2022-198 Rvs. Zienswijze begroting 2023 en jaarrekening 2021 WIL.pdf

Gemeenteraad

Onderwerp

Werk en Inkomen Lekstroom: zienswijze op de begroting 2023 en reactie op het jaarverslag 2021

Datum

26 april 2022

Raadsvoorstel

Afdeling

2022-198

E-mailadr es opst eller d.steba@nieuwegein.nl

Maatschappelijke Ontwikkeling

Portefeuilleh ouder

Ellie Eggengoor

Onderwerp Werk en Inkomen Lekstroom: zienswijze op de begroting 2023 en reactie op het jaarverslag 2021

Gevraagd besluit 1. Ten aanzien van de begroting 2023 van WIL een zienswijze kenbaar te maken met als kern dat de uitgangspunten en effecten zoals opgenomen in de begroting worden onderschreven, maar dat tevens aandacht wordt gevraagd voor verbetering van de sturingsinformatie ten behoeve van de aanpak van schulden, een betere duiding van streefcijfers en nadere informatie over de mogelijkheden van bewindvoering. 2. Het financiële effect van de begroting 2023 van WIL ten opzichte van de gemeentebegroting 2023 van Nieuwegein ad € 340.000 (nadelig) te verwerken in de gemeentebegroting. 3. Ten aanzien van het jaarverslag 2021 in te stemmen met de bijgevoegde

reactie, inhoudende dat de raad -alles overwegende- tevreden is met de resultaten, doch graag een andere presentatie van de jaarcijfers wil en nader geïnformeerd wenst te worden over Bbz.

Inleiding Begroting 2023: Voor het derde opeenvolgende jaar biedt WIL aan de raden van Lekstroom een sobere begroting aan. Net als vorig jaar is de nieuw aangeboden begroting (2023) grotendeels een continuering van de lopende begroting 2022. Wel houdt WIL in deze begroting rekening met een lager aantal klanten (1.269 huishoudens, dat zijn 11 huishoudens minder dan in 2022, p. 32); dit vertaalt zich echter niet in lagere uitkeringslasten: de lasten gaan omhoog met €463.000 ten opzichte van 2022, dit ten gevolge van de actualisering van de gemiddelde prijs per uitkering (zie de financiële paragraaf in dit voorstel). Deze inrichting van het begrotingsproces, waarbij een basale, doch goed gefundeerde begroting 2023, wordt opgevolgd door een kaderstellend raadsdebat in het najaar 2022 en een eventuele begrotingswijziging eind dit jaar, is geheel in lijn met de procesbrief 2023 (deze verving de kadernota van

Bladnummer 2/8 Raadsvoorstel 26 april 2022

WIL) en de positieve reactie hierop (zie Zienswijze op begrotingswijziging 2022 en reactie op procesbrief 2023). Jaarverslag 2021 In het jaarverslag 2021 zien we dat WIL niet op alle gebieden de streefcijfers heeft behaald, maar dat is gezien de omstandigheden waarbinnen zij opereerde begrijpelijk. Financieel heeft WIL goed gepresteerd: er is sprake van een lichte onderschrijding (0,4% voor Nieuwegein).

Gewenst effect •

Een deskundige uitvoering van de wet- en regelgeving rondom de Participatiewet en aanpalende wet- en regelgeving.

•

Een transparante en planmatige besteding en verantwoording van de gemeentelijke middelen.

Argumenten I De begroting2023 1.1 De raad onderschrijft de uitgangspunten in de begroting 2023. De raad kan instemmen met de financiële en inhoudelijke uitgangspunten van de begroting (p. 5, 6), waardoor WIL flexibel kan meebewegen met de bestuurlijke, economische en politieke actualiteit in deze onzekere tijd. a. Op het financiële vlak betekent dit een actualisering van de begroting t.a.v. onder andere: •

het aantal huishoudens (in Nieuwegein zijn dit 11 minder dan in 2022, p. 30);

•

loon- en prijscompensatie (respectievelijk 2,3% en 1,7%, p. 5)

•

de verdeelsleutel (het aandeel van Nieuwegein in de organisatiekosten stijgt met 0,8% naar 49,95 1%, p. 21);

•

de structureel aangevraagde en toegekende middelen voor handhaving uit de begrotingswijziging 2022 (€150k voor Lekstroom, €75k voor Nieuwegein, p. 30).

Voor het overige wordt de nullijn gecontinueerd, in combinatie met het crisisregime; voor het crisisregime geldt dat het personeel wordt opgeschaald bij het bereiken van bepaalde vooraf afgesproken volumes (aantal aanvragen, aantal klanten, etc.). Wel is er consequent aandacht voor de leefwereld, schuldhulpverlening, het tijdig en ‘in vertrouwen’ handhaven en het tijdig toekennen en uitbetalen van de uitkeringen (p. 6, 7); In de tweede helft van 2022 volgen de resultaten van de implementatie van de innovatieagenda en het kaderstellende raadsdebat. Afhankelijk van de ontwikkelingen en discussies kunnen de raden in Lekstroom kiezen voor een aanpassing van

1 De verdeelsleutel wordt gehanteerd voor de verdeling van de organisatiekosten over

de deelnemende gemeenten. Voor meer informatie wordt u verwezen naar p. 29 van de begroting van WIL.

Bladnummer 3/8 Raadsvoorstel 26 april 2022

bovengenoemde uitgangspunten, met als resultaat een eventuele ophoging van onderhavige begroting. b. Inhoudelijk zijn er veel nationale en internationale ontwikkelingen die een stempel kunnen drukken op de organisatie van WIL. Zo is het Rijk voornemens om de Participatiewet op onderdelen aan te passen, zal de toeslagenaffaire nog voortduren, kunnen ondernemers vanaf het najaar 2022 te maken krijgen met belastingschulden ten gevolge van de bijzondere uitstel van betaling in verband met de coronacrisis, hebben de klanten te maken met afnemende koopkracht door de hoge inflatie (snel stijgende kosten van levensonderhoud, waaronder de energierekening) en moeten we afwachten hoeveel mensen in de regio zijn benadeeld door de belastingdienst. Dit alles leidt tot extra werk, hetzij omdat WIL extra toeslagen moet uitkeren, hetzij omdat zij extra ondersteuning moet verlenen (o.a. schuldhulpverlening en bijzondere bijstand). Bovendien moeten deze beleidswijzigingen worden ingeregeld (de beleidsregels en werkprocessen moeten worden aangepast) en gecommuniceerd met de inwoners, medewerkers en gemeenten. II Het jaarverslag 2021 3.1 Het resultaat van het jaarverslag van WIL is reeds verwerkt in de cijfers van de

gemeente. Het jaarverslag sluit af met een voordeel van €114.000. Alle kosten zijn verwerkt in het jaarverslag ’21 van de gemeente. 3.2 De presentatie van de jaarcijfers geeft geen duidelijk beeld van de prestaties van WIL. Centraal in het jaarverslag staat het verschil tussen de kosten en de bevoorschotting in 2021. De tabellen moeten als volgt worden gelezen: •

in de kolom ‘Rekening 2021’ staat het betaalde voorschot;

•

in de kolom ‘Afrekening’ staat het restbedrag dat de gemeente moet betalen aan/krijgen van WIL;

•

in een aparte tabel getiteld ‘Verdeling’ staat de realisatie.

Door de inrichting van de tabellen lijkt het alsof er grote tekorten zijn bij sommige programma’s; de reden is dat WIL een bedrag van in totaal €350.000 uit de begrotingswijziging nog niet in rekening heeft gebracht bij Nieuwegein. Dit is geen tekort: WIL sluit het jaar af met een onderschrijding van €114k (zie tabel 3 de ‘bijlage bij de financiële paragraaf’). Kortom: omdat het niet in één oogopslag duidelijk is wat het verschil is tussen de begroting en de realisatie per gemeente, zijn de cijfers minder geschikt als sturingsmiddel. Aan WIL wordt gevraagd om in een volgend jaarverslag niet de bevoorschotting, maar de begroting te vergelijken met de realisatie.

3.3 Inhoudelijke prestaties zijn naar omstandigheden goed De scores in het jaarverslag geven een wisselend beeld: ze zijn op sommige kpi’s lager en op andere juist hoger. Echter, gezien de omstandigheden waren de prestaties bij WIL goed:

Bladnummer 4/8 Raadsvoorstel 26 april 2022

•

Lagere scores werden behaald op o.a. de plaatsingen op werk, het aantal parttimers (p. 19) en het garantiebaanquotum van WIL (dit was eind 2021 met 2,33 bovenformatieve fte’s iets lager dan in het voorjaar 2021 [2,8 fte2], p. 33). Als wij echter rekening houden met de coronacrisis en de lockdowns, waardoor klanten niet altijd persoonlijk konden worden gesproken, winkels en horeca dicht waren, alsook de diverse nieuwe en urgente taken die WIL heeft uitgevoerd, kunnen we concluderen dat de prestaties goed waren. Voorbeelden van extra taken die met hoge urgentie moesten worden uitgevoerd zijn de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo), de Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (Tonk), de Kinderopvang Toeslagenaffaire (KOT).

•

Mooie scores werden behaald door 244 mensen een kans te geven op een garantiebaan (zie p. 19; dit zijn initiële plaatsingen; deze mensen zijn dus niet per se definitief op de functie gebleven) en door een ondernemersloket voor zelfstandigen met financiële problemen in te richten (p. 7, 22). Bovendien blijken de klanten en werkgevers tevreden te zijn met de dienstverlening van WIL.

•

Wel zou het goed zijn om nader geïnformeerd te worden over de landelijke beleidswijziging bij Bbz. Enkele jaren geleden heeft de rijksoverheid de financiering van Bbz gewijzigd: zij gaat ervan uit dat Bbz-klanten 75% van de bedrijfskredieten terug zullen betalen en draagt daarom slechts 25% bij. Omdat het onduidelijk is of er sprake is van negatieve financiële consequenties en of er maatregelen genomen moeten worden, wordt WIL gevraagd om de gemeente hierover te informeren.

Kanttekeningen 1.1 De begroting mist op een beperkt aantal punten soms een nadere duiding. Zo staat dat WIL in 2023 verwacht 200 mensen aan een garantiebaan te kunnen helpen (begroting p. 14); dat is minder dan in 2021; ook de stip aan de horizon is met 210 personenlager dan 2021. Dit terwijl WIL met het Breed Offensief en de wet Suwi voornemens is om een krachtige impuls te geven aan een inclusieve arbeidsmarkt (p. 13). In de zienswijze wordt hier een opmerking over gemaakt.

2 Het bereikte quotum uit het voorjaar 2021 van 2,8 fte staat niet opgenomen in het

jaarverslag, maar heeft WIL in juli ’21 per mail gedeeld met de gemeenten.

Bladnummer 5/8 Raadsvoorstel 26 april 2022

1.2 Uitbreiding sturingsinformatie schuldhulpverlening De actuele ontwikkelingen, zoals hierboven genoemd onder 1.a.1, kunnen leiden tot een stijging van de schuldenproblematiek. Indien wij beschikken over de juiste informatie, kunnen we wellicht in een vroeg stadium groepen in beeld krijgen die onevenredig getroffen worden door genoemde ontwikkelingen. We kunnen denken aan veranderingen in het aantal aanmeldingen voor schuldbemiddeling, een lager slagingspercentage of een grotere uitval uit shvtrajecten bij bepaalde groepen. Als we inzicht hebben in de kwetsbare groepen en de factoren die ze kwetsbaar maken, kunnen we ze preventief benaderen met maatregelen om het tij in een vroeg stadium te keren. Op dit moment ontbreekt echter dit inzicht en dus ook de mogelijkheid om preventief te sturen met behulp van cijfers. Gemeente Nieuwegein wil daarom reeds in 2022 in gesprek met WIL over de potenties van de cijfers, oftewel de vraag welke sturingsinformatie onttrokken kan worden aan de klantbestanden van WIL. 1.3 Nadere informatie bewindvoering WIL geeft op p. 16 van haar begroting aan te willen onderzoeken of bepaalde taken op het gebied van schuldhulpverlening geïnnoveerd, dan wel uitgebreid kunnen worden. Er wordt o.a. verwezen naar de ontwikkelingen op het gebied van bewindvoering. Graag laat de raad zich informeren over o.a.

de mogelijkheid om bewindvoering door WIL te laten uitvoeren. Dit kan hetzij in een rapportage, hetzij tijdens het Kaderstellend Raadsdebat in het najaar van 2022.

Financiële aspecten De begroting van WIL is in 2023 ruim €1 miljoen hoger dan in 2022 (zie tabel 1.c in de ‘bijlage bij de financiële paragraaf’). Als we de begroting van WIL vergelijken met die van Nieuwegein, jaarschijf 2023, volgt er een netto-verhoging van €340.000 (zie tabel 2.c in de ‘bijlage bij de financiële paragraaf’) Op Inkomen worden, conform de bestendige beleidslijn, de lasten en baten BUIG[1] neutraal begroot. Het verschil tussen de lasten van WIL en de Rijksuitkering zijn onderdeel van de risicoparagraaf en weerstandsvermogen van de gemeentebegroting. De ontwikkeling ervan volgen we gedurende het lopende jaar en eventuele afwijkingen worden opgenomen in de Bestuursrapportage 2023. De netto-verhoging van € 339.100 zal worden verwerkt in de Kadernota 2023. Het jaarverslag

[1] BUIG: Bundeling van Uitkeringen Inkomensvoorzieningen aan Gemeenten. Dit zijn

de bijstandsuitkeringen.

Bladnummer 6/8 Raadsvoorstel 26 april 2022

Het jaarverslag sluit af met een voordeel van €114.000 (zie tabel 3 in de ‘bijlage bij de financiële paragraaf’) . Met deze lichte onderschrijding van 0,4% bewijst WIL financieel ‘in control’ te zijn.

Communicatie aspecten Begroting 2023: WIL vraagt om uiterlijk 20 juni 2022 een zienswijze in te dienen, zodat het Algemeen Bestuur op 7 juli 2022 een besluit kan nemen. Deze termijn is voor de gemeente Nieuwegein te krap: de zienswijze wordt op 23 juni 2022 behandeld in de raad. Het college zal daarna zo spoedig mogelijk de zienswijze naar WIL sturen. Jaarverslag 2021: Krachtens de Gemeenschappelijke Regeling WIL 2016 hoeven de raden geen zienswijze in de dienen. Wel wordt elk jaar een reactie gegeven op het jaarverslag.

Uitvoering N.v.t.

Bijlagen 1. Bijlage bij de financiële paragraaf. 2. Raadsbesluit 3. Conceptzienswijze op de begroting 2023 4. Reactie op het jaarverslag 2021. 5. Meerjarenbegroting 2023-2026 en aanbiedingsbrief van WIL 6. Jaarverslag 2021 en aanbiedingsbrief van WIL

burgemeester en wethouders,

Ellie Liebregts

Frans Backhuijs

secretaris

burgemeester

Bladnummer 7/8 Raadsvoorstel 26 april 2022

Bijlage bij de financiële paragraaf.

1. De begroting van WIL is in 2023 €1 miljoen hoger dan in 2022. De begroting van WIL is in 2023 ruim €1 miljoen hoger dan in 2022 (zie deeltabel 1.c, onderste regel, laatste kolom). De stijging heeft vooral te maken met de uitkeringen (zie ‘regelingskosten’ in kolom Inkomen: +€463k) en de bedrijfsvoering (zie ‘uitvoeringskosten’, 4e cijferkolom: +€323k). 1.a Begroting 2022 na wijziging, aandeel Nieuwegein: Regelingskosten Uitvoeringskosten (bruto) Begr. wijziging (structurele wijzigingen!) Totaal B '22 (incl. BW)

Inkomen

Werk

Ink. Onderst.

Bedrijfsvoering

19.193.000

1.141.000

1.696.000 N.v.t.

1.031.000

1.449.000

1.212.000

Totaal 22.030.000

3.633.000

7.325.000

73.700 20.297.700

73.700 2.590.000

2.908.000

3.633.000 29.428.700

Begroting 2023, aandeel Nieuwegein:

De kosten van WIL

1.b Begroting 2023

Inkomen p. 11

Werk, p. 15

Ink. Onderst., p. 19

Regelingskosten

19.656.000

1.141.000

1.787.000

Uitvoeringskosten (bruto)

1.144.000

1.499.000

1.258.000

3.956.000

Totaal

20.800.000

2.640.000

3.045.000

3.956.000 30.441.000

1.c Verschil begroting '22'23

Inkomen

Werk

Ink. Onderst.

Bedrijfsvoering, p. 21

Totaal 0 22.584.000

Bedrijfsvoering

7.857.000

Totaal

Regelingskosten

463.000

0

91.000

0

Uitvoeringskosten (bruto)

39.300

50.000

46.000

323.000

458.300

502.300

50.000

137.000

323.000

1.012.300

Verschil B'22 - B'23

554.000

+/+ = hogere kosten; -/- = lagere kosten.

De totale stijging van de uitvoeringskosten voor Nieuwegein met €458k (deeltabel 1.c, 5 e cijferkolom) is grotendeels toe te schrijven aan de loon- en prijscompensatie (respectievelijk 2,3% en 1,7%) en de ICT-kosten (€200k voor heel Lekstroom, bijna €100k voor Nieuwegein; dit is opgenomen in het programma ‘Bedrijfsvoering’); zie ook p. 5, 25, 26 in de begroting van WIL. Dat de regelingskosten voor de bijstand €463k hoger zijn in 2023, terwijl het aantal huishoudens in de bijstand in Nieuwegein daalt met 11 is opvallend. Dit heeft te maken met de actualisering van de uitkeringsbedragen door WIL. Deze indicering van de uitkeringsbedragen leidt tot een gemiddelde prijsstijging van €500 per uitkering in Nieuwegein (p. 30).

2. Effect op gemeentebegroting 2023 Als we de begroting van Nieuwegein 2023 vergelijken met die van WIL, volgt er een bruto-verhoging van bijna €340.000.

Bladnummer 8/8 Raadsvoorstel 26 april 2022

2.a Begroting 2023 Nieuwegein

Inkomen

Regelingskosten Uitvoeringskosten incl. BW €73,7k (bruto) Totaal B '21 (incl. BW)

Werk

Ink. Onderst.

19.656.000

1.141.000

1.787.000

1.105.700 20.761.700

1.453.000 2.594.000

1.212.000 2.999.000

Bedrijfs voering

Totaal 22.584.000

Inkomen p. Werk, p. Ink. Onderst., Bedrijfs12 16 p. 20 voering, p. 22 19.656.000 1.141.000 1.787.000 0 1.144.000 1.499.000 1.258.000 3.956.000 20.800.000 2.640.000 3.045.000 3.956.000

2.b Begroting 2023 WIL Regelingskosten Uitvoeringskosten (bruto) Totaal 2.c Mutatie Begroting 2023 Nieuwegein Regelingskosten Uitvoeringskosten (bruto)

Inkomen

Verschil B'21 - B'22

Werk

Ink. Onderst.

7.517.900

3.747.200 3.747.200

Bedrijfsvoering

30.101.900 Totaal 22.584.000 7.857.000 30.441.000 Totaal

0 38.300

0 46.000

0 46.000

0 208.800

0 339.100

38.300

46.000

46.000

208.800

339.100

+/+ = hogere kosten; -/- = lagere kosten.

De kosten voor BUIG in de 1e cijferkolom worden neutraal gebudgetteerd (wat betekent dat wij er fictief vanuit gaan dat we net zoveel rijksbudget krijgen als dat WIL zal uitgeven. Dit doen wij omdat het in dit stadium nog onduidelijk is hoe hoog het rijksbudget is dat Nieuwegein zal ontvangen. Pas in oktober 2023 krijgen wij definitief uitsluitsel vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Het jaarverslag Het jaarverslag sluit af met een voordeel van €114.000: 3. Verschil begroting - jaarrekening 2021, beide incl. DVO’s Inkomen,

Werk, p. 21

p. 13

Inkomensonder-

Bedrijfsvoering,

steuning, p. 25, 26

p. 29

Totaal

Begroting 2021

20.128.000

2.847.000

2.975.000

3.801.000

29.751.000

Jaarrekening 2021

20.055.000

2.914.000

2.894.000

3.774.000

29.637.000

-73.000

67.000

-81.000

-27.000

-114.000

-0,36

2,35

-2,72

-0,71

-0,38

Verschil (absoluut) % verschil

+/+ = hogere kosten; -/- = lagere kosten.

Het verschil tussen de begroting en de jaarrekening was in 2021 miniem, nl. 0,4%. WIL bewijst hiermee financieel ‘in control’ te zijn.