2021-260 Bijlage 2 - Kadernota 2022.pdf

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Concerndirectie

2021-260 Bijlage 2

Kadernota 2022

Raadsnummer 2021-260 Datum

8 juni 2021

Auteur Marloes Klooster-Steinmeijer Versie

1.0

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Inhoudsopgave

1

2

3

Inleiding

3

1.1

Bestuurlijk perspectief

3

1.2

Leeswijzer

5

Begroting 2022-2025

6

2.1

Inleiding

6

2.2

Meerjarenperspectief en uitgangspunten

6

2.3

Ontwikkelingen

7

2.4

Herijkt meerjarenperspectief

13

Bouwstenen duurzaam financieel evenwicht

14

3.1

Inleiding

14

3.1

Groei van de stad

14

3.2

Reserves en voorzieningen

16

3.2.1

Reserves

17

3.2.2

Dekkingsreserve kapitaallasten

17

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

1

Inleiding

1.1

Bestuurlijk perspectief

www.nieuwegein.nl

Voor u ligt de Kadernota 2022. Deze kadernota is de laatste kadernota van deze collegeperiode. Dit is voor het college reden geweest om een beleidsarme kadernota op te stellen. Een beleidsarme kadernota betekent dat in deze kadernota geen nieuwe beleidsinitiatieven zijn opgenomen. Tegelijkertijd sluiten wij in deze kadernota onze ogen niet voor ontwikkelingen die op ons afkomen. De reden om een beleidsarme Kadernota op te stellen, wordt nog eens versterkt door het feit dat we ons in een periode bevinden waarin sprake is van onzekerheden, vooral daar waar het gaat over de inkomsten vanuit het Rijk. Ontwikkelingen Het college ziet een aantal majeure ontwikkelingen op gemeenten afkomen. Naast opgaven die het ‘post-corona’ tijdperk met zich mee zal brengen, staan we voor verschillende inhoudelijke opgaven. In het volgende hoofdstuk wordt een aantal ontwikkelingen beschreven die voortvloeien uit wet- en regelgeving en ontwikkelingen die invloed hebben op ons begrotingsperspectief. Een deel van deze ontwikkelingen volgt uit de overdracht van taken naar gemeenten. Nog niet in alle gevallen is er duidelijkheid of er ook (voldoende) middelen voor de uitvoering overgedragen worden. Ook constateren we dat bij investeringsvoorstellen de gevraagde kredieten niet altijd toereikend zijn.

Deels doordat deze voorstellen gebaseerd zijn op grove ramingen, deels doordat de bouwkosten fors gestegen zijn tussen het moment van besluitvorming en realisatie. Daarnaast spelen verschillende landelijke ontwikkelingen die impact hebben op onze taken. Een voorbeeld hiervan is de energietransitie. De uitwerking van het Klimaatakkoord vraagt om een forse inzet van gemeenten. In de opgave van de energietransitie en daarmee ook de warmtetransitie is een grote rol toebedeeld aan de gemeenten. De komende periode geven wij hier verder uitwerking aan. Een ander voorbeeld is de deelname aan het Nationaal programma leefbaarheid en veiligheid. Deze gebiedsgerichte aanpak biedt ons kansen om in de centrale as fysieke en maatschappelijke opgaven (versneld) aan te kunnen pakken. Met de kabinetsformatie moet blijken of en op welke wijze het Rijk structureel financiële middelen vrij maakt voor deze gebiedsgerichte aanpak.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Post-corona Op dit moment bevinden wij ons in een periode waarin er veel positieve berichten zijn over de bestrijding van het corona virus. De oplopende vaccinatiegraad leidt ertoe dat er steeds meer versoepelingen komen en we de coronacrisis langzaam achter ons kunnen laten. We verwachten dat in 2022 terug zijn in een ‘normale’ situatie en er geen sprake meer is van incidentele corona-effecten. Wel verwachten we dat in 2022 sprake zal zijn van lange termijn effecten van corona, denk aan effecten op het gebied van armoede, schulden, jeugdzorg, parkeren, etc. Echter de mate waarin deze effecten zich voordoen en wat de mogelijke financiële gevolgen hiervan zijn, zijn nu nog niet te voorspellen. Op het moment dat deze effecten zich voorden, zullen wij dit verwerken in onze P&C producten. Ook gaat het college in september graag met de raad in gesprek over dit onderwerp. Vooralsnog gaan wij ervan uit dat in 2022, bij het vaststellen van de jaarrekening 2021, de reserve coronakosten kan worden opgeheven. Inkomsten van het rijk Op dit moment is sprake van onzekerheden over de inkomsten vanuit het Rijk. Een ontwikkeling waar al enige tijd over wordt gesproken, betreft de herijking van het gemeentefonds. Er is een voorstel gereed, waarmee de middelen uit het gemeentefonds worden herverdeeld over de Nederlandse gemeenten.

Er is veel kritiek op het herijkingsvoorstel, mede vanuit de Raad voor het Openbaar Bestuur. Besluitvorming over deze herijking is hierdoor vertraagd. Dit betekent dat er op dit moment nog geen duidelijkheid bestaat over de financiële effecten hiervan voor Nieuwegein. De verwachting is dat het nieuwe verdeelmodel per 1 januari 2023 wordt ingevoerd. Zodra meer informatie beschikbaar is over de gevolgen voor Nieuwegein, informeren wij u hierover. Daarnaast leidt de lange kabinetsformatie ertoe dat er nog geen volledige duidelijkheid is over extra middelen vanuit het Rijk. Net als bij veel andere gemeenten toont ons meerjarenperspectief op basis van de huidige informatie een niet sluitend beeld. Substantieel extra middelen zijn nodig om onze (stijgende) uitgaven te dekken. We krijgen wel steeds meer zekerheid over extra middelen. Eind mei heeft de arbitragecommissie uitspraak gedaan over extra middelen die noodzakelijk zijn voor de jeugdzorg. Naar aanleiding daarvan is op 2 juni bekend geworden dat het kabinet voor 2022 € 1,314 miljard extra beschikbaar stelt aan gemeenten ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. Dit bedrag komt bovenop de eerder toegezegde € 300 miljoen voor 2022. Daarnaast gaan gemeenten maatregelen uitvoeren waarmee in 2022 € 214 miljoen wordt bespaard op de jeugdzorguitgaven.

Voor de jaren na 2022 dient het oordeel van de arbitragecommissie als zwaarwegend advies voor de kabinetsformatie. Komende weken vindt besluitvorming plaats over de wijze van uitkeren en de verdeling van de € 1,3 miljard. Vooralsnog schat het college in dat het voor Nieuwegein gaat om een bedrag van € 4 miljoen in 2022. Het college verwacht dat de extra middelen, die in latere jaren beschikbaar worden gesteld, toereikend zijn om tot een sluitende meerjarenbegroting te komen. Exacte bedragen zijn, zoals aangegeven, nog niet bekend. We verwachten in de begroting hierover meer duidelijkheid te kunnen geven.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Tot slot Deze kadernota toont aan dat we als gemeente voor forse uitdagingen staan, er komen veel ontwikkelingen op ons af en tegelijkertijd is er vanuit het Rijk nog niet op alle gebieden zekerheid over de mate waarin de inkomsten zich ontwikkelen en over de mate waarin middelen worden overdragen om nieuwe taken uit te voeren. Dit leidt ertoe dat er spanning bestaat in ons huidige meerjarenperspectief. Op dit moment is het meerjarenperspectief niet sluitend. Dit beeld is vergelijkbaar met veel andere gemeenten. De gemaakte afspraken van 2 juni bieden echter veel perspectief. Met de substantieel extra middelen voor jeugdzorg, verwachten we te komen tot een sluitende meerjarenbegroting. We volgen hierover de landelijke berichtgeving nauwlettend en verwerken deze in de begroting.

1.2

Leeswijzer

In deze kadernota gaan wij in het volgende hoofdstuk in op de uitgangspunten en ontwikkelingen voor de begroting 2022. Vervolgens wordt een verdere uitwerking aan een aantal bouwstenen uit de nota Duurzaam Financieel Evenwicht gegeven. Dit gaat om bouwstenen groei van de stad en reserves (waaronder de dekkingsreserve kapitaallasten). De overige bouwstenen werken we verder uit in de herijkte nota duurzaam financieel evenwicht die in november aan de raad wordt voorgelegd. Tot slot doen we een voorstel voor de reserves en voorzieningen, volgend uit de herijkte nota Reserves en Voorzieningen.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

2

Begroting 2022-2025

2.1

Inleiding

www.nieuwegein.nl

In dit hoofdstuk beschrijven wij de uitgangspunten voor de begroting 2022 en meerjarenbegroting 2023-2025. We beginnen met het beeld van het meerjarenperspectief gebaseerd op de begroting 2021-2024. Vervolgens geven wij weer welke uitgangspunten zijn gehanteerd voor het opstellen van de begroting. Daarna gaan wij in op ontwikkelingen die zich voordoen in 2022. Tot slot geven wij het beeld weer van het perspectief voor de begroting 2022-2025.

2.2

Meerjarenperspectief en uitgangspunten

Onderstaande tabel toont het meerjarenperspectief. Dit is gebaseerd op de meerjarenbegroting 2021-2024, welke is aangevuld met de jaarschijf 2025: *€ 1.000 Stand begroting 2021

2022

2023

2024

2025

22

129

-259

-259

343

343

301

-1.026

Ontwikkelingen: Effect indexeringen Areaaluitbreiding OZB

823

823

823

823

Ontwikkeling Algemene

-127

-692

-916

1289

Ontwikkeling kapitaallasten

-

-

-

-850

Beginstand kadernota 2022

1.061

603

-51

-22

Uitkering

Deze reeks is gebaseerd op de volgende uitgangspunten: -

Algemene uitkering en indexeringen: hierbij wordt uitgegaan van de laatst bekende gegevens voor de algemene uitkering 2022 en in latere jaren. Dit betreft de meicirculaire 2021.

-

Indexering: Hiervoor gebruiken we de verwachte loon- en prijsbijstellingen, zoals vermeld in de meicirculaire 2021. De loonsomstijging bedraagt +1,5% en de prijsbijstelling +1,7%. In bovenstaande tabel is het verschil opgenomen met de raming zoals die in de meerjarenbegroting 2021 was verwerkt. Het voordelig effect op de begrotingsruimte wordt met name veroorzaakt door een lagere verwachte loonsomstijging. Voor het jaar 2025 is de indexering nieuw opgenomen, net als de verwerking van het stijgende accres voor dat jaar (ontwikkeling algemene uitkering). Dit laatste betreft de regel. Voor de ontwikkeling van de uitgaven voor Jeugd en Wmo gebruiken we de OVA-index. We hanteren hiervoor in 2022 een percentage van 1,72%. Het definitieve

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

percentage wordt in oktober bekend gemaakt. In de paragraaf Ontwikkelingen volgt een nadere toelichting op de uitgaven voor Jeugd en Wmo. -

Opschalingskorting: We gaan ervan uit dat de opbouw van de opschalingskorting vanaf 2022 weer conform de eerdere ramingen doorloopt. Dit is ook zo in de huidige meerjarenbegroting verwerkt.

-

Extra middelen jeugdzorg: Zoals ook in de begroting 2021 is gebeurd, boeken we de extra middelen voor jeugdzorg ook voor de periode na 2022 in. Het gaat hierbij op dit moment alleen om het structureel inboeken van de middelen voor jeugdzorg van in totaal € 300 mln. die door het Rijk voor de periode 2019-2021 ter beschikking zijn gesteld. Dit betreft ongeveer € 1 mln. structureel. Conform verzoek van de provincie nemen we dit op als risico in de risicoparagraaf van de begroting.

-

In 2021 doet zich een aantal ontwikkelingen voor die structurele financiële consequenties hebben. Deze worden opgenomen in de bestuursrapportage, die in september aan de raad wordt voorgelegd. We verwachten een negatief structureel effect van € 220.000. Dit wordt veroorzaakt door stijgende kosten voor de plaagdierbestrijding en voor de openbare verlichting, en een stijging van de publiekrechtelijke heffingen van accommodaties. Deze structurele effecten worden, na besluitvorming over de bestuursrapportage, in de begroting verwerkt. In dit structurele bedrag is geen rekening gehouden met de extra uitgaven voor Wmo en Jeugdzorg. Deze worden hierna toegelicht. Ook is er een structureel effect voor inkomsten uit de OZB. Deze vloeit voort uit de jaarrekening als gevolg van de areaaluitbreiding. Deze extra inkomsten zijn in bovenstaande tabel apart opgenomen.

2.3

Ontwikkelingen

In deze paragraaf geven wij een beschrijving van de (belangrijkste) ontwikkelingen die wij voorzien in 2022. Daar waar mogelijk geven we ook een financiële vertaling. We gaan in deze paragraaf eerst in op nieuwe wet- en regelgeving en de verbonden partijen. Tot slot beschrijven we een aantal specifieke ontwikkelingen. Invoering van nieuwe wet- en regelgeving Voor 2022 voorzien we een aantal ontwikkelingen die op ons afkomen als gevolg van nieuwe wet- en regelgeving: Omgevingswet De komende jaren blijft het nodig om te investeren in het werken met de Omgevingswet, ook na de daadwerkelijke invoering van de wet (in de zogenaamde transformatiefase) op 1 juli 2022. De grootste kosten voor de komende jaren bestaan uit het opbouwen van het omgevingsplan, het actueel houden van de omgevingsvisie en het beheren van het digitale stelsel met o.a. het doorvoeren van de wijzigingen. Gezien deze opgaven is voor 2022 € 300.000 benodigd. Dit bedrag is mede gebaseerd op de berekeningen die landelijk zijn gemaakt. Voor de jaren na 2022 wordt op basis van de ervaring in 2022 een inschatting gemaakt. Op dit thema wordt druk uitgeoefend op het Rijk om substantieel bij te dragen.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Met de Omgevingswet worden alle gemeenten bevoegd gezag voor de (chemische) kwaliteit van bodem en ondergrond. Dit betekent dat bij de invoering van de Omgevingswet provincies de taken en bevoegdheden aan gemeenten overdragen. Omdat het hier een overdracht van taken betreft, verwerken wij dit budgetneutraal in ons meerjarenperspectief, vanuit de verwachting dat ook de middelen worden overgedragen. Invoering Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) De Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen gaat op hetzelfde moment als de Omgevingswet van start. Hierdoor zullen er taken op het gebied van vergunningverlening en toezicht in de Wabo verschuiven. De impact van de Wkb gaat geleidelijk, omdat deze gefaseerd ingevoerd zal worden. In 2022 gaan wij hiermee ervaring op doen en passen onze bedrijfsvoering hierop aan. Voor 2022 stellen wij voor dat, indien tekorten ontstaan in deze overgangsperiode, de reserve Wabo wordt ingezet. Voor de jaren hierna wordt in de kadernota 2023 een voorstel gedaan. Wet natuurbescherming De Wet natuurbescherming (Wnb) is reeds op 1 januari 2017 in werking getreden. Deze wet vervangt diverse andere natuurwetten en sluit aan op Europese afspraken omtrent natuurbescherming, zoals de Vogel- en Habitatrichtlijn en de Natura 2000gebieden. In de Wnb is rekening gehouden met de Omgevingswet.

In de begroting 2020 zijn middelen beschikbaar gesteld om de implementatie van deze wet in beeld te brengen. Dit is gedaan door een extern bureau en heeft geleid tot een plan van aanpak voor de uitvoering van de wettelijke en maatschappelijke taken die volgen uit de Wnb. Het gaat hierbij o.a. om toezicht en handhaving en ecologisch onderzoek en advies. Eén van de maatregelen is het door de RUD laten uitvoeren van de wettelijke taken van de gemeente in de rol van vergunningverlener, toezichthouder en handhaver. Voorgesteld wordt de kosten hiervan (€ 30.000) te verwerken in de begroting en in de dienstverleningsovereenkomst 2022 met de RUD hierover nadere afspraken te maken. Invoering nieuwe inburgeringswet Per 1 januari 2022 worden gemeenten uitvoerder van de nieuwe inburgeringswet. Hiervoor worden incidentele en structurele middelen vanuit het Rijk ter beschikking gesteld. Als gemeente krijgen we regievoering over de inburgering en nemen wij voor iedere inburgeraar een brede intake af en stellen een Plan inburgering en participatie (PIP) op. De gemeente begeleidt asielstatushouders en gezins- en overige migranten tijdens de inburgering met behulp van het PIP. Ook moeten we asielstatushouders verplicht een passend inburgeringsaanbod doen en het eerste halfjaar financieel ontzorgen.

Uitgangspunt bij deze wet is dat de uitvoering binnen de beschikbare gestelde middelen wordt uitgevoerd.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Invoering woonplaatsbeginsel Jeugdhulp Per 1 januari 2022 wordt het nieuwe woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet ingevoerd. Het woonplaatsbeginsel regelt welke gemeente (financieel) verantwoordelijk is voor de jeugdhulp. Onder de huidige Jeugdwet betaalt de gemeente waar de gezagdrager van een jeugdige woont de jeugdhulp aan die jeugdige. Vanaf 1 januari 2022 wordt op een andere wijze bepaald welke gemeente verantwoordelijk is voor een jeugdige die hulp nodig heeft. Een deel van de huidige populatie zal onder de verantwoordelijkheid van een andere gemeente gaan vallen. Om de wetswijziging goed in te kunnen voeren is voorzien in een landelijke aanpak. Uit de eerste beelden lijken voor Nieuwegein de financiële gevolgen beperkt te zijn. Invoering Wet open overheid De Wet open overheid (Woo) vervangt de Wob. De Woo beoogt de transparantie en verantwoording van de overheden te bevorderen door overheden te verplichten zo veel als mogelijk informatie in een vroegtijdig stadium actief openbaar te maken en te publiceren. Er worden middelen aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de uitvoering van de wet. Uitgangspunt is dat de uitvoering binnen de beschikbare gestelde middelen wordt uitgevoerd. Wet regulering sekswerk (Wrs) Er is een wetsvoorstel in procedure. De kern van de wet is de invoering van een landelijk uniforme vergunningsplicht voor prostituees.

De vergunning wordt in een landelijk register ingeschreven. In het kader van de vergunningaanvraag dient de prostituee een vergunningsgesprek te voeren bij een van de daartoe aangewezen gemeenten. In dit gesprek wordt getoetst of de prostituee voldoende zelfredzaam is en niet tot de werkzaamheden wordt gedwongen. Prostituees die werken zonder vergunning kunnen bestuurlijk worden beboet. Klanten van een prostituee zonder vergunning zijn strafbaar, evenals exploitanten die een prostituee zonder vergunning voor zich laten werken. Ook voorziet de Wrs in een vergunningplicht voor exploitanten van een seksbedrijf. Deze wet leidt derhalve tot extra taken voor de gemeente, zowel wat betreft vergunningverlening als handhaving en toezicht. Er bestaat nog geen duidelijkheid over het moment van invoering van deze wet en de mogelijke financiële consequenties. Ook is niet bekend of extra middelen beschikbaar komen voor gemeenten. Verbonden partijen GGD In de begroting 2022 van de GGD regio Utrecht, welke aan de raad is voorgelegd, zijn de (onvermijdelijke) financiële effecten voor de periode 2022-2025 opgenomen. Daarnaast is sprake van kosten van maatwerk en advisering over vrijstelling leerplicht, die nog niet in onze begroting zijn verwerkt. In totaal gaat het om een extra budget van € 11.600 in 2022 oplopend tot € 72.500 in 2025.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

WIL De financiële effecten van de begroting van de WIL, welke aan de raad is voorgelegd, bedragen voor 2022 € 199.600,- en voor 2023 en latere jaren €193.600,-. Echter deze begroting van de WIL bevat nog diverse nader uit te werken onderwerpen. In het najaar 2021 wordt de 1e Begrotingswijziging 2022 van WIL door de gemeenteraden in de Lekstroom gemeenten besproken. Ook neemt de raad eind 2021 naar aanleiding van de evaluatie van de Innovatieagenda een richtinggevend besluit over WIL 3.0 en het lokale werken. In 2022 volgt de implementatie hiervan. Recreatieschap Stichtse Groenlanden Het recreatieschap Stichtse Groenlanden beraadt zich op zijn toekomst. Hierover is de raad eerder geïnformeerd. Het transitieproces moet leiden tot een robuust en toekomstbestendig beheer van de regionale recreatiegebieden. Op dit moment is een voorstel voor een nieuwe samenwerkingsvorm nog niet beschikbaar en is onduidelijk wat de (financiële) consequenties van de omvorming voor Nieuwegein zijn. RMN De raad is in het voorjaar geïnformeerd over het negatieve resultaat over 2020 en het onderzoek dat naar aanleiding hiervan is uitgevoerd. De uitkomsten van het onderzoek laten zien dat er verbeteringen nodig zijn in de bedrijfsvoering van de RMN. In de eerste begrotingswijziging zullen de financiële gevolgen van een aantal verbetermaatregelen worden verwerkt.

De effecten daarvan verwerken wij in de afvalstoffenheffing. Overige ontwikkelingen Uitgaven voor jeugd en WMO In lijn met voorgaande jaren, verwachten wij dat de uitgaven Jeugd en WMO ook voor 2022 en de jaren daarna op een hoog niveau blijven. Deze toename wordt deels veroorzaakt door de jaarlijkse tariefindexatie. Daarnaast baseren we ons op de realisatie over 2020. Over 2020 is het aantal cliënten in de WMO en jeugdhulp gestegen. Ook is in de jeugdhulp sprake van achterblijvende uitstroom en een duurdere zorgvraag. Ten opzichte van de huidige begroting leidt dit tot extra lasten van € 2,5 mln. in 2022 oplopend tot € 2,9 mln. in 2025. Vanaf 2022 wordt er in Lekstroom-verband een nieuwe inkoopstrategie Jeugd en WMO ingevoerd. De huidige contracten lopen dit jaar af. Sommige worden verlengd, voor andere worden vanaf 2022 nieuwe contracten ingevoerd. Mogelijkerwijs vraagt deze nieuwe manier van werken om extra investeringen. Naar verwachting gaat het om incidentele investeringen (aanpassingen bij Geynwijs en in administratie; tevens aanvullende juridische afspraken). Hiervoor worden impactanalyses opgesteld. De uitkomsten hiervan worden verwerkt in de begroting 2022.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Vernieuwingsopgave In het kader van de vernieuwingsopgave van de stad is de gemeente, naast het programma betere buurten en de vernieuwing van school- en sportlocaties, al lange tijd bezig met vernieuwingsvraagstukken, zoals we dit recentelijk nog hebben voorgelegd voor het MEC. Ook is er nog een aantal lopende trajecten, zoals Sportpark Parkhout Zandveld, de verplaatsing van de MHCN ten behoeve van de ontwikkeling van Rijnhuizen Noord en de verlevendiging van het stadshuis / atrium. Hier is recentelijk ook het vraagstuk over de status van het artilleriehuis fort Vreeswijk bij gekomen. In deze veelal langlopende projecten zien we ons geconfronteerd met zeer forse stijgingen van de bouwkosten, een tegenvallende ontwerpopgave en soms ook voortschrijdend inzicht. Stuk voor stuk leidt dit tot nieuwe afwegingen, die met u besproken zullen worden. Om dekkingsruimte te creëren voor mogelijk noodzakelijke hogere investeringen, stellen we voor om een extra post dekking kapitaallasten van €500.000 in de begroting te verwerken. Deze post kan uitsluitend worden ingezet nadat hiertoe aan de hand van een concreet raadsvoorstel over bovenstaande onderwerpen door uw raad wordt besloten. Regionaal Omdenk- en Expertiseteam Jeugd Lekstroom Landelijk is er ingezet op het, in iedere jeugdzorgregio in Nederland, (verplicht) organiseren van een regionaal expertteam.

De belangrijkste taken van een regionaal expertteam zijn: een plek bieden waar de meest ingewikkelde zorg- en ondersteuningsvragen van kinderen/ouders beter worden beantwoord en een bijdrage leveren aan een lerend jeugdstelsel door te leren van casuïstiek. De regionale omdenk- en experttafel Lekstroom (ROEL) is tot en met 2021 bekostigd vanuit het regionale transformatiefonds. Vanaf 2022 ontvangt Lekstroom geen middelen meer vanuit het transformatiefonds. Om wettelijk verplichte voortzetting van de regionale experttafel te borgen levert elke gemeente in de regio volgens de verdeelsleutel een bijdrage aan de regionale experttafel. Het structurele bedrag voor Nieuwegein bedraagt € 60.000 per jaar. BTW vergoeding Stadshuis Een deel van de BTW op de investering van het Stadshuis is niet compensabel. Dit werd aan onze partners in rekening gebracht gedurende de periode van 10 jaar (herzieningsperiode). Deze vergoeding vervalt m.i.v. 2022 en bedraagt structureel € 50.000,-. REP fase 4 & Nieuwegein na 2030 We zien een aantal toekomstige ontwikkelopgaven op ons afkomen, bijvoorbeeld op het gebied van verstedelijking, mobiliteit en groen, die verder gaan dan deze begrotingsperiode. Deze opgaven lijken ver weg te liggen, maar gezien de omvang van deze opgaven, is het noodzakelijk dat we ons hier nu al op voorbereiden.

Dit betekent ook dat we in onze begroting al rekening willen houden met deze opgaven. Nu de provincie, het Rijk en de regio hun visie op de ruimtelijke ontwikkelingen voor de lange termijn hebben neergelegd en zich daarmee hebben gecommitteerd aan de regionale opgaven, moeten keuzes worden gemaakt hoe hier invulling aan wordt gegeven en hoe dit wordt gefinancierd. Voor Nieuwegein is dit de komende tijd het meest zichtbaar

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

in en rondom de A12 zone, waar veel van de lange termijn vraagstukken op het gebied van wonen, werken, landschap en bereikbaarheid samenkomen. In 2022 werken Rijk en regio toe naar wederkerige afspraken. Als Nieuwegein moeten we hiervoor én ons eigen huiswerk op orde hebben én goed samenwerken en positie innemen in het regionale speelveld om een sterk gezamenlijk verhaal te hebben. De A12 zone is een majeure ontwikkeling de komende jaren zullen we de opgaven verder verkennen en planvoorbereiding opstarten. Hiervoor is specifieke kennis en advies nodig op het gebied van onder meer mobiliteit, ruimtelijk ontwerp, planologie en financieringsstrategie. Aanvullend op een bijdrage van de provincie t.b.v. mobiliteit en het budget dat reeds voor 2022 was opgenomen in de begroting 2021, is € 150.000 benodigd om hieraan invulling te geven. Voor REP fase 4 geldt dat de inzet de komende tijd vooral gericht op programmeren. Dit zal vooral in U-Ned verband plaatsvinden. Vooralsnog verwachten we hiervoor € 70.000 nodig te hebben. Voorgesteld wordt om beide bedragen te dekken uit de reserve Grondbedrijf. Beheerkosten ICT In het kader van de I-strategie is afgelopen jaren hard gewerkt aan onderdelen als de techniek op orde en de basis op orde. In 2022 willen we de ingezette lijn verder bestendigen.

Voor de basis op orde geldt dat dit ook in 2022 nog voor veel projecten moet gebeuren, waarbij verschillende basispakketten die verouderd zijn moeten worden geüpgraded. Een deel van deze kosten kan worden gedekt uit bestaande kredieten en budgetten. De afgelopen jaren zijn incidentele budgetten voor de Istrategie toegekend. Om de voortgang te behouden, wordt voorgesteld om in de begroting 2022 ook voor 2022 incidenteel een bedrag beschikbaar te stellen. Stadsgeldbeheer Afgelopen jaar is een pilot voor de schuldhulpverlening aan mensen met een complexe zorgvraag uitgevoerd. De doelgroep van deze pilot zijn personen met een licht verstandelijke beperking, psychiatrische problematiek, verslavingsproblematiek of een combinatie daarvan. De ondersteuning aan deze doelgroep vraagt om een andere inzet dan de reguliere schuldhulpverlening die door WIL wordt uitgevoerd. De specifieke ondersteuning is in de pilot door de Tussenvoorziening uitgevoerd. Om deze inzet te continueren is een bedrag van € 100.000,- benodigd. Voorgesteld wordt hiervoor in de begroting voor 2022 middelen op te nemen en de structureel benodigde middelen, op basis van de evaluatie, die medio 2021 wordt afgerond, in de kadernota 2023 te verwerken.

Armoede en schulden Op het terrein van armoede en schulden spelen een aantal actuele vraagstukken, zoals de afhandeling van de toeslagenaffaire en de effecten van nieuwe wetgeving, die vragen om extra inzet. Ook corona heeft een (lange termijn) effect op dit vraagstuk. Een deel van deze werkzaamheden, onder andere de toeslagenaffaire, loopt in 2022 en 2023 door. Daarom wordt voorgesteld om voor deze jaren € 74.000 beschikbaar te stellen.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Bovenstaande laat zich als volgt samenvatten: Ontwikkelingen Jeugdhulp en Wmo

2022 2.500.000

2023 2.700.000

2024 2.800.000

2025 2.900.000

Vernieuwingsopgave

500.000

500.000

500.000

500.000

Regionaal Omdenk-

60.000

60.000

60.000

60.000

50.000

50.000

50.000

50.000

0

0

0

0

Beheerkosten ICT

pm

0

0

0

Stadsgeldbeheer

100.000

pm

pm

pm

74.000

74.000

0

0

3.284.000

3.384.000

3.410.000

3.510.000

en Expertiseteam Jeugd Lekstroom BTW vergoeding stadshuis REP fase 4 / Nieuwegein na 2030

Armoede en schulden Totaal

2.4

Herijkt meerjarenperspectief

Voorgaande paragraaf laat zien dat we te maken hebben met veel ontwikkelingen. Voor een deel zijn de financiële effecten van deze ontwikkelingen nog niet bekend. Dit brengt onzekerheid met zich mee in aanloop naar het opstellen van de begroting. Tegelijkertijd zijn er een aantal ontwikkelingen waarvan we de financiële effecten al wel kunnen inschatten. Deze zijn verwerkt in onderstaande tabel en leiden tot een herijkt meerjarenperspectief: *€ 1.000

2022

2023

2024

2025

Startsaldo

1.061

603

-51

-22

Nieuwe wet- en

-330

-30

-30

-30

Verbonden partijen

- 211

-214

-222

-266

Overige ontwikkelingen

-3.284

- 3.384

-3.410

-3.510

Saldo (excl. pm posten)

-2.764

-3.025

-3.713

-3.828

regelgeving

In bovenstaand saldo gaan we uit van de nu bekende informatie over onze inkomsten vanuit het Rijk. Hierbij hebben we al wel, conform berichten van de provincie en het ministerie, de extra middelen voor jeugdzorg van in totaal € 300 miljoen, die voor de periode 2019 tot en met 2022 ter beschikking zijn gesteld, structureel ingeboekt, conform richtlijnen van het kabinet en provinciale toezichthouder. De extra middelen van in totaal € 1,3 miljard waarover op 2 juni is gecommuniceerd door het Rijk en de VNG, zijn hierin nog niet verwerkt. Vooralsnog schatten we in dat voor 2022 € 4 miljoen beschikbaar komt voor Nieuwegein. Voor de jaren daarna schatten we eveneens in dat de extra middelen toereikend zijn om te komen tot een sluitend meerjarenperspectief. Exacte cijfer zijn echter nog niet bekend. We verwachten hier in de begroting meer duidelijkheid over te kunnen geven.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

3

Bouwstenen duurzaam financieel evenwicht

3.1

Inleiding

In november 2020 heeft de raad een besluit genomen over de nota duurzaam financieel evenwicht. Met dit besluit is aan het college opdracht gegeven om een aantal onderwerpen verder uit te werken. In deze kadernota geven wij uitwerking aan de volgende bouwstenen: -

Groei van de stad

-

Reserve en voorzieningen (incl. dekkingsreserve kapitaallasten)

De overige bouwstenen worden in aanloop naar de begroting en de herijkte nota duurzaam financieel evenwicht verder uitgewerkt.

3.1

Groei van de stad

In de begroting 2021 hebben wij aangegeven dat de gemeente Nieuwegein voor de komende jaren een woningbouwopgave kent. Deze opgave leidt tot extra woningen en daarmee tot extra inwoners. Omdat de groei van het aantal woningen en daarmee het aantal inwoners hoger ligt dan gemiddeld in Nederland, leidt dit, via de verdeling van het Gemeentefonds, tot extra middelen uit datzelfde Gemeentefonds. Ook nemen de opbrengsten uit de onroerendezaakbelasting hierdoor toe. In de nota duurzaam financieel evenwicht is een eerste uitwerking gegeven aan dit onderwerp. In deze paragraaf werken we dit verder uit tot een concreet voorstel voor de verdeling van de extra middelen. Onderstaande figuur geeft deze uitwerking schematisch weer, die daarna wordt toegelicht:

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Extra begrotingsruimte Met de methodiek van groei van de stad doen we een voorstel voor de verdeling van de extra begrotingsruimte die ontstaat als gevolg van de groei van het aantal woningen en inwoners. Het is goed om te benadrukken dat het hierbij niet gaat om extra middelen, maar om middelen die we vanaf de begroting 2022 aan de voorkant inzichtelijk maken en ramen. Tot op heden kwamen deze middelen pas na afloop van een begrotingsjaar in beeld en vielen deze ten gunste van het resultaat. Door de middelen aan de voorkant te ramen, zijn wij in staat deze middelen specifieker in te zetten voor de kostenstijgingen die met groei van de stad gepaard gaan. Effect schaalsprong / inlopen achterstanden We maken onderscheid tussen middelen die ingezet worden voor de groei van voorzieningen en voor het effect van schaalsprong / inlopen van achterstanden. Bij deze laatste categorie gaat het om investeringen in nieuwe voorzieningen en mobiliteitsaanpassingen die als gevolg van de groei noodzakelijk zijn. We stellen voor de verhouding tussen de middelen voor groei van de voorzieningen en middelen voor het effect van de schaalsprong vast te stellen op 80% - 20%. Dit betekent dat 80% van de extra inkomsten als gevolg van de groei van de stad ingezet worden voor groei van voorzieningen en 20% voor het effect van de schaalsprong / het inlopen van achterstanden.

Deze verhouding wijkt af van hetgeen eerder in de nota duurzaam financieel evenwicht is opgenomen. Het college stelt deze verhouding voor, omdat we zien dat de komende jaren grote uitdagingen liggen bij het inlopen van achterstanden en het opvangen van de effecten van de schaalsprong. Zo is in april jl. de mobiliteitsvisie door de raad vastgesteld (2021-067). Hierbij is aangegeven dat voor het realiseren van de ambities in deze visie extra middelen nodig zijn en dat hiervoor middelen uit de groei van de stad in worden gezet. Ook ligt er een relatie met het onderzoek naar de groei van de stad in de context van de voorziene woningbouw, dat wordt uitgevoerd n.a.v. het geamendeerde raadsbesluit over de woningbouwmonitor (2021-144). Groei van voorzieningen Voor de groei van voorzieningen (80% van de beschikbare middelen) stellen we voor de middelen te verdelen op basis van de relatieve omvang van de begrotingsprogramma’s. Dit betekent dat de middelen die verband houden met de groei van Nieuwegein op voorhand toebedeeld worden aan de programma’s in de begroting en daarmee ruimte bieden voor het op peil houden van de voorzieningen voor de stad en haar inwoners. Daarmee wordt voorkomen dat in latere jaren vanuit die groei van vraag naar voorzieningen en diensten druk op de gemeentelijke financiën ontstaat. Hiermee wordt rust in de begroting gecreëerd.

Jaarlijks wordt in de Kadernota de verhouding tussen de programma’s uit de begroting vastgesteld (o.b.v. de begroting in het jaar ervoor). Deze verhouding bepaalt de verdeling van de middelen uit groei van de stad over de programma’s. In de begroting wordt vervolgens per programma een stelpost wordt opgenomen voor de groei van de stad.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Voor de begroting 2022 betekent dit de volgende verdeling: Programma

%

Bestuur & Dienstverlening

2,2%

Wonen & Economie

1,0%

Leefomgeving & Veiligheid

7,4%

Vrije Tijd

6,4%

VEKOB

38,4%

Bedrijfsvoering1

44,6%

Deze verdeling heeft betrekking op 80% van de extra middelen. De overige 20% wordt ingezet voor de hiervoor beschreven categorie. Deze zal vooralsnog met name landen in het programma Leefomgeving & Veiligheid, vanwege het mobiliteitsvraagstuk. Gevolgen voor de begroting 2022-2025 Bovenstaande betekent dat in de begroting per programma een stelpost wordt toegevoegd voor de middelen die rechtstreeks volgen uit de groei van de stad. Deze middelen kunnen dan ingezet worden als dekking voor uitgaven die moeten worden gedaan als gevolg van de groei van de stad. Bijvoorbeeld binnen het programma Leefomgeving & Veiligheid kunnen deze middelen ingezet worden als dekking voor de extra uitgaven die moeten worden gedaan voor het beheer en onderhoud van het areaal dat is toegenomen. Ook voor het uitvoeringsplan Mobiliteitsvisie, dat de komende maanden wordt opgesteld, en eventuele andere investeringen die noodzakelijk zijn door de groei van de stad, worden in de begroting middelen beschikbaar gesteld op basis van bovenstaande methodiek. Hierbij gaat het dan om de middelen uit de categorie ‘effecten van de schaalsprong / inlopen van achterstanden (20%)’. In de begroting worden hieraan concrete activiteiten gekoppeld. De beschikbare middelen uit groei van de stad nemen jaarlijks, als gevolg van de groei van het aantal inwoners, toe.

Bij het opstellen van de begroting wordt jaarlijks bepaald of de middelen uit groei van de stad voldoende zijn voor de extra uitgaven die zich de komende jaren voordoen als gevolg van de groei van de stad of dat hiervoor aanvullende dekking moet worden gezocht.

3.2

Reserves en voorzieningen

In de nota reserves en voorzieningen, die eveneens in de raadsvergadering van 8 juli aan uw raad wordt voorgelegd, is aangegeven dat in de kadernota een voorstel wordt gedaan over welke reserves al dan niet worden voortgezet. Daarnaast geven wij in deze paragraaf nader uitwerking aan de inzet van de dekkingsreserve kapitaallasten, zodat deze in lijn wordt gebracht met de geldende BBV-regels en het toezichtskader van de provincie.

1 Dit is inclusief alle personeelslasten

Postbus 1 3430 AA

3.2.1

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Reserves

In de nota reserves en voorzieningen zijn de uitgangspunten voor de reserves beschreven. Op basis van deze uitgangspunten is de conclusie dat een groot deel van de reserves in huidige vorm kan blijven bestaan, omdat ze voldoen aan de beschreven uitgangspunten. Voor een aantal reserves geldt dat deze (op termijn) kunnen worden opgeheven. Deze geven wij in onderstaande tabel weer. Conform het voorstel in de nota reserves en voorzieningen wordt zowel in de begroting als in jaarrekening een totaaloverzicht van alle reserves opgenomen, inclusief een beschrijving van het doel, de voorgestelde mutaties en het saldo. In het overzicht dat in de begroting 2022 wordt opgenomen, worden onderstaande mutaties (waar nodig) verwerkt. Reserve dekking Coronakosten

Bij jaarrekening 2021 opheffen onder voorbehoud van coronasituatie in 2022

Reserve dekking kapitaallasten

Voortzetten met andere invulling als gevolg van gewijzigde voorschriften; zie hierna

Reserve Betere Buurten

Doorvoeren mutaties als gevolg van de wijziging van de reserve dekking kapitaallasten

Reserve maatregelen

Voortzetten en na uitputting bij jaarrekening

luchtkwaliteit

2023 opheffen

Reserve urgentieprogramma 1600

Na eerste technische wijziging 2021 uitgeput.

woningen

Bij jaarrekening 2021 formeel opheffen

Reserve sociaal domein

Uitgeput. Bij jaarrekening 2021 formeel opheffen

3.2.2

Dekkingsreserve kapitaallasten

In de nota duurzaam financieel evenwicht hebben we reeds aangegeven dat we een vraagstuk hebben rondom de dekkingsreserve kapitaallasten als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving. De gemeente maakt sinds 2012 gebruik van een dekkingsreserve kapitaallasten. Daarmee worden de rente- en afschrijvingslasten van een aantal vastgelegde investeringen gedekt. Dit is de voorzetting van de inzet van een vast deel (1/30) van de algemene reserve, waartoe aan het begin van deze eeuw is besloten. In de nota duurzaam financieel evenwicht is geschetst hoe het inzetten van deze reserve op termijn afloopt. Daarnaast is aangegeven dat, als gevolg van gewijzigde BBVvoorschriften, de inzet van de reserve op de huidige wijze niet langer lijkt toegestaan. Kort gezegd komt het erop neer dat het onttrekken van het rentedeel van de kapitaallasten van de onderliggende investeringen niet meer mogelijk is. Dit leidt op korte termijn tot een dekkingsvraagstuk. In de brief van 17 december 2020 heeft onze toezichthouder, de provincie Utrecht, aangegeven voor dit vraagstuk in de begroting 2022 een oplossing te verwachten. Hierover zijn wij met de provincie in overleg gegaan en dit heeft geleid tot onderstaand voorstel.

Postbus 1 3430 AA

Bezoekad res Stadsplein 1 3431 LZ

www.nieuwegein.nl

Wij stellen voor om vanaf 2022 het rentedeel, dat niet langer via de dekkingsreserve onttrokken mag worden, ten laste te brengen van het begrotingssaldo en gelijktijdig de dotatie aan de reserve Betere Buurten met hetzelfde bedrag te verlagen. Hierdoor ontstaat er geen effect op het begrotingssaldo. Het gevolg is wel dat de reserve Betere Buurten minder hard groeit. Dat laatste kan gecompenseerd worden door het overtollige deel van de dekkingsreserve, waar een rentecomponent inzit die niet langer onttrokken mag worden, met ingang van 2022 toe te voegen aan de reserve Beter Buurten. Over de gehele looptijd van beide reserves is het effect nihil (vestzak/broekzak), maar in financiële zin voldoen wij op die manier aan de voorschriften uit de BBV en de eisen van de provinciale toezichthouder. Bovenstaande mutaties worden in het overzicht van reserves bij de begroting 2022 verwerkt. Daarbij richten we de dekkingsreserve zodanig in dat deze voor de resterende looptijd blijvend voldoet aan de eisen die vanuit wet- en regelgeving en het toezichtskader worden gesteld.