2022-313 Rvs. Verordening nadeelcompensatie Nieuwegein.pdf

Gemeenteraad

Onderwerp Datum

Raadsvoorstel 2022-313

Verordening nadeelcompensatie

23 augustus 2022

Afdeling Communicatie & Juridische Zaken Portefeuilleh ouder Frans Backhuijs

Onderwerp Verordening nadeelcompensatie

Gevraagd besluit 1. Bij het vergoeden van schade op grond van rechtmatig genomen besluiten of door rechtmatig feitelijk handelen door de gemeenteraad, door of namens het college van burgemeester en wethouders of door of namens de burgemeester de volgende uitgangspunten te hanteren: a.

Een recht van € 300,- in rekening te brengen bij de verzoeker voor het in behandeling nemen van een verzoek om nadeelcompensatie.

b. Een vaste of tijdelijke commissie in te stellen voor het beoordelen van verzoeken tot nadeelcompensatie. c.

burgemeester en wethouders de leden voor een vaste of tijdelijke adviescommissie te laten benoemen;

d. burgemeester en wethouders kunnen bij nadere regeling de werkwijze van de commissie vaststellen; e.

Het op verzoek of ambtshalve een voorschot uit te betalen aan de verzoeker van maximaal 70% van het bedrag aan verzochte nadeelcompensatie.

f.

burgemeester en wethouders bij nadere regeling criteria voor de beoordeling van de hoogte van het voorschot vast te laten stellen.

2. Hiervoor de Verordening nadeelcompensatie Nieuwegein 2022 vast te stellen.

Inleiding De gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester handelen rechtmatig en toch kunnen er gevallen zijn dat we als gemeente schade veroorzaken bij inwoners en/of ondernemers. Bijvoorbeeld door het verlenen van een omgevingsvergunning, het inperken van rechten (bijvoorbeeld andere soorten vergunningen, subsidies, beschikkingen) of neveneffecten door werkzaamheden in de openbare ruimte. Het gaat dus om schade veroorzaakt door rechtmatige besluiten en om schade veroorzaakt door rechtmatige feitelijke handelingen. Bij planschade gaat het om vermindering van de waarde van een onroerende zaak als gevolg van een planologische maatregel. Nadeelcompensatie kan het zowel om vermindering

Bladnummer 2/6 Raadsvoorstel 23 augustus 2022

van de waarde van een onroerende zaak gaan als ook om vormen van inkomstenderving en andere schade. Nadeelcompensatie is dus breder dan alleen planschade, zoals in artikel 6.1 van de Wet ruimtelijke ordening. Om nadeelcompensatie een betere plek te geven in het bestuursrechtelijk stelsel heeft de nationale wetgever ervoor gekozen om een nieuw stuk regelgeving over nadeelcompensatie op te nemen in de Algemene wet bestuursrecht en in de Omgevingswet. Naar aanleiding van deze nieuwe wetgeving stellen wij uw raad voor om een verordening voor nadeelcompensatie vast te stellen om hier op lokaal niveau nadere duiding aan te geven. Deze verordening komt in de plaats van de huidige Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade gemeente Nieuwegein 2008. Het college stelt aan uw raad aldus voor om nadeelcompensatie te regelen door een verordening hiervoor vast te stellen conform de modelverordening nadeelcompensatie van de VNG.

Gewenst effect Het gewenst effect is om een gemeentelijk wettelijk kader te hebben op basis waarvan verzoeken om nadeelcompensatie beter beoordeeld kunnen worden en waarmee de gemeente voldoet aan de regels voor nadeelcompensatie in de Algemene wet bestuursrecht en Hoofdstuk 15 van de Omgevingswet.

Argumenten 1a.1 Deze heffing is bedoeld om te voorkomen dat te lichtvaardig wordt overgegaan tot het indienen van een aanvraag om schadevergoeding Voor het in behandeling nemen van een aanvraag om schadevergoeding wordt een recht geheven. De wetgever heeft bepaald dat gemeenten dit mogen verzoeken van een aanvrager, die een verzoek om nadeelcompensatie indient (artikel 4:128 Awb). Wij stellen uw raad voor om de hoogte van dit recht op € 300,- vast te stellen. Als het recht niet wordt voldaan, wordt de aanvraag buiten behandeling gesteld (artikel 4:5 Awb). Bij het toewijzen van de aanvraag wordt het toe te kennen bedrag verhoogd met het geheven recht (artikel 4:129, aanhef en onder c, van de Awb). Bij toewijzing krijgt de aanvrager het geheven recht dus terug zonder dat dit afbreuk doet aan de hoogte van de schadevergoeding. 1b.1 Het behandelen van (complexe) verzoeken om nadeelcompensatie is een vak apart Verzoeken om nadeelcompensatie die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving of over openbare orde en veiligheid gaan zijn over het algemeen complex van aard. Denk bijvoorbeeld aan maatregelen in het kader van bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie (BLVC). Er zijn verschillende ontwikkelprojecten in het stadscentrum gaande, zoals verschillende woningbouwprojecten, maar ook de verlegging van het tramspoor door de provincie.

De kans bestaat dat inwoners en ondernemers zich gedupeerd kunnen voelen en dat zij kunnen onderbouwen dat zij schade hebben geleden door rechtmatig genomen besluiten of feitelijk handelen door de bevoegde bestuursorganen (college, raad, burgemeester). Dit maakt dat specifieke deskundigheid nodig is voor het beoordelen van dergelijke verzoeken.

Bladnummer 3/6 Raadsvoorstel 23 augustus 2022

1c.1 Het benoemen van de commissieleden vormt onderdeel van het dagelijks bestuur van het college Daarom stellen we voor om net zo te handelen als we met het benoemen van leden van andere commissies omgaan (bijvoorbeeld de Commissie bezwaarschriften). Deze commissieleden worden benoemd door het college. De adviseur(s) is/zijn adviseurs als bedoeld in artikel 3:5 van de Awb en vormen een adviescommissie als bedoeld in artikel 4:130 van de Awb. Dat betekent dat moet worden voldaan aan de vereisten van dat artikel, waaronder een onafhankelijk voorzitter. Bij het afhandelen van aanvragen waarbij adviseur(s) is/zijn aangewezen bedraagt de beslistermijn maximaal zes maanden in plaats van de reguliere termijn van acht weken. Die termijn kan eenmaal met ten hoogste zes maanden worden verdaagd (artikel 4:130 van de Awb). De adviseur(s) maken geen deel uit van en zijn niet werkzaam onder verantwoordelijkheid van het bestuursorgaan en zijn niet betrokken bij de schadeveroorzakende gebeurtenis waarop de aanvraag betrekking heeft. 1d.1 Het vastleggen van de werkwijze kan bijdragen aan structuur en eenduidigheid bij de werkzaamheden van de commissie en kan ook bijdragen aan de efficiënte samenwerking tussen commissieleden. Bij het opstellen van een dergelijke regeling zullen bestaande reglementen of protocollen van andere commissies als leidraad worden gebruikt.

Het is daarbij ook logisch om de inbreng van de benoemde commissieleden te vragen. 1e.1 Een voorschot kan worden uitbetaald als redelijkerwijs kan worden aangenomen dat een verplichting tot betaling zal worden vastgesteld Hiertoe kan door de aanvrager een verzoek worden gedaan. Het voorschot kan ook ambtshalve worden verleend. 1e.2 De hoogte van het percentage voor het uit te betalen voorschot moet in verhouding staan tot de feiten en omstandigheden van het geval We stellen aan uw raad voor om maximaal een bedrag van 70% van de verzochte nadeelcompensatie te bevoorschotten als het redelijkerwijs te verwachten valt dat een verplichting tot uitbetaling zal bestaan. 1f.1 Hiermee kan worden gewaarborgd dat de uitbetaling van een voorschot op grond van objectieve criteria kan worden vastgesteld Uit feiten en omstandigheden zal onomstotelijk moeten blijken dat verzoeker aan de gestelde criteria voldoet om een voorschot uitbetaald te verkrijgen . Dit om willekeur en ongeoorloofde precedentwerking te voorkomen. Daarnaast kan ook gedacht worden aan een criterium voor het geven van een voorschot als de voortzetting van de onderneming in het geding is als tot het daadwerkelijke besluit gewacht moet worden. 2.1 Hiermee worden regels over nadeelcompensatie geformaliseerd De verordening bevat de uitgangspunten die in beslispunt 1 zijn verwoord.

Bladnummer 4/6 Raadsvoorstel 23 augustus 2022

Kanttekeningen 1.1 Inwoners en ondernemers hebben het recht om nog planschadeverzoeken in te dienen op grond van het overgangsrecht Uit het stelsel van Wet ruimtelijke ordening (huidig recht) en de Omgevingswet volgt dat voor bestemmingsplannen waarvan het ontwerp ter inzage is gelegd voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet, de Wet ruimtelijke ordening en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht alsmede jurisprudentie daarover (het oude recht) nog zullen gelden. Dit betekent dat vanaf het moment dat het bestemmingsplan definitief is vastgesteld, inwoners en ondernemers vijf jaar de tijd hebben om hun planschadeverzoek in te dienen. Deze verzoeken worden dan nog volgens het oude recht afgehandeld. Hetzelfde geldt voor omgevingsvergunningen die met behulp van de uitgebreide voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 Awb ter inzage zijn gelegd voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Een voorbeeld ter verduidelijking. Een omgevingsvergunning wordt op 1 december 2022 aangevraagd, en wordt op 30 december 2022 ter inzage gelegd. Op 1 januari 2023 treedt de Omgevingswet in werking. Vervolgens wordt de omgevingsvergunning verleend op 20 januari 2023. Dan geldt voor die omgevingsvergunning nog het oude recht waarbij tot 20 januari 2028 een nadeelcompensatieverzoek kan worden ingediend die volgens het oude recht wordt afgehandeld.

Wordt de Omgevingsvergunning aangevraagd voor 1 januari 2023, maar ter inzage gelegd na 1 januari 2023, dan geldt al het nieuwe recht. Hetzelfde geldt voor alle aanvragen die na 1 januari 2023 worden ingediend. 1a.1 Hierdoor werpen we ook een drempel op voor inwoners (en ondernemers) die hun recht willen halen Strikt juridisch gezien ontnemen we niet het recht om een verzoek om nadeelcompensatie in te dienen. Tegelijkertijd is wel zo dat met name inwoners het bedrag als een drempel kunnen ervaren. We willen voorkomen dat verzoekers voor absoluut niet haalbare voorvallen verzoeken in gaan dienen en daardoor voorkomen we ook onnodige juridische procedures. Dit schept ook helderheid naar deze groep van belanghebbenden toe. Bovendien is het zo dat we verwachten dat de meeste verzoeken zullen gaan om verzoeken om nadeelcompensatie door rechtmatige besluiten en/of feitelijk handelen in de fysieke leefomgeving en/of het openbaar domein. Dit type verzoeken wordt veelal ingediend door ondernemers. Zie ook de onderbouwing bij argument 1a.1. 2.1 Het bepalen van het moment dat schade intreedt zal veranderen Onder de Wet ruimtelijke ordening treedt planschade in op het moment dat het bestemmingsplan onherroepelijk wordt.

Onder de Omgevingswet treedt de mogelijkheid tot nadeelcompensatie pas in als het omgevingsplan is vastgesteld en op basis van het omgevingsplan een omgevingsvergunning is verleend en onherroepelijk is geworden. Nadeelcompensatie in de vorm van waardevermindering van een onroerende zaak vindt dus pas plaats bij

Bladnummer 5/6 Raadsvoorstel 23 augustus 2022

vergunningverlening. Hoewel dit tijdens de planvormingsfase langer tot onzekerheid kan leiden zal net als onder het huidige recht standaard in anterieure overeenkomsten met initiatiefnemers worden afgesproken dat de schade voortvloeiend uit de ontwikkeling van het initiatief voor rekening van de initiatiefnemer komt. Voor alle andere verzoeken om nadeelcompensatie buiten het ruimtelijk domein geldt ook de algemene regel dat toegekende nadeelcompensatie pas wordt uitgekeerd als het besluit onherroepelijk is. Als de schade bijvoorbeeld mede is veroorzaakt door een besluit waartegen beroep kan worden ingesteld, kan het college/de burgemeester de beslissing aanhouden totdat het besluit onherroepelijk is geworden.

Financiële aspecten De verordening zelf heeft geen financiële gevolgen. De uitvoering van deze verordening brengt wel financiële aspecten met zich mee. Als inwoners of ondernemers verzoeken indienen omdat rechtmatig genomen besluiten/rechtmatig handelen geleid heeft tot bepaalde schade, kan dit tot gevolg hebben dat de gemeente de schade moet uitbetalen. Op voorhand is nog geen inschatting te maken van de (totale) kosten voor de uit te betalen schade. In principe komen de kosten ten laste van de betreffende programma’s in de begroting. Waar nodig zal via de P&C-documenten een voorstel tot aanpassing van de begroting worden gedaan. Het risico op nadeelcompensatieverzoeken zal worden opgenomen in de jaarlijkse risico-inventarisatie die t.b.v. de jaarrekening en begroting wordt uitgevoerd.

Communicatie aspecten Nadat de raad de verordening heeft vastgesteld wordt deze gepubliceerd in het Gemeenteblad om de inwerkingtreding daarvan te bewerkstelligen. JZ zal in samenspraak met Communicatie interne en externe communicatie voor de afhandeling van nadeelcompensatie opstellen en beheren.

Uitvoering JZ zal de uitvoering en het beheer van deze verordening coördineren en zal daar met lijnafdelingen procesafspraken over maken. De afdeling RD zal een risicoanalyse maken van mogelijk te verwachten verzoeken om nadeelcompensatie van de lopende en komende bouwprojecten in de stad. De Verordening Nadeelcompensatie treedt in werking tegelijk met de Omgevingswet. De inwerkingtredingsdatum is daarmee beoogd op 1 januari 2023.

Bijlagen 1. Raadsbesluit; 2. Verordening nadeelcompensatie Nieuwegein 2022; 3. VNG ledenbrief 26 mei 2022 (Lb 21/041); 4. Bijlage 1 bij VNG-ledenbrief; 5. Bijlage 2 bij VNG-ledenbrief;

Bladnummer 6/6 Raadsvoorstel 23 augustus 2022

6. Bijlage 3 bij VNG-ledenbrief;

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Frans Backhuijs

secretaris

burgemeester