2022-208 Rvs. Kaderstelling hoe om te gaan met hoge inflatie.pdf

Gemeenteraad

Onderwerp Datum

Kaderstelling hoe om te gaan met hoge inflatie

7 juni 2022

Raadsvoorstel

2022-208

Afdeling E-mailadr es opst eller r.hunting@nieuwegein.nl Portefeuilleh ouder

Hans Adriani

Onderwerp Afspraken over hoe om te gaan met hoge inflatie

Gevraagd besluit 1. Een budget van € 530.000 beschikbaar te stellen aan het college van B&W zodat zij aanbestedingen kan gunnen ten behoeve van de realisatie van 7 projecten boven het vastgestelde krediet als gevolg van inflatie en hieruit voortvloeiende prijsstijgingen, onder de voorwaarde dat de optelsom van de hogere kapitaallasten maximaal € 530.000 bedraagt; 2. De inhoudelijke kaders leidend te laten zijn voor de jaarlijkse budgetten, te accepteren dat dit leidt tot een overschrijding van uitgaven in de wetenschap dat dit ook leidt tot compensatie vanuit het rijk, en de financiële effecten van zowel de uitgaven als de inkomsten te verwerken in bestuurlijke rapportages;

Inleiding De oplopende inflatie wordt ook binnen onze organisatie steeds meer merkbaar. Inkoop wordt duurder, aanbestedingstrajecten komen soms ver boven de beschikbare budgetten uit en nieuwe contracten vallen hoger uit. Tegelijkertijd zien we dat er schaarste is op verschillende markten, die naast een prijsopdrijvend effect, ook effect op de planningen hebben. Hoewel wij in het verleden eerder met inflatie te maken hebben gehad is de mate waarin het nu optreedt van dien aard dat wij hierover nadere voorstellen aan u willen voorleggen. De door de raad vastgestelde ambities en inhoudelijke kaders verhouden zich, door de sterk oplopende inflatie, niet langer tot de middelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld in de begroting. Dat vraagt om aanvullende kaderstelling hoe we hier het komend jaar mee omgaan. De gevolgen raken namelijk ook aan het budgetrecht van de raad en de realisatie van onze gezamenlijke ambities. En dat noopt tot het maken van aanvullende afspraken om te voorkomen dat projecten en werkzaamheden stil komen te

Bladnummer 2/7 Raadsvoorstel 31 mei 2022

vallen of aanzienlijke vertraging oplopen. Op 13 mei jongstleden hebben wij u per brief hierover geïnformeerd. Inflatie wordt, in basis, gecompenseerd door een hoger accres vanuit het Gemeentefonds. Dat hogere accres zal in de meicirculaire bekend worden gemaakt en voor het jaar 2022 in de bestuursrapportage en de jaren daarna in de programmabegroting 2023 worden verwerkt. Een kanttekening die hierbij past is dat de inflatie in de komende jaren nu slechts een voorspelling betreft. De kans op bijstelling (zowel op- als ook neerwaarts) is dus aanwezig. Dat betekent op dat moment zowel een aanpassing in de algemene uitkering, maar ook een aanpassing in de ramingen in de begroting. Op dit moment wordt de gemeente wordt bijna dagelijks geconfronteerd met offertes en aanbestedingen die hoger uitvallen dan het daarvoor beschikbaar gestelde budget. Dat was in het verleden ook wel eens het geval, maar het kwam minder voor en de dreigende overschrijdingen waren aanzienlijk kleiner. In die gevallen kon worden volstaan met een bijstelling of verantwoording via tussentijdse rapportages of de jaarrekening. Gelet op de huidige overschrijdingen is dat, in het licht van het budgetrecht van de raad, naar onze mening geen begaanbare weg. Om die reden wordt voorgesteld om 3 nadere afspraken te maken. 1.

Reguliere budgetten Met betrekking tot de reguliere budgetten is met de organisatie afgesproken dat in geval van significante prijsstijgingen (> 10%) deze eerst aan het college worden voorgelegd alvorens tot verdere uitvoering kan worden overgegaan. In het verlengde hiervan willen wij met u afspreken dat al deze prijsstijgingen worden verwerkt in de bestuursrapportage 2022 en de programmabegroting 2023 en volgende jaren, onder voorbehoud van dat deze in latere jaren bijgesteld kunnen worden. In die documenten zullen we de ontwikkeling langjarig monitoren en de effecten inzichtelijk maken in relatie tot de beschikbare extra middelen als gevolg van (langjarig effect van) inflatie, maar ook afzetten tegen de budgettaire ruimte die mogelijk elders in de begroting beschikbaar is als gevolg van onderuitputting. 2. Grote investeringsprojecten waarover reeds besluitvorming heeft plaatsgevonden. Er zijn op dit moment een zevental grote investeringsprojecten waarover bestuurlijke besluitvorming heeft plaatsgevonden en die op het punt van uitvoering staan. Wij zijn van mening dat deze grote investeringen doorgang moeten blijven vinden. Enerzijds om onze gezamenlijke ambities voor de stad te realiseren. Maar ook omdat enkele van deze investering bijdragen aan onderliggende doelstellingen op het gebied van klimaat en/of duurzaamheid.

Om de voortgang in financiële zin mogelijk en werkbaar te maken vragen wij u een budget beschikbaar te stellen waar het college vervolgens de zich voordoende kostenstijgingen uit kan dekken.

Bladnummer 3/7 Raadsvoorstel 31 mei 2022

Concreet gaat het daarbij om de volgende investeringen: SPZ, MEC, Atrium, MFA Groenling, Scouting, MFA Vreeswijk en Sportzaal Vreeswijk. We gaan daarbij uit van een maximale kostenstijging van 30%. Dat lijkt veel hoger dan de huidige (al hoge) inflatie. Maar wij zien dat met name de grote bouwprojecten geraakt worden door de stijgende prijzen op de energiemarkt en dat daar ook de krapte op de arbeidsmarkt in de prijzen wordt verdisconteerd. De dekkingsruimte die dit voorstel biedt zullen wij inzetten ter dekking van de meerkosten (hogere kapitaallasten) op deze projecten. Het beschikbare bedrag geldt daarbij als maximum. De dekking is afkomstig uit de extra stijging van de algemene uitkering uit het gemeentefonds als gevolg van de hogere inflatie. Het voorstel leidt, bij een prijsstijging van maximaal 30% per project tot hogere kapitaallasten ad € 650.000. In de begroting is nog dekking aanwezig voor opvang van deze stijging ad € 120.000. Het restant (€ 530.000) wordt nu bij gevraagd. 3. Grote investeringsprojecten waarover nog geen finale besluitvorming heeft plaatsgevonden. Vanzelfsprekend bevat de begroting 2022 werkzaamheden en projecten die nog niet gestart zijn. Dit college is van mening dat het aan het nieuwe college is om te bepalen of, met in achtneming van de gestegen prijzen, deze werkzaamheden en projecten doorgezet moeten worden.

Gewenst effect Afspraken tussen gemeenteraad en college van burgemeester en wethouders over de wijze waarop het college met de nu hoge inflatie omgaat in het licht van het budgetrecht van de gemeenteraad en de noodzakelijke voortgang in projecten en werkzaamheden.

Argumenten 1.1

Dit voorkomt vertraging in deze projecten De voorgestelde werkwijze heeft tot doel het college een kader mee te geven waarbinnen het kan besluiten prijsstijgingen te accepteren, zonder dat de raad daar afzonderlijk over wordt geraadpleegd. Dat laatste vergroot namelijk de doorlooptijd en dat is gelet op planningen, maar ook gelet op het feit dat offertes momenteel relatief kort gelden, niet wenselijk.

1.2

Over deze projecten heeft al bestuurlijke besluitvorming plaatsgevonden De betreffende projecten zijn in een eerder stadium al akkoord bevonden. Echter toen was er nog sprake van een ander geldend prijspeil. Met dit besluit herbevestigt uw raad de uitvoering van deze projecten en stelt u het benodigde budget voor de hogere kapitaallasten beschikbaar. 2.1

Hiermee wordt de begroting door de gemeenteraad geactualiseerd

Bladnummer 4/7 Raadsvoorstel 31 mei 2022

Via de bestuursrapportage 2022 en de programmabegroting 2023 en volgende jaren worden de budgetten waar nodig op peil gebracht. En, niet onbelangrijk, afgezet tegen de compensatie voor inflatie die via het Gemeentefonds beschikbaar wordt gesteld en eventuele meevallers elders in de begroting. Op die manier wordt de raad in de gelegenheid gesteld de financiële kaders opnieuw en integraal vast te stellen. 2.2.

Het college toetst de grote prijsontwikkelingen Om te voorkomen dat alle werkzaamheden koste wat het kost door gaan is intern afgesproken dat in geval van grote prijsstijgingen (> 10%) het college zich expliciet uitspreekt over het al dan niet doorgaan van de onderliggende werkzaamheden.

2.3

Voor jaarlijkse budgetten verwachten we voldoende compensatie vanuit het rijk In geval van inflatie, en dan met name oplopende inflatie, stijgen de uitgaven van het Rijk. En conform de welbekende “trap op/trap af” systematiek stijgt dan de omvang van het Gemeentefonds en daarmee de algemene uitkering. Mocht de inflatie uiteindelijk achterblijven, of de prijzen weer dalen dan treedt het omgekeerde effect op. We monitoren de impact en zullen, bij een dreigende disbalans tussen hogere uitgaven en compensatie vanuit het rijk de raad hierover informeren.

Kanttekeningen 1.1

We investeren (mogelijk) op het hoogtepunt van de markt Het is onzeker hoe de prijzen zich de komende periode verder ontwikkelen. De oorlog in Oekraïne en de daaropvolgende economische gevolgen, maar ook de huidige krapte op de arbeidsmarkt zijn wat dat betreft met onzekerheid omgeven. Er is daarom een kans dat de prijzen zich stabiliseren of zelfs (iets) gaan dalen. Zoals in de inleiding aangegeven zijn er argumenten om met de genoemde investeringen door te gaan. Daarbij is het ook goed te realiseren dat de hoge investeringskosten leiden tot hogere kapitaallasten die voor de duur van de afschrijvingsperiode dan in de begroting zullen staan. Mocht er op termijn sprake zijn van prijsstabilisatie of zelfs deflatie dan zal het accres van het Gemeentefonds lager uitvallen. En dus een deel van de op voorhand gedachte dekking wegvallen. Overigens zijn er daarnaast veel meer factoren die (een soms veel grotere) invloed op de algemene uitkering hebben.

1.2

De kredieten worden verhoogd en later via een P&C document administratief verwerkt. Met dit voorstel stelt uw raad extra budget beschikbaar voor de opvang van hogere kosten voor een zevental investeringsprojecten. De investeringskredieten worden dus hoger dan tot nog toe geraamd. Hoe

Bladnummer 5/7 Raadsvoorstel 31 mei 2022

dit voor elk krediet afzonderlijk uitwerkt is nu nog niet te zeggen. De uiteindelijke kredieten worden ten behoeve van de administratieve vastlegging via een eerstvolgend P&C product verwerkt, voordat een overschrijding leidt tot kredietonrechtmatigheid bij een accountantscontrole. En onder voorwaarde dat de hogere kredieten opgeteld passen binnen het plafond van de hogere kapitaallasten waartoe u heeft besloten. 2.1

De gevolgen van de inflatie kunnen hoger uitvallen dan de compensatie die via het Gemeentefonds wordt ontvangen De kans bestaat dat de hoge inflatie van dit moment niet direct volledig via de meicirculaire wordt gecompenseerd. Als dat het geval is zal dat voor zowel de bestuursrapportage 2022 als ook de programmabegroting 2023 en volgende jaren in kaart worden gebracht.

Financiële aspecten We hebben al enkele keren aangegeven dat voor de gestegen prijzen compensatie via het Gemeentefonds verwacht mag worden. Het vraagstuk dat in dit voorstel aan de orde is, is een vraagstuk hoe om te gaan met prijsstijgingen in de periode dat nog geen (volledig) zicht op die compensatie bestaat. En het vraagstuk hoe om te gaan met investeringen van hoogconjunctuur, waarvan we niet weten hoe dit zich in de toekomst ontwikkelt. Wat de uiteindelijke verwerking in de P&C documenten betreft zijn wij voornemens om de hogere prijzen één op één te relateren aan de extra compensatie via het Gemeentefonds of meevallers elders in de begroting. Op het moment dat die ruimte voldoende is, zal dat, in ieder geval op korte termijn, geen effect op het begrotingssaldo hebben. Op het moment dat compensatie lager is zijn er drie mogelijkheden. Of het begrotingssaldo wordt kleiner (minder positief), of we maken keuzes ten aanzien van de voorgenomen werkzaamheden en zetten zaken “on hold”. Of, en dat hangt af van de analyse van de meicirculaire, we voorzien in toekomstige circulaires aanvullende compensatie en maken daar in de ramingen nu reeds gebruik van. De concrete uitwerking wordt via de bestuursrapportage 2022 en de programmabegroting 2023 -2026 aan u voorgelegd. Het voorliggende voorstel neemt al wel een voorschot op de ruimte die de compensatie biedt.

Voor een zevental investeringen geldt naar onze mening dat deze door moeten gaan. Dat betreft de investeringen SPZ, MEC, Atrium, MFA Groenling, Scouting, MFA Vreeswijk en Sportzaal Vreeswijk. We gaan daarbij uit van een maximale kostenstijging van 30%. Dat lijkt veel hoger dan de huidige (al hoge) inflatie. Maar wij zien dat met name de grote bouwprojecten geraakt worden door de stijgende prijzen op de energiemarkt en dat daar ook de krapte op de arbeidsmarkt in de prijzen wordt verdisconteerd. De dekkingsruimte die dit voorstel biedt geeft ons ruimte in te

Bladnummer 6/7 Raadsvoorstel 31 mei 2022

stemmen met hogere investeringskredieten en zullen wij inzetten ter dekking van de meerkosten (hogere kapitaallasten) op deze projecten. Het beschikbare bedrag geldt daarbij als maximum. De kredieten worden via de P&C cyclus uiteindelijk door uw raad op de benodigde hoogte vastgesteld. In de bijlage is een globaal beeld gegeven van wat een prijsstijging van 30 procent met de investeringskredieten en daaruit voortvloeiende kapitaallasten doet. De dekking is voor jaarlijkse uitgaven afkomstig uit de extra stijging van de algemene uitkering uit het gemeentefonds als gevolg van de hogere inflatie. Het voorstel leidt, bij een prijsstijging van maximaal 30% tot hogere kapitaallasten ad € 650.000. In de begroting is nog dekking aanwezig voor opvang van deze stijging ad € 120.000. Het restant (€ 530.000) wordt nu bij gevraagd.

Communicatie aspecten N.v.t.

Uitvoering De effecten van dit voorstel worden in de bestuursrapportage 2022 en de programmabegroting 2023 – 2026 verwerkt.

Bijlagen 1.

geen

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Frans Backhuijs

Secretaris

burgemeester

Bladnummer 7/7 Raadsvoorstel 31 mei 2022

BIJLAGE Benodigd krediet bij 30% kostenstijging Project

Krediet Was

Krediet wordt

Extra krediet

Extra kapitaallasten

SPZ Voetbal

7.197.500

9.350.700

2.153.200

135.900

SPZ MHCN

2.051.200

3.332.500

1.281.300

63.800

Atrium

9.699.335

12.609.100

2.909.765

160.000

MECC MFA Groenling

2.690.000

3.497.000

807.000

35.300

12.722.800

16.431.100

3.708.300

149.300

Scouting

1.375.100

1.787.600

412.500

20.200

MFA + Sporthal Vreeswijk

7.234.000

9.404.200

2.170.200

85.100

Totaal

42.969.935

56.412.200

13.442.265

649.600