2022-226 CONCEPT Accountantsverslag gemeente Nieuwegein 2021 - versie 07-06-2022.pdf
Tekst van het document
2022-226
CONCEPT Accountantsverslag 2021
Onderhanden onderwerpen:
Gemeente Nieuwegein
- Sociaal Domein
7 juni 2022
- Kwaliteitsreview
- Voorzieningen
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Nieuwegein t.a.v. Jan Karens, griffier Postbus 34 3430 AA NIEUWEGEIN Datum
7 juni 2022 Ons kenmerk
KENMERK Behandeld door
C.L. Aleman MSc RA
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Nieuwegein. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Nieuwegein. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Nieuwegein zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nieuwegein. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 7 oktober 2021 en met ons auditplan. Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie Wij zullen onze concept rapportage op 15 juni 2022 bespreken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, met de directie, en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.
J. van Koert MSc RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
8
Bevindingen jaarrekening
10
•
De financiële positie van uw gemeente
11
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
15
Interne beheersing
21
•
22
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
23
•
24
Overige aangelegenheden
Bijlagen
25
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
26
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
27
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
28
•
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
29
•
Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021
31
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
32
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 3
Bestuurlijke samenvatting
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 2.094.000 respectievelijk € 6.282.000.
Welke verbeteringen zien wij?
Wij zien dat uw gemeente de volgende verbeteringen heeft gerealiseerd:
Belangrijke aandachtspunten
Controleproces
Bestuurlijke samenvatting
•
De paragraaf ‘Corona’ in de jaarstukken geeft op een transparante wijze de financiële impact weer van het coronavirus, inclusief de weerslag hiervan op de cijfers in de jaarrekening.
•
De verantwoording over de SiSa-bijlage is sterk verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Ondanks een sterke toename van het aantal regelingen is het controleproces soepel verlopen.
•
De gemeente Nieuwegein besteedt op een goede manier aandacht aan de thema’s fraude en integriteit door het uitvoeren van zelfscans en het melden van integriteitsonderzoeken, en treedt daarover tijdig met ons in contact.
•
Wij hebben geen Europese aanbestedingsfouten geconstateerd.
Daarnaast onderkennen wij de volgende belangrijke aandachtspunten: •
Wij hebben de grondexploitaties beoordeeld. Bij enkele plannen hebben wij geconstateerd dat de realisatie van kosten en opbrengsten achterblijven op de ramingen. Wij adviseren om in 2022 uw grondexploitatieprojecten nader te actualiseren en te beoordelen of baten en lasten waar in de berekening rekening mee gehouden wordt nog gerealiseerd gaan worden.
•
Uw budgetrecht ten aanzien van investeringen kan verder worden verbeterd. Kredietoverschrijdingen vinden plaats en worden bij de jaarrekeningcontrole gemeld waardoor deze meewegen in ons oordeel.
•
Bij de start van de controle waren de jaarstukken nagenoeg gereed, het controledossier was nagenoeg gereed. Daarmee heeft de organisatie het samenstelproces verder verbeterd ten opzichte van voorgaande jaren.
•
Wij hebben onze samenwerking met de ambtelijke organisatie en het controleproces verder verbeterd door tijdens de interimcontrole de meeste steekproeven uit te zetten en door begin 2022 een voorcontrole uit te voeren. Ondanks problemen in onze personele bezetting, hebben deze inspanningen bijgedragen aan een tijdiger en efficiënter controleproces.
•
Wij hebben de controle van de jaarrekening dit jaar in een hybride vorm uitgevoerd, waarbij wij de samenwerking ook dit jaar als constructief hebben ervaren.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 5
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2021 bedraagt € 30,5 miljoen (2020: € 24,3 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Nieuwegein onderkende en aanwezige risico’s van € 8,7 miljoen (2020: € 8,3 miljoen).
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting (na wijziging) en realisatie, en kent een positief rekeningresultaat 2021 ad € 11,9 miljoen (2020: voordelig € 7,8 miljoen). Wij adviseren u nader te bezien welke maatregelen (eventueel) getroffen kunnen worden om de verwachting en realisatie dichter bij elkaar te brengen.
•
Op basis van de interim-controle 2021 hebben wij tekortkomingen geïdentificeerd in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving. Onze belangrijkste bevindingen zijn met u gedeeld. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Wij trekken samen met uw gemeente op in het proces van het digitaliseren van de interim- en jaarrekeningcontrole. Tijdens onze controle zetten wij hiertoe diverse tools in.
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen, zijn onderbouwd, redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Effecten coronacrisis • (exclusief sociaal domein)
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.
•
Subsidieverstrekkingen: de gemeente heeft besloten om de subsidies 2021 uit te betalen overeenkomstig hetgeen in de beschikking is vastgelegd. De gesubsidieerde organisaties is gevraagd om zoveel als mogelijk de prestatie afspraken na te komen. Voor de vaststelling van de verantwoording over de prestatieafspraken zal uw gemeente maatwerk toepassen.
Financiële positie
Interne beheersing
Kwaliteit verslaggeving
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 6
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Grondexploitatie
Sociaal domein
Naleving van de Europese aanbestedingsregels
•
Wij hebben het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel. Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2021 versus de schattingen in de jaarrekening 2020 geanalyseerd (‘backtesting’). Hierbij concluderen we dat de mate van realisatie achterblijft op de begroting.
•
Op grond van het BBV heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 € 5,6 miljoen winst genomen op de grondexploitaties (2020 € 7,2 miljoen). Deze winstname ziet geheel toe op het complex Het Klooster.
•
De totale besteding voor Zorg in Natura (ZiN) voor WMO en Jeugd in 2021 bedraagt € 26,2 miljoen ten opzichte van € 24,8 miljoen in 2020. Deze stijging wordt deels veroorzaakt door indexatie van tarieven en de extra kosten als gevolg van COVID-19.
•
Binnen het sociaal domein worden diverse interne controles uitgevoerd, echter voor de verantwoording in de jaarrekening wordt nog gesteund op de controleverklaringen van de Sociale Verzekeringsbank (SVB) en de zorgaanbieders. Eventuele onzekerheden die voortkomen vanuit die verantwoordingen en controleverklaringen tellen derhalve mee in de onzekerheden voor de controle van de gemeente Nieuwegein.
•
De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft evenals in voorgaande jaren een controleverklaring met beperking bij de PGB-verantwoordingen 2021 verstrekt. De totale PGB-bestedingen (€ xx) zijn als onzeker aangemerkt.
•
Naast de PGB-bestedingen heeft de accountant van de RBL (de uitvoerende partij voor de Zorg in Natura (ZiN)) onzekerheden geconstateerd binnen de bestedingen van de WMO. Deze bedragen voor 2021 € 0,04 miljoen. Voor Jeugd is er in 2021 geen sprake van onzekerheden voor de Zorg in Natura.
Wij constateren een afname in de omvang van de onrechtmatigheden als gevolg van het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle 2021 zijn geen rechtmatigheidsfouten gebleken (2020: € 0,24 miljoen).
Begrotingsrechtmatigheid Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van deze overschrijding naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in de jaarrekening (paragraaf 3.4.1). Hiermee legt uw gemeente verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. De geconstateerde overschrijdingen (lastenkant) zijn deels formeel onrechtmatig – vanwege de directe relatie met hogere opbrengsten – en deze hebben dan ook geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Een begrotingsoverschrijding op een drietal investeringskredieten zijn onrechtmatig en wegen mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Echter is de omvang van deze overschrijdingen (€ 0,19 miljoen) niet materieel en raken derhalve eveneens niet de strekking van onze controleverklaring.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 7
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2021, dat op 16 december 2021 is vastgesteld door de gemeenteraad.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Nieuwegein hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Nieuwegein uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij hebben deze niet-gecorrigeerde controleverschillen opgenomen in Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben beperkte controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021.
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (paragraaf 3.4.1) constateren wij dat de overschrijdingen (lastenkant) deels formeel onrechtmatig zijn – vanwege de directe relatie met hogere opbrengsten – en deze hebben dan ook geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring. Een begrotingsoverschrijding op een drietal investeringskredieten zijn onrechtmatig, echter de omvang van deze overschrijdingen (€ 0,19 miljoen) is niet materieel en raken derhalve eveneens niet de strekking van onze controleverklaring. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021, onder ‘Grondslagen’. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Voor de controle van de WNT hebben wij onze interne specialisten ingezet.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 8
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Nieuwegein Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2021.
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar. Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 9
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming.
Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2021 bedraagt € 7,5 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 4,4 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 circa € 11,9 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
86,1
83,2
98,3
-/- 4,4
-/- 4,9
-/- 9,9
Gerealiseerd resultaat
11,9
7,8
-/- 5,1
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
7,5
2,9
-/- 15,1
Eigen vermogen per 31 december
93,6
86,1
83,2
Tussentijdse resultaatbestemming
In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 circa 31,3% van het balanstotaal (ultimo 2020: 30,5% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2020. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Exploitatieresultaat (x € 1 miljoen)
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bij: onttrekkingen aan reserves
9,6
Saldo mutaties reserves
4,4
Gerealiseerd resultaat
11,9
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Totale baten
211,7
Totale lasten
-/- 204,2
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
7,5
Af: stortingen in reserves
Overige aangelegenheden
-/- 5,2
Bijlagen
Blz. 11
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2021 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 7,5 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 4,7 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2021 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 11,9 miljoen. Het grote gerealiseerde totaalsaldo baten en lasten in 2021 wordt grotendeels verklaard door de grootste voordelen ten opzichte van de begroting na wijziging op de volgende programma’s:
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 10 5 (5) (10) (15) (20) 2018
Wonen en Economie: € 5 miljoen
•
Versterking eigen kracht, Ondersteuning en bescherming: € 3,6 miljoen
10
•
Algemene dekkingsmiddelen: € 1,5 miljoen
-
De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
2020
2021
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen)
•
In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging.
2019
5 (5) (10) (15) 2018
2019
2020
2021
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 20 10 -
(10) (20) 2018
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2019
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 12
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Voorspellende waarde van uw begroting De jaarrekening 2021 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 11,9 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. Om inzicht te krijgen in de mate waarin uw organisatie in staat is om het gerealiseerde resultaat te voorspellen, hebben wij het resultaat volgens begroting afgezet tegen het gerealiseerde resultaat volgens de jaarrekeningen 2020 en 2021. Het rekeningresultaat over 2021 wijkt, net als voorgaande boekjaren, af van het begrote rekeningresultaat (na wijziging). Dit komt met name door de (fors) lagere realisatie van zowel de baten als de lasten van de grondexploitaties op het programma Wonen en Economie ten opzichte van de begroting na wijziging. Dit hangt samen met de wijze waarop u de geplande realisatie van de grondexploitaties begroot. Dit betreft onder andere de winstneming bij het Klooster. Winstnemingen zijn in overeenstemming met voorgaande jaren niet begroot en leiden daardoor per definitie tot afwijkingen ten opzichte van de begroting. Meer informatie over de afwijkingen ten opzichte van de begroting treft u aan in hoofdstuk 1.2.2 Jaarrekening resultaat 2021.
Wij adviseren u te evalueren wat de verdere oorzaken van de afwijkingen zijn en te bezien of hiermee in de begroting(swijzigingen) 2023 rekening kan worden gehouden. Verderop in ons verslag gaan wij nader in op de begrotingsrechtmatigheid. Daarbij vragen wij tevens aandacht voor het tijdig opstellen en verwerken van begrotingswijzigingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen) 10 5 (5) (10) Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 230 220 210 200 190 180 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 240 220 200 180 160 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 13
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2021; de ratio weerstandsvermogen is met 0,6 toegenomen.
Uw weerstandscapaciteit van € 30,5 miljoen is ruim toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 8,7 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.
Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 30,5 miljoen (2020: € 24,3 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 8,7 miljoen (2020: € 8,3 miljoen). Ten opzichte van 2020 is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met € 0,4 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) 60 50 40 30 20 10 2018
2019
2020
2021
Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 8,00 6,00 4,00 2,00 2018
Interne beheersing
2019
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 14
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2021 ad € 7,1 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2022 e.v. nog te realiseren baten ad € 117,3 miljoen en lasten ad € 93,8 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2021 gaat het om 10 individuele projecten. De gemeente Nieuwegein schat ultimo 2021 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 34,6 miljoen bedraagt (2020: € 32,8 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is voor een bedrag van € 23,9 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie.
Het resterende deel van deze verliesvoorziening van € 10,7 miljoen is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
•
•
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten.
Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen? Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 8,00 6,00 4,00 2,00 2019
2020
2021
Ontwikkeling boekwaarde
Overzicht nog te realiseren baten en lasten (x € 1 miljoen) 150 100 50 2019
2020
2021
Nog te realiseren baten Nog te realiseren lasten
Uit deze figuren blijkt dat de boekwaarde en/of de geraamde baten en lasten van de bouwgronden in exploitatie in 2021 ten opzichte van 2020 toegenomen zijn. Parameters Bij de controle van de gehanteerde parameters (kostenstijging, opbrengstenstijging, disconteringsvoet en rente) hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Daarmee achten wij de parameters voor de waardering van de grondexploitatie aannemelijk.
Bijlagen
Blz. 15
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen:
•
•
• •
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen.
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze kosten. collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 voor € 5,6 miljoen aan tussentijdse winst Of de veronderstellingen in de markt de genomen op de grondexploitatie (2020: € 7,2 miljoen). Deze waarneembare veronderstellingen op passende winstname ziet geheel toe op het complex Het Klooster. wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische Prijs-component (opbrengsten) omgeving en de economische omstandigheden in/bij De nog te realiseren opbrengsten bedragen € 117,3 miljoen. de gemeente? Bij deze controle hebben wij onder andere een aansluiting Of de veronderstellingen aansluiten op de gemaakt met de plangebieden (juistheid aantal m2’s) en een (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad. vergelijking met gerealiseerde grondprijzen in het verleden. Hierbij hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd.
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
Plankosten (ontwikkeling) In 2021 zijn voor de plankosten gedegen P*Q-ramingen opgesteld. Wij hebben vastgesteld dat de ingerekende plankosten niet onaannemelijk en hebben wij geen materiële bijstellingen in 2021 geconstateerd.
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen Kostenontwikkeling bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze De afgelopen maanden is sprake geweest van een forse is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) stijging van bepaalde kostensoorten, waaronder verliesvoorziening noodzakelijk is. bouwmaterialen. Dit kan een belangrijke impact hebben op
de omvang van de nog te maken kosten. Uw gemeente heeft scenarioanalyses verricht en vooralsnog lijkt het effect relatief beperkt. Wij adviseren u echter dit goed te blijven monitoren. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grootste risico’s van grondexploitaties toeziet op stijgende bouwkosten. Wij hebben de grondexploitaties beoordeeld.
Bij enkele plannen hebben wij geconstateerd dat de realisatie van kosten en opbrengsten achterblijven op de ramingen. Wij adviseren om in 2022 uw grondexploitatieprojecten nader te actualiseren en te beoordelen of baten en lasten waar in de berekening rekening mee gehouden wordt nog gerealiseerd gaan worden.
Bijlagen
Blz. 16
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2021 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 17
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening 5
-
(5)
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
(10)
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.
(25)
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
(15)
Kredietoverschrijdingen
Interne beheersing
VPB
Overhead
Alg. Dekkingsmid.
Bedrijfsvoering
Versterking eigen kracht
Vrije tijd
(20)
Leefomgeving en veiligheid
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Wij hebben in de figuur hieronder de afwijkingen per programma opgenomen. Alleen op de programma’s Vrije tijd en Overhead is sprake van hogere lasten dan begroot.
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de inhoudelijke toelichting per programma in het jaarverslag en naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het paragraaf 3.4.1 in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2021. Van de geconstateerde kostenoverschrijdingen weegt geen bedrag mee in ons rechtmatigheidsoordeel. De materiële overschrijdingen passen binnen de soorten overschrijdingen die niet meegewogen hoeven te worden in het accountantsoordeel en hebben derhalve geen gevolgen voor de strekking van onze controleverklaring.
Wonen en economie
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Voor de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. In de figuur hieronder hebben wij de programma’s met een lastenoverschrijding opgenomen.
Lastenoverschrijdingen (x € 1 miljoen)
Bestuur en dienstverlening
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Overige aangelegenheden
Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet. Van de geconstateerde kredietoverschrijdingen weegt een bedrag van € 0,19 miljoen mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Aangezien deze overschrijdingen individueel kleiner zijn dan de rapporteringstolerantie, gaan wij hier in dit verslag niet nader op in.
Bijlagen
Blz. 18
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Wij hebben vastgesteld dat uw organisatie voor 2021 de frauderisico’s opnieuw in kaart heeft gebracht. Dit draagt bij aan de bewustwording van de risico’s die u als organisatie loopt. Wij adviseren u deze frauderisicoanalyse periodiek te actualiseren. Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude
Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens doorspreken met uw ambtelijke organisatie. Wij hebben op basis van onze controle en de besprekingen geen fraudegevallen geconstateerd. Onze conclusie is voorts dat uw gemeente op een adequate wijze opvolging geeft aan geïdentificeerde integriteitskwesties, en hierover tijdig met ons in contact treedt.
De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 19
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
Naleving van de Europese aanbestedingsregels
•
Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties.
Tozo: één van de maatregelen die het kabinet (heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage heeft de accountant van de GR WIL deze regeling gecontroleerd en op 9 mei 2022 een goedkeurende controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid verstrekt. De Tozo uitkeringen (afgerond € 3 miljoen) zijn daarmee juist en rechtmatig verstrekt.
Wij constateren over 2021 geen onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Terwijl over 2020 nog sprake was De Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft van een fout van € 0,24 miljoen. Uw gemeente heeft daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten hiermee zichtbaar stappen gezet in de verbetering van verrichten op uw beleid inzake Misbruik en Oneigenlijk de interne beheersing voor de naleving van de Europese (M&O) beleid voor de Tozo-regeling. Wij stellen vast dat aanbestedingsregels. de GR WIL een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin COVID-19 Wij sommen hier de belangrijkste effecten op die het coronavirus heeft (gehad) op 2021 in uw gemeente: •
•
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s, en daarmee de waardering van de vorderingen, gecontroleerd, en merken op dat er vooralsnog geen sprake is of zou moeten zijn van grote mutaties in de voorziening voor oninbare vorderingen.
de getroffen interne beheersmaatregelen, zoals de controle achteraf, en de wijze waarop men gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Wij hebben vastgesteld dat het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste. Sociaal domein | Gevolgen corona Wij hebben in de boardletter 2021 gerapporteerd over de bijzondere gevolgen van corona voor het sociaal domein. Hieronder voorzien wij u van een beknopte actualisatie. De financiële gevolgen voor de gemeente zien toe op de volgende onderdelen: •
Subsidieverstrekkingen: uw college is in bepaalde gevallen niet overgegaan tot het terugvorderen van subsidies (in gevallen waarin de prestatie door de effecten van/maatregelen vanwege corona niet (geheel) geleverd is). De gemeenteraad is hierover • geïnformeerd. Dit houdt in dat, ondanks het feit dat de gesubsidieerde instellingen niet alle prestaties hebben geleverd, het college de subsidies op basis van dit besluit kan vaststellen en wij deze subsidies • daarmee als rechtmatig vastgesteld beschouwen Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Continueren van reguliere zorg: Voor zover mogelijk hebben de zorgverleners de reguliere zorg gecontinueerd en volstaat ter zake de interne beheersing die in afgelopen jaren voldoende heeft gefunctioneerd. Leveren van alternatieve zorg: Voor zover zorgleveranciers de reguliere zorg niet konden continueren, mochten zij alternatieve zorg leveren.
Wij merken op dat de gemeente voldoende (extra) interne beheersmaatregelen heeft getroffen om de zorgverlening te continueren, en de (mogelijke) financiële effecten van corona voor het sociaal domein in beeld te brengen en te beheersen. Dit blijkt uit het feit dat de zorg is gecontinueerd en de verzoeken voor en de omvang van continuïteitsbijdragen en meerkosten corona qua omvang beperkt zijn.
Sociaal domein | Zorg in Natura Als onderdeel van onze jaarrekeningcontrole hebben het sociaal domein gecontroleerd. De totale besteding voor Zorg in Natura (ZiN) voor WMO en Jeugd in 2021 bedraagt € 26,2 miljoen en voor PGB afgerond € XX miljoen (2020: € 24,8 miljoen en € 1 miljoen). De gemeente Nieuwegein heeft de uitvoering van de zorg in natura uitbesteed aan de gemeenschappelijke regeling RBL (Regionale backoffice Lekstroom). De accountant van de RBL heeft haar controle begin juni afgerond en gerapporteerd over haar bevindingen. Vanwege het ontbreken van toereikende verantwoordingen en controleverklaringen van de zorgaanbieders en haar accountants, is een onzekerheid aanwezig in de bestedingen WMO-bestedingen van € 0,04 miljoen (2020 € 0) en bij de bestedingen jeugdzorg is er geen onzekerheid in 2021 (2020: € 322.000). Sociaal domein | PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGBverantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2021 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGBbestedingen over 2021 bedragen circa € XX miljoen (2020: € 1 miljoen).
De verantwoording en afrekening hiervan vindt op dezelfde wijze plaats als de afrekening van reguliere zorg. Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 20
Interne beheersing
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2021
Managementletter 2021, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2021 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze managementletter 2021. In de managementletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2021 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity behoeft verdere aandacht Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan.
Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
De IT-omgeving en een adequate opzet en werking daarvan nemen een steeds dominantere plaats in binnen uw organisatie, met het oog op een betrouwbare geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarmee krijgt de IT ook een dominantere positie in onze controleaanpak en -uitvoering. Aangezien nog geen IT-audit is uitgevoerd op de getroffen geautomatiseerde beheersingsmaatregelen, hebben wij voor onze jaarrekeningcontrole 2021 géén gebruik kunnen maken van de door uw gemeente getroffen geautomatiseerde beheersingsmaatregelen in applicaties, omdat die direct afhankelijk zijn van de betrouwbare en continue werking van de IT-omgeving. Uw organisatie heeft in 2021 een interne IT-audit opgestart voor boekjaar 2022, waarvan de uitvoering in het voorjaar 2022 is gestart. Deze interne IT-audit geeft geen inzicht in de General IT controls (GITC’s) voor boekjaar 2021.
Om alsnog voldoende zekerheid te krijgen hebben wij aanvullende gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Uit deze controlewerkzaamheden volgen geen bijzonderheden. Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking. Onze controle heeft geen aangelegenheden geïdentificeerd die op dit gebied aan u gerapporteerd moeten worden, anders dan de waarnemingen zoals hiervoor beschreven.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 22
Overige aangelegenheden
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Overige aangelegenheden Samenvatting overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties
Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Nieuwegein op xx-xx-xxxx een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons bij het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 24
Bijlagen
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van € 100.000. Aard van de controleverschillen
Rechtmatigheid Getrouwheid
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
N.v.t.
N.v.t.
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
N.v.t.
N.v.t.
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout:
N.v.t.
N.v.t.
Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout:
N.v.t.
N.v.t.
(Sub)totaal getrouwheidsfouten
€0
€0
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten: • Kredietoverschrijdingen
€ 187.474
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.):
N.v.t.
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
N.v.t.
Overige rechtmatigheidsfouten
N.v.t.
Totaal rechtmatigheidsfouten
€ 187.474
•
Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 en het normenkader rechtmatigheid 2021, dat op 16 december 2021 is vastgesteld door de gemeenteraad.
•
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 26
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Bijlage A2 – Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle groter dan de rapporteringstolerantie van € 100.000. Aard van de onzekerheden
Rechtmatigheid Getrouwheid
Onzekerheid rechtmatigheid betreft tevens getrouwheid: • WMO (Zorg in Natura) • Jeugd (PGB) • WMO (PGB)
€ 33.926 € .000 € .000
€ 33.926 € .000 € .000
Onzekerheid rechtmatigheid is per saldo ook een onzekerheid inzake getrouwheid:
N.v.t.
N.v.t.
(Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole
€ .000
€ .000
Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid:
N.v.t.
Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.):
N.v.t.
Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid):
N.v.t.
Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid
N.v.t.
Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole
€ .000
•
Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 en het normenkader rechtmatigheid 2021, dat op 16 december 2021 is vastgesteld door de gemeenteraad.
•
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 27
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Bijlage A3 – Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen. Toelichting
Bron van de toelichtingsvereiste
Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen
Nvt
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 28
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Nieuwegein
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheids- en rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2021 alsook de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. De strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening is als volgt: • Getrouwheidsoordeel: goedkeurend • Rechtmatigheidsoordeel: goedkeurend Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. SiSa-code
SiSa-regeling
Fout of onzekerheid
Financiële omvang
Toelichting
Geen
€0
N.v.t.
Geen
€0
N.v.t.
Geen
€0
N.v.t.
Geen Geen
€0 €0
N.v.t. N.v.t.
Geen
€0
N.v.t.
Geen