2022-135 Verslag Duidingsdebat dd 21 maart 2022.pdf

2022 - 135 Aan De leden van de raad Onderwerp Verslag duidingsdebat verkiezingsuitslag op 21 maart 2022 Afdeling Griffie Aanwezig: Voorzitter: Fractievoorzitters:

Datum Portefeuillehouder F.T.J.M. Backhuijs Bijlagen

Raadsgriffier: Afwezig:

de heer F.T.J.M. Backhuijs mevrouw B.Z. Bakhtali, de heer V.F. van Esch, mevrouw A.M. Feenstra, de heer J. Kuiper, mevrouw H.M.G. Peters, de heer T.A.C. Verhoeve, mevrouw K.M.K. Vizee, mevrouw M. Voorthuijsen, de heer G. Zondag de heer J. Karens mevrouw W. Eggengoor, mevrouw J. Verbeek-Beverwijk

Verslaglegging:

mevrouw M.H.M. de Ridder-van Beek (Notuleerbureau De Ridder)

1.

Opening en mededelingen De voorzitter heet alle aanwezigen in de zaal en via de livestream van harte welkom. Er is bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Ellie Eggengoor die zich vanavond laat vervangen door mevrouw Kelly Vizee. De griffier heeft een voorstel voor spreekvolgorde gedaan en dat zit als volgt in elkaar in de eerste termijn: ik geef het woord aan GroenLinks als grootste fractie en daarna de kleinste fractie, dat is Stadspartij Núwegein en dan de een na grootste fractie en de een na kleinste en van de 11 die er dan zijn, eindigen we bij de fractie van Lokale Vernieuwing. Ik schors even omdat ik begrijp dat het geluid niet goed is. Er is geen afmelding ontvangen van mevrouw Verbeek. Overigens, in het verslag van 4 jaar geleden was zij ook helaas verhinderd, zag ik. Laten we gewoon beginnen.

2.

Duiding uitslag verkiezingen en procesvoorstel komende periode Eerste termijn GroenLinks, mevrouw Feenstra: Wij zijn als GroenLinks nog aan het bijkomen van een klinkende verkiezingsuitslag, een verdubbeling van het aantal zetels en als grootste partij, met die 6 zetels evenveel als de VVD, ook een hele eer om nu als eerste een duiding te mogen geven op de verkiezingsuitslag die we zelf nog een beetje aan het verwerken zijn.

1/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

Laat ik in ieder geval beginnen met een woord van dank aan alle mensen die op de stembureaus hard gewerkt hebben, inclusief alle stemmentellers en de ambtenaren die deze verkiezingen ook hebben georganiseerd. Zeker nu met 3 dagen open, was dat een hele opgave, dus dank daarvoor. Graag wil ik onze felicitaties uitspreken aan de andere winnaars van deze raadsverkiezing: de PvdA, de VSP, Lokale Vernieuwing en zeker ook de nieuwkomer, De Unie. Knap gedaan en gefeliciteerd allemaal, maar ook partijen die zich hebben weten te handhaven feliciteer ik van harte en sterkte aan partijen die verloren hebben en nu goede mensen die klaar stonden om wellicht weer een zetel in te nemen, moeten teleurstellen. Voor GroenLinks overheersen 2 woorden. Het allereerste woord is dankbaarheid. Wij zijn dankbaar voor alle kiezers die hun steun hebben uitgesproken in GroenLinks en die samen met ons Nieuwegein willen veranderen, willen gaan voor beter klimaatbeleid, voor kansengelijkheid, groen, dierenwelzijn, OV en fiets en heel belangrijk, voor gezond wonen in deze mooie stad. Het tweede woord is zorg, zorg over de lage opkomst. Slechts 42% van de Nieuwegeiners is gaan stemmen en dat terwijl we toch van zoveel mensen horen dat ze echt iets vinden van wat er in hun stad gebeurt. We zien en horen zoveel betrokkenheid voor wijken en de buurten waar de mensen wonen en toch is de opkomst zo laag.

Tijdens onze gesprekken in de stad horen we over wantrouwen in de richting van politiek en over gebrek aan representatie van de politiek. Dat is niet uniek voor Nieuwegein, maar het is wel aan ons om hierop te handelen in onze stad en als mensen zich afwenden van de politiek, dan moet de politiek nog meer moeite doen om die hand te reiken en om mensen erbij te betrekken, aan te spreken en te benaderen. Laten we daar samen voor gaan als gemeenteraad, als toekomstig college en als ambtelijke organisatie. Dat brengt mij bij de opgave voor deze raadsperiode. We zijn de verkiezingen ingegaan met de slogan ‘Samen Nieuwegein veranderen’ en daar staan we nog steeds voor. Wij willen het samen doen op een manier die recht doet aan de verkiezingsuitslag en aan de wensen van de Nieuwegeiners en daarom hebben we gezocht naar hulp voor het komende formatieproces van buitenaf die ook voor iedereen acceptabel kan zijn. Wij zijn gevraagd om als grootste partij, zoals de traditie dan voorschrijft, het voortouw daarin te nemen en daarom stellen we ook voor om te starten met een rondje informele gesprekken. Gesprekken met 2 mensen van GroenLinks en met 2 mensen van ieder van uw partijen. Daarna zal de verkenner meer inhoudelijk en op programmaniveau met iedereen gaan praten over de programmatische thema’s op hoofdlijnen.

Ik weet, dat komt normaal gesproken iets meer op het einde van het debat aan de orde, maar ik wil het hier wel alvast noemen, dat leek mij wel zo transparant en dat is ook een beetje meer onze stijl, dus wij denken dat ambities realiseren en een stad besturen, dat doe je samen. Wij geloven daarbij in de kracht van Deep Democracy, een methode die ook de zachte ofwel de ongehoorde of de niet uitgesproken meningen ook laat meewegen in de oplossingsrichtingen binnen ons als raad de komende periode en ook binnen de stad. Met de grote verschillen die er zijn in deze raad en met de mooie grote verschillen die er zijn en ook met het opkomstpercentage van die 42% in de stad, willen wij ook heel graag de 58% niet-stemmers meenemen. Dat zijn mensen met vast een mening en wijsheid over veel onderwerpen en die willen wij er ook bij proberen te betrekken. Dat zal onze aanpak zijn de komende 4 jaar. Laten we echt samen Nieuwegein veranderen. Dank u wel. Fractie Stadspartij Núwegein, mevrouw Bakhtali: Dank u wel. Na 12 jaar anti-campagne door het AD, RTV Utrecht, De Molenkruier en de investering van naar schatting € 100.000 van de gemeenschap in het ons de mond snoeren en te besmeuren, de forse tegenwerking bij de campagne van de gesubsidieerde instellingen in Nieuwegein en daar bovenop onze haarscherpe folder, hebben we toch nog een zetel in de wacht kunnen slepen.

Stadspartij Núwegein heeft weer geschiedenis geschreven. Wij wisten 2/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

welke risico’s we namen met onze atypische manier van campagne voeren met een dergelijke tekst op onze folder. Wij hebben vernomen dat er hooggespannen verwachtingen waren bij een flink aantal partijen dat wij uit de raad zouden verdwijnen. Jammer voor ze dat die hoop is vervlogen. De eerste vraag die wij hebben in de nieuwe raadsperiode is: wat gaat er nog meer boven water komen aan stiekeme acties die de burgemeester van Nieuwegein heeft ondernomen om ons van Stadspartij Núwegein een hak te zetten? Wij spreken de hoop uit dat hij vanaf nu wel het nodige respect zal opbrengen aan mij als gekozen raadslid en aan alle Nieuwegeiners, juist ook aan degenen die niet hebben gestemd, dat hij acuut stopt met zijn doofpotacties. Even over dit debat; wij hebben bezwaar aangetekend tegen het voorzitterschap van de burgemeester. Dit is een duidingsdebat over de uitslag van de verkiezingen en de allerbelangrijkste uitslag is de opkomst van de stemgerechtigden en die heeft, zoals mijn voorgangster al zei, een nieuw dieptepunt bereikt. Men roept graag dat niet-stemmers niet mogen klagen. Beste burgemeester van Nieuwegein, we hebben nieuws voor u: niet stemmen is de klacht, de klacht na zoveel jaar beleid onder uw burgemeesterschap. U bent als burgemeester medeverantwoordelijk voor de resultaten van de verkiezingen en dan met name voor het opkomstpercentage.

Daarom kunt u naar onze mening geen technisch voorzitter zijn bij dit debat. Wij willen alsnog uw reactie weten, dat mag ook over de mail of per brief, maar wij willen alsnog uw reactie weten over dit dieptepunt in de Nieuwegeinse democratie, de laagste opkomst in de regio en de laagste in Nieuwegein ooit. Voor de rest zien we eigenlijk weinig verrassingen in de stemverhoudingen. Van de 4 SPzetels die zijn verdwenen, is er eentje naar de PvdA gegaan en 3 naar GroenLinks. De ene afgesplitste zetel van ieders Belang is naar een andere afsplitser van ieders Belang gegaan. Een zetel van de ChristenUnie is naar de VSP gegaan, die naar 4 zetels is gegroeid. Aangezien het een traditie is dat die partij in aanmerking komt voor collegedeelname, die als oppositiepartij het college geen strobrood in de weg heeft gelegd, is de VSP aan de beurt om een wethouder te leveren. De VSP heeft als oppositiepartij het collegebeleid net zo ruimhartig gesteund als de collegepartijen. Zij hebben naar Nieuwegeinse maatstaven hun plek op het pluche dus dik verdiend. Het succes van GroenLinks geeft duidelijk aan dat hun wethouder mevrouw Marieke Schouten haar werk tot tevredenheid van de GroenLinks-stemmers heeft uitgevoerd.

Het lijkt dus heel logisch dat zij haar wethouderschap kan voortzetten, dat scheelt weer mooi een dure wachtgeldregeling over de rug van de Nieuwegeinse gemeenschap en we kunnen het ook netjes bij 4 wethouders houden. Dat is meer dan genoeg voor Nieuwegein, wij doen niet aan geldwegsmijterij. Dank u wel. Fractie VVD, mevrouw Vizee: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, lijsttrekkers, mederaadsleden en kijkers, wij sluiten natuurlijk als eerste aan bij de woorden van Alma Feenstra van GroenLinks om alle mensen die op de stembureaus en de ambtenaren die achter de schermen hard gewerkt hebben aan deze verkiezingen te bedanken voor hun tomeloze inzet. Onze welgemeende en hartelijke felicitaties gaan naar de collega’s van GroenLinks met hun monsterzege. Daarnaast ook felicitaties aan de VSP, PvdA en Lokale Vernieuwing voor een zetel erbij en eigenlijk ook felicitaties aan het CDA dat 3 zetels wist te behouden en dan sluit ik af met De Unie die als geheel nieuwe partij een zetel heeft gehaald. De VVD scoorde een zetel minder deze verkiezingen, we zijn van 7 naar 6, maar daar zijn we nog steeds blij mee want de VVD heeft in Nieuwegein deze eeuw eigenlijk altijd tussen de 5 en de 7 zetels 3/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

gezeten. Wij zijn dus tevreden met onze 6 zetels en wij bedanken onze kiezers voor het vertrouwen dat wederom in ons gesteld is. Wij zijn en blijven een stabiele en significante partij in Nieuwegein en zoals u van ons gewend bent, dit vertrouwen maakt dat wij ook onze verantwoordelijkheid voelen om dit geluid goed te vertegenwoordigen in de komende periode en die verantwoordelijkheid willen wij nemen. GroenLinks en VVD zijn nu even groot met 6 zetels, het verschil is 162 stemmen. Wij zien dat er duidelijk 2 geluiden zijn in de stad en dat deze in evenwicht zijn. Voor de VVD is het echt logisch dat GroenLinks nu het initiatief neemt om een coalitie te vormen die kan rekenen op voldoende draagvlak. Wij willen hier dan ook uitspreken dat wij bereid zijn om mee te werken aan een coalitie die gaat werken aan een agenda waardoor Nieuwegein in de komende 4 jaar nog beter wordt. De voorzitter: dan zou ieders Belang nu aan de beurt zijn, maar die zijn er helaas niet. Dan geef ik het woord aan de heer Van Esch van de Partij van de Arbeid. Fractie Partij van de Arbeid, de heer Van Esch: Dank u wel, voorzitter. Vorige week heeft iets meer dan 42% van de kiesgerechtigden in Nieuwegein een stem uitgebracht voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Alhoewel wij hier allemaal vinden dat het kiesrecht vanzelfsprekend is, wordt dit recht door velen in onze stad niet gebruikt en dat betekent dat we met z’n allen een grote opdracht hebben om inwoners meer onderdeel te laten zijn van onze politieke besluitvorming zodat onze keuzes vervolgens nog meer herkend worden. Voorzitter, dan nu naar de inhoudelijke duiding van de verkiezingsuitslag. De PvdA feliciteert de winnaars van de verkiezingen. In de eerste plaats is dat natuurlijk GroenLinks, die zich met een verdubbeling van het aantal zetels en de meeste kiezers nu de nieuwe grootste fractie van de raad mag noemen. Daarnaast zijn er felicitaties aan de VSP, Lokale Vernieuwing en De Unie die als nieuwkomer een zetel in de raad heeft weten te bemachtigen. Wat ook positief opvalt is dat de zittende coalitie heeft gewonnen en dan met name aan de linkerzijde van het politieke spectrum, want GroenLinks en de Partij van de Arbeid zijn samen van 6 naar 10 zetels gegroeid. Daarmee heeft de stad gekozen voor betaalbaar wonen, meer ruimte voor de fiets en voor duurzame en betaalbare energie waarbij windenergie niet bij voorbaat wordt uitgesloten. De afgelopen 4 jaar, waarvan de coronacrisis al meer dan 2 jaar ons leven beheerst, heeft de coalitie daadkrachtig bestuur laten zien.

Er is gekozen voor het in stand houden van onze belangrijke sociale infrastructuur en voor het blijven investeren in het sociaal domein, de energietransitie en betaalbaar wonen van jong tot oud. De Partij van de Arbeid heeft zich de afgelopen jaren ingezet voor kansengelijkheid en heel veel meer betaalbare woningen en daar heeft onze wethouder echt het verschil kunnen maken. Hoewel de stad in coronatijd ongelooflijk veel veerkracht heeft getoond, inwoners die meer dan ooit naar elkaar omkeken, initiatieven van vrijwilligers, ondernemers en maatschappelijke organisaties en velen die zich binnen alle beperkingen goed wisten aan te passen, kunnen we er niet omheen dat de crisis de ongelijkheid in de samenleving nog zichtbaarder heeft gemaakt. Dat maakt dat de Partij van de Arbeid door wil gaan met het aanpakken en ombuigen van die ongelijkheid. Er zal de komende jaren stevig gestuurd moeten worden op betaalbaar wonen en de energietransitie waarbij niemand achterblijft en waar gezondheid en goed onderwijs nooit afhankelijk mogen zijn van enkel financiële motieven. Dat vraagt om een stevig bestuur dat de regie pakt, het maatschappelijke belang voor de lange termijn voorop stelt en dat vraagt om een bestuur dat met een open houding naar alle fracties en de

4/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

stad zoekt naar oplossingen met het grootste draagvlak. De Partij van de Arbeid wil opnieuw haar bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen en haar bijdrage hieraan leveren. Voorzitter, de Partij van de Arbeid pleit er dan ook voor dat er een verkennende ronde plaatsvindt en dat bij alle politieke fracties wordt onderzocht hoe deze opdracht in de komende jaren te volbrengen in de wetenschap van de winst van GroenLinks en de 6 zetels van de VVD die hen samen de 2 grootste fracties maken. Voorzitter, om af te sluiten. De Partij van de Arbeid heeft campagne gevoerd voor een kansrijk leven voor iedereen in Nieuwegein. Wij blijven kiezen voor gelijke kansen, samenwerking en voor een overheid die de regie pakt als dat nodig is. Door ook de komende jaren nog meer met inwoners te spreken, kunnen we ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen. Fractie De Unie, mevrouw Derriks: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, ik kijk eerst heel even terug, dat zult u mij als historica niet kwalijk nemen. Ik heb met bewondering gekeken naar mijn collega-lijsttrekkers. Ik heb als bijna 70-jarige aan den lijve ervaren hoe zwaar dit is en ik kan alleen maar zeggen dat ik het geweldig vind wat ik heb gezien.

Bijzondere aandacht heeft getrokken meneer Vincent, oftewel Vincent van Esch, want in zijn gloedvolle betogen over het thema kansenongelijkheid heb ik iets geproefd van die oude sfeer van Joop den Uijl en de mannenbroeders en ik sta paraat met gebalde vuist om voor jullie op te komen. Ik hoop dat Vincent dat ook in de komende periode als een van zijn belangrijkste thema’s vast blijft houden, dan kan hij zonder meer op onze steun rekenen. De uitslag, daar ging mevrouw Bakhtali al op in, is een herverdeling van de zetels op links in eerste instantie, 4 zetels van de SP die nu over 2 andere linkse partijen zijn verdeeld, niet a priori een klinkende winst voor progressief Nieuwegein en de echte winst zit hem in feite in de lokale partijen waarbij een compliment verdient de VSP, want je hele fractie zal maar uitgeschakeld zijn in de loop van een raadsperiode en zij hebben helemaal van de grond af nieuw moeten opbouwen. Een ander compliment gaat naar mijn collega van Lokale Vernieuwing, want zij heeft in haar betogen voortdurend laten zien dat ze een stabiel element in de Nieuwegeinse politiek vormt, dat is net zo goed van belang. Dat betekent ook een blikje vooruit naar een mogelijke coalitie. Wij zullen ons zoals de verwachting is opstellen als in dit geval ‘her Majesty’s most loyal opposition’.

Wij zien dat een coalitie van GroenLinks met de VVD gegeven alle uitspraken over een zo progressief mogelijk college misschien niet het meest voor de hand liggend is, hoewel ik als oud-VVD’er daar natuurlijk mijn eigen ideeën en opvattingen over heb. GroenLinks zou er naar ons gevoel verstandig aan doen om te kijken naar de progressieve partijen, samen met die 2 partijen die een heel duidelijk stabiel element hebben gevormd in de afgelopen periode. Waar staan wij dan? Op 15 november werden onze statuten gepasseerd en het verkiezingsresultaat is het gevolg van de inzet van anderhalve hand vol mensen met bijna geen financiële middelen en wij zijn ontzettend gelukkig dat wij desondanks een zetel hebben veroverd. Wij hopen, dat mogen wij wel zeggen, op een niet dichtgetimmerd collegeprogramma. Ik heb in de vorige raadsperiode nog wel eens laten zien dat ik tamelijk creatief kan zijn en ik hoop dat er ruimte bestaat voor creatieve ideeën die uiteraard gemaakt worden door onze partij omdat we hopen op die manier ook een bijdrage aan een beter Nieuwegein te leveren en dan kan ik alleen maar zeggen dat ik alle collegae in deze zaal ontzettend veel succes toewens in deze raadsperiode. Dank u wel, voorzitter.

5/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

Fractie Verenigde Seniorenpartij, de heer Zondag: Dank u wel, voorzitter. Vergadering, fijn dat u allen aanwezig bent, ook zij die de livestream bekijken natuurlijk. Ook wij willen onze dank uitspreken voor die mensen die de verkiezing mogelijk hebben gemaakt en gezorgd hebben dat het gestroomlijnd is verlopen. De verkiezingen zijn voorbij. De uitslag is bekend. Wij willen de winnaars van deze verkiezing van harte feliciteren met hun winst: GroenLinks +3, Partij van de Arbeid +1, Lokale Vernieuwing +1, De Unie +1 en in dat rijtje sluiten we ons natuurlijk ook netjes aan met +1, dus wij zijn daar zeer tevreden over. In het Algemeen Dagblad stond op een gegeven moment een grote kop dat Nieuwegein een ruk naar links had gemaakt, tot mijn eigen verbijstering, maar is dat wel zo? Links pakt 4 zetels meer dan 4 jaar geleden, maar die 4 zetels komen inderdaad weg van de SP die dus nu niet mee heeft gedaan, dus eigenlijk is de ruk naar links volgens mij helemaal geen ruk naar links geweest. De lokale partijen groeien met 25% en zijn van 8 naar 10 zetels gegaan. Er is dus sprake van een lichte verschuiving naar de lokale politiek met 25% in 2018 naar ruim 30% nu. Voorzitter, vergadering, maar we moeten ons als politiek niet rijk rekenen. De opkomst was maar 42%; meer dan de helft heeft dus niet haar stem uitgebracht.

Wij denken dat daar toch iets aan moet gebeuren de komende jaren, wat vraag me op dit moment niet, maar dat we ons daarover moeten buigen is denk ik wel duidelijk. Voorzitter, de VSP is als partij bereid om bestuursverantwoordelijkheid te nemen en zullen hier onze verantwoordelijkheid ook niet uit de weg gaan als dat gevraagd wordt. De zetelwinst die wij hebben gekregen, geeft aan dat de kiezers de VSP dit mandaat hebben gegeven en echt om mee te doen. Wij, de VSP, zouden GroenLinks als grote winnaar van deze verkiezingen willen vragen om een informateur te benoemen die met de partijen in gesprek gaan om te kijken hoe het tot een meerderheidscollege kan komen, te beginnen met de partijen die al in de raad zaten en te beginnen met de 4 partijen die een zetelwinst hebben behaald. Dat doet recht aan de verkiezingsuitslag en komt tegemoet aan de wens van de kiezers, want een coalitie van GroenLinks, Partij van de Arbeid, Lokale Vernieuwing en de VSP moet mogelijk zijn en daarmee vormen zij de Nieuwegeinse verhoudingen links en lokaal samen met Nieuwegein. Dank u wel. Fractie ChristenUnie, mevrouw Voorthuijsen: Dank u wel, voorzitter.

Vijf dagen na de verkiezingen heeft de uitslag wat kunnen bezinken: van 2 naar 1 zetel is natuurlijk niet waar wij op hadden gehoopt, maar zoals we ook al naar onze kiezers hebben gecommuniceerd, die zetel die wij hebben gekregen zullen wij ten volle benutten. Ook willen wij de winnaars feliciteren. GroenLinks is de grote winnaar en hun winst is opvallend, hun groei. Zij hebben nu de verantwoordelijkheid om te zorgen voor een goede procedure en het vormen van een coalitie en wij wensen hen daarbij heel veel succes toe, zo ook de anderen die groei hebben. Hoe moeten we de uitslag nu duiden? Wat voor boodschap heeft de kiezer ons nu meegegeven? Op de verkiezingsavond werd gezegd ‘progressief heeft gewonnen’, maar is dat nu zo? De SP, GroenLinks, PvdA en D66 hadden 13 zetels en hebben nu zonder de SP nog steeds 13 zetels. Er is dus een verschuiving binnen de progressieve partijen, volgens ons is dat wat anders dan gewonnen. Hebben de lokale partijen dan gewonnen, zoals sommigen hadden verwacht? De partijen Lokale Vernieuwing, ieders Belang, Stadspartij Núwegein en Groep Verdam hadden bij elkaar 5 zetels en hebben nu samen 6 zetels gewonnen, dus daar ook niet een hele grote winst. 6/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

Als we dan kijken naar het oude links-, midden- en rechtsmodel, wat zien we dan? Op links hebben GroenLinks, PvdA en D66 in totaal 13 zetels. Het midden (CDA, VSP, ChristenUnie, de Unie, ieders Belang en Stadspartij Núwegein) hebben in totaal 11 zetels. Op rechts hebben de VVD en Lokale Vernieuwing samen totaal 9 zetels. Per saldo is dat linkerdeel dus het grootst, maar het verschil met midden en rechts is ook weer niet dusdanig groot dat dit er echt uit springt. Heeft de kiezer ons dan toch geen duidelijke boodschap meegegeven in een bepaalde richting? Wat verder helaas opvalt en dat werd ook al genoemd, is de lage opkomst. Dat heeft onder andere te maken met het gebrek aan vertrouwen in de politiek. We zullen er hard aan moeten werken met elkaar om dat vertrouwen weer op te bouwen. Wij dagen ook deze raad uit om dit op een progressieve manier aan te pakken. Wat daarbij in onze ogen zou kunnen helpen is om te gaan voor een minderheidscoalitie. Met een minderheidscoalitie kan de raad inhoudelijke gesprekken voeren en besluiten nemen. Dit doet ook recht aan de uitslag waarin Nieuwegein voor politieke diversiteit heeft gekozen. Voor een nieuwe coalitie zijn nu meer varianten te bedenken. Er kunnen coalities van 4 partijen gevormd worden en er kunnen coalities van 5 partijen gevormd worden.

Er kunnen meerderheidscoalities gevormd worden, maar er kunnen ook hele mooie minderheidscoalities gevormd worden. Als GroenLinks wil investeren in de bestuurscultuur, dan wil de ChristenUnie de minderheidscoalitie ook dit keer weer graag onder de aandacht brengen. College en raad kunnen dan echt gaan bouwen aan een constructieve samenwerking. Wij verwachten dat dit ook zijn uitstraling zal hebben naar de stad en zal bijdragen aan een herstel van vertrouwen. Als ChristenUnie zullen wij ons ervoor inzetten om een constructieve bijdrage te leveren aan werk voor de stad Nieuwegein en haar inwoners. Mochten wij een uitnodiging van de informateur krijgen, dan zijn wij uiteraard bereid om in gesprek te gaan. Tot zover. Fractie D66, de heer Verhoeve: Dank u wel. Beste aanwezigen, beste kijkers thuis. Allereerst sluiten wij ons ook aan bij de dankwoorden aan de mensen die de verkiezingen mogelijk hebben gemaakt op de achtergrond, daar is een hoop werk in gaan zitten. De democratie heeft gesproken. Zowel de kiezer als de thuisblijver heeft ons een duidelijke opdracht meegegeven en voor ik op die opdracht inga, wil ik allereerst vanaf deze plek de Partij van de Arbeid, de VSP, Lokale Vernieuwing en De Unie van Nieuwegein feliciteren met hun winst, maar bovenal wil ik GroenLinks feliciteren met hun overwinning, een geweldige prestatie.

Ook D66 heeft gewonnen, maar dat heeft zich helaas niet uitbetaald in zetelwinst, al zag dat er om iets over 21.00 uur afgelopen woensdagavond anders uit. Uit de exitpoll bleek toen dat we een zetel hadden gewonnen en met de roes van die extra zetel heb ik in de talkshow die avond een eerste reactie gegeven die niet bij iedereen goed is gevallen. Ik heb onvoldoende rekening gehouden met het feit dat ook veel kiezers hun vertrouwen in andere partij hebben gesteld, partijen die wellicht niet hebben gewonnen, maar desondanks wel een mooie prestatie hebben geleverd want laten we wel wezen, ook de 6 zetels voor de VVD en de 3 zetels voor het CDA vertegenwoordigen een belangrijk deel van onze inwoners. Vanavond is het aan ons allen om de uitslag van de verkiezingen te duiden en D66 ziet in deze uitslag de diversiteit van de stad terug. De nieuwe samenstelling van de raad is ook meer in balans; 2 partijen met 6 zetels, 2 met 4 zetels, 3 met 3 zetels en 4 partijen met 1 zetel. Puur rekenend met die zetels, en een aantal voorgangers heeft dat al gedaan, kunnen diverse coalities gevormd worden waar het midden een plaats heeft. Eigenlijk is het een 6 in 1 puzzel en bij het leggen van die puzzel past ons op dit moment bescheidenheid. Desondanks wil ik 7/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

wel benadrukken dat D66 verantwoordelijkheid wil nemen en een bijdrage wil leveren aan een stabiel bestuur voor de stad. Wij zijn ons er ook van bewust dat dat geldt voor meer partijen en dus is de opdracht voor GroenLinks niet makkelijk. Ik wens hen heel veel succes met het leggen van deze puzzel of eigenlijk wens ik ons allemaal veel succes met het leggen van de beste puzzel voor Nieuwegein. Ook de niet-stemmer heeft een duidelijk signaal afgegeven want alhoewel het een landelijk gedeeld beeld is, vindt D66 de opkomst van 42,5% echt bedroevend laag. Dat moeten we ons ter harte nemen, want wat zegt deze opkomst? Is het een gebrek aan vertrouwen? Of voelt de inwoner zich niet betrokken bij de lokale politiek? Is de afstand tussen bestuur en inwoner te groot? Als dat zo is, wat gaan wij dan doen om deze afstand te verkleinen en inwoners meer te betrekken bij lokale politiek? Of vinden wij juist dat het prima gaat? Of is het onbekend maakt onbemind en moeten we wellicht meer doen met lokale media? Wellicht is het goed om dat ook in de komende 4 jaar uit te zoeken en met elkaar te werken aan een hogere opkomst over 4 jaar. Ik kom tot een afronding. Zoals D66 eigen is, kijken wij uit naar samenwerking met alle partijen.

Wij gunnen onze stad een stabiel bestuur met gekwalificeerde wethouders en gelet op de uitslag past ons nu bescheidenheid als het gaat over de invulling van het bestuur, maar zoals gezegd is D66 bereid om indien gewenst hier wel aan bij te dragen. Voorzitter, aanwezigen, kijkers thuis, dank. Fractie CDA, de heer Kuiper: Voorzitter dank en collega’s gefeliciteerd met de uitdaging waar we gezamenlijk voor staan. Partijen die zetels wonnen proficiat en GroenLinks uiteraard in het bijzonder. Voor alle gekozen raadsleden; we blijven relevant. De mensen die deze verkiezingen mogelijk maakten een compliment voor inzet en doorzettingsvermogen; 3 dagen hard gewerkt en dat werk werd wat mij betreft ook beloond met de veelkleurige aanwezigheid van onze stad in 2 verkiezingsuitzendingen. Hoe bovengemiddeld gaaf is dit Stadshuis? We kijken terug op een campagne waarin echt alle partijen de politiek een gezicht op straat gaven en onze boodschap vooral was: ga stemmen, want deze tijd vraagt misschien als nooit tevoren om democratie. De oorlog die Rusland voert tegen Oekraïne schreeuwt die boodschap uit. Voorzitter, wij zoals wij hier zitten zijn de uitslag van de stem van 42% van de kiesgerechtigden. De 58% die niet tot stemmen kwam verdient ook een blijvende stem. Dat geldt tevens voor de inwoners die niet mogen stemmen, met name onze jongeren.

We willen ook een stad zijn voor ondernemers; zij zijn nodig voor Nieuwegein en wij blijven uitnodigen. Deze stad moet ook een goede plek bieden aan MBO-studenten, leerlingen en bezoekers van buiten en met al deze groepen is het gesprek van belang en met al onze inwoners blijven participatie-uitdagingen onverminderd bestaan. Zoals gezegd, er is collegiaal en complementair, oftewel in een onderlinge goede sfeer campagne gevoerd. Het CDA Nieuwegein koos voor een inzet op een goed klimaat om in te wonen, leven en werken. Een klimaat wat gezondheid bevordert door recht te doen aan groen en biodiversiteit met genoeg ruimte voor duurzame energie, maar ook voor het bouwen van betaalbare en passende woningen voor wie hier wil wonen. Een leefklimaat waarin we meer met elkaar voor elkaar doen, waarin iedereen kan wezen wie zij/hij/hen verlangt te zijn. Hoe nu verder? De coalitiebouwer laat veel mogelijkheden zien voor coalities, dat zeiden een aantal collega’s ook al. Het CDA Nieuwegein ziet graag een coalitie waarin de breedte van 8/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

het stemgedrag een plek vindt. Een eerste brede oriëntatie op mogelijkheden lijkt ons een verstandige volgende stap. GroenLinks zal het initiatief in dit proces moeten nemen en wat ons betreft pakt zij dat schouder aan schouder met de VVD op om tot informeren en formeren te komen. Zo zou een coalitie kunnen ontstaan die zowel recht doet aan de meerstemmigheid van de stad, alsook bestuurlijke stabiliteit realiseert. Stabiliteit zowel voor de stad als voor de regionale verbanden waarin we Nieuwegein stem hebben te geven op het gebied van onder andere klimaat, wonen en mobiliteit. Het CDA Nieuwegein ziet graag een coalitieakkoord op hoofdlijnen, een akkoord dat de dialoog met de raad bevordert zodat recht wordt gedaan aan alle ‘samens’ die in menige titel van verkiezingsprogramma’s stonden. Voorzitter, het CDA Nieuwegein heeft oog en oor voor de mensen van deze stad. Ik noem dat: wij zijn de mensen toegenegen en met die instelling besturen wij mee als dat aan de orde mocht komen. Fractie Lokale Vernieuwing, mevrouw Peters: Ja voorzitter, dank. Ja, als laatste in de rij sluit ik mij aan namens Lokale Vernieuwing bij alle felicitaties die eigenlijk door al mijn voorgangers al zijn geuit, dus Alma Feenstra en volledig GroenLinks gefeliciteerd, maar eveneens aan alle andere partijen die bij naam en toenaam genoemd zijn en waarbij ik mij aansluit.

Ik sluit mij ook aan bij de geuite dankbaarheid, maar ook de zorg over de opkomst want ja, dat is een ding en ja, daar moeten we volgens mij allemaal wat mee. Maar dan nu. Er ligt een ik zou bijna willen zeggen ingewikkelde uitslag en wat moet daar nou mee? Ook daar is heel veel over gezegd en ook in brede zin kan ik mij daar namens Lokale Vernieuwing bij aansluiten, want traditioneel over links of traditioneel over rechts is volgens mij niet dat wat het zou moeten zijn en doet wat Lokale Vernieuwing betreft ook geen recht aan de uitkomst van de verkiezingen. Ik ben dan ook blij dat ik Alma Feenstra niet alleen maar tijdens debatten heb horen zeggen ‘we moeten openstaan voor het tegengeluid’, maar dat ik haar dat ook nu net heb horen zeggen want het ligt inderdaad voor de hand dat de grootste fractie, in dit geval GroenLinks, de formatie oppakt en er dan wordt nagestreefd en nogmaals Alma, dank dat je dat zei, een brede vertegenwoordiging want dat is wat volgens mij een college zou moeten zijn: een brede vertegenwoordiging van de stad en een brede vertegenwoordiging van de kiezers.

Daarbij, laat ik dat dan als lokale partij ook nog maar even opmerken, dat ik vind namens Lokale Vernieuwing en daarbij sluit ik mij van harte aan bij wat daar onder andere door de heer Geert Zondag van de VSP over is gezegd, dat een formatie zonder een lokale partij een niet complete formatie zou zijn. Gezien de groei, gezien de vertegenwoordiging en gezien het grote aantal lokale partijen dat we in Nieuwegein hebben zou dat, in onze optiek althans, onderdeel moeten zijn van het nieuwe college waarbij ik dan de ChristenUnie CU aanspreek bij de opsomming van 4 lokale partijen, dat wij de VSP beschouwen en zien als een lokale partij, dus als een vijfde partij, en dan komt de optelsom echt een beetje anders uit. Tot slot, daar heb ik nog niemand over gehoord, maar ik vind het wel fair om een olifant die wij hier als Lokale Vernieuwing al maanden in de ruimte zien staan, te benoemen en om te kijken of we de tweede termijn vanavond zouden kunnen gebruiken om die olifant wat kleur of een plek te geven en dat is dat het bij ons vragen oproept welke vragen we tot op heden niet beantwoord hebben gekregen over één en dezelfde familie in 2 verschillende fracties met mogelijk 2 uiteenlopende functies in raad dan wel college, waarbij wij ons hardop afvragen: kan daar iets over gezegd worden? Kan dat nader geduid worden in dit duidingsdebat, wat daar wat ons betreft ook voor bedoeld is.

Dank u wel.

9/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

De voorzitter: dank u wel, mevrouw Peters. Dan is daarmee de eerste ronde afgelopen. Ik denk dat er behoefte is en ik kijk toch even naar mevrouw Feenstra, aan een schorsing? Ik kijk of dat bij anderen ook zo is en ik zie wat mensen knikken, sommigen schudden nee, sommige knikken ja. Ik stel voor dat wij een minuut of 10 schorsen en dan om 20.25 uur doorgaan. De voorzitter: ik heropen de vergadering en wil de tweede termijn beginnen met een kleine mededeling vooraf dat mevrouw Verbeek, wij wisten aan het begin niet of zij zich afgemeld of niet voor vanavond, maar ik hoorde dat zij zich vanmiddag ziek gemeld heeft en de veronderstelling is dat zij vanavond dus ook nog om die reden aanwezig zal zijn, maar dan heb ik dat in ieder geval rechtgezet. Voor de tweede termijn is de afspraak dat we in dezelfde volgorde spreken met 3 minuten spreektijd met interrupties, die gaan van de spreektijd af en de griffier geeft het signaal als die 3 minuten voorbij zijn. Tweede termijn Fractie GroenLinks, mevrouw Feenstra: Ja dank u wel en dank ook aan iedereen voor de felicitaties en de gedeelde complimenten voor de mensen die de verkiezingen ook mogelijk hebben gemaakt, terechte opmerkingen denk ik. Ja, over de olifant, daar laat ik andere partijen graag over aan het woord.

Dank voor alle opmerkingen die verder ook gemaakt zijn, ik hoorde veel procedurele opmerkingen en dat past wellicht ook bij het debat wat we nu hebben en ook het moment. Een paar zaken vielen wel op. Ik hoorde de oproep om vooral niet voor een dichtgetimmerd akkoord te gaan en de oproep om heel breed te kijken en ja, we gaan met iedereen praten en dank ook voor de bereidheid daartoe, fijn dat er zoveel partijen zijn die ook hun verantwoordelijkheid hierin willen nemen. Wij stellen onszelf ook een akkoord op hoofdlijnen voor zodat er ook ruimte blijft zoals ik in mijn eerste termijn in de raad aangaf voor de vele kleuren en de vele geluiden die er zijn. Dat betekent, en dan wil ik toch even reageren op de opmerking van de ChristenUnie, dat wij op voorhand niet zullen gaan voor een minderheidscollege. Er zijn wat ons betreft teveel dossiers die ook op voorhand vragen om bestuurlijke daadkracht en wij willen ook wel vaart maken en de mate waarin er ruimte is voor een gesprek met de raad is wat ons betreft niet per se gebonden aan een minderheidscoalitie en wat daarbij wel meespeelt is: we zitten middenin, mensen zeggen we komen eruit, maar we zitten eigenlijk nog middenin de Covid-crisis. Dat is ook de reden dat er een aantal collega’s vanavond niet bij kunnen zijn. Er woedt een oorlog op ons continent en mede daardoor dreigt er een recessie.

Mensen raken echt wanhopig over hun energieprijzen en over de brandstofprijzen en ik denk dat we het ons niet kunnen permitteren om te lang te gaan zoeken naar nieuwe vormen. We moeten echt vaart maken en dan dus niet met een dichtgetimmerd programma want dat doet geen recht aan de uitslag en ook aan de variatie van onze stad. Daarom zien wij dus meer in een coalitieakkoord op hoofdlijnen, met een positieve insteek zoals u ook van GroenLinks gewend bent. Wij stellen ons voor dat we vooral benoemen wat we de komende 4 jaar willen bereiken in deze stad en dan dus voldoende open op onderdelen voor anderen gelegenheidscoalities, zo u die wilt noemen. Daarbij is ook de nadrukkelijke wens om in de komende periode ook nog verdere stappen te zetten in de bestuurlijke vernieuwing om toch ook die optimale participatie van de inwoners in Nieuwegein verder te versterken en ook gericht op het versterken van het vertrouwen in de overheid. Dan sluit ik voor nu ook maar even af met dank voor het vertrouwen dat wij hierin het voortouw mogen nemen en ik heb ook heel goed gehoord 10/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

dat er gezegd is van: GroenLinks, kom met een eerste verkenning qua invulling van die eerste ronde, schets wat contouren, niet teveel inkleuren en de verkenner daarin ruimte geven. Ik zei het al eerder, we zoeken ook graag naar een verkenner die voor alle partijen daarop aanspreekbaar is en het ook echt samen willen gaan doen en wij denken dat wij die verkenner gevonden hebben in de persoon van Harmen Binnema, hij is hier nu ook aanwezig. Hij is een bekende hier in de stad, heeft de strategische verkenningen gedaan bij de vorige raadsperiode en ook een presentatie op 17 februari over 50 jaar lokale democratie in Nieuwegein. Het is een GroenLinkser, op vele vlakken verder actief. Hij is senator geweest en Statenlid maar nu nog steeds universitair docent bestuur en beleid aan de Universiteit van Utrecht en wat ik heel mooi vind, zijn specialisme is inwonerparticipatie, lokale democratie en de rol van politieke partijen. De voorzitter: dank. Ik stel straks voor dat de heer Binnema zich nog kan presenteren. Ik denk dat we eerst de ronde met de verschillende lijsten/fracties doen en dat u zich dan kunt presenteren voordat wij het debat kunnen afsluiten met een conclusie op dat punt. Fractie Stadspartij Núwegein, mevrouw Bakhtali: Dank u wel. Het openlijk en ongehinderd kritiek kunnen uiten op het Nieuwegeinse beleid is de basis van een democratisch bestuur.

Daarmee onderscheidt zich een democratie van een dictatuur, dus heb ik alvast een hint voor u allemaal op de vraag hoe het vertrouwen in het Nieuwegeinse bestuur kan worden vergroot zodat mensen zich voldoende gerespecteerd voelen om hun stem te gebruiken. Dan gaat het om transparantie, transparantie en nogmaals transparantie en dat zeg ik ook tegen de gesubsidieerde media. Het inhoudelijk debat aanmoedigen in plaats van smoren. Geen ambtenaren op inwoners afsturen om te intimideren (denk aan Plettenburg). Geen stiekeme handjeklapdeals met bedrijven en projectontwikkelaars. In het kort: stop met de ‘ik doe gewoon mentaliteit’. Dus nogmaals, om vertrouwen te winnen moet u transparantie betrachten, zorgen voor een controleerbaar bestuur en te allen tijde de bereidheid hebben om verantwoording af te dragen. Dank u wel. Fractie VVD, mevrouw Vizee: Ja dank u wel, voorzitter. Er wordt door een aantal partijen een voorschot genomen op mogelijke coalitievarianten. Er zijn duidelijk meer varianten mogelijk die wat ons betreft onderzocht moeten worden. Deze uitslag maakt wat ons betreft wel duidelijk dat er 2 gelijkwaardige geluiden zijn en wij zien deze balans graag terug in de coalitie. Wij zijn van mening dat er op basis van inhoud gesprekken gevoerd moeten worden welke recht doen aan deze uitslag en de uitdagingen die er in deze stad zijn.

Wij kunnen ons aansluiten bij een coalitie op hooflijnen. De heer Binnema wordt genoemd als informateur en wij spreken ons vertrouwen erin uit dat het daarmee een goed proces gaat worden. Meneer Binnema mag nu aan de slag en wij zien de uitnodiging voor het gesprek graag tegemoet. Dank u wel. Fractie Partij van de Arbeid, de heer Van Esch: Dank u wel, voorzitter. Ik heb zojuist in de eerste termijn veel partijen iets horen zeggen over de veelstemmigheid en ook over het brede geluid uit de stad wat een vertegenwoordigende rol moet krijgen in ons nieuwe bestuur. Doordat deze gemeenteraadsverkiezingen lokale verkiezingen waren en enkel lokale verkiezingen zodat mensen alleen maar lokaal konden stemmen, wil ik hier toch nog goed benadrukken dat wij allemaal lokale partijen zijn en dat de keuzes die wij hier allemaal maken enkel en alleen voor Nieuwegein en voor Nieuwegeiners zijn. Als het gaat over de links/rechts of de progressief/conservatief … 11/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

Mevrouw Bakhtali (Nú): daarop wil ik reageren; er is een verschil tussen een PvdA of een Stadspartij Núwegein. De PvdA heeft een moederpartij waar zij zich naar te conformeren hebben en de echte lokale partijen hebben dat niet, dus er is een verschil. Laat daar geen misverstand over zijn. De heer Van Esch (PvdA): er is in ieder geval een heel groot verschil tussen de Partij van de Arbeid Nieuwegein en Stadspartij Núwegein en dat klopt, maar de keuzes die de Partij van de Arbeid maakt en dat zeg ik ook voor alle partijen hier, zijn voor Nieuwegein en enkel voor Nieuwegein, mevrouw Bakhtali. Als het gaat over de links/rechts opmerking van zojuist en ook over de SP, moet ik me nog wel eens afvragen of de kiezers van de SP allemaal zomaar naar de Partij van de Arbeid en GroenLinks zijn gegaan want er is echt wel wat verschil tussen progressief en conservatief, dus ik denk dat GroenLinks en de Partij van de Arbeid ook naast het niet meedoen van de SP behoorlijk blij mogen zijn met de kiezers die op ons zijn gaan stemmen. Een opmerking richting mevrouw Voorthuizen, want die deed een interessante suggestie over de minderheidscoalitie, mevrouw Feenstra heeft daar zojuist al iets over gezegd, maar de Partij van de Arbeid zou dat best aandurven.

Dan wil ik een opmerking maken naar aanleiding van de vraag of de opmerking van mevrouw Peters en dat betekent dat de Partij van de Arbeid een wethouderskandidaat heeft, een goede wethouderskandidaat, en ook die zullen wij inbrengen in de volgende fase om te komen of we mee kunnen doen in een volgend bestuur. Dat is het enige wat ik namens de Partij van de Arbeid kan en wil zeggen, want ik kan alleen maar iets zeggen over het wethouderskandidaatschap van de heer Adriani. Voorzitter, tot slot kijk ik naar mevrouw Derks. In mijn appgroep word ik al ‘Joop van Esch’ genoemd. Ik kijk ontzettend uit naar de samenwerking en de kansengelijkheid hier met elkaar te vergroten. Dank voor de opmerking en ook wij kijken uit naar de volgende ronde, de verkennende fase, eerst met GroenLinks en daarna met de heer Binnema als verkenner. Dank u wel. Fractie De Unie, mevrouw Derks: Nou voorzitter, ik ben heel erg blij met de opmerkingen van meneer Vincent, zoals hij in de verkiezingscampagne hier werd genoemd.

Ik kies zelf bij voorkeur voor een meerderheidscollege want de klimaatproblematiek, de kansenongelijkheid maar wellicht ook een beetje de financiële situatie van de gemeente Nieuwegein, ik denk dat dit echt om grote draagkracht vraagt om dit op te lossen en wanneer mevrouw Feenstra er redelijk in slaagt om ruimte te bieden aan de andere partijen om ook als niet-collegepartij hun inbreng te leveren en af en toe met een creatief idee te kunnen komen, dan vraag ik me af wat het probleem is met een meerderheidscollege. Ik zou het alleen maar toejuichen, het is daadkracht. Dank u wel. Fractie Verenigde Seniorenpartij, de heer Zondag: Dank u wel, voorzitter. Ja, eigenlijk tot nog toe heb ik niet veel andere dingen gehoord. We hebben in onze eerste ronde gezegd wat we eigenlijk wilden zeggen en wij wensen GroenLinks veel sterkte toe met het vormen van een meerderheidscoalitie, laat ik dat maar zeggen. Fractie ChristenUnie, mevrouw Voorthuijsen: 12/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

Dank u wel, voorzitter. Ja, mevrouw Feenstra noemde het al: een minderheidscoalitie is geen optie, dus het enige wat ik daarover wil zeggen is dat wij dat betreuren, maar ik wens u verder succes met het formeren. Mevrouw Feenstra (GL): ja, ik wil niet zeggen dat het geen optie is overigens. Ik heb alleen gezegd: het heeft niet onze voorkeur, maar ik vind wel dat de verkenner gaat alles verkennen, dus breng het vooral nog in bij de verkenner, maar het heeft niet onze voorkeur, dus dat is misschien wel goed om dat nog even genoemd te hebben. Dank u wel. Mevrouw Voorthuijsen (CU): dat is fijn, deze reactie, mevrouw Feenstra. Dank u wel. Fractie D66, de heer Verhoeve: Dank u wel. Allereest sluit ik mij volledig aan bij wat de heer Van Esch zojuist heeft gezegd over lokale partijen. lk denk dat wij allemaal hier lokale partijen zijn en inderdaad allemaal ook voor de inwoners van Nieuwegein aan het werk zijn. Het onderscheid tussen lokaal of landelijk is in de campagne wellicht leuk, maar volgens mij zijn we nu voorbij de campagne, en moeten we gewoon weer met elkaar samen het beste doen voor Nieuwegein. Ten opzichte van wat we al hebben gehoord, wij hebben in ieder geval gehoord, de informateur/de verkenner de heer Binnema. Ik denk of weet wel zeker dat D66 dat absoluut kan steunen.

Wij hebben al kennis gemaakt met de heer Binnema en ons vertrouwen heeft hij absoluut in het proces wat wij met elkaar ingaan. Ik ben ook blij dat GroenLinks niet alleen aandacht heeft voor de inhoudelijke kant van wat we voor de stad willen doen, maar ook aan de bestuurlijke kant dat met onze stad willen doen, dus bestuurlijke vernieuwing. Daar kijken we ook zeker naar uit om daar op samen te werken waarbij ik ook wel wil benadrukken dat het niet alleen iets is voor de coalitie, maar echt voor ons als raad dus dat is hetgeen ik in ieder geval nog wilde meegeven. Dank u wel. Fractie CDA, de heer Kuiper: Ja dank, voorzitter. Ik heb een olifant, of een ‘Adriani-fant’, hoe zal ik hem noemen? Laat ik daar meteen mee beginnen. Helen is al heel lang lid van het CDA, dat weet u ook allen. Helen heeft zich met overtuiging kandidaat gesteld voor de gemeenteraad en dat heeft zij gedaan vanuit een sterke betrokkenheid bij de stad en vanuit een langjarige betrokkenheid bij het CDA. En natuurlijk heeft zij en ook het CDA wel voorzien dat er … Mevrouw Bakhtali (Nú): ja, misschien is het duidelijker als u de complete naam noemt, dan weten de mensen die naar de livestreaming kijken wat u precies bedoelt, wie u precies bedoelt. De voorzitter: volgens mij had de heer Kuiper het over mevrouw Adriani, dat lijkt mij toch heel duidelijk. De heer Kuiper (CDA): ja.

Ik voel me vrij om te zeggen wat ik wil zeggen, dank u wel. En natuurlijk heeft zij en ook het CDA voorzien dat er een ingewikkelde situatie zou kunnen ontstaan als zij gekozen wordt en de heer Adriani, Hans, opnieuw wethouder wordt namens de PvdA. Tegelijkertijd konden en wilden we niet op die verkiezingsuitslag vooruitlopen en hebben we Helen gevraagd of zij de campagne wilden leiden en als wij daar op terugkijken, dan zijn wij als CDA ook echt wel blij met de keus die we toen mochten maken en de 13/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

bereidheid die Helen daarin getoond heeft. Nu is de verkiezingsuitslag daar. Helen Adriani is gekozen tot raadslid en er is een kans dat de PvdA mee gaat doen in een coalitie en daarmee Hans een rol gaat spelen als wethouder in die coalitie. Als dat inderdaad het resultaat is van het komende proces en Hans wordt door de raad opnieuw benoemd als wethouder, dan zal Helen zich op dat moment terugtrekken als raadslid namens het CDA en zo gaan we de olifant te lijf, dank u wel. Voorts denk ik dat alles wel gezegd is. Er zijn ook mooie en behartenswaardige dingen gezegd wat ons betreft en ik ben blij met de enorme denkkracht die hier aan tafel zit, waarmee we ons richten op de toekomst van de stad en daartoe wens ik ons allen wijsheid, de blik op de stad gericht, een luisterend oor en vooral een warm hart. Fractie Lokale Vernieuwing, mevrouw Peters: Nogmaals dank en laat ik ook een dankwoord uitspreken aan PvdA en CDA, want ik wilde hier alles behalve een bommetje planten, maar ik vond wel dat het duidingsdebat voor dit onderwerp eigenlijk gemaakt was. In ieder geval, dat wat in onze optiek riep om een nadere uitleg, dat die is gegeven, dus daarvoor dank. Terug naar de rest.

Ik ben eigenlijk namens Lokale Vernieuwing enorm blij met alles wat ik hier genoemd heb over breed kijken, niet dichttimmeren, streven naar een meerderheidscoalitie, vaart maken, iets waar ik het net niet over heb gehad, maar wat ik ook echt wel een essentieel onderdeel vind. Natuurlijk gaat het om kwaliteit boven kwantiteit, maar laten we zeggen dat een bepaalde voortvarendheid zeer gewenst is. Bestuurlijke vernieuwing, allemaal dingen die wij hoopgevend vinden en waardoor wij ook de formatie voorlopig positief tegemoet zien in die zin dat we er vertrouwen in hebben, ook met de heer Binnema of in de heer Binnema. Ik denk dat wij daar als raad inderdaad blij mee mogen zijn in die zin dat er op zo’n korte termijn iemand is gevonden, want ik kan me best voorstellen dat dat een uitdaging is geweest, dus daarvoor onze complimenten. Wij zien uit naar de kennismaking en ik wens eigenlijk iedereen een hele prettige formatie, want volgens mij moeten we het inderdaad met z’n allen doen en moeten we goede stappen gaan maken. De voorzitter: dank u wel, mevrouw Peters.

Als ik het zo hoor, dan is er best wat bijval voor het voorstel om de heer Binnema als verkenner/informateur te vragen, maar voordat we dat helemaal tot een conclusie laten leiden, denk ik dat het goed is dat ik de heer Binnema vraag om zichzelf wat nader voor te stellen, behalve voor de mensen die u al kennen maar ook vooral voor de mensen die hier zijn en u niet kennen en de mensen die meekijken elders is het denk ik wel van belang om even te laten weten wie u bent. 3.

Benoeming van een verkenner/informateur De heer Binnema: dank u wel. Dank allereerst voor het vertrouwen dat uitgesproken is. De naam komt vanavond naar boven en tegelijkertijd hebben we elkaar al wat eerder gezien in het kader van de strategische verkenningen van 4 jaar geleden. Ik moest ook denken aan afgelopen vrijdagochtend toen ik vroeg op moest staan, hoewel, mijn dochter had mij al wakker gemaakt, maar iets over 7.00 uur commentaar mocht geven op de radio RTV Utrecht op de verkiezingsuitslag in deze provincie en naast Utrecht en Amersfoort ook Nieuwegein voorbij kwam als een van die gemeenten die als versplinterd wordt gekenschetst en de vraag aan mij als onderzoeker was: hoe moet dat nou in zo’n versplinterde omgeving? Hoe kom je dan tot een fatsoenlijke coalitie? Op dat moment kon ik niet vermoeden dat niet heel veel later vanuit de fractie van GroenLinks de vraag zou komen om dat proces hier in deze gemeente Nieuwegein mee 14/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

te gaan begeleiden. Ik zeg er tegelijkertijd bij, gevraagd vanuit GroenLinks, maar ik beschouw mezelf als iemand die die opdracht ook gekregen heeft van de raad op basis ook van de opmerkingen die vanavond zijn gemaakt, Dat betekent dat ik als ik als GroenLinkser spreek, het heel fijn zou vinden wanneer GroenLinks aan deze coalitie kan deelnemen, maar welke andere vorm het precies gaat krijgen, dat is precies iets waar we de komende tijd mee aan de slag moeten gaan. Allereerst zoals ook door mevrouw Feenstra gezegd is, doordat er gesprekken vanuit de GroenLinks-fractie gevoerd gaan worden met alle andere partijen en ik denk zo vanaf het weekend/begin volgende week, als die gesprekken afgerond zijn, dat mijn werk dan zal gaan starten. De een noemt het informateur, de ander noemt het verkenner, de ander heeft het er nog weer een andere term voor, maar het komt er eigenlijk op neer dat ik met PGP aan de slag zal gaan. Dat staat in sommige kringen bekend als Pretty Good Privacy en die pretty good privacy bleek voor deze mensen minder goed te zijn dan ze hadden gehoopt, daar zijn allerlei interessante rechtszaken uit gevolgd. Wat ik hier bedoel is de combinatie van programma, dat is het allereerste denk ik waar ik naar nieuwsgierig ben.

Daar heb ik vanavond ook goed naar geluisterd: wat zijn de programmapunten/de inhoudelijke punten waarvan u belangrijk vindt dat die de komende tijd naar voren komen, die ik ook in de verkiezingsprogramma’s die ik de komende week intensief zal gaan lezen, zal tegenkomen, die soms wat omfloerst en soms iets directer hier vanavond in het duidingsdebat zijn genoemd, maar natuurlijk ook in de campagne voorbij gekomen zijn. Wat zijn de belangrijke programmapunten. Het woord ’samen’ is diverse keren gevallen die de raad en het college gezamenlijk hier in Nieuwegein voor elkaar zouden willen krijgen en waar liggen wellicht ook de problemen? Waar zien we tegenstellingen tussen partijen en op welke onderwerpen is eigenlijk vrij snel tot overeenstemming te komen. Het tweede gaat over de G van getalsmatige verhoudingen. Er is van alles gezegd over minderheidscoalities, meerderheidscoalities, hoeveel partijen daarvoor nodig zouden zijn, wat logisch is ook qua uitslag van deze verkiezingen. Als politicoloog en we gaan binnenkort met het lokaal kiezersonderzoek weer van start, vind ik dat altijd interessant, de speculatie die zo kort na de verkiezingen wordt gehouden.

In de praktijk blijkt dat de verschuivingen tussen partijen net iets ingewikkelder zijn dan eenvoudigweg te zeggen ‘die partij doet niet meer mee’ of ‘deze partij heeft die zetels gekregen van de ander’, maar we hebben een uitslag van de verkiezingen gehad, dus daar zullen we het mee moeten doen en daarvoor zullen we kijken: wat is, binnen getalsmatige verhoudingen, een haalbare en realistische coalitie. Ook daarbij geldt: alle opties zijn open, dus ik denk ook dat door iedereen gezegd is: wij willen een rol gaan spelen. De een heeft iets nadrukkelijker gezegd ‘ons past bescheidenheid’ of ‘wij zijn nog in een andere positie op dit moment’. Anderen hebben gezegd ‘wij zijn beschikbaar om mee te gaan doen’, maar in ieder geval vanuit dat aspect van hoe kom je tot een goede en stabiele meerderheid, te kijken naar de verschillende opties die er zijn en met de toch versplintering in deze raad, dat we niet echt 1 hele grote partij hebben, maar een aantal partijen die ietsje groter zijn en veel middelgrote partijen en een aantal kleinere partijen, is dat een uitdaging. Tegelijkertijd zijn er volgens mij ook voldoende mogelijkheden in te vinden. De derde P gaat over persoonlijke relaties.

Als ik zelf ook in mijn eigen politieke ervaring iets gemerkt heb, dan is het dat je heel lang kunt hebben over programmatische verschillen en over inhoudelijke verschillen, dat je het heel lang kunt hebben over de vraag of het genoeg is om een nipte meerderheid te hebben of dat je liever een wat comfortabele, ruime meerderheid in het college wilt hebben, maar dat alles toch ook staat of valt met hoe die raadsleden onderling en hoe ook de collegeleden onderling het met elkaar kunnen vinden en dat die persoonlijke verhoudingen, wellicht ook nog terugblikkend op dingen die de afgelopen 4 jaar niet altijd even prettig zijn gegaan, maar vooral ook vooruitkijkend van wie denken het met elkaar te kunnen gaan rooien, op 15/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

welke manier zien we daar ook een prettige en stabiele samenstelling ontstaan. Niet vanuit de gedachte dat alle leden in de raad bij elkaar over de vloer zouden moeten komen of dat alle leden van het college tot in eeuwigheid tot vriendschappen gaan komen, maar wel dat er een goede manier van samenwerking en een prettige omgang zou moeten zijn en misschien is dat ook aanleiding om nog 1 punt ook te noemen wat mij vanavond opgevallen is. Eigenlijk heeft iedereen iets gezegd over de lage opkomst en die is inderdaad behoorlijk laag als ruim de helft van de kiezers thuis blijft. Ook daarvoor geldt dat er allerlei verklaringen aan te voeren zijn, maar het is de uitdaging denk ik voor de raad en voor het toekomstige college om daarmee aan de slag te gaan en als ik 1 ding juist ook in die verkennende gesprekken aan de orde zou willen hebben, is wat hier vandaag vooral geanalyseerd is, dat we het vooral vervelend vinden dat die opkomst zo laag geworden is, dat er gespeculeerd is over wat mogelijke verklaringen zouden kunnen zijn, maar dat we vooral ook met elkaar moeten nadenken wat zouden mogelijke oplossingen kunnen zijn en hoe, om dat woord toch maar een keer te gebruiken, kan de bestuurlijke cultuur eraan bijdragen dat inwoners het gevoel hebben dat zij betrokken zijn bij wat hier gebeurt, dat inwonersparticipatie of allerlei andere vormen niet alleen gedaan worden om een vinkje

te kunnen zetten van ‘dat hebben we ook weer netjes gedaan, we hebben onze inwoners geraadpleegd’, maar dat er een daadwerkelijke sfeer ontstaat waarin en college en raad, oppositie en coalitie op een open en transparante manier met elkaar communiceren en afwegingen maken, maar daarbij ook nadrukkelijk de Nieuwegeinse samenleving daarbij betrekken. Dat is denk ik een van de punten die ik ook heel graag in de gesprekken aan de orde wil stellen, juist omdat ook hier vandaag die lage opkomst zo nadrukkelijk ik denk door alle partijen benoemd is als een zorgpunt, met ook een vraagteken erbij van: wat zou je daaraan kunnen doen en wat zijn de middelen die we hebben om dat voor elkaar te gaan krijgen? Tot slot, er is iets gezegd over snelheid en zorgvuldigheid.

Ik ben van beide, dus ik hoop dat die twee gecombineerd zouden kunnen worden, maar ik realiseer me ook en dat is ook wel iets wat ik vanuit de GroenLinks-fractie die mij hiervoor gevraagd heeft, aan de orde heb gehad: het is van belang om een stabiele coalitie te vormen voor de komende periode en tegelijkertijd met alles wat er om ons heen gebeurt kunnen we het ons ook niet veroorloven om hier een ellenlange formatie van te maken dus in die balans tussen de grote opgaven die er zijn, die we samen willen aanpakken, en tegelijkertijd ook het besef: het is goed om op korte termijn met een college aan de slag te kunnen gaan weer, aan het werk te kunnen gaan, die goede balans tussen snelheid en zorgvuldigheid hopelijk de komende tijd te kunnen vinden. Heel praktisch zal dat dus uitmonden na de gesprekken die zijn geweest in wat op basis van die verkenning mij een logisch en voor de hand liggende coalitie lijkt, een aantal inhoudelijke punten daarbij ook aan te geven die zeker weten besproken moeten worden en zeker in dat coalitieakkoord moeten komen en ik heb ook goed in mijn oren geknoopt, maar dat is dan meer voor het vervolg van het proces, ook dat heel veel partijen hebben gezegd: laat het vooral geen dichtgetimmerd en al te lang akkoord zijn, maar laat daar ook vooral heel veel ruimte zijn voor en het gesprek in de raad en zeker ook het gesprek met de samenleving. Tot zover.

De voorzitter: dank u wel. Ik kijk of er misschien vragen zijn aan de heer Binnema? Mevrouw Bakhtali (Nú): ik was nieuwsgierig, u zegt, u heeft veel het woord ‘samen’ gehoord, maar is dat woord samen niet altijd heel veel te horen tijdens verkiezingen? De heer Binnema: dat is ongetwijfeld waar, zoals het meer in het algemeen geldt dat wat je tijdens verkiezingen hoort, niet per se een-op-een ook terug te vinden is in coalitieprogramma’s 16/17 Verslag duidingsdebat verkiezingen gemeente Nieuwegein van 21 maart 2022

die daarna gesloten zijn, omdat er ook compromissen gesloten moeten worden maar ik hoop, en zo heb ik deze avond wel ervaren, dat het woord ‘samen’ oprecht bedoeld is en dat het mij heel erg zou teleurstellen wanneer ‘samen’ alleen een woord is wat je in verkiezingscampagnes gebruikt en dat daarna 4 jaar niet meer te horen is. Mevrouw Bakhtali (Nú): nou, wij hopen met u mee. 4.

Vervolgafspraken en sluiting De voorzitter: dank u wel. Dan denk ik dat ik als technisch voorzitter van deze avond, het is geen raad, dus het is geen besluit, maar wel de conclusie durf te trekken dat er brede steun is om aan de slag te gaan met de heer Binnema als verkenner/informateur of een ander woord wat we kunnen bedenken, nadat ik heb horen zeggen dat mevrouw Feenstra zegt: ‘wij gaan komende week vanuit de GroenLinks-fractie met alle fracties het gesprek aan’. Ik bemoei mij daar dus verder na vanavond ook niet mee, ik zal wel geïnformeerd worden zoals dat hoort. Verdere vervolgafspraken, ik kijk nog even naar mevrouw Feenstra; moeten die nu nog gemaakt worden? Of is het voor iedereen denkt u voldoende duidelijk? Mevrouw Feenstra (GL): nee, ik denk, de afspraken staan met op een na alle partijen voor deze week, dus dat is fantastisch dat dat gelukt is. Dat past ook wel bij de voortvarendheid en er is vanuit het huis ondersteuning om ook de afspraken te maken, dus jullie zullen ook allemaal weer benaderd worden om de gesprekken met Harmen Binnema ook in te gaan, dus ik denk dat dat voor nu voldoende afspraak is. De voorzitter: dan kom ik tot een einde van deze bijeenkomst. Hartelijk dank aan iedereen voor de bijdragen, de mensen die hier in de zaal mee hebben geluisterd en de mensen thuis, om welke reden dan ook, hebben meegeluisterd.