023 wordt de begroting 2023 geactualiseerd. Kaders hierbij zijn: •

de ‘pragmatische nullijn’ (als tegenover een principiële nullijn). Bij de pragmatische nullijn is er ruimte om bv. extra personeel aan te trekken als de klantvolumes stijgen;

•

binnen de dienstverlening van WIL zijn, naast tijdigheid, de volgende zaken prioritair: preventie, aansluiting op de leefwereld en participatie van kwetsbare groepen.

Bladnummer 2/6 Raadsvoorstel 10 januari 2023

1.b Kaderbrief 2024 •

Procedureel: de kaderbrief 2024 markeert het startpunt voor de programmabegrotingscyclus van WIL. WIL stuurt, conform art. 25.2 van de GR WIL, de kaderbrief vóór 1 februari toe naar de raden (in dit geval op 13 december 2022). Het verzoek aan de raad is om uiterlijk 28 februari 2023 een zienswijze in te dienen.

•

Inhoudelijk en financieel: de financiële basis voor de kaderbrief is de begroting 2023, inclusief de 1 e begrotingswijziging. Daarnaast heeft WIL de belangrijkste organisatorische, lokale en landelijke ontwikkelingen in 2024 benoemd, dan wel financieel verwerkt. Voor het eerst in jaren heeft WIL de kaderbrief weer voorzien van een begroting met concrete financiële effecten. Uiteraard zijn in dit stadium niet alle plannen en hun financiële implicaties helder, maar WIL heeft haar best gedaan om de bekende consequenties in een conceptbegroting op te nemen.

Vermeldenswaard is verder dat de begrotingswijziging ’23 -en in aansluiting hierop de kaderbrief ’24- goed aansluit op het gesprek dat met de raden is gevoerd tijdens het Kaderstellend Raadsdebat in oktober 2022.

Gewenst effect •

Een deskundige uitvoering van de wet- en regelgeving rondom de Participatiewet en aanpalende wet- en regelgeving.

•

Een transparante en planmatige besteding en verantwoording van de gemeentelijke middelen.

Argumenten 1.1 De begrotingswijziging 2023 omvat wettelijke en beleidsontwikkelingen, zoals besproken tijdens het kaderstellend raadsdebat. WIL vraagt per saldo een bedrag aan van €157.343 bij de gemeente Nieuwegein; dit is exclusief het hogere BUIG1-budget en de reservering in de jaarrekening, zie ook de toelichting in de financiële paragraaf en -bijlage. De extra middelen die WIL aanvraagt hebben hun grondslag hetzij in de wet (zoals de verhoging van de uitkeringsnorm met 10%), hetzij in het kaderstellend raadsdebat (KRD) dat met de raden in Lekstroom is gevoerd in oktober 2022; in dit laatste geval gaat het om de pilot bewindvoering, de meerjarige investeringen in HR en ICT en een flexibel budget o.a. om -indien het aantal klanten sterk stijgt- extra personeel te kunnen aantrekken. 2.1 De kaderbrief is gebaseerd op de begrotingswijziging 2023 en biedt zicht op de uitdagingen voor 2024. De kaderbrief biedt inzicht in het brede spectrum van uitdagingen die ons te wachten staan op het gebied van o.a. inflatie, armoede en schulden; het financiële effect van deze ontwikkelingen is -indien bekend- verwerkt in de 1

BUIG is het budget voor de bijstandsuitkeringen. Het staat voor Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten

Bladnummer 3/6 Raadsvoorstel 10 januari 2023

conceptbegroting, die op herhaaldelijk verzoek van de raad van Nieuwegein is bijgevoegd. De basis voor de kaderbrief 2024 is de begroting 2023, inclusief de voorgestelde begrotingswijziging. In de conceptbegroting gaat WIL uit van een voorlopige stijging van €671.000 voor heel Lekstroom; Nieuwegein betaalt dan ongeveer €335.000.

Kanttekeningen 1. De energietoeslag zit niet in de begrotingswijziging. De energietoeslag is geen onderdeel van de begrotingswijziging. WIL berekent de uitvoerings- en regelingskosten voor de 2de tranche van de energietoeslag afzonderlijk door aan de gemeenten (zie de begrotingswijziging, p. 1). 2. BUIG verwerken we vooralsnog budgettair neutraal. De hogere BUIG-kosten in de begrotingswijziging en de kaderbrief verwerken wij aanvankelijk budgettair neutraal in onze begroting. De veronderstelling hierbij is dat de rijksinkomsten even hoog zullen zijn als onze uitgaven; tevens voorkomen wij hiermee dat er grote fluctuaties ontstaan in onze begroting. Pas in oktober stuurt het Rijk ons de definitieve toekenning voor de BUIG, waarna wij deze in de najaarsnota of de jaarrekening verwerken. 3. Instemming met flexibel budget, doch met voorwaarden. WIL vraagt om een meerjarig flexibel budget, dat ingezet kan worden indien het aantal klanten toeneemt. Wij begrijpen de zorgen en onzekerheden en zijn blij dat WIL hier ‘aan de voorkant’ toestemming voor vraagt. U wordt geadviseerd hiermee in te stemmen, doch met de opmerking dat WIL hierbij prudentie moet betrachten en streng moet toezien op de besteding, omdat ook onze gemeente te maken heeft met grote uitdagingen, waaronder de inflatie en bestrijding van armoede.

De gevoelde financiële druk zorgt ervoor dat er nauwelijks financiële ruimte is voor overschrijdingen. 4. Versoepeling Participatiewet en gevolgen voor schuldenaren WIL De rijksoverheid is gestart met de versoepeling van de participatiewet. Enkele regelingen zijn reeds aangepast, zoals die voor de giften, studietoeslag en de kostendelersnorm voor jongeren tot 27 jaar. WIL wordt verzocht om te onderzoeken welke Nieuwegeinse debiteuren in het verleden schulden hebben opgebouwd bij WIL ten gevolge van deze (inmiddels gewijzigde) regelingen. Het is vervolgens aan de gemeente Nieuwegein om te besluiten om de schulden van deze huishoudens kwijt te schelden. 5. Procesbrief naast kaderbrief in Gemeenschappelijke Regeling. (Mede) naar aanleiding van het verzoek van de Nieuwegeinse raad heeft WIL voor het eerst in jaren een kaderbrief-met-begroting ingediend. Dit zou weer de standaard moeten worden. Desondanks is het raadzaam dat ook de zogenaamde ‘procesbrief’ een plek krijgt in de nieuwe gemeenschappelijke regeling, zodat in incidentele gevallen hiervoor kan worden gekozen. Dit brengt flexibiliteit aan in de planning- en controlcyclus.

Bladnummer 4/6 Raadsvoorstel 10 januari 2023

Financiële aspecten I Begrotingswijziging ad. €157.343 De extra aanvraag van WIL bedraagt per saldo €157.343 voor de gemeente Nieuwegein. Dit bedrag is exclusief de hogere BUIG-kosten en de reservering in de jaarrekening. De volgende zaken dragen bij aan de kostenstijging: -

De start van de pilot bewindvoering: voor het uitvoeren van een business case/pilot bewindvoering vraagt WIL per saldo €45.000 aan. Hierbij worden klanten van bewindvoerders, maar ook klanten die zich nieuw aanmelden met financiële problemen, begeleid naar financiële zelfstandigheid, o.a. door de inzet van de tool ‘Huishoudboekje’. Deze pilot kost, inclusief personeel en de tool, €90k in 2023, maar levert €45k op aan Bijzondere bijstand (dit zijn gelden die niet betaald hoeven te worden aan de Beschermingsbewindvoerders). Eind 2023 evalueert WIL deze pilot; het financiële voordeel is wel alvast structureel ingeboekt.

-

De dienstverlening moet van voldoende omvang en kwaliteit zijn: •

inzet op HR: bij de personeelsafdeling zijn er extra uren nodig om personeel te werven, dan wel te behouden. Voor de periode 20232025 vraagt WIL €37k aan (zie bijlage 1e BW ’23: HR-problematiek WIL, p. 1); ook in 2022 speelde deze problematiek en heeft WIL middelen hiervoor aangevraagd, zie BW ’22 p. 9;

•

transitie ICT: zowel de frontoffice als de backoffice worden ingrijpend veranderd. In dit kader heeft WIL vanaf 2022 een structureel budget van €200.000 (voor heel Lekstroom) aangevraagd en gekregen om de kwaliteit van ICT aan de basis te verbeteren. Aanvullend vraagt WIL voor de periode 2023-2024 €75k aan om een veranderingsmanager en de benodigde transitiestappen (w.o. aanbesteding ICT en inrichten privacyproces) te financieren.

De volgende bedragen worden door WIL benoemd, maar zullen wij niet op voorhand in onze begroting verwerken: o

het Rijk verhoogt de uitkeringsnorm. Dit is in lijn met de stijging van het minimumloon. De extra BUIG-kosten voor Nieuwegein bedragen €1,85 miljoen;

o

WIL vraagt gedurende de periode ‘23-‘25 om een flexibele financiële ruimte tot een maximum van €150.000 per jaar (€75k voor Nieuwegein), waarmee extra personeel kan worden ingehuurd indien de dienstverlening in de knel komt door bv. een onverwachte stijging van het aantal klanten. Dit bedrag wordt niet op voorhand betaald aan WIL, maar zal indien het wordt ingezet, in de betreffende jaarrekeningen worden verrekend.

II Kaderbrief 2024 deels financieel vertaald De begrotingswijziging 2023 vormt de basis voor de kaderbrief 2024. WIL beschrijft in de kaderbrief beknopt de belangrijkste ontwikkelingen in 2024. Het gaat om:

Bladnummer 5/6 Raadsvoorstel 10 januari 2023

•

landelijke ontwikkelingen, zoals de versoepeling van de Participatiewet, het ondersteuningsprogramma ter bestrijding van armoede en schulden, de krapte op de arbeidsmarkt en de inflatie;

•

lokale ontwikkelingen, zoals de voornemens van Lekstroomgemeenten om extra financiële ondersteuning te bieden aan hun inwoners;

•

uitdagingen in de bedrijfsvoering van WIL, waaronder ICT en HR.

Voor de bekende ontwikkelingen verwacht WIL uit te komen op een additioneel bedrag van €671.000; het gaat om ongeveer €335.000 voor Nieuwegein, welk bedrag wordt opgenomen in de gemeentelijke Kadernota 2024. In genoemd bedrag zijn, zoals eerder gezegd, niet alle ontwikkelingen opgenomen. De begroting 2024 zal meer duidelijkheid bieden.

Communicatie aspecten WIL vraagt om uiterlijk 28 februari 2023 een zienswijze in te dienen op beide stukken, zodat het bestuur op 16 maart 2023 een besluit kan nemen.

Uitvoering Niet van toepassing.

Bijlagen 1. Bijlage bij de financiële paragraaf. 2. Raadsbesluit. 3. Conceptzienswijze op de begrotingswijziging 2023 en de kaderbrief 2024. 4. Begrotingswijziging 2023 van WIL, met aanbiedingsbrief. 5. Kaderbrief 2024 van WIL, met aanbiedingsbrief. 6. Oogst kaderstellend raadsdebat.

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Frans Backhuijs

secretaris

burgemeester

Bladnummer 6/6 Raadsvoorstel 10 januari 2023

Bijlage 1: bijlage bij de financiële paragraaf. 1. Begrotingswijziging 2023 WIL Structureel

De uitkeringsnorm wordt met 10% verhoogd cf. rijksbeleid Uitvoering van een businesscase bewindvoering: • Uitvoeringskosten voor het begeleiden van klanten en voor het Huishoudboekje. • Regelingskosten bijzondere bijstand** Voldoende en kwalitatief goede dienstverlening: • inzet op HR (incidenteel in periode '22 - '25) • transitie ICT (incidenteel in periode '23 - '24) Flexibele ruimte van maximaal € 150.000 voor personeel, te verrekenen bij de jaarrekeningen 2023-2025 (bijlage HR-problematiek, p. 1).

Nieuwegein Incidenteel

Structureel

3.700.000

Incidenteel

--*

180.000 -90.000

89.910 -44.955

75.000

37.463

150.000

74.925

In jaarrekening

In jaarrekening.

-90.000 405.000 -44.955 202.298 *De uitkeringsnorm wordt budgettair neutraal verwerkt in de gemeentelijke begroting. De redenering is dat het Rijk ook het BUIG-budget (budget voor de uitkeringen) zal aanpassen aan de ontwikkelingen. ** WIL heeft de opbrengsten van de business case structureel opgevoerd.

2. Kaderbrief 2024 De financiële basis voor de kaderbrief 2024 is de begroting 2023 inclusief de eerste begrotingswijziging. Voor heel Lekstroom leidt de kaderbrief tot een aanvullende kostenpost van €671.000 (ongeveer €335.000 voor Nieuwegein). WIL Programma Inkomen cao-personeel Buig risico-opslag Programma Werk cao-personeel Programma Inkomensondersteuning cao-personeel Businesscase bewindvoering: financieel voordeel Programma Bedrijfsvoering cao-personeel Transitie-inzet ICT (jaarlijks in periode '23 - '24) HR: voldoende en kwalitatief goede dienstverlening (jaarlijks in periode '22 - '25) Flexibele ruimte van maximaal € 150.000 voor personeel, te verrekenen bij de jaarrekeningen 2023-2025 (bijlage HR-problematiek, p. 1).

98.000 * 129.000 108.000 -90.000 201.000 150.000 75.000

--

Totaal €671.000 *BUIG risico-opslag: WIL vraagt 1% extra budget aan (€410.000), vanwege het risico op extra klanten. Dit bedrag zal t.z.t. budgettair neutraal worden verwerkt in de gemeentelijke begroting. De redenering is dat het Rijk ook het BUIG-budget (budget voor de uitkeringen) zal aanpassen.